Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
ESAS NO :
2013/17
KARAR NO :
2013/20
KARAR TR : 04.06.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET:
Asker kişi sanık hakkında “silahla tehdit” suçu nedeniyle açılan kamu
davasının, suçun askeri suç olmaması, askeri suça bağlı bulunmaması ve
askeri mahkemede yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmiş olması nedeniyle
ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Yakınan
: 1- U.K.K. 2- F.B.
Sanık :
M.K.
O L A Y
: İstanbul/ Hasdal 3. Kr. K. Kh. Des. Grp. Bkm. Bl. Komutanlığı emrinde
görevli sanık P. Er M.K.’ın, 18.10.2011 günü, saat 19:00 sıralarında,
19:00-21:00 saatleri arasında nöbetçi olarak görevli olduğu 2 nolu devriye
nöbet yerine giderken, birlik içersinde bulunan Güney Kışla Ani Müdahale
Mangası önünde, diğer nöbetçi arkadaşı P. Onb. R.A.’ı beklemek üzere bir
süre oyalandığı sırada, ani müdahale mangasında görevli yakınan P. Er
U.K.K.’ın sanığı itekleyerek ani müdahale mangası penceresinin önünden
çekilmesini istediği ve aralarında çıkan tartışmanın kavgaya dönüştüğü,
birbirlerine yumrukla vurdukları sırada olay yerine gelen yakınan P. Er
F.B.’ın da sanığa yumruk attığı, bir ara kavga ortamından sıyrılan sanığın
silahının kurma kolunu çekip bıraktığı, yakınanlara yönelterek “Hepinizin
………. koyarım” dediği, olay yerinde bulunan diğer erler tarafından silahın
sanıktan alındığı ve daha sonra sakinleştirilen tarafların birbirlerinden
şikayetçi olmamaları nedeniyle, sanığın haksız tahrik altında zincirleme
silahla tehdit suçunu işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu’nun 106/2-a, 43/1-2, 29. maddeleri uyarınca
cezalandırılması istemiyle 3. Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın
17.01.2012 gün ve E:2012/142, K:2012/12 sayılı iddianamesiyle kamu davası
açılmıştır.
3.
KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 23.5.2012 gün ve E:2012/290,
K:2012/209 sayı ile, sanığın yargılama aşamasında terhis edilmiş olması
nedeniyle askeri mahkemede yargılanmasını gerektiren ilginin kesildiği, bu
durumda yüklenen eylemin askeri suç olmaması nedeniyle sanığı yargılama
görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, İstanbul
43. Asliye Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
İSTANBUL
43. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün ve E:2012/916, K:2012/887 sayı
ile, asker kişi sanığı, asker kişilere karşı işlediği ileri sürülen suç
nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ne itirazı kabil olmak üzere görevsizlik
kararı vermiş, dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememize gönderilen dava dosyasında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce 04.02.2013 gün ve E:2013/2, K:2013/5 sayılı karar ile adli
yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden dava dosyası
Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilip dosyanın Mahkemesine
gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip, adli yargı yerince
verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek dava dosyası, İstanbul 43.
Asliye Ceza Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Turgut SÖNMEZ, Haluk
ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın katılımlarıyla yapılan 4.6.2013 günlü
toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin
işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun'da belirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri
ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı,
Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Kadir ALBAYRAK’ın davanın çözümünün
adli yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü
açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,
K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı
Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4191
sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde; “askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu
mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak suçun askeri bir suç
olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanık hakkında kamu davası
açılmamış olması halinde askeri mahkemenin görevi sona erer” denilmekte
iken, maddenin "... ve sanık hakkında kamu davası açılmamış olması
..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74, K:1998/45 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir.
Buna göre, askeri mahkemelerde
yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara
bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir
suç olmaması, askeri bir suça bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin
görevinin sona ereceği açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu
davasının açılmış olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Olumsuz
görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararında, asker kişi sanığı, asker kişilere karşı işlediği
ileri sürülen suç nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait
olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, sanığa yüklenen eylemin Türk Ceza
Kanunu’nda düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda bu suça ilişkin bir
düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur.
Sanığın yargılama aşamasında terhis edildiği de dosyada bulunan bilgi ve
belgelerden anlaşılmaktadır.
353
sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren
ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin
bakma görevinin değişmeyeceği, ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri
bir suça bağlı bulunmaması durumunda, askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri mahkemenin görevinin sona ereceği
düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda sanığa yüklenen eylemin askeri
suç olmadığı anlaşıldığından, 353 sayılı Yasa’nın 17. maddesi uyarınca
davanın adli yargı yerinde görülmesi ve İstanbul 43. Asliye Ceza
Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli
olduğuna, bu nedenle İstanbul 43. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün
ve E:2012/916, K:2012/887 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
ESAS NO :
2013/18
KARAR NO :
2013/21
KARAR TR : 04.06.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET :
Asker kişi sanık hakkında, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya
askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işlendiği de ileri
sürülmeyen “kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul
etmek veya bulundurmak” suçu nedeniyle açılan kamu davasının, ADLİ YARGI
yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık :
R.A.
O L A Y
: 28. Mknz. P. Tug. K. Yrd.lığı 4. Mknz.P.Tb. Komutanlığı emrinde görevli
sanık P.Onb. R.A.’in, 27.6.2012 günü, saat 23.00 sıralarında, birlik
içersinde bulunan sivil eşya deposunda, izin dönüşü memleketinden getirdiği
esrar maddesini içerken yakalandığı, böylece, kullanmak için uyuşturucu
veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçunu
işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
191/1. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle Çankırı Cumhuriyet
Başsavcılığı’nın 11.10.2012 gün ve E:2012/1076, K:2012/614 sayılı
iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
ÇANKIRI
SULH CEZA MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/783, K:2012/927 sayıyla, 353
sayılı Yasa’nın 9. maddesi uyarınca, asker kişi sanığı yargılama görevinin
askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,
temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, Kara Kuvvetleri
Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
KARA
KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 20.12.2012 gün ve E:2012/927,
K:2012/420 sayıyla, Anayasada yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin
iptal kararı nedeniyle, sanığa yüklenen suçun askeri suç olmaması, askeri
bir suça bağlı bulunmaması, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve
görevleri nedeniyle işlendiği de ileri sürülmediğinden sanığı yargılama
görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, Kara
Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL,
A. Zeki LİMAN’ın katılımlarıyla yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin
işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun'da belirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, adli
ve askeri yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı,
Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Kadir ALBAYRAK’ın davanın çözümünün
adli yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü
açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın
“askeri yargı” yı düzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri
mahallerde” işledikleri suçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde
olduğu belirtilmişken; 7.5.2010 tarih ve 5982 sayılı Kanunla Anayasanın bu
maddesinde yapılan değişiklikle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden
çıkarılmıştır.
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,
K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Sanığa
yüklenen “kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul
etmek veya bulundurmak” suçunun Türk Ceza Kanunu’nda düzenlendiği, Askeri
Ceza Kanunu’nda bu suça ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle
yüklenen eylemin “askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur.
Olumsuz
görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararında, asker kişi sanığı 353 sayılı Yasa’nın 9. maddesi
uyarınca işlediği ileri sürülen suç nedeniyle yargılama görevinin askeri
yargı yerine ait olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, Askeri Mahkemeler
Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’nun 9. maddesinde yer alan “askeri
mahal” kavramının Anayasa’da yapılan yeni düzenleme ile kaldırıldığı ve
Anayasa Mahkemesi’nin bahsedilen kararı ile Anayasa’ya aykırı olduğu
gerekçesiyle iptaline de karar verildiği anlaşıldığından, artık asker
kişilerin askeri mahalde işledikleri askeri suç olmayan bu tür suçlara ait
davaların askeri yargı yerinde görülemeyeceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve
görevleriyle ilgili olarak işlendiği de ileri sürülmeyen eylem nedeniyle
sanık hakkında açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Çankırı Sulh
Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Çankırı
Sulh Ceza Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/783, K:2012/927 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/254
KARAR NO: 2013/866
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacı şirket tarafından, sosyal güvenlik kurumunca sağlık
harcamaları karşılanan kapsamdaki kişilere verilen sağlık hizmetine ilişkin
olarak, kuruma gönderilen tedavi ücretlerinden; aynı zamanda Pamukkale
Üniversitesi Hastanesinde de görev yapan doktor tarafından yapılan tedaviye
ilişkin kısmının ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemin iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.
Özel Sağlık Hiz. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekilleri
: Av. M.A.Ç. - Av. H.H.
Davalı
: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. E.E.D.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde; Ö.E.A. Göz Hastanesini işleten
müvekkili Şirket ile davalı Kurum arasında "Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık
Hizmeti Satın Alma Sözleşmesi" bulunduğunu; davalı
S.G.K.Başkanlığı Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 07.10.2011 gün ve
18.947.660 sayılı yazı ile; müvekkili şirkete sözleşmeye göre ödemesi
gereken tedavi ücretlerinden "Dr. C.Y. tarafından 15.06.2011 ile
06.09.2011 tarihleri arasında tedavi edilen hastaların tedavi ücretlerinin
ödenmeyeceğini"'bildirdiğini; Kurumun bu kararına dayanak olarak,
"Prof. Dr. C.Y.'ın 15.06.2011 ile 06.09.2011 tarihleri arasında hem
Pamukkale Üniversitesinde ve hem de müvekkili şirkete ait hastanede
çalıştığı iddiasını gösterdiğini; Mevzuatta Prof. Dr. C.Y.'ın her iki yerde
çalışmasını engelleyen hiçbir yasa hükmü bulunmadığını; Yasa Koyucunun,
2547 sayılı Kanunla bunu engellemeye çalıştığını, ancak bu yönde kanunda
yapılan değişikliğin, Anayasa Mahkemesince 16.07.2010 tarihinde
(Esas:2010/29, K:2010/90) içlerinde Prof. Dr. C.Y.'ın da bulunduğu Üniversite
Öğretim Üyeleri yönünden iptal edildiğini; Danıştay 10.Dairesinin de,
Anayasa Mahkemesinin bu kararına uygun olarak 29.06.2011 gün ve 2011/6191
Esas sayılı dosyasında, bu kez konu ile ilgili yönetmeliklerin yürütmesini
durdurduğunu; dolayısıyla Prof. Dr. C.Y.'ın çalışmasını engelleyen yasa ve
yönetmeliklerin yürütmeleri durdurulmasına rağmen, davalı Kurum ve Denizli
İl Sağlık Müdürlüğünün, keyfi uygulamalarla müvekkili şirkete hak ettiği
Prof. Dr. C.Y.'ın tedavi ettiği hastaların tedavi ücretlerini ödemek
istemediğini; bütün bunlara rağmen Prof. Dr. C.Y.'ın bu dönemde, müvekkile
ait Hastanede Denizli İl Sağlık Müdürlüğünün vermiş olduğu 15.06.2011
tarihli "Personel Çalışma İzin Belgesi" ile çalıştığını; öte
yandan Prof. Dr. C.Y.'ın, gerekli olmadığı halde, kendisine yapılan manevi
baskı karşısında 15.06.2011 tarihinde Pamukkale Üniversitesindeki
görevinden de istifa etmek zorunda kaldığını; bu istifa dilekçesinin,
Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı
Başkanlığı tarafından 15.06.2011 tarihli resmi bir yazı ile Tıp Fakültesi
Dekanlığına intikal ettirildiğini; 15.06.2011 tarihinden önce de Prof. Dr.
C.Y.'ın Denizli İl Sağlık Müdürlüğü tarafından verilen "Kısmi Zamanlı
Çalışma” belgesine sahip bulunduğunu; ancak bu belgenin, yürürlükteki
yasalara ve Anayasa Mahkemesi kararına aykırı olarak, Denizli İl Sağlık
Müdürlüğü tarafından 15.06.2011 tarihinde iptal edildiğini; ancak bu iptal
kararının yok hükmünde olduğunu: nitekim Denizli İdare Mahkemesinin, Prof.
Dr. C.Y. tarafından İl Sağlık Müdürlüğü aleyhine bu iptal kararının iptali
için açılan davada, 12.08.2011 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar
verdiğini; öyle ki, Sağlık Bakanlığının da bu dönemde, öğretim üyelerinin
mesai saati sonrası üniversite dışında çalışma haklarına getirmeye
çalıştığı kısıtlamalardan vazgeçerek, Anayasa Mahkemesi kararlarının özüne
uygun olarak 26.08.2011 tarih ve 28037 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan
Kanun Hükmünde Kararname ile ''kamuda çalışan öğretim üyelerinin mesai
saatleri dışında da meslek ve sanatlarını serbest olarak icra
edebileceklerini" uygulamak zorunda kaldığını; yani SGK'nın,
26.08.2011 tarihinde çıkan Kanuna rağmen, 06.09.2011'e kadar bile tedavi
ücretlerinin ödenmemesine karar vererek yasaya aykırı hareket ettiğini;
yani Prof. Dr. C.Y.'ın müvekkili şirkete ait hastanede hasta tedavi
etmesinde hiçbir yasal engel bulunmamasına rağmen, idarenin nedense tüm
yasa ve yönetmeliklere aykırı olarak bunu engellemeye çalıştığını; Prof.
Dr. C.Y.'ın, tamamen yürürlükteki yasalara uygun olarak müvekkili şirketin
işletmekte olduğu Hastanede hasta tedavi ettiğini; belgesinin bulunduğunu,
istifa ettiğini, hiç kimseye zarar verici bir davranışının olmadığını,
yalnızca, uzmanı olduğu mesleğini icra ederek, hastalara derman olmaya
çalıştığını; gerek adı geçen kişinin, gerekse müvekkili şirketin bu
olaylarda hiçbir kusurunun bulunmadığını, buna rağmen davalı kurumun
yasalara aykırı olarak aldığı bu karardan dolayı çok büyük zarar
göreceklerini ifade ederek; S.G.K.Başkanlığı Denizli Sosyal Güvenlik İl Md.lüğünün
07.10.2011 gün ve 18.947.660 sayılı yazısı ile müvekkile tebliğ edilen,
15.06.2011 ile 06.09.2011 tarihleri arasında Dr.C.Y. tarafından yapılan
tedavi ücretlerinin ödenmeyeceği hakkındaki kararının iptali istemiyle
28.11.2011 tarihinde idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
vekilince cevap dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına girdiği
öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
DENİZLİ
İDARE MAHKEMESİ: 26.1.2012 gün ve E:2011/1579 sayı ile, 2577 sayılı
Yasanın 2. maddesinde; "İdari dava türlerinin, idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü
idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayıldığı; idari yargının
idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli
olduğunun kurala bağlandığı; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının;
idari dava türlerinden biri olduğu; idarenin, idare hukuku alanında kamu
gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis
etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari
işlem kimliği kazandırdığı, kural olarak bu işlemlerin özel yasal
düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu; 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 101 maddesinde;
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
hükmünün yer aldığı; dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirkete ait
Ö.E.A. Göz Hastanesinde görev yapan Prof.Dr.C.Y.'ın 15.06.2011-06.09.2011
tarihleri arasında yaptığı çalışmaların mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle
bu döneme ilişkin olarak hastalara yapılan tedavi ücretlerinin
ödenmeyeceğine ilişkin olarak Denizli Sosyal Güvenlik il Müdürlüğü'nün
07.10.2011 tarih ve 18.947.660 sayılı işleminin tesis edildiği, bu işlemin
iptali istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; bakılan davada,
davalı idare tarafından 23.01.2012 tarihinde Mahkemeleri kayıtlarına giren
dilekçede, davacı ile davalı idare arasında Özel Sağlık Hizmeti
Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesi yapıldığı, bu
sözleşmenin tamamen özel hukuk sözleşmesi olduğu ve 5510 sayılı Kanunun
uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde görüleceği ileri
sürülmüş ise de, dava konusu işlemin kamu gücüne dayalı re' sen ve tek
yanIı olarak tesis edilen icrai bir işlem olduğu, bu işlemin davacı ile
davalı idare arasında imzalanan sözleşmesinin uygulanmasından
kaynaklanmadığı, taraflar arasındaki sözleşmeye ilişkin olmayan işlemin
iptal davasına konu teşkil eden idari bir işlem niteliği açık olup,
uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin olmadığı da
anlaşıldığından, hastalara yapılan tedavi ücretlerinin ödenmeyeceğine
ilişkin olarak Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nce tesis edilen
07.10.2011 tarih ve 18.947.660 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan
davada Mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle;
davalı idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin Görevliliğine karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; davacı E. Özel Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Sti.ne ait Özel Akademi
Göz Merkezi ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında, 26/07/2007 tarihinde
"Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Kurumundan/Kuruluşundan Sağlık
Hizmeti Satın Alma" sözleşmesi imzalandığı, sözleşme gereği davalı
idare tarafından, sosyal güvenlik kapsamına alınan kişilere belirlenen
branşlarda özel sağlık hizmeti sunulması ve sunulan hizmetin bedelinden
davalı kurum tarafından sözleşmede de hüküm altına alınan davalı kurum
mevzuatına uygun olmak koşulu ile ödenmesinin kararlaştırıldığı; davacı
tarafından kısmi zamanlı hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen ve T.C.
Pamukkale Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalışan göz doktoru Prof.
Dr. C.Y.'ın 15/06/2011 ile 06/09/2011 tarihleri arasında davacı şirketin
hastanesinde tedavisini gerçekleştirdiği sigortalı hastaların tedavi
giderlerinin, davacı şirketin hastanesinde istihdam edilen doktor'un aynı
zamanda Üniversitede akademisyen olması nedeniyle Sosyal Güvenlik
mevzuatından kaynaklanan nedenlerle çalışma izin belgesinin iptal edilmiş
olması karşısında, özel hastanede çalıştırılamayacağı dolayısı ile verdiği
hizmetin karşılığının da idareye fatura edilemeyeceği gerekçesi ile ödenmeyeceğine
dair davalı idarenin 07/10/2011 günlü 18.947.660 sayılı işleminim iptali
istemi ile idari yargı yerinde açılan davada, davalı tarafından ileri
sürülen görev itirazının reddedildiğinin anlaşıldığı; davanın konusunun,
davacı Özel Akademi Göz Merkezinde Prof. Dr. C.Y. tarafından 15/06/2011 ile
06/09/2011 tarihleri arasında tedavi edilen sigortalılara ait tedavi
giderlerinin, hastanede çalıştırılan doktorun çalışma izni belgesinin
iptali ve MEDULA isimli kurum bilgi işlem sisteminden silinmesi, dolayısı
ile sözleşme hükümlerinin gerektirdiği kurallara aykırılık nedeniyle ödenmemesinden
ibaret olduğu; 5510 sayılı "Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu"nun 73. Maddesi "Bu Kanuna göre sağlık
hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti
sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun
hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu
kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık
hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır./… 4 f.: Sağlık hizmeti satın
alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti
giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usül ve
esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
hükümleri ile Sosyal Güvenlik Kurumunun, özel sağlık hizmetlerini sözleşme
yapacağı anlaşmalı özel kurumlardan satın alabileceğini düzenlemiş olduğu;
5510 sayılı Yasanın 101. Maddesinde ise, "Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." hükmünün yer aldığı;
bu düzenlemeye paralel olarak düzenlenen sağlık hizmeti alımına ilişkin
taraflar arasında yapılan sözleşmenin "Yetkili mahkeme" Başlıklı
8. Maddesinde de sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda Ankara
Mahkemeleri ve icra daireleri yetkili kılınarak genel mahkemelerin
uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde yetkili ve görevli olduklarının kabul
edildiği; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.maddesinin
değişik (l/c). bendinde, "Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi İçin yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın idari davalar arasında
sayıldığı; idari sözleşmelerin, konusu bir kamu hizmetinin yürütülmesine
ilişkin bulunan ve hüküm ve koşulları itibariyle idareye üstün hak ve
yetkiler tanıyan; dolayısıyla idarenin kamu gücüne dayalı, resen ve tek
yanlı hareket edebilme yetkilerini içeren sözleşmeler olduğu; bu nitelikte
olmayan diğer sözleşmelerin ise, genelde özel hukuk alanda özel hukuk
kurallarına göre düzenlendiği; uyuşmazlığa konu olayda ise, taraflardan
biri olan davalı kamu kurumuna üstün hak ve yetkiler tanıyan bir idari
sözleşmeden bahsetmenin mümkün olmadığı; davacı şirketin serbest iradesi
ile sözleşmede belirlenen koşullarda davalı kurumun sigortalılarına hizmet
vermeyi kabul ettiği, bu hizmetin dışında faaliyet alanında davalı kurum
dışında müşterilerine de hizmet vermekte olduğunun anlaşıldığı; taraflar
arasındaki uyuşmazlığın sözleşme hükümlerinin uygulanmasından
kaynaklandığı, özel hukuk hükümlerine göre genel yetkili mahkemelerde, adli
yargı yerinde çözülmesi gereken bir sorun olduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı
Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Danıştay Başsavcısı'nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 73'ncü maddesinin 1'inci fıkrasında "Bu Kanuna göre sağlık
hizmetlerinin, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti
sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun
hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları
sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanacağı, 101'inci.
maddesinde ise, 'Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş
mahkemelerinde görüleceği, hükümlerine yer verildiği; bu itibarla; 5510
sayılı Yasanın veya bu Yasaya dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlerin
uygulanması sonucunda tesis edilen işlemlere ilişkin davaların görüm ve
çözümünün Adli Yargının görevinde olduğu gerekçesiyle; Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığında 2247 sayılı Kanunun 10' uncu maddesi uyarınca yapılan
başvurunun kabulünün gerektiği yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirket
tarafından, sosyal güvenlik kurumunca sağlık harcamaları karşılanan
kapsamdaki kişilere verilen sağlık hizmetine ilişkin olarak, 15.6.2011 ila
6.9.2011 tarihlerinde kuruma gönderilen tedavi ücretlerinden; aynı zamanda
Pamukkale Üniversitesi Hastanesinde de görev yapan doktor tarafından
yapılan tedaviye ilişkin kısmının, ödenmemesi yönünde tesis edilen
7.10.2011 gün ve 18.947.660 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun, “Finansmanı
sağlanan sağlık hizmetleri ve süresi” başlıklı 63. maddesinin birinci
fıkrasında; “Genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu
kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde sağlıklarını
kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu
tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik
hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla
Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri şunlardır:” denilmek
suretiyle hizmetler sayılmış; maddenin (f)bendinden sonraki fıkrasında; “ (Değişik fıkra: 17/04/2008-5754 S.K./40.
mad) Kurum,
finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile
(f) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve
kullanım sürelerini, ödeme usûl ve esaslarını Sağlık Bakanlığının görüşünü
alarak belirlemeye yetkilidir. Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir,
ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliği yapabilir. Komisyonların
çalışma usûl ve esasları Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü
alınarak Kurumca belirlenir.” , son fıkrasında, “Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne; “Sağlık
hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı
73.maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanuna göre
sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık
hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun
hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları
sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.”; son fıkrasında ;
“ Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi,
sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin
diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.” hükmüne; aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların çözüm yeri” başlıklı 101.maddesinde ise, “Bu
Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde
görülür.” hükmüne yer verilmiştir.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç
duyulan mal veya hizmet temini sırasında, "idarede kanunilik"
ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup;
işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen
işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari
işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku
ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır. Ancak,
işin sözleşmeye bağlanmasından sonraki işlemlerin hangi hukuki rejime tabi
olacağının tespiti için, yapılan sözleşmenin konusu ile içerdiği hüküm ve
koşulların niteliğinin ayrıca incelenmesi gerekecektir.
İdari sözleşme, idarenin
kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı
nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün
hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı
değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte
olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk
kurallarına göre düzenlenir.
Olayda, Ö.E.A. Göz
Hastanesini işleten davacı Şirket ile davalı Kurum arasında "Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık
Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesi"
bulunduğu; davacı tarafından, kısmi zamanlı hizmet sözleşmesi ile istihdam
edilen ve Pamukkale Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalışan Prof. Dr.
C.Y.'ın, 15/06/2011 ile 06/09/2011 tarihleri arasında davacı şirketin
işlettiği Hastanede tedavisini gerçekleştirdiği sigortalı hastaların tedavi
giderlerinin, anılan doktor'un aynı zamanda Üniversitede akademisyen olması
nedeniyle, Sosyal Güvenlik mevzuatından kaynaklanan nedenlerle çalışma izin
belgesinin iptal edilmiş olması karşısında, özel hastanede
çalıştırılamayacağı, dolayısı ile verdiği hizmetin karşılığının da idareye
fatura edilemeyeceği gerekçesi ile ödenmeyeceğine ilişkin davalı idarenin
07/10/2011 günlü 18.947.660 sayılı işleminin iptali istemi ile dava
açılmıştır. Buna göre davanın konusunun, davacı Şirkete ait Özel Akademi
Göz Merkezinde, Prof. Dr. C.Y. tarafından 15/06/2011 ile 06/09/2011
tarihleri arasında tedavi edilen sigortalılara ait tedavi giderlerinin,
hastanede çalıştırılan doktorun çalışma izni belgesinin iptali ve MEDULA
isimli kurum bilgi işlem sisteminden silinmesi, dolayısı ile sözleşme
hükümlerinin gerektirdiği kurallara aykırılık nedeniyle ödenmemesinden
ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre, taraflardan
birisinin davalı Kurum olduğu sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin davalı
kamu kurumuna üstün hak ve yetkiler tanıyan idari bir niteliğinin
bulunmadığı; davacı şirketin, serbest iradesi ile sözleşmede belirlenen
koşullarda davalı Kurumun sigortalılarına hizmet vermeyi kabul ettiği,
sözleşmenin kapsamı dışında, kendi faaliyet alanında diğer müşterilerine de
hizmet vermekte olduğu; taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme hükümlerinin
uygulanmasından kaynaklandığı görülmektedir.
Bu itibarla; gerek
taraflar arasında imzalanan ve kamu hizmetine ilişkin bulunsa da idarenin
üstün yetkilerle donatıldığı sonucunu doğurmayan “Sosyal Güvenlik Kurumu
Özel Sağlık Kurumundan/ Kuruluşundan Sağlık Hizmeti Satın Alma
Sözleşmesi"ndeki hükümler, gerekse de 5510 sayılı Yasanın veya bu
Yasaya dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlerin uygulanması sonucunda
tesis edilen işleme ilişkin davanın görüm ve çözümünün; anılan Yasanın
101.maddesindeki hüküm de gözetildiğinde, Adli Yargının görevinde olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
Denizli İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
Denizli İdare Mahkemesinin 26.1.2012 gün ve E:2011/1579 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/426
KARAR NO: 2013/867
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacı Banka adına, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca
kesilen ve ödenen para cezasının, yapılan yargılama sonucunda iptal
edilmesi sonucunda, davalı idarece sadece ödenen tutarın iade edilmesi
üzerine, ödenmeyen yasal faizin tahsili istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
K A R A R
Davacı : T.C. Ziraat Bankası A.Ş’ye İzafeten Isparta
Merkez Şubesi
Vekili :
Av. S.D.U.
Davalı : T.C. Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
O L A Y
: Davacı banka adına, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30'uncu maddesine göre
çalıştırmak zorunda olunan özürlü ve/veya eski hükümlü kontenjan açığının
kapatılmadığı gerekçesiyle, her özürlü ve eski hükümlü ve her ay için
toplam 12.152,00-TL idari para cezası kesilmiş; para cezası 18.9.2009
tarihinde 1/4 indirimle ödenmiştir.
Para cezasına karşı yapılan itiraz, Isparta1. Sulh Ceza
Mahkemesince, 25.12.2009 gün ve Değ.İş: 2009/995 sayı ile kabul edilerek,
Türkiye İş Kurumu Isparta İl Müdürlüğünün 10.3.2009 tarih ve 117527 sayılı
idari para cezası yaptırım kararının kaldırılmasına karar verilmiş; davalı
idarenin, karara yaptığı itiraz ise Isparta Ağır Ceza Mahkemesi'nce;
10.11.2010 gün ve Değ.İş: 2010/1447 sayı ile reddedilmiş ve bu suretli,
para cezası kaldırılmıştır.
Davacı banka bu karara istinaden, ödenen miktarın ödeme
tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile ödenmesi için talepte bulunmuş;
davalı İdare 16.12.2010 tarihli dekontla 9.114,00-TL'yi davacı banka
hesabına aktarmış, ancak faiz ödemesi yapmamıştır.
Davacı vekili, müvekkil bankaca 18.9.2009 tarihinde
yatırılan 9.114,00-TL'ye işlemiş bulunan 1.020,00-TL faiz alacağının,
16.12.2010 tarihinden itibaren başlayıp, tahsil tarihine kadar işleyecek
yasal faizi ile tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA 2. SULH HUKUK MAHKEMESİ: 21.2.2011 gün ve
E:2011/151, K:2011/157 sayı ile, Isparta 1. Sulh ceza Mahkemesinin 2009/995
D İş esas sayılı kararının incelenmesinden; davacı bankanın davalı
kurumunun 4857 sayılı İş Kanununun 30. maddesi gereğince verdiği idari para
cezasına itiraz ettiği, mahkemece 24.9.2009 tarihinde itirazın reddine
karar verildiği bilahare bu karara karşı davacı banka tarafından itiraz
edildiği ve Isparta Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/1447 D.iş esas sayılı
kararı ile verilen idari para cezası yaptırım kararının ve Sulh Ceza
Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş olduğunun görüldüğü;
Mahkemelerince yapılan inceleme ve tüm dosya kapsamına göre; dava idari
kurum tarafından davacı banka aleyhine uygulanan idari para cezasının
kuruma ödenmesi ve daha sonra idari yaptırım kararının mahkeme tarafından iptali
neticesinde, ödenmiş olan idari para cezasının kurum uhdesinde bulunduğu
süre zarfında işleyen yasal faizinin de ödenmesine ilişkin olduğu; davanın
temelini idari kurum tarafından yapılmış olan işlemin oluşturduğu; taraflar
arasındaki uyuşmazlığın, 1475 Sayılı İş Kanununa göre işçi işveren
arasındaki hizmet aktinden değil idari işlemden kaynaklandığı; davalı
kurumun davacı bankaya kestiği idari para cezası idari işlem olduğu gibi,
idari para cezasının iptali sonrasında ödenen idari para cezasını davacıya
iade etmesine rağmen söz konusu bedele ilişkin işlemiş yasal faiz talebini
reddetmesinin de idari kurum tarafından yapılmış bir idari işlem
niteliğinde olduğu; bu nedenle Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin konuyla ilişkin
9.7.2003 tarih, 1888/13058 sayılı içtihatlarında da değinildiği gibi
davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle; Mahkemelerinin
yargı yolu bakımından GÖREVSİZLİĞİNE, dava dilekçesinin görev yönünden
reddine kesin olarak karar vermiştir.
Davacı
vekili, aynı istekle, bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi, 26.5.2011 tarih ve E:2011/358, K: 2011/433 sayı ile davayı
süreaşımı yönünden reddetmiş, bu kararın Antalya Bölge İdare Mahkemesi'nin
7.12.2011 tarih ve E:2011/1281, K: 2011/2101 sayılı kararı ile bozulması
üzerine bozma kararına uymuştur:
ISPARTA iDARE MAHKEMESİ: 29.2.2012 gün ve E:2012/185,
K:2012/269 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu
kanunun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, 27.
maddesinde, idari para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün
içinde yetkili sulh ceza mahkemesine, sulh ceza mahkemesinin kararına karşı
ise 7 gün içinde yetkili ağır ceza mahkemesine başvurulabileceği
hükümlerinin yer aldığı; anılan hükümler karşısında davacı banka adına 4857
sayılı İş Kanunu uyarınca kesilen idari para cezalarına karşı açılan davaya
bakmakla görevli yargı yerinin Adli Yargı mercileri olduğunda çekişme
bulunmadığı; uyuşmazlık konusu faiz alacağının söz konusu idari para cezasının
fer'i niteliğinde olduğundan iş bu davaya bakmakta da Adli Yargı
mercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar
vermiş; yapılan itiraz Antalya Bölge İdare Mahkemesi'nce reddedilerek karar
onanmış ve kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 27.maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre adli ve idari yargı yerleri arasında anılan
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı banka adına, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca
kesilen ve davacı banka tarafından ödenen para cezasının yapılan yargılama
sonucunda iptal edilmesi sonucunda, davalı idarece sadece ödenen tutarın
iade edilmesi üzerine, ödenmeyen yasal faizin, tahsil tarihine kadar
işleyecek yasal faiziyle tahsili istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, buna göre idare,
hukuka aykırılığı saptanan işlem ve eylemlerinden doğan hak ihlâlini tam
olarak gidermek; diğer bir ifadeyle hakları ihlâl edilenlerin uğradığı
gerçek zararları tazmin etmekle yükümlü bulunmaktadır.
Nitekim,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 12. maddesine göre,
ilgililerin haklarını ihlâl eden bir idari işlem dolayısıyla idari yargı
yerlerinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı
davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu
davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun
yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin
icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava
süresi içinde tam yargı davası açabilmeleri olanaklıdır.
İdari
yargıda, tam yargı davası ile, hukuka aykırılığı saptanan işlem ve
eylemlerden dolayı idarenin tazmin yükümlülüğü gerçekleşmiş zararlar göz
önüne alınarak para cinsinden tayin edildiğinden, faiz, gerçek zararların
giderilmesi bakımından bir tazmin şekli olarak karşımıza çıkmaktadır.
2577
sayılı Yasa’nın 12. maddesine göre ilgililerin haklarını ihlâl eden bir
idari işlem dolayısıyla bu işleme karşı açtıkları iptal davasının sonuçlanması
üzerine açacakları tam yargı (ve benzeri) davasının görüm ve çözümünde,
iptal davasına bakan yargı merciinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca verilen idari para
cezalarının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 4857 sayılı İş Kanunu’nda da idari para cezalarına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği; Kabahatler Kanunu’nun
3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezalarına karşı
açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerlerinin görevli
olduğu kabul edilmektedir.
Olayda,
davacı banka tarafından, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca verilen idari para
cezasına karşı adli yargı yerinde dava açılmış ve bu yargı yerince de işin
esası hakkında verilen kararın kesinleşmiş olması karşısında, ortada bir
idari dava türüne bağlı olarak açılmış dava bulunduğundan söz etmek
olanaksızdır.
Bu
durumda, idari para cezasına itiraz davası sonunda adli yargı yerince hüküm
altına alınan asıl alacaktan bağımsız olarak talep edilen faiz davasının da
adli yargı yerinde görülüp çözümleneceğinin kabulü gerekir.
Açıklanan
nedenlerle, Isparta 2.Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Isparta 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21.2.2011 gün ve E:2011/151,
K:2011/157 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/599
KARAR NO: 2013/868
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacılardan M.Y.’nin sevk ve idaresindeki aracın,
seyir halinde iken, yoldaki işaretleme, aydınlatma gibi noksanlıklar
nedeniyle kaza yaptığı gerekçesiyle, uğranılan zararın tazmini istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
:1-M.Y.(Kendi Adına Asaleten)2-E.Y.(Kendi Adına Asaleten)3-T.Y.(Velayeten
annesi
E.Y.Babası M.Y.) 4-F.Y.(Velayeten Annesi
E.Y.Babası M.Y.)
Vekili :
Av K.M.
Davalılar
: 1-Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri
: Av. M.S.T., Av.N.G.G.
2-B.-İ. İnşaat Tic. ve San AŞ. (Yalnızca
adli yargıda)
Vekili : Av. K.A.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkili
M.Y.'ın sevk ve iadesindeki 34 …….. plakalı aracı ile Ordu istikametinden
Giresun istikametine seyir halinde iken maddi hasarlı ve yaralamalı trafik
kazasının meydana geldiğini; 01.09.2003 tarihli kaza tespit tutanağında yol
bitiminde trafik işaretlerinin mevcut olmadığını, Ordu -Giresun
istikametine seyreden araçların 68.300 km geldiklerinde tereddüt
ettiklerini, gecenin karanlık olması nedeniyle yolda dominik lambasının
mevcut olmadığını, yol çizgilerinin eksik olduğunu, yol gidiş lambasının
bulunmadığını, orta refüj yapılması ve aydınlatması olmadığını, Ordu İI
Trafik Bölge Müdürlüğünde görevli Polis memuru B.Ö.'nün Gülyalı
C.Savcılığında alınan yeminli ifadesinde kazanın tamamen davalılardan
kaynaklandığını beyan ettiğini; müvekkili F.Y.'ın Öğrenci Seçme sınavında
Türkiye çapında başarısı olan Türkiye 224.cü olduğunu, başarısının günlerce
takdirle kamuoyuna sunulduğunu, müvekkilinin trafik kazası sonucu büyük bir
acı ve ızdırap yaşadığını, ruhsal depresyona girdiğini, Marmara
Üniversitesi İlahiyat Fakültesini kazanmasına rağmen kalıcı sakatlıktan,
devam eden tedavilerden dolayı üniversiteye devam edemediğini, kalıcı iş
gücü kaybına uğradığını, hayatı boyunca vücudundaki sakatlıkla yaşamak
zorunda kaldığını, toplum içerisine çıkamaz hale geldiğini; müvekkili M.Y.'ın
kazadan dolayı çok büyük haksızlıklara uğradığını, sahte evrak tanzimi
suretiyle Gülyalı Asliye Ceza Mahkemesinde yargılandığını, olayın mağduru
olmasına rağmen sanık konumuna sokulduğunu, vücudunda kalıcı yaraların
meydana geldiğini, Giresun da çok iyi iş yapan mağazasının, kazadan dolayı
iflas aşamasına geldiğini, büyük acı ve elem içerisine girdiğini, müvekkili
E.Y.’ın, vücudunda kalıcı yaralar meydana geldiğini, çalışma gücünü
kaybettiğini, kızının Türkiye çapında elde ettiği başarıyı yaşamadan büyük
bir aile dramıyla karşı karşıya kaldığını; müvekkili T.Y.'ın, küçük yaşta
yaşadığı bu olay nedeniyle üzerinde büyük bir acı ve elem oluştuğunu,
hayatı boyunca vücudundaki yanıklarla, sakatlıklarla yaşamak zorunda
kaldığını, kazadan dolayı çalışma gücünü tamamen kaybettiğini, genç bir kız
olarak evlilik şansının azaldığını; müvekkili F.Y.'ın kazadan dolayı
üniversiteye gidemediğini, iş gücü kaybının hesaplanarak taraflarına
ödenmesini, üniversiteyi kazanıp kaydını yaptıramadığını, meslek hayatına
geç başlayacağından dolayı uğramış olduğu kayıpların hesaplanmasını,
estetik olarak eski hale gelebilmesi için ödenmeyen ve bundan sonra
yapılacak olan ilaç ve tedavi giderleri için gerekli masrafların
hesaplanarak ( maddi tazminata ilişkin talep hakkı şimdilik) 1.000.000,00
TL. maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili(
fazlaya dair talep hakkı saklı), 15.000,00 TL. Manevi tazminatın
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, müvekkili Mehmet
Yılmaz'ın sahte evrak tanzimi edilmek suretiyle kazadan sorumlu tutulmak
istendiğini, Gülyalı Asliye Ceza Mahkemesinde yargılandığını, vücudunda
kalıcı sakatlıklar ve yaralar meydana geldiğin, sürekli tedavi görmesinden
dolayı büyük bir konfeksiyon işletmesi sahibi olan müvekkilinin iflas etmek
durumuna geldiğini, maliye kayıtları da N.a alınarak uğramış olduğu maddi
zarar için 1.000.000,00 TL. den (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı
ile ) 5.000.000,00 TL. Manevi tazminatın davalılardan müştereken ve
müteselsilen tahsiline, müvekkili E.Y.ile T.Y. 'in Uğramış oldukları iş
gücü kaybı hesaplanarak 1.000.000,00’er TL. Maddi tazminatın
ödenmesine,(fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile) çektiği acı ve
elemden dolayı E.Y.'ın 5.000.000,00 TL. manevi tazminat, yüzünde ve
vücudunda kalıcı yaralar oluştuğu çektiği acılara karşılık 15.000.000,00
TL. manevi tazminatın müvekkili T.Y.'a, davalılardan müştereken ve
müteselsilen tahsiline, tüm müvekkillerinin ödenmeyen ilaç ve tedavi
giderleriyle bundan sonra yapılacak olan ilaç ve tedavi giderlerinin
kazanın meydana geldiği 31.08.2003 tarihinden itibaren tüm maddi ve manevi
tazminat talepleri hakkında yasal faizi ile birlikte tahsili ile yargılama
giderleri ve ücreti vekaletin davalılardan alınmasına karar verilmesi
istemiyle 27.2.2004 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmış; davacılar vekili 28.11.2006 havale tarihli
dilekçesi ile davasını ıslah ederek, davacı F.Y.adına açmış oldukları maddi
tazminatını 70.000,00 TL., T.Y. adına açmış oldukları maddi tazminat
talebini 60.000,00 TL; E.Y.adına açmış olduğu maddi tazminat davasını
15.000,00 TL. ve M.Y.adına açmış olduğu tazminat davasını 5.000,00 TL. ye
yükseltmiş; davacı vekili 16.11.2009 tarihli duruşmada müvekkili M.Y.'ın
maddi tazminata yönelik talebinden vazgeçmiştir.
Ordu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi:16.11.2009 gün ve E:2004/238, K:2009/235 sayı ile,
açılan davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine karar vermiş; davalıların
kararı temyiz etmesi üzerine, Yargıtay
4. Hukuk Dairesi; 20.01.2011 gün ve E:2010/666, K:2011/351 sayı ile;
1-Davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğü'nün temyizi yönünden; davanın,
trafik kazası nedeniyle yaralanmadan dolayı uğranılan zararın ödetilmesi
istemine ilişkin olduğu; yerel mahkemece istemin bir bölümünün kabul
edildiği; kararın, davalılar tarafından temyiz olunduğu; bir kamu kurumu
tarafından kamu yasaları uyarınca yapılmış olan tesislere bakma ve o
tesisleri kullanma yükümlülüğünün yine kamu yasalarından doğan bir
yükümlülük olduğu; o halde anılan nitelikteki bir kamu tesisinin
yapılmasındaki, kullanılması veya korunmasındaki kusurdan doğan zararların,
idari karar ve eylemlerden doğan zararlar niteliğinde olduğundan, onların
ödetilmesi isteklerinin, 11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kararının II. bendi uyarınca tam yargı davasının konusunu
oluşturduğu; bu davaların ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın
2/1-b maddesi gereğince idari yargı yerinde açılmasının gerektiği; temyize
konu olan davada davacıların, karayolundaki trafik işaretlemelerinin, yol
çizgilerinin ve aydınlatmanın bulunmaması nedeniyle meydana gelen trafik
kazası sonucunda yaralandıklarını belirterek tazminat istediklerine göre,
davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden yargı yolu bakımından
mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddedilmesi gerekirken,
onun yönünden de işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya uygun
düşmediğinden kararın bozulmasının gerektiği; diğer davalı Bal İş İnşaat
Ticaret ve Sanayi AŞ’nin temyiz itirazlarına gelince; a)Dosyadaki yazılara,
kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle
delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre
aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddedilmesi
gerektiği; 2)Diğer temyiz itirazına gelince; davacılardan T.Y.'ın meydana gelen
trafik kazası nedeniyle yaralandığı belirtilerek uğradığı sürekli iş göremezlik
zararının da ödetilmesinin istenildiği; yerel mahkemece benimsenen
bilirkişi raporunda olay gününde 11 yaşında olan T.Y.’ın ablası olan diğer
davacı F.Y.'ın üniversite sınavını Türkiye 224.sü olarak kazanması
nedeniyle, onun da ileride öğretmen olabileceği varsayılarak, öğretmen
aylığı üzerinden sürekli ış göremezlik zararının hesaplandığını;
davacılardan T.Y.'ın olay gününde 11 yaşında olup gelecekte hangi mesleği
yapacağının henüz belli olmadığı, ablasının başarılı olması onun da
başarılı olacağını belirleyen bir olgu olmadığı; yerel mahkemece açıklanan
yönler gözetilerek, davacılardan T.Y.'ın sürekli iş göremezlik zararının
asgari ücret üzerinden hesaplatılarak varılacak sonuca göre bir karar
verilmesi gerekirken, yerinde olmayan bilirkişi raporuna göre karar
verilmiş olması doğru olmadığından kararın bu nedenle de bozulması
gerektiği belirtilerek; sonuçta, temyiz olunan kararın yukarıda (1) sayılı
bentte gösterilen nedenlerle davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğü
yararına; (2/b) sayılı bentte gösterilen nedenlerle diğer davalı Bal İş
İnşaat Ticaret ve Sanayi AŞ yararına BOZULMASINA, davalı Şirketin öteki
itirazlarının (2/a) sayılı bentteki nedenlerle reddine karar vermiştir.
ORDU 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:27.9.2011 gün ve E:2011/360, K:2011/354 sayı ile,
Mahkemelerinin kararlarının bozulduğundan, dosyanın Mahkemenin yeni esasına
kaydının yapıldığı; bozmaya
uyulmakla davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden bozma ilamı
gereği dosyanın tefrik edilip davaya bakmanın idari yargının görev alanına
girmesi nedeni ile Mahkemelerinin görevsizliğine ilişkin hüküm kurulduğu
belirtilerek; sonuçta; davalı Karayolları Genel Müdürlüğü'ne karşı açılan
davanın Mahkemelerinin görevsizliği nedeni ile reddine karar vermiş; temyiz
edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince karar onanmış, karar düzeltme
isteminde bulunulmadığından, mahkeme kararı 27.4.2012 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacılar
vekili, bu defa Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı; idarenin hizmet kusuru
ifası sırasında müvekkillerinin uğramış oldukları zararlara karşılık,
F.Y.için 61.998,83 TL maddi, 10.000,00 TL manevi; T.Y. için 17.820,54 TL
maddi, 10.000,00 TL manevi, E.Y.için 3.000,00 TL manevi, M.Y.için 3.000,00
TL manevi olmak üzere toplam, 105.819,37 TL tazminatın, kazanın oluş tarihi
olan 31.08.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber
davalıdan tahsiline karar serilmesi istemiyle 2.5.2012 tarihli dilekçe ile
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ORDU İDARE MAHKEMESİ: 26.9.2012 gün ve E:2012/687 sayı
ile, özetle, uyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
7.maddesiyle Karayolları Genel Müdürlüğüne verilen görev ve sorumlulukların
gereği gibi ifa edilip edilmediği noktasında ortaya çıktığını, 2918 sayılı
Kanun'un 110.maddesinde 6099 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin
19.01.2011 tarihinde yürürlüğe girmesi sonrasında idarelerin bu tür
kusurlarından kaynaklanan tazminat talepleriyle ilgili uyuşmazlıkları çözme
görevinin adli yargı mercilerinde olduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari
yargı yerleri arasında, davalı Karayolları
Genel Müdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden
görev uyuşmazlığın doğduğu, idari
yargı dosyasının onaylı örneğinin Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasının
onaylı örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılardan
M.Y.'ın sevk ve idaresindeki aracın, 31.8.2003 tarihinde, Ordu'dan
Giresun'a seyir halinde iken, yoldaki işaretleme, aydınlatma gibi
noksanlıklar nedeniyle kaza yapması nedeniyle uğranılan zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiş; Kanunun 7. maddesinde, Karayolları
Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve yetkilerinin neler olduğu
sayılmıştır.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve
8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı
ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda
bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili
mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin
davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve
çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Ordu İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile Ordu 2.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ordu İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ordu 2.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.9.2011 gün ve E:2011/360, K:2011/354 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/603
KARAR NO: 2013/869
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
muris eşinin kullandığı motosikletin, davalı idareye ait ambulans ile
çarpışması sonucunda hayatını kaybetmesi nedeniyle uğranıldığı ileri
sürülen zarar nedeniyle açılan tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.Ç.
Vekilleri
: Av. H.Ç., Av.H.Y., Av.İ.G.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde,
Kahramanmaraş Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü’ne ait 46 FE 112 plakalı,
sürücü F.B idaresindeki ambulansın, 25.06.2010 tarihinde, saat.18.40
sıralarında Kahramanmaraş merkez Teyfik Kadıoğlu Bulvarı üzerinde Yenişehir
Devlet Hastanesine dönmek üzere iken, davacının eşi müteveffa C.’in
kullandığı 46 …….. plakalı motora çarpması sonucunda gerçekleşen çift
taraflı ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazasında, C.Ç.'ın hayatını
kaybettiğini; davacının, hayat arkadaşı olan eşini bu kaza neticesinde
yitirdiğini; Mahkemenin takdir edeceği manevi tazminatın, bir nebze de olsa
davacının duymuş olduğu elem, acı ve ıstırabı dindireceğini ifade ederek;
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, murisin yasal mirasçısı olan
eşi için 80.000 TL manevi tazminatın, kaza tarihinden itibaren işleyecek
yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle 3.12.2010 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
K.MARAŞ
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:7.4.2011 gün ve E:2010/1000, K.2011/209 sayı ile,
davanın; idareye ait aracın kaza yapması nedeniyle açılan manevi tazminat
davası olduğu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi
uyarınca idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar
görenlerin, tam yargı davası şeklinde idari yargıda dava açacağının
düzenlendiği gerekçesiyle; görevsizlik kararı vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu defa; 80.000 TL’lik manevi tazminatın faizi ile davalı idareden
tahsili ve kazaya karışan 46 FE 112 plakalı aracın trafik kaydına ihtiyati
tedbir konulması istemiyle 27.1.2012 tarihinde idari yargı yerinde dava
açmıştır.
GAZİANTEP
2. İDARE MAHKEMESİ:17.10.2012 gün ve E:2012/166 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu'nun "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak"
başlıklı 52. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; sürücülerin; kavşaklara
yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli
yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar
köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken,
hızlarını azaltmak zorunda oldukları belirtilmiş, "Devlete ve Kamu
Kuruluşlarına Ait Araçlar" başlıklı 106. maddesinde: "Genel
bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve
belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait
motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin
hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır." hükmüne yer
verilmiş olduğu; Yasa'nın sekizinci kısmının "İşletenin Hukuki
Sorumluluğu" başlıklı birinci bölümünde yer alan 85. ve
90.maddelerinde, motorlu araçların trafik kurallarına ve gereklerine aykırı
davranışları sonunda meydana gelen zararlar nedeniyle, özel ve tüzel
kişilerle kamu tüzel kişilerinin ayırım yapılmadan, aynı sorumluluk
kurallarına bağlı olmalarının öngörüldüğü; bu suretle Yasanın, kamu idare
ve kurumlarına ait bu arada kamu hizmetine tahsis edilen motorlu araçların
verdikleri zararlardan dolayı, trafik olaylarından doğan zararların
özelliğini göz önünde tutarak, kamu idare ve kurumlarının özel kişilerle
eşit şartlarda aynı esaslara göre sorumlu tutulması gerektiğini ifade etmiş
olduğu; Yasa'nın sözü edilen hükümleri karşısında, kamu araçlarının
verdikleri zararlardan dolayı idarenin, kamu hukuku kurallarına göre değil,
"işleten" sıfatıyla özel hukuk kurallarına göre sorumlu
tutulabileceği; 2918 sayılı Yasa'nın 90.maddesinde de; "Maddi
tazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminat konularında Borçlar
Yasası'nın haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır." denildiği;
öte yandan; anılan Yasa'nın "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı
110. maddesinin ilk fıkrasında; "(Değişik madde: 11/01/2011-6099
S.K./14.mad.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri
uygulanır." hükmüne, geçici 21. maddesinde ise; "(Ek madde:
11/01/2011-6099 S.K./15.mad.) Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek idare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz." hükmüne yer verilmiş olduğu; uyuşmazlık konusu olayda,
davacı vekili tarafından; müvekkilinin muris eşinin kullandığı motorun
25.06.2010 tarihinde davalı idareye ait ambulans ile çarpışması neticesinde
hayatını kaybettiği olay nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 80.000 TL
manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile
birlikte tazmini ile kazaya karışan 46…….. plakalı aracın trafik kaydına
tedbir konulmasına karar verilmesi istemiyle açılan davanın, Kahramanmaraş
1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7.4.2011 tarih ve E.2010/1000, K:201 1/209
sayılı kararı ile idari vargı yerinin görevli olduğundan bahisle görev
yönünden reddine karar verildiği, 05.7.2011 tarihinde kayıtlara giren
dilekçe ile davacı vekili tarafından adı geçen Mahkemeye başvurularak
dosyasının idare Mahkemesine gönderilmesi talebinin ardından 23.9.2011
tarihinde dava dosyasının Mahkemeleri kaydına girdiği; Mahkemelerinin
08.12.2011 tarih ve F.:20l 1/1468, K:2011/1440 sayılı kararıyla
Mahkemelerine hitaben yazılmış bir dava dilekçesinin bulunmadığından
bahisle dilekçe ret kararı verildiği, davacı tarafından dilekçe ret
kararının gereği yerine getirilerek bakılmakta olan dosya ile davanın
yenilendiği; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamaların
birlikte irdelenmesinden; Karayolları Trafik Kanunu'na dayanılarak
istenilen manevi tazminata ilişkin davanın Mahkemelerinin görev alanına
girmeyip adli yargı yerinin görev alanına girdiği sonucuna ulaşıldığı;
diğer yandan: her ne kadar davalı idarenin görev itirazı üzerine Mahkemelerince
30.04.2012 tarihinde görevlilik kararı verilmişse de; “kamu düzenine
ilişkin olan" görev" hususunun yargılamanın her aşamasında göz
önünde bulundurulması gereken ilk inceleme konularından olduğu ve
17.10.2012 tarihinde yapılan müzakerede yukarıda aktarılan gerekçelerle
mevcut davanın idari yargının değil adli yargının görev alanında bulunduğu
sonucuna varıldığından, konuyla ilgili olarak adli yargı yerince verilmiş
görevsizlik kararı bulunması nedeniyle vaki görev uyuşmazlığının karara
bağlanabilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasının gerektiği;
açıklanan nedenlerle, Mahkemelerinin görevine girmeyen ve Kahramanmaraş
1.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından da görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli mahkemenin belirlenmesi için iş bu dava dosyasının ve
Kahramanmaraş 1. Asliye Hukuk Mahkemesince Mahkemelerine gönderilip dava
dosyaları içerisinde yer alan Kahramanmaraş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin
dosyasının, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve işleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar
yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari
yargı yerleri arasında, tazminat
istemi yönünden görev uyuşmazlığın doğduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının muris eşinin kullandığı
motosikletin, davalı idareye ait ambulans ile çarpışması sonucunda hayatını
kaybetmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 80.000 TL
manevi tazminatın faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Olaya
ilişkin olarak düzenlenen 18.6.2010 tarihli Trafik Kazası Tespit
Tutanağının incelenmesinden; kazaya karışan sürücülerin, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanununun 84./1-h ve 52/1-a maddelerine uymadıklarından dolayı
kusurlu oldukları belirtilmiştir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; “Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak" başlıklı
52. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; sürücülerin; kavşaklara yaklaşırken,
dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda
ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve
menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını
azaltmak zorunda oldukları; “Trafik kazalarında sürücü kusurlarının
tespiti ve asli kusur sayılan haller” başlıklı 84.maddesinin birinci
fıkrasının ( h) bendinde; araç sürücülerinin; trafik kazalarında,
kavşaklarda geçiş önceliğine uymamasının, asli kusur sayılan hallerden
olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve
8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı
ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda
bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili
mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin
davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve
çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Gaziantep 2.İdare
Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Kahramanmaraş 1.Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Gaziantep 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Kahramanmaraş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7.4.2011 gün ve E:2010/1000,
K.2011/209 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/636
KARAR NO: 2013/870
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2981 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon
işleminin, davacıyı ilgilendiren bölümünün idare mahkemesince iptal
edilmesi üzerine, bu karar gereğince tapudaki kayıtların düzeltilerek
davacıya ait parselin ihyası ile düzenlemeden önceki haline göre davacı
adına tesciline karar verilmesi istemiyle Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan
davada, davanın kabulü yolunda verilen ve kesinleşen kararın infazı
istemiyle davacı tarafından yapılan başvuru üzerine, ilgili tapu dairesince
Mahkeme kararının teknik nedenlerle uygulanamayacağı gerekçesiyle istemle
ilgili herhangi bir işlem yapılamayacağı yolunda tesis edilen işlemin
iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
K.D.
Vekili : Av.Ö.B.
Davalılar : 1- Ataşehir Kaymakamlığı
2- Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü
O L A Y
: 1- İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, İçerenköy Mahallesi 801 ada 142
numaralı kadastro parselinin de içerisinde yer aldığı alanda, Kadıköy
Belediyesince 07/12/1993 tarihli ve 223/18 sayılı ve 13/12/1993 tarihli ve
227/1 sayılı encümen kararlarına istinaden imar uygulaması yapılmış, bu
kapsamda yapılan uygulama sonucunda dava konusu 801 ada 142 nolu parsel
2809 ada 3 ve 4 parseller ile, 2810 ada 3,4 ve 5 nolu parsellere dağıtılmış
ve tapu siciline bu şekilde tescil yapılmıştır.
2-
Kadıköy Belediyesince yapılan imar uygulamasının iptali istemiyle açılan
davada, İstanbul 3. İdare Mahkemesi, E:1996/1502, K:1998/270 sayılı ilamı
ile işlemin iptaline karar vermiş, karar kesinleşmiş; ancak bu karardan
sonra adı geçen Belediye tarafından hiçbir işlem tesis edilmemiş; tapu
kayıtlarının halen iptal edilen imar uygulamasına göre tescilli olduğu
görülmüştür.
3-
Davacı vekili tarafından, Ataşehir Belediye Başkanlığı'nın davacıya ait 801
Ada 142 parselde yaptığı imar uygulamasının İstanbul 3. İdare Mahkemesinin
1996/1502 E, 1998/270 K sayılı kararı ile iptali üzerine, tapu idaresindeki
kayıt ve tescilinde eski hale ihyası için Kadıköy 3. Asliye Hukuk
Mahkemesinde dava açılmış; Mahkeme; 3.2.2011 gün ve E:2010/11, K:2011/32
sayı ile, taraflar arasında yürütülen Tapu iptali ve Tescil davasının
yargılaması sonunda davanın kabulüne ilişkin olarak mahkemelerinden verilen
05.03.2009 tarih ve 2009/89 K. Sayılı ilamın, Yargıtay 1. H.D. nin
05.10.2009 günlü ilamı ile, mahkemece 142 sayılı parseldeki hak ve
geometrik durumu gözetilerek ve anılan kadastral parselin ihyası suretiyle
bir hüküm kurulmasının kural olarak doğru olduğu, ancak dosya içeriğinden 5
sayılı imar parselinin 142 sayılı kadastral parselden geldiği ve 142
kadastral parselin geometrik durumu itibariyle 2809 ada 3, 2810 ada 5, dava
dışı 2809 ada, 2,4 ve 6 2810 ada, 3 ve 4 sayılı imar parsellerine ve yola
isabet eden bölüme ait olduğunun anlaşıldığı; dolayısıyla tapu iptali ve
tescil istekli davaların kayıt malikleri aleyhine açılması gerektiği ve
anılan parsel ve bölüm maliklerinin de davada yer almalarının zorunlu
bulunduğu, bu hususun gözardı edilmesi suretiyle hüküm kurulmasının doğru
olmadığı gerekçesiyle bozularak dava dosyasının Mahkemelerine iade edilmiş
olduğu; bozmaya uyularak yeniden yargılamanın yürütüldüğü; tüm dosya
kapsamı, bozma öncesi dosyaya alınan belgeler ve bilirkişi raporlarına
göre; davaya konu 142 kadastral parselin 2981 sayılı yasa gereğince
şuyulandırma sonucu çeşitli parsellere ayrıldığı, daha sonra İstanbul 3.
İdare Mahkemesinin 1996/1502 E., 1998/270 K. Sayılı ilamı ile şuyulandırma
işleminin iptaline karar verildiği ve kararın kesinleştiği, dolayısıyla
davaya konu parselin şuyulandırma öncesi kadastral durumuna ihya edilmesinin
icap ettiği gerekçesiyle; davanın KABULÜNE, Ataşehir (Eski Kadıköy)
İçerenköy Mahallesi 801 ada, 142 parsel sayılı kadastral parselin İHYASINA
ve İmar öncesi hak durumları gözetilerek davacı ve önceki malikler adına
payları oranında TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE karar vermiştir.
4-
Davacı tarafından Ataşehir Tapu Müdürlüğüne, Kadıköy 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen ve 801 ada 142 sayılı kadastro parselinin ihyasına
ilişkin olan kesinleşmiş 03/02/2011 tarihli ve E.2010/10, K.2011/32 sayılı
karar ibraz edilerek karar gereğinin yapılması talep edilmiş; bu talep
İstanbul Kadastro Müdürlüğüne(Kadıköy Kadastro Mühendisliği birimi)
iletilmiş, adı geçen Kadastro Müdürlüğünce yapılan teknik inceleme
neticesinde, Kadıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin söz konusu kararının
uygulanmasının (801 ada 142 parsele dönüşümünün) teknik olarak mümkün
olmadığı, (imar uygulamasının iptali sonucunda 2809 ada 2 ve 6 parsellerde
kısmen 801 ada 142 parsele binme olacağı ayrıca 2810 ada 2,6 ve 7 nolu
parsellerde ise boşluklar oluşacağı belirlenerek) 25/08/2011 tarihli ve
1980 sayılı yazı ile Ataşehir Tapu Müdürlüğüne iletilmiş ve akabinde
Ataşehir Tapu Müdürlüğünce, 26.8.2011 tarih, …/622.01.01/ sayılı yazı ile,
davacıya söz konusu kararın uygulanmasının teknik olarak mümkün olamadığı
şeklinde bilgi verilmiştir.
5-
Davacı vekili, davalı Tapu Müdürlüğünün dava konusu 26.08.2011 yazısında,
mahkeme kararını uygulayamayacağını belirttiğini, bu durumda belediyede
planlarda müvekkilinin 374
m2 hissedar olduğu kadastral 142 parselin
bulunduğunu, tapuda ise bu parselin olmadığını, 105 m2.lik 2809 ada 3
parselin bulunduğunu, davalı idarenin bu “mahkeme kararını uygulamama”
cevabi yazısının hukuka, hakkaniyete aykırı olduğunu, müvekkilini zor
duruma bırakacağını, iyi niyetli üçüncü kişilerle hukuki ihtilaflara
sebebiyet vereceğini ifade ederek; Ataşehir Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün
26.08.2011 tarih ve B091TKG345904/622.01.01/ sayılı kararının iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idareler, süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde; 4721 sayılı
Türk Medeni Kanunu’nun 1027. maddesinde
“İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki
yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.” Hükmünün yer aldığını;
dava konusu olayda davacı her ne kadar tapu müdürlüğünün işleminin iptalini
talep ediyor gibi gözükse de, talebin doğrudan tapu sicilinde mevcut olan
bir kaydın tashihi istemine yönelik olması nedeniyle, uyuşmazlığın adli
yargının görev alanına girdiğini ileri sürerek görev itirazında
bulunmuşlardır.
İSTANBUL
8. İDARE MAHKEMESİ: 21.3.2012 gün ve E:2011/2160 sayı ile, 2577 sayılı
Yasanın 2. maddesinde; "İdari dava türleri, idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı açılan iptal davalarının; idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davalarının; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü
idari sözleşmelerden dolayı açılan davaların sayıldığı; idari yargının
idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli
olduğu kurala bağlandığı; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu
ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının; idari
dava türlerinden biri olduğu; idarenin, idare hukuku alanında kamu gücüne
dayalı olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş
olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem
kimliği kazandırdığı, kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler
dışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu; davalı idarelerce, 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1027.maddesinde yer alan " İlgililerin
yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak
mahkeme kararıyla düzeltebilir." hükmü uyarınca uyuşmazlığın çözümünde
Adli Yargının görevli olduğundan bahisle görev itirazında bulunulduğu; 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 997 ve izleyen maddelerinde, tapu siciline
kaydedilecek taşınmazlar, taşınmazların tescil ve terkinine ilişkin
düzenlemelere yer verildiği, 997. maddesinin 3. fıkrasında, sicilin örneği,
nasıl tutulacağı ve yardımcı sicillerin tüzükle belirleneceğinin hükme
bağlandığı; Tapu Sicili Tüzüğünün 1. maddesinde ise bu Tüzüğün amacının,
Türk Medeni Kanunu’nun öngördüğü tapu sicillerinin düzenli bir biçimde
tutulmasını sağlamak olarak belirtilmiş olduğu, Tüzüğün 78. maddesinde de,
tapu sicilinde terkinin, hak sahibinin veya yetkili makamın istemine ya da
mahkeme kararına dayalı olarak yapılacağı kuralının yer aldığı; bakılan
olayda ise davacıya ait 142 sayılı parselin uygulama sonrasında yeniden
ihya edilerek tapuda davacı adına kayıt ve tescil edilmesine Kadıköy
3.Asliye Hukuk Mahkemesince karar verildiği ve 4721 sayılı Kanun uyarınca
görevli olan mahkemece ihtilaf konusunda bir karar verildiği; yargı
kararının uygulanmasından sonraki sürecin ancak idarece yapılacak idari bir
işlemle mümkün olduğu, davacının talebinin de aynı yönde bir idari işlemle
gerekli tescilin yapılmasının sağlanmasına ilişkin bulunduğu; dolayısıyla
davacının bu yöndeki başvurusunun reddine dair işlemin de idarenin tek
taraflı bir işlemi olması, kesin ve yürütülebilir nitelikte olması
nedeniyle idari davaya konu edilebileceği, işlemin iptali istemiyle açılan
davanın da idari yargının görev alanına girdiği, davalı idarelerin aksi
yöndeki görev itirazında ise hukuki isabet bulunmadığının anlaşıldığı
gerekçesiyle; davalı idarelerin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin
görevliliğine karar vermiştir.
Davalı İdarelerden Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün,
adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Davacı K.D.vekili tarafından, Ataşehir Belediye
Başkanlığı'nın davacıya ait 801 Ada 142 parselde yaptığı imar uygulamasının
İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 1996/1502 E, 1998/270 K sayılı kararı ile
iptali üzerine, tapu idaresindeki kayıt ve tescilinde eski hale ihyası için
Kadıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın da 03/02/2011 tarihinde
20110/11 E, 2011/32 K sayı ile kabul edilerek 801 ada 142 parsel numaralı
taşınmazın yeniden ihyası ile imar düzenlemesinden önceki hali ile davacı
adına tapu siciline tesciline karar verilmesi üzerine bu kararın infazı
için davalı idareye yapılan başvurunun teknik nedenlerle Kadıköy 3. Asliye
Hukuk Mahkemesinin tescile ilişkin kararının uygulanamayacağı bildirilerek
reddine ilişkin 26/08/2011 tarihli davalı idare işleminin iptali istemi ile
idare mahkemesinde iptal davası açıldığının anlaşıldığı; davalı idarenin,
anılan kesinleşen Mahkeme kararına rağmen; tescile konu taşınmazın, imar
düzenlemeklerinden sonra diğer imar parselleri ile bütünleşerek ve yer
değiştirmesi sonucu, yeniden ihyasının teknik olarak mümkün olmadığı
nedeniyle tescil talebini reddettiği, Mahkeme kararını uygulamaktan
kaçındığının anlaşıldığı; 4721 sayılı Medeni Kanunun "Tescil"
başlığı altında yer alan 1013. Maddesine göre "Tescil, tasarrufa konu
olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır. /Edinen kimse, kanun
hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye
dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur. /Bir ayni hakkı tescilden önce kazanan
kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir.", 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1027. maddesinde “İlgililerin yazılı rızaları
olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla
düzeltebilir. Düzeltme eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması
biçiminde de olabilir. Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük
kuralları uyarınca resen düzeltir.” hükmüne; Tapu Sicili Tüzüğü’nün 85.
maddesinde de “Kütük üzerinde belgelere aykırı tescil veya yazımın düzeltilebilmesi
için ilgililerin yazılı olurunun alınması ve yevmiye defterine kaydedilmesi
gerekir.(...) hükümlerini taşıdığı; bu hükümlerde yer alan Mahkemenin, adli
yargı yerindeki genel mahkemeler olduğu; kaldı ki adli yargı yerinde
verilmiş ve Yargıtay incelemesinden de geçerek kesinleşmiş bir ilamın
infazına ilişkin sorunun çözümünün de adli yargı yerinde yapılacağında
tartışma bulunmadığı; Uyuşmazlık Mahkemesinin 04/03/1981 tarihli, 1980/11
E, 1981/2 K sayılı emsal kararında da tapu kayıtları üzerinde yapılacak
tescil, terkin, tahsis gibi mülkiyetin aynına ilişkin davaların adli yargı
yerinde görülmesi gerektiğinin hüküm altına alındığı gerekçesiyle; 2247
sayılı kanunun 10 ve 13 maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Danıştay Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanununun 2'nci maddesinin 1
'inci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davalarının, idari dava türleri arasında sayıldığı; 4721 sayılı Türk Medeni
Kanunu uyarınca tapu kayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin ve tahsis
gibi işlemler ile yine aynı Kanun uyarınca tapu sicilindeki yanlışlığın
düzeltilmesi yolundaki işlemlere ilişkin davaların adli yargı mercilerince
görülmesi ve çözümlenmesinin gerektiği; dosyanın incelenmesinden, tapu
iptali ve tescil istemiyle açılan davada asliye hukuk mahkemesince verilen
kararın uygulanması yolundaki başvuru üzerine, kadastral 801 ada, 142
parsele dönülmesinin teknik olarak mümkün olmayacağı nedeniyle herhangi bir
işlem yapılamayacağı yolundaki dava konusu işlemin tesis edildiğinin
anlaşıldığı; bu durumda, davacı tarafından, Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğü hasım gösterilerek, özel hukuk hükümleri uyarınca adli yargı yeri
tarafından verilen ve mülkiyetin el değiştirmesine ilişkin bulunan kararın
uygulanmaması işleminin dava konusu edilmiş olması karşısında, uyuşmazlığın
genel hükümler uygulanmak suretiyle adli yargı mercilerince çözümlenmesi
gerekeceği sonucuna varılmış olduğu; diğer taraftan, anılan işlemin idari
yargı mercilerince verilmiş bir karara dayalı olarak tesis edilmeyip adli
yargı kararının nasıl uygulanacağına ilişkin olması nedeniyle, bu hususun
açıklığa kavuşturulmasının da yine adli yargı yerine ait olacağı
gerekçesiyle; Yargıtay Başsavcılığınca 2247 sayılı Kanunun 10'uncu maddesi
uyarınca yapılan başvurunun kabulü ile İstanbul Sekizinci idare
Mahkemesi'nin E:2012/2160 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasının uygun
olacağı yönünde yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 4.6.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Davalı İdarelerden
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıya ait taşınmazın da bulunduğu 142 kadastral parsel sayılı alanda,
2981 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon işleminin, davacıyı
ilgilendiren bölümünün idare mahkemesince iptal edilmesi üzerine, bu karar
gereğince tapudaki kayıtların düzeltilerek 142 parselin ihyası ile
düzenlemeden önceki haline göre davacı adına tesciline karar verilmesi
istemiyle Kadıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, davanın
kabulü yolunda verilen ve kesinleşen kararın infazı istemiyle davacı
tarafından yapılan başvuru üzerine, Asliye Hukuk Mahkemesinin anılan
kararının teknik nedenlerle uygulanamayacağı gerekçesiyle istemle ilgili
herhangi bir işlem yapılamayacağı bildirilerek, istemin reddi yolundaki
Ataşehir Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün 26.08.2011 tarih ve
B091TKG345904/622.01.01/ sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesinde, “Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur.
Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal,
kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet
tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri
yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.” hükmüne,
716.
maddesinde “Mülkiyetin kazanılmasına
esas olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına
tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin
kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini
isteyebilir.
Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras,
kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi
tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.
Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal
rejimi dolayısıyla meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle
tapu kütüğüne doğrudan tescil olunur.” hükmüne,
1006.
maddesinde “Tapu idarelerinin kuruluş,
işleyiş ve hizmetlerinin yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir.”
hükmüne,
1027. maddesinde “İlgililerin yazılı rızaları
olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla
düzeltebilir.
Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin
yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları
uyarınca re'sen düzeltir.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesinin 1 numaralı
bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak
sayılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, Davacı tarafından, İstanbul ili, Ataşehir İlçesi,
İçerenköy Mahallesi, 801 ada, 142 kadastro parsel sayılı taşınmaz malın
bulunduğu alanda Belediyesince yapılan imar uygulamasının, İdare Mahkemesince
iptalinden sonra; uygulamanın eski hale getirilmesi hakkındaki Kadıköy 3.
Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2010/11, K:2011/32 sayılı kararın, Ataşehir
Tapu Müdürlüğünden uygulanmasının istenildiği, ilgili müdürlükçe 05.07.2011
tarih ve 109.13-2592 sayılı yazı ekinde Kadıköy Kadastro Mühendisliğine
mahkeme kararının uygulanabilirliğine göre tescil bildiriminin
düzenlenmesinin istenildiği, Kadastro Mühendisliğince mahkeme kararının
uygulanmasının teknik yönden mümkün olamayacağının Ataşehir Tapu Müdürlüğüne
iletildiği ve akabinde Ataşehir Tapu Müdürlüğünce, 26.8.2011 tarih,
…/622.01.01/ sayılı yazı ile, davacıya söz konusu kararın uygulanmasının
teknik olarak mümkün olamadığı şeklinde bilgi verilmesi üzerine; bu işlemin
iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkeme
kararlarının infazı sırasında yalnızca kararın sonucuyla bağlı
kalınamayacağı, kararların gerekçelerinin de hüküm ifade edeceğinin ve
uygulamaya tabi olacağının gerek öğretide, gerekse uygulamada genel kabul
görmüş hukuk normlarından olduğu tartışmasızdır.
Olay
kısmında ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, İdare Mahkemesince verilen
iptal kararından sonra, Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan; Yargıtay’ın bozma
kararından sonra, bu karara uyulmak suretiyle yapılan yargılamadan sonra
verilen ve kesinleşen kararın, “mahkeme kararının uygulanmasının teknik
yönden mümkün olamayacağını” ve mahkeme kararlarını infaz edemediğini
belirten idareye yol gösterici olduğu, bağlayıcı bir nitelik taşıdığı,
dolayısıyla, davalı idarenin Mahkeme kararı doğrultusunda tapuya tescil
işlemini gerçekleştirmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Ancak,
buna rağmen mahkeme kararını uygulayamayacağı yönünde işlem tesis eden
davalı idarenin bu işleminin iptali istemiyle açılan davanın, idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davası niteliğinde olduğu, dolayısıyla
artık adli yargı yerince, uygulanabilir özellikte ve davacıların
mağduriyetini giderebilecek nitelikte bir kararın verilemeyeceği
yadsınamayacaktır.
Diğer
bir deyişle, gerek idare mahkemelerince gerek adliye mahkemelerince verilen
iptal kararlarının infaz edilebilir mahiyette oldukları, davalı idarenin bu
kararlar gerekleri doğrultusunda hareket etmek mecburiyetinde olduğu,
teknik bazı nedenlere dayanarak bu lazimeden kaçınmasının doğrudan davalı
idarenin menfi tutumuna (işlemine) dayalı bulunduğu, kurumsal olarak adli
yargıda yeni bir dava açılması seçeneğinin benimsenmesi halinde dahi, adli
yargı organının evvelce vermiş olduğu “davanın kabulü ve tescil” kararı
dışında bir başka karar verebilmesi olanağının bulunmaması karşısında, adli
yargının bu davada görevli olmadığı açıktır.
Bu
durumda, idarenin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re’sen ve
tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk
alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem niteliği kazandırdığı ve
kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı
denetimine tabi bulunduğu gözetildiğinde; tapudaki kayıtların düzeltilerek
davacıya ait parselin ihyası ile düzenlemeden önceki haline göre davacı
adına tesciline karar verilmesi istemiyle açılan ve davanın kabulü
yönündeki mahkeme ilamının tapu kütüğünde infaz edilmemesine ilişkin davaya
konu işlemin, kamu gücüne dayanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde
olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümün idare mahkemesinin görev
alanına girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Kaldı
ki, Mahkememizin 8.4.2013 tarih ve E:2012/224, K:2013/477 ile 13.5.2013
tarih ve E:2013/262, K:2013/656 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Açıklanan
nedenlerle, davada idari yargının görevli olduğu nedeniyle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE 4.6.2013 gününde Üyelerden
Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ ve Ayhan AKARSU’nun KARŞIOYLARI ve OYÇOKLUĞU
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Dava, davacıya ait taşınmazın da bulunduğu 142 kadastral
parsel sayılı alanda, 2981 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon
işleminin, davacıyı ilgilendiren bölümünün idare mahkemesince iptal
edilmesi üzerine, bu karar gereğince tapudaki kayıtların düzeltilerek 142
parselin ihyası ile düzenlemeden önceki haline göre davacı adına tesciline
karar verilmesi istemiyle Kadıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan
davada, davanın kabulü yolunda verilen ve kesinleşen kararın infazı
istemiyle davacı tarafından yapılan başvuru üzerine, Asliye Hukuk
Mahkemesinin anılan kararının teknik nedenlerle uygulanamayacağı
gerekçesiyle istemle ilgili herhangi bir işlem yapılamayacağı bildirilerek,
istemin reddi yolundaki Ataşehir Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün 26.08.2011
tarih ve B091TKG345904/ 622.01.01/sayılı işleminin iptali istemiyle
açılmıştır. 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesinde, “Taşınmaz mülkiyetinin
kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra,
işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet
tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri
yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır”,
716.
maddesinde, “Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe
dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda
kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden,
mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir. Bir taşınmazın
mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına
dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.
Bir
taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla meydana
gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan
tescil olunur”, 1006. maddesinde, “Tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve
hizmetlerinin yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir”, 1027.
maddesinde, “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu
sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir. Düzeltme, eski
tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu
memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları uyarınca re'sen
düzeltir” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesinin 1 numaralı bendinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile
tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı tarafından, İstanbul ili, Ataşehir İlçesi,
İçerenköy Mahallesi, 801 ada, 142 kadastro parsel sayılı taşınmaz malın
bulunduğu alanda Belediyesince yapılan imar uygulamasının, İdare
Mahkemesince iptalinden sonra; uygulamanın eski hale getirilmesi hakkındaki
Kadıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2010/11, K:2011/32 sayılı kararın,
Ataşehir Tapu Müdürlüğünden uygulanmasının istenildiği, ilgili müdürlükçe
05.07.2011 tarih ve 109.13-2592 sayılı yazı ekinde Kadıköy Kadastro
Mühendisliğine mahkeme kararının uygulanabilirliğine göre tescil
bildiriminin düzenlenmesinin istenildiği, Kadastro Mühendisliğince mahkeme
kararının uygulanmasının teknik yönden mümkün olamayacağının Ataşehir Tapu
Müdürlüğüne iletildiği ve akabinde Ataşehir Tapu Müdürlüğünce, 26.8.2011
tarih, ..7622.01.01/ sayılı yazı ile, davacıya söz konusu kararın
uygulanmasının teknik olarak mümkün olamadığı şeklinde bilgi verilmesi
üzerine; bu işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
Kadıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, davanın kabulü yolunda
verilen ve kesinleşen kararın infazı istemiyle davacı tarafından yapılan
başvuru üzerine, Asliye Hukuk Mahkemesinin anılan kararının teknik
nedenlerle uygulanamayacağı gerekçesiyle istemle ilgili herhangi bir işlem
yapılamayacağı bildirilerek, istemin reddi yolundaki Ataşehir Kaymakamlığı
Tapu Müdürlüğünün 26.08.2011 tarih ve B091TKG345904/622.01.01/ sayılı
işleminin iptali istemiyle dava açıldığına göre, Kadıköy 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi kararının yerine getirilmemesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm
ve çözümü, sözü edilen kararı veren Asliye Hukuk Mahkemesinin de içinde yer
aldığı adli yargı yerine aittir.
Açıklanan nedenle, davanın adli yargı yerinde görülmesi
gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.
Üye Üye Üye
Sıddık
YILDIZ Nurdane TOPUZ Ayhan AKARSU
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/112
KARAR NO: 2013/871
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Emekli Sandığına tabi iken vefat eden annesinden
dolayı yetim aylığı alan davacının, boşandığı
eşiyle birlikte yaşadığı gerekçesiyle aylığının kesilmesine ve borç
çıkartılmasına ilişkin davalı
idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.Ü.
Vekili :
Av. M.A.T.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. N.A.
O L A Y
: Kars
SSYM. Doğum ve Çocuk Bakımevinde Emekli Sandığına tabi Hizmetli olarak
görev yapmakta iken 02/07/1986 tarihinde emekliye sevk edilen, bilahare
19/11/1992 tarihinde vefat eden Pakize Üstündağ’ın kızı olan davacının,
Kurum kayıtlarına 15/11/2007 tarih ve 5909283 sayı ile geçen tarihsiz dilekçesi
ile yetim aylığı bağlanmasını talep etmesi üzerine, 21/11/2007 tarihli ve
718329 sayılı işlem ile 01/12/2007 tarihinden itibaren kendisine yetim
aylığı bağlandığı; daha sonra, Beşiktaş Sosyal Güvenlik Merkezinin
28/08/2009 tarihli ve B.13.2.SSK.4.34.01.00/ VIIl-Sos. Güv: Kont. Mem/I
1.199.181 sayılı yazı ekinde alınan 18/09/2009 tarih ve MA/2009-125 sayılı
kontrol memuru raporuna göre davacının, boşandığı eski eşi ile birlikte
yaşadığının tespit edilmesi üzerine, aylıklarının 01/11/2008 tarihinden itibaren
kesilerek yersiz olarak ödenen tutarların borç çıkartıldığı anlaşılmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin annesinden dolayı kendisine bağlanan aylığın anlaşmalı
boşanma yaptığı gerekçesiyle kesilmesine ve borç çıkartılmasına ilişkin
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 7.1.2010 tarih ve 291685 sayılı
işleminin iptali ve 9.620,55+ TL faiz borcunun olmadığının tespiti istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 17.İŞ MAHKEMESİ: 18.4.2012 gün ve E:2010/267,
K:2012/240 sayı ile, davacıya, emekli sandığı hükümlerine göre emekliye
sevk edilip 19.11.1992 tarihinde vefat eden annesinden dolayı, boşanmayla
birlikte başvurusu üzerine, kurumca 01.12.2007 tarihinden itibaren yetim
aylığı bağlandığı, sonrasında yapılan denetim ve rapor sonucu boşandığı eşi
ile birlikte yaşadığının tespiti ile 19.12.2009 tarih ve 26247 sayılı
işlemle aylıklarının 01.11.2008 tarihinden itibaren kesilerek yersiz ödenen
tutarların borç kaydedildiği, bu duruma göre, davacının annesinin 5434
sayılı yasa kapsamında olup ölümü ile aynı yasa hükümleri uyarınca davacıya
annesinden dolayı yetim aylığı bağlandığı, sonrasında 5510 sayılı yasanın 56.maddesi son fıkrasındaki: "Eşinden
boşandığı halde, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı belirlenen çocukların
bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan
tutarlar, 96.madde hükümlerine göre geri alınır." düzenlemesi uyarınca
yetim aylığının kurumca kesilip ödenen tutarın borç çıkarıldığı; 5510
sayılı yasanın 101.maddesinde aksine hüküm olmayan hallerde bu kanun hükümlerinin
uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde çözümleneceği
öngörülmüş ise de, 5510 sayılı yasanın geçici 4.maddesinde: "Bu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı yasaya göre iştirakçi
olup, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra sigortalılığı bulunmayanlar
ve bunların dul ve yetimleri hakkında bu kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil, 5434 sayılı yasa hükümlerine göre işlem yapılacağının
düzenlendiği, 5510 sayılı yasanın 56.maddesinin, yürürlükten kaldırılan
5434 sayılı yasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali olduğu, yasanın dava
konusu olaya ilişkin 56.maddesi son fıkrasının yasayla birlikte 01.10.2008
tarihinde yürürlüğe girdiği, oysa davacıya bu yasanın yürürlük tarihinden
önce 5434 sayılı yasa hükümlerine göre, iştirakçi annesinden dolayı yetim
aylığı bağlandığı, 5510 sayılı yasanın geçici 4.maddesi gereği dava konusu
edilen uyuşmazlıkla ilgili idare mahkemelerinin görevli olduğunun
anlaşıldığı; yargılama ve dosya kapsamına göre; özetlenen yasal düzenleme
ve getirtilen kayıt ve belgelere göre, 5510 sayılı yasanın geçici
4.maddesindeki düzenleme dikkate alındığında, yasanın yürürlüğünden önce
davacıya 5434 sayılı yasaya göre gelir bağlanan annesinden dolayı yetim
aylığı bağlandığı, dolayısıyla dava konusu işlem nedeniyle 5434 sayılı kanun hükümlerine göre işlem yapılmasının gerektiği; bu
nedenle mahkemelerinin görevsiz, davada idari yargının görevli olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 11.İDARE MAHKEMESİ:20.6.2012
gün ve E:2012/863, K: 2012/932 sayı ile, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun 56. maddesinin son fıkrasında; “Eşinden boşandığı halde,
boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların,
bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan
tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır” hükmüne, 101. maddesinde
ise, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür." hükmüne yer verildiği; dava dosyasının
incelenmesinden, sandık iştirakçisi iken vefat eden annesinden dolayı yetim
aylığı alan davacının, anlaşmalı boşanma yaptığının tespit edildiğinden
bahisle 1.11.2008 tarihinden tibaren aylıklarının kesilerek yersiz tahsil
ettiği belirtilen aylık tutarlarının ödenmesinin istenilmesine ilişkin
davalı idare işleminin iptali istemiyle Ankara 17. İş Mahkemesi'nde açılan
davanın anılan Mahkeme'nin 18.4.2012 gün ve E:2010/267, K:2012/240 sayılı
kararıyla davaya bakmakla idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle
reddedildiği, anılan görevsizlik kararının temyiz edilmeyerek 27.4.2012
tarihinde kesinleşmesi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı;
uyuşmazlığa konu olayda, davacının 5510 sayılı Yasa kapsamında almakta
olduğu aylığının, boşanmış olduğu halde boşanmış olduğu eşiyle birlikte
yaşadığı gerekçesiyle anılan Kanun’un 56. maddesi uyarınca kesilmesine
ilişkin işlemin tesis edildiği, işlemin sözü edilen Kanun hükümlerinin
uygulanmasına yönelik olduğu anlaşılmış olup, bakılan davanın görüm ve
çözümünün Adli Yargının (İş Mahkemeleri) görevine girdiği sonucuna
ulaşıldığı gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının
15/1a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen
hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin
edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça adli yargı dosyasının
da ilgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden annesinden dolayı yetim aylığı
alan davacının, anlaşmalı boşanma yaptığı
gerekçesiyle aylığının kesilmesine ve borç çıkartılmasına ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik
rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal
güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG.
25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu
kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye
dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434
sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam
edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından
da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli kamu personeli olan annesinden dolayı kendisine yetim aylığı
bağlanan ve boşandığı eşiyle beraber yaşadığının tespit edildiğinden
bahisle yetim aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali
istemiyle davacı tarafından açılan davanın görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı Yasanın 56.maddesinin, yürürlükten kaldırılan 5434
sayılı Yasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali olması, Yasanın dava konusu
olaya ilişkin 56.maddesinin son fıkrasının 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe
girmesi; buna karşılık davacıya bu Yasanın yürürlük tarihinden önce, 5434
sayılı Yasa hükümlerine göre, iştirakçi annesinden dolayı yetim aylığı
bağlanması ve iptal edilen aylık bağlanma işleminin 5434 sayılı Yasa
uyarınca tesis edilmesi hususları da gözetildiğinde, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 11.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 20.6.2012 gün ve E:2012/863, K:
2012/932 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/113
KARAR NO: 2013/872
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sigortalı araç için araç sahibine ödemede bulunan sigorta şirketince,
zararın giderilmesi istemiyle idare aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
HDİ Sigorta A.Ş.
Vekilleri : Av. H.B.
Davalı :
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi
Vekili : Av. K.S.
O L A Y : Davacı şirket vekili dava dilekçesinde,
müvekkili Şirket nezdinde, 250031021619 poliçe numaralı, Kasko Sigortası
bulunan 27….. plaka sayılı aracın; 02.06.2011 tarihinde M.Fevzi Çakmak
Bulvarı üzerinde kalyon kavşağı ışıklarında her iki yöne de yeşil ışık
yanması sebebiyle yaralamalı, maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını,
kazanın oluşumunda davalı idarenin kusuru bulunduğunu; olaydan sonra hasar
bedelinin müvekkili şirket tarafından sigortalısına ödendiğini; tanzim
edilen kaza raporunda; her iki yöne de yeşil ışık yandığından, kalyon
kavşağında sinyalizasyondan sorumlu kuruluşun 2918 Kanunun 10/B-1 kod nolu
kuralı ihlal ettiğinden asli kusurlu olduğu, diğer araç sürücülerinin ise
bu kazanın oluşumunda kusurunun bulunmadığı kanaatine varıldığının
belirtildiğini; kaza raporunda davalı idareye %100 kusur izafe edildiğini;
söz konusu hasar için Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na rücu
başvurusu yapıldığını, davalı idarenin başvurularına cevap vermediğini;
Şehitkamil Belediyesinin red cevabı vererek sorumluluğun Büyükşehir
Belediyesi'nde olduğunu; Karayolları müdürlüğünün de red cevabı vererek
sorumluluk alanları olmadığını belirttiğini; hasar ödenmesi ile mukavele
şartlarına, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümleri gereğince
müvekkili şirketin, sigortalısı yerine kaim olduğunu ve sigortalısının
zararına sebebiyet verenler aleyhine her türlü hakların müvekkili şirkete
intikal ettiğini ifade ederek; fazlaya dair talep ve hakları saklı kalmak
kaydıyla 7.750,00-TL. tazminat alacaklarının ödeme tarihi itibariyle
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP
1.SULH HUKUK MAHKEMESİ; 27.12.2011 gün ve E:2011/1604, K:2011/2196 sayı
ile, dava dilekçesinin özetini yaptıktan sonra; davalı vekilinin cevap
dilekçesinde; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Planlama ve Raylı
Sistemler Daire Başkanlığının 14/10/2011 tarih, M.27.0GBB.0.41.02.11/135
sayılı yazı içeriğinde "Kavşak kontrol cihazlarımız; herhangi bir kaza
nedeniyle oluşabilecek tehlikeli yeşil ışık çakışmalarına karşı korumalı
olup böyle bir arıza durumunda mevcut sinyalizasyon sistemi 300 milisaniye
içinde devreye girerek mezkur kazanın olduğu kavşağın çalışmasını kapatarak
olası kazaların önüne geçmektedir. " şeklinde belirtildiğini, ayrıca
kazanın meydana geldiği an itibariyle bahse konu kavşaktaki araç
yoğunluğunun 5064 araç/saat olduğunu, dolayısıyla iddia edildiği gibi
sinyalizasyon hatası olmuş olsa idi çok sayıda trafik kazasının
gerçekleşmesinin kaçınılmaz olduğunu, aksi yöndeki iddiaların bilime ve
hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, talep edilen alacak miktarının
fahiş ve abartılı olduğunu, gerçek zararı yansıtmadığını, sinyalizasyon
sisteminin herhangi bir arıza halinde 300 milisaniye içerisinde devreye
girerek davacı tarafın iddia ettiği gibi bir kazanın oluşumunu olanaksız
kıldığını, talep edilen faizin başlangıç tarihinin, dava tarihi yerine
ödeme tarihi olarak gösterildiğinden hukuka aykırı olduğunu, ayrıca işbu davanın
hizmet kusuru iddiasına dayandığı gözetilerek görevsizlik kararı
verilmesine karar verilmesini talep ettiğini; davanın, davalı idarenin
hizmet kusuruna dayalı tazminat davası olduğunu, davalı belediyenin hizmet
kusuruna dayalı olarak davanın açılmış olması sebebiyle, görevli mahkemenin
Gaziantep İdare Mahkemesi olduğunu belirterek; dava dilekçesinin, davanın
davalı idarenin hizmet kusuruna dayanması ve davanın açılış tarihi
itibariyle Gaziantep İdare Mahkemesi'nin görevli bulunması sebebiyle görev
yönünden REDDİNE karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine bu karar Yargıtay
17.H.D:nin 29.6.2012 gün ve E:2012/5670, K:2012/8390 sayılı kararıyla
onanmış, söz konusu Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
GAZİANTEP 2.İDARE MAHKEMESİ:19.10.2012 gün ve
E:2012/1754 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
"Belediye Trafik Birimleri, Görev ve Yetkileri" başlıklı 10.
Maddesinde; "Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe
trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak
yürütülür. / B) Görev ve yetkiler / Yapım ve bakımından sorumlu olduğu
yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,/
Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret
levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, / Karayolu yapısında ve
üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve
denetlemek, / Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece
veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan
kaldırmak, / Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik
kazalarının vuku bulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri
almak, / Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
/ Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer
görevleri yapmak." hükmüne yer verilmiş olduğu; "görevli ve
yetkili Mahkeme" başlıklı 110. Maddesinin ilk fıkrasında;
"(Değişik madde: 11/01/2011-6099 S.K./14.mad.)İşleteni veya sahibi
Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." hükmüne, geçici 21.
Maddesinde ise; "(Ek madde: 11/01/2011-6099 S.K./15.mad.)Bu Kanunun
110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe
girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde
açılmış bulunan davalara uygulanmaz." hükmüne yer verilmiş olduğu;
Gaziantep 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 27.12.2011 tarih ve E:2011/1604,
K:2011/2196 sayılı görevsizlik kararı üzerine mahkemelerinde açılan davada,
davacı şirket tarafından sigorta edilen aracın, Gaziantep İli, M.Fevzi
Çakmek Bulvarı üzerinde bulunan Kalyon kavşakları ışıklarında her iki yöne
de yeşil ışık yanması sebebiyle maddi hasarlı kazaya karışarak hasara
uğraması sebebiyle, araç sahibine ödenen hasar bedeli olan 7.750,00 TL'nin
yasal faiziyle birlikte tazminin istenilmekte olduğu, yukarıda yer verilen
mevzuat hükümleri ve açıklamaların birlikte irdelenmesinden; bakılmakta
olan davanın 2918 sayılı Yasa'nın 110. maddesi uyarınca Mahkemelerinin
görev alanına girmeyip adli yargı yerinin görev alanına girdiği sonucuna
ulaşıldığı gerekçesiyle; dava dosyasının, görevli yargı yerinin
belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya
incelemesinin bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikte adli
yargı dosyası da gönderilmek suretiyle 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında
can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik
güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Davacı sigorta şirketi
tarafından sigorta edilen aracın, Gaziantep İli, M.Fevzi Çakmek Bulvarı
üzerinde bulunan Kalyon kavşakları ışıklarında, her iki yöne de yeşil ışık
yanması sebebiyle maddi hasarlı kazaya karışarak hasara uğradığı; bu
nedenle Şirket tarafından araç sahibine 7.750,00 TL hasar bedelinin ödendiği;
davanın ise ödenen hasar bedelinin faiziyle birlikte tazmini istemiyle
açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir
tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın
110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı
olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle
yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124,
K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı
içerikli iki kararı ile; “2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda
bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili
mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde
yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda
İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları
gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal
güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan
trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Gaziantep 2.İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile
Gaziantep 1.Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Gaziantep 2.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Gaziantep 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 27.12.2011 gün ve E:2011/1604,
K:2011/2196 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/161
KARAR NO: 2013/873
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İcra takibine yapılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. Sigorta A.Ş.
Vekilleri : Av. İ.B., Av.A.C.Y.
Davalı :
Ketenli Belediye Başkanlığı
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, harca esas dava değerini 6.149.TL göstermek suretiyle;
müvekkili Şirkete 6357150 nolu Kasko Sigorta Poliçesi ile igortalı, maliki
Ö.D.İnş.Gıda Tarım Ürün.Nak.Ltd.Şti. ve sürücüsü A.U. olan 42…… plaka
sayılı aracın, davalı Belediyenin kumlama çalışması yaptığı Ketenli
beldesi-Yaylacık Yolu üzerinde aracını kuma kaptırmak suretiyle tek taraflı
maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiğini, kaza sonrası 42 FA 806
plaka sayılı araçta hasar meydana geldiğini; araçta meydana gelen hasar
bedeline karşılık araç maliki şirkete müvekkili Şirket tarafında ödeme
yapıldığını; kazanın oluşumundaki kusur durumuna göre 6.149.TL.nin rücuen
tazmini için Davalı Belediye aleyhine Konya 5.İcra Müdürlüğünün 2011/493
esas sayılı icra dosyası ile takip yapıldığını; davalı/Borçlunun, icra
takibindeki borca tam itirazda bulunduğunu, bunun neticesinde icra
müdürlüğü tarafından takibin durdurulmasına karar verildiğini ifade ederek;
Davalı-Borçlunun Konya 5. İcra Müdürlüğünün 2011/493 sayılı takip dosyasına
yapmış olduğu itirazın iptaline; haksız ve kötü niyetli olarak itiraz
edilip alacaklı mağdur edildiği için % 40 inkar tazminatının Davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya
2.Sulh Hukuk Mahkemesi:17.5.2011 gün ve E:2011/379, K:2011/849 sayı ile,
davanın reddine karar vermiş; verilen hükmün süresi içinde davacı vekili
tarafından temyiz edilmesi üzerine YARGITAY 17.HUKUK DAİRESİ:12.3.2012 gün
ve E:2011/9222, K:2012/2897 sayı ile, davanın TTK.nun 1301.maddesinden
kaynaklanan itirazın iptali davası olduğu; davacı vekilinin, davalı
belediyenin kumlama çalışması yaptığı yerde kasko sigortalı aracın kuma
kaptırılarak tek taraflı trafik kazası sonucunda hasarlandığını belirterek
dava açtığı; bu hale göre, davalı belediye başkanlığının hizmet kusurunun
varlığı söz konusu olup, olay idari karar ve eylemlerden doğan zararlar
niteliğinden bulunduğundan, zararın ödetilmesi isteklerinin, 11.2.1959
günlü ve 17/15 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının 2.bendi
hükmünce tam yargı davasının konusunu oluşturduğu; bu davaların ise 2577
sayılı idari yargılama usulü kanunun 2.maddesi hükmünce idari yargı yerinde
açılmasının gerektiği; mahkemece dava dilekçesinin yargı yolu bakımından
reddi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği
gerekçesiyle; davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA
karar vermiştir.
KONYA
2.SULH HUKUK MAHKEMESİ:13.9.2012 gün ve E:2012/628, K: 2012/1253 sayı ile,
Mahkemelerince davanın reddine ilişkin verilen kararın, Yargıtay 17. Hukuk
Dairesi Başkanlığının ilamı bozulduğu; Mahkemelerince toplanan delillerin
tekrar değerlendirildiği belirtilerek; 11/02/1959 tarih 17/15 sayılı YİKBY
ye göre dava konusu olayın, tam yargı davanın konusunu oluşturması nedeni
ile görevli ve yetkili mahkemenin Konya İdare Mahkemesi olduğundan dolayı
görevsizlik nedeni ile davanın REDDİNE karar vermiş; bu karar temyiz
edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
KONYA 1.İDARE MAHKEMESİ:15.1.2013 gün ve E:2012/1455
sayı ile, olayda uyuşmazlığın konusunun; 1-Konya 5. İcra Müdürlüğü'nün
E:2011/493 sayılı dosyasına davalı idarece yapılmış olan itirazın iptali
ile icra takibin devamına,/ 2-Haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edilip
alacaklı mağdur edildiğinden asıl alacağın %40'ından az olmamak üzere inkar
tazminatının davalı idareden tahsiline ilişkin olduğu, ancak 2577 sayılı
Kanun uyarınca, idari yargı mercilerince, icra müdürlüğüne karşı yapılan
itirazın iptali ile icra takibinin devamına yönelik bir karar verilmesinin
söz konusu olamayacağı, bizatihi bakılmakta olan bu uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerinden kaynaklandığı, bu mihvalde, bahsi geçen konu hakkında idari
yargı mercilerince karar verilmesinin mümkün olmadığı, bununla birlikte,
inkar tazminatının da yine özel hukuka ilişkin bir mevzuat olan İcra ve
İflas Kanununda düzenlendiği; İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen ve
tamamen özel hukuka ilişkin bir konu hakkında, idari yargı mercilerince
hüküm kurulmasının söz konusu olamayacağı, yani, inkar tazminatının da
İdare Mahkemeleri'nde görülmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından,
iş bu davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu kanısına
varıldığı gerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
işleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi gereğince, Konya 2. Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 13.09.2012 tarih ve H:2012/628 K:2012/1253 sayılı kararı ile
görev yönünden reddedilen ve Mahkemelerinde açılmış bulunan iş bu davanın
adli yargının görev alanına girdiği kanaatine varılmış olduğundan, dava
dosyası ve eklerinin görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nce görevli
merciin belirlenmesine ilişkin karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle
açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda
yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi
üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde
itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi
içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre
tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir.
(Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra:
17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Konya 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Konya 2.Sulh Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Konya 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 2.Sulh
Hukuk Mahkemesinin 13.9.2012 gün ve E:2012/628, K: 2012/1253 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/208
KARAR NO: 2013/874
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Fazlaya dair hakları saklı tutularak adli yargı
yerinde açılan ilk davadan sonra açılan ek davanın; İmar mevzuatından
kaynaklanan tazminat davası olması gözetilerek, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.G.
Vekili :
Av. D.S.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde; müvekkilinin, Ankara İli, Çankaya İlçesi, Öveçler mevkiinde
kain 27687 ada, 8 parsel sayılı taşınmazın maliki iken, bu arsanın, imar
planıyla ilköğretim sahası olarak ayrıldığını; imar planı değişikliği
sonucu ilköğretim arsasının, 27820 ada, 1 parsel olarak yeniden
düzenlendiğini; belirtilen taşınmaza davalı idare tarafından herhangi bir
kamulaştırma işlemi yapılmaksızın el atılması nedeni ile tazminat istemli,
fazlaya dair haklar saklı tutularak açılan davada, Ankara 17. Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2011/297 sayılı dosyasının, 20.12.2011 tarihinde müvekkili
lehine K:2011/470 sayı ile karar bağlandığını ve bu kararın, Yargıtay 5.
Hukuk Dairesinin 28.05.2012 gün ve E:2012/5057, K:2012/10961 sayılı ilamı
ile kesinleştiğini; anılan davanın yargılaması devam ederken yapılan
bilirkişi incelemesi sonucu müvekkilin bahsi geçen taşınmazının değerinin,
161.000,00TL olduğunun tespit edildiğini ve yargılama sonunda;
"davanın kabulü ile taleple bağlı kalınarak 6.500,00TL'nin dava
tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacıya verilmesine, dava konusu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Öveçler
Mahallesi 27820 ada 1 parsel sayılı taşınmazda davacı adına olan payın
iptaliyle, davalı idare adına tapuya kayıt ve tesciline..." karar
verildiğini; davalı idareye yapılan başvurulara rağmen, müvekkiline ne
Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/297 E. sayılı dosyası ile tespit
edilmiş 161.000,00TL, ne de mahkeme kararı ile hükmedilen 6.500,00TL’nin
ödenmediğini; fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak açılmış Ankara 17.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/297 E., 2011/470 K. sayılı ilamına dayanarak
müvekkilinin taşınmazına kamulaştırmasız el atıldığına dair bu kararın
kesinleşmesi nedeniyle, saklı tutulan 154.500,00TL'nin davalı idareden
tahsili için iş bu davayı açmak zorunluluğu doğduğunu ifade ederek; fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; müvekkili adına kayıtlı olup imar
değişikliği ile kamulaştırmasız el atıldığı tespit edilen taşınmazın Ankara
17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/297 E., 2011/470 K. Sayılı dosyası ile
belirlenen kamulaştırma bedelinin, fazlaya ilişkin saklı tutulan
154.500,00TL'sinin davanın açıldığı tarih olan 06.05.2008'den itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı vekili, süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA
16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:5.12.2012 gün ve E:2012/415 sayı ile, davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında okul alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Dava dosyasının incelenmesi sonucunda; Çankaya
Belediyesinin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8-18. Maddesi uyarınca arazi ve
imar uygulamalarına ilişkin işlemler kapsamında, davacının da hissesinin
bulunduğu Öveçler mahallesinde bulunan 27687 Ada 8 Parsel sayılı yerin imar
planında okul alanı olarak ayrılmış bulunması karşısında, bu parseldeki
bedelin ödenmesine ilişkin davanın; dava konusu uyuşmazlıkta, idarenin 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir işleminin bulunmaması karşısında,
davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde işaret edilen bedel artırma davası
niteliğinde olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son
madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı
ödemekle yükümlü bulunduğunun kurala bağlandığı; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve
işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davalarının
idari dava türleri arasında sayıldığı; uyuşmazlık konusu işlemin, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alan
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler
tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği; bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı
Yasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Ankara
16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/415 esas sayılı görevlilik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıya ait taşınmaza, imar planıyla ilköğretim
sahası olarak ayrılmak suretiyle davalı idare tarafından herhangi bir
kamulaştırma işlemi yapılmaksızın el atılması nedeni ile tazminat istemli,
fazlaya dair haklar saklı tutularak açılan davada, davacı lehine verilen
kararın kesinleştiğinden bahisle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla; davacı adına kayıtlı olup imar değişikliği ile kamulaştırmasız el
atıldığı tespit edilen taşınmazın Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin
E:2011/297, K:2011/470 sayılı dosyası ile belirlenen kamulaştırma
bedelinin, fazlaya ilişkin saklı tutulan 154.500,00TL'sinin, davanın
açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
Ankara
17.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.12.2011 gün ve E:2011/297, K:2011/470
sayılı kararının incelenmesinden; davanın M.G. tarafından, Ankara
Valiliği(Ankara İl Özel İdaresini Temsilen)’ne karşı açıldığı; davacı
vekilinin 06.05.2008 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara
İli Çankaya ilçesi Öveçler mevkiinde kain 25687 ada 8 parsel sayılı 161 m2 taşınmazın maliki
olduğunu, anılan taşınmaza herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadan
davalı tarafından okul alanı yapılmak suretiyle el atıldığını ileri sürerek
şimdilik 6.500 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının davalıdan tahsiline
karar verilmesini talep ve dava ettiğinin görüldüğü; yapılan yargılama
sonucunda Mahkeme’ce; Davanın kabulü ile taleple de bağlı kalınarak
6.500,00 TL’nin dava tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte
davalıdan alınıp davacıya verilmesine, dava konusu Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Öveçler Mahallesi 27820 ada 1 parsel sayılı taşınmazda davacı adına
olan payın iptaliyle, davalı idare adına tapuya kayıt ve tesciline karar
verildiği; kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin;
28.5.2012 gün ve E:2012/5057, K:2012/10961 sayı ile, davalı idare vekilinin
temyiz nedenleri bozma ile kesinleşen yönlere ilişkin olduğundan usul ve
yasaya uygun hükmün onanmasına karar verildiği ve anılan Mahkeme kararının
kesinleştiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ‘’Kısmi Dava’’
başlıklı 109.maddesinde; ‘’Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir
olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.''
hükmü yer almakta olup, bu düzenleme çerçevesinde, talep konusu niteliği
itibariyle bölünebiliyor ise kısmi davanın varlığından bahsedilebilecektir.
Alacağın tamamı aynı hukuki ilişkiden doğup, şimdilik
sadece bir kesimi dava ediliyorsa kısmi davadan söz etmek gerekecek olup,
kısmi dava davacı lehine karara bağlandıktan sonra, alacağın geri kalan
kısmı için ek
dava açılması söz konusu olacaktır. somut olayda da davacı
tarafından Ankara 17.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2011/297sayılı
dosyasında görülmekte olan ilk davada aynı hukuki ilişki ve konudan doğduğu
ifade edilen alacağın bir kısmı dava edilmiş, iş bu dava kabul ile
neticelendikten sonra ise, Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2012/415
sayılı dosyasında görülmekte olan ek dava açılmış olmakla, hal böyle iken
davacı tarafından ilk etapta açılmış olan Ankara 17.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2011/297 sayılı dosyasında görülmekte davanın 6100 sayılı
Yasa kapsamında kısmi dava mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.
Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/415 sayılı
dosyasında görülen dava, yukarıda izahı yapıldığı üzere, daha önceden
fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak suretiyle açılıp karara bağlanan
alacak miktarının, kalan kısmı bakımından bir ek dava mahiyetindedir. Her
ne kadar, bu davaların konuları ve tarafları birbirleri ile aynı olsa da,
bahse konu ek dava yeni bir dava olup, bu dava için yeniden dava harcı
alınması, yeniden taraf teşkili sağlanarak yargılama yapılması, gerekirse
yeniden bilirkişi incelemesi yapılıp delillerin yeniden toplanması
gerekmekte, dolayısıyla ek davanın ilk aşamasından itibaren, ilk açılan
kısmi davadan bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu değerlendirmeler ışığında, her ne kadar kısmi dava
mahiyetindeki Ankara 17.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2011/297 sayılı dava
dosyasının yargılaması adli yargı yerinde yapılmış ve burada görülmekte
olan davada görev (yargı yolu) itirazı olmaksızın karar verilmiş ise de,
hakkında uyuşmazlık çıkartılmış olan ek dava mahiyetindeki Ankara 16.Asliye
Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/415 sayılı dava dosyası bu dosyadan bağımsız ve
yeni bir dava dosyası olarak değerlendirilmeli ve dolayısıyla görev
itirazına ilişkin olarak Danıştay Başsavcısınca 2247 sayılı Yasa'nın
10.maddesi uyarınca çıkartılan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
Bu kabuller ve değerlendirmeler neticesinde, davanın özü
itibariyle, davacıya ait Ankara İli, Çankaya İlçesi, Öveçler mevkiinde kain
27687 ada, 8 parsel sayılı taşınmazına, imar planında ‘İlköğretim Alanı’’
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
uğranıldığı iddia edilen zararın faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açıldığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasının incelenmesinden; davacının, Öveçler Mahallesi 81027 parselasyon
planıyla Okul Alanı olarak ayrılan 25687 ada 8 sayılı parselde bulunan
hissesinin, Dikmen Doğu Yakası imar plan değişikliğine ait 81154 nolu
parselasyon planıyla, kullanımı Temel Eğitim Alanı olan 27820 ada 1 sayılı
parselde verilmiş olduğu; Çankaya Belediye Encümeninin 10/07/1997 tarih ve
3164 sayılı kararı ile onanarak tapuya tescilinin sağlandığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Temel Eğitim Alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
vekilinin görev itirazının Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, Ankara 16. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 5.12.2012 gün ve E:2012/415 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/248
KARAR NO: 2013/875
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı idarece, davacının taşınmazının korunması
gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiş olması ve kentsel arkeolojik
SİT alanında kalması gerekçe gösterilerek yıkılmak istenmesi yolunda tesis
edilen işlemin idarenin tek yanlı iradesine dayalı bulunması karşısında; bu
nedenle uğranıldığı iddia edilen zararın bir tam yargı davası şeklinde
idari yargıda ikame edilmesinin gerektiği ve davada İDARİ YARGININ görevli
olduğu hk.
K A R A R
Davacı : N. Petrol Turizm İnşaat
Sanayi Tic. Ltd. Şti..
Vekilleri : Av. A.E.K.
Davalı :
Kültür ve Tur.Bak.izafeten İstanbul IV numaralı Kültür ve Tabiat Var. Kor.
Kur.
Vekili :
Av. R.B.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; Davacının İstanbul İli, Fatih İlçesi, Alemdar Mahallesi 54 ada, 23
parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın İstanbul IV numaralı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 14.03.2011 tarih ve 4458
sayılı kararı ile Bazilikal Planlı Chalkoprateia Kilisesi'nin orta ve güney
yan neflerine denk gelmesi nedeniyle korunması gerekli kültür varlığı
olarak tescil edilmesine ve üzerinde bulunan çelik konstrüksiyon müştemilat
ve yine mülkiyeti davacıya ait olan 24 parsele bitişik duvarın KUDEB
denetiminde Fatih Belediyesince yıkılmasına karar verildiğini, kararın
ardından taşınmazın Fatih Belediye Başkanlığınca mühürlenip belediye ekiplerince
yıkıma gelindiğini, taşınmazın kamulaştırılması için Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kuruluna yaptıkları başvuruya verilen cevapta,
taşınmazın Koruma Kurulunun 12.07.1995 gün ve 6848 sayılı kararı ile
belirlenen, 04.06.2001 gün ve 12869 sayılı kararı ile Kentsel Arkeolojik Sit Alanı olarak
yeniden tanımlanan alan içinde kaldığı, 14.03.2011 gün ve 4458 sayılı
kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildiğinin
belirtildiğini ifade ederek, davalı idareye yapılan başvuruya 6 aylık süre
geçtiği halde bugüne kadar bir cevap verilmediğinden iş bu davanın
açıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile,
davacıya ait olup kamulaştırmasız el atma yapılan taşınmazın bedeli olarak,
şimdilik 10.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul 8.Asliye Hukuk Mahkemesi; 18.10.2012 gün ve
E:2012/298 sayı ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı yasanın 13.maddesinin c bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Kültür ve Turizm
Bakanlığı açısından, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazının İstanbul IV numaralı Kültür
ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 14.03.2011 tarih ve 4458 sayılı
kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmesine ve
üzerinde bulunan çelik konstrüksiyon müştemilat ve yine mülkiyeti davacıya
ait olan 24 parsele bitişik duvarın KUDEB denetiminde Fatih Belediyesince
yıkılmasına dair verilen kararın ardından, taşınmazın Fatih Belediye
Başkanlığınca mühürlenip belediye ekiplerince yıkıma gelinmesi sonrasında,
taşınmazın kamulaştırılması için Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kuruluna yapılan başvuruya verilen cevapta, taşınmazın Koruma Kurulunun
12.07.1995 gün ve 6848 sayılı kararı ile belirlenen, 04.06.2001 gün ve
12869 sayılı kararı ile Kentsel
Arkeolojik Sit Alanı olarak yeniden tanımlanan alan içinde kaldığı,
14.03.2011 gün ve 4458 sayılı kararı ile korunması gerekli kültür varlığı
olarak tescil edildiğinin belirtilmesi üzerine, davalı idareye yapılan
başvuruya 6 aylık süre geçtiği halde cevap verilmemesi üzerine, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, davacıya ait olup kamulaştırmasız
el atma yapılan taşınmazın bedeli olarak, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, davaya konu
taşınmazın İstanbul I numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kurulunun 12.07.1995 gün ve 6848 sayılı kararı ile belirlenen, 04.06.2001
gün ve 12869 sayılı kararı ile Kentsel Arkeolojik Sit Alanı olarak yeniden
tanımlanan alan içinde kaldığı, İstanbul IV numaralı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 14.03.2011 gün ve 4458 sayılı kararı
ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tesciline karar verildiği
anlaşılmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanunu'nun Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve
Tabiat Varlıkları başlıklı 6.maddesinde korunması gerekli taşınmaz kültür
ve tabiat varlıkları sayılmış olup, buna göre;
''a)Korunması
gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış
taşınmazlar,
b)Belirlenen
tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve
Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,
c)Sit alanı içinde
bulunan taşınmaz kültür varlıkları,
d)Milli tarihimizdeki önlemleri sebebiyle
zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye
Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve
tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal Atatürk tarafından kullanılmış
evler.
Ancak, Koruma Kurullarınca mimari, tarihi,
estetik, arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri bakımından korunması
gerekli bulunmadığı karar altına alınan taşınmazlar, korunması gerekli
taşınmaz kültür varlığı sayılmazlar.
Kaya mezarlıkları, yazılı, resimli ve
kabartmalı kayalar, resimli mağaralar, höyükler, tümülüsler, ören yerleri,
akropol ve nekropoller; kale, hisar, burç, sur, tarihi kışla, tabya ve
isihkamlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar; harabeler, kervansaraylar,
han, hamam ve medreseler; kümbet, türbe ve kitabeler, köprüler, su
kemerleri, su yolları, sarnıç ve kuyular; tarihi yol kalıntıları, mesafe
taşları, eski sınırları belirten delikli taşlar, dikili taşlar; sunaklar,
tersaneler, rıhtımlar; tarihi saraylar, köşkler, evler, yalılar ve
konaklar; camiler, mescitler, musallalar, namazgahlar; çeşme ve sebiller;
imarethane, darphane, şifahane, muvakkithane, simkeşhane, tekke ve
zaviyeler; mezarlıklar, hazireler, arastalar, bedestenler, kapalı çarşılar,
sandukalar, siteller, sinagoklar, bazilikalar, kiliseler, manastırlar;
külliyeler, eski anıt ve duvar kalıntıları; freskler, kabartmalar,
mozaikler, peri bacaları ve benzeri taşınmazlar; taşınmaz kültür varlığı
örneklerindendir.
Tarihi mağaralar, kaya sığınakları;
özellik gösteren ağaç ve ağaç toplulukları ile benzerleri; taşınmaz tabiat
varlığı örneklerindendir.'' denilmiştir.
Tespit ve Tescil başlıklı 7.maddesinde;
''Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit
alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde
ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak
yapılır.
Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat
varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır. Devletin
imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin
özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı
olarak belirlenir.
Korunması gerekli taşınmaz kültür ve
tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı
ile tescil olunur.
Tespit ve tescil ile ilgili usuller,
esaslar ve kıstaslar yönetmelikte belirtilir.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde
veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve
tabiat varlıkları, gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan cami,
türbe, kervansaray, medrese han, hamam, mescit, zaviye, sebil, mevlevihane,
çeşme ve benzeri korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının
tespiti, envarterlenmesi Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılır.
Tescil kararlarının ilanı, tebliği ve tapu
kütüğüne işlenmesi ile ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir.'' denilmiştir.
Olayda, davacıya ait taşınmazın İstanbul I
numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun kararı ile
belirlenen, Kentsel Arkeolojik Sit Alanı olarak yeniden tanımlanan alan
içinde kaldığı, İstanbul IV numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Bölge Kurulunun kararı ile de korunması gerekli kültür varlığı olarak
tesciline karar verildiği, ayrıca taşınmazın üzerinde bulunan çelik
konstrüksiyon müştemilat ve yine mülkiyeti davacıya ait olan 24 parsele
bitişik duvarın KUDEB denetiminde Fatih Belediyesince yıkılmasına karar
verildiği, taşınmazın kamulaştırılması için Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Kuruluna yapılan başvuruya cevap verilmemesi üzerine iş bu davanın
açıldığı anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış ve kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir denilmiştir.
Uyuşmazlığa konu
davanın konusu, davalı idarece 2863 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan işleme ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, idarenin kamu gücünü kullanarak tek yanlı
irade ile yapmış olduğu işlemden kaynaklandığı belirtilen zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Kültür
ve Turizm Bakanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul 8.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.10.2012 gün ve
E:2012/298 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/260
KARAR NO: 2013/876
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Adli yargı yerinde aleyhine açılan tazminat
davasını kaybeden davalı tarafından, olayda kusur ve sorumluluğu saptanan
diğer davalı Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılan rücuen alacak
davasının, Borçlar Kanunu hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.A.
Vekili :
Av. S.M.
Davalılar
: 1-Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. N.G., Av. V.Y. (Adli
Yargıda)
2-E.Ö. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili, Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğünü davalı
olarak göstermek suretiyle dava dilekçesinde özetle, davacının dava konusu
55……. plaka sayılı aracı Samsun 5. Noterliğinin 02.04.2007 tarih ve 8690
yevmiye numaralı kati taşıt satış sözleşmesi ile E.Ö.'dan satın aldığını,
Samsun 4.Noterliğinin 16.04.2007 tarih ve 07695 yevmiye numaralı araç satış
sözleşmesi ile alıcıya satmış olup, aracın çalıntı çıkması nedeniyle
25.07.2007 tarihinde Samsun Emniyet Müdürlüğü Oto Hırsızlığı Büro Amirliği
tarafından araca el konularak tespit yapıldığını, araç elindeyken alınan
Gürhan Gündüz tarafından açılan davanın davacı aleyhine sonuçlanarak, araç
bedeli ve yargılama giderlerinin alıcıya ödendiğini, Samsun 3.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 26.05.2009 tarih, E:2007/467, K:2009/198 sayılı dosyasının
Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 01.03.2010 tarih, E:2009/12094, K:2010/2452
sayılı kararı ile onandığını belirterek, bu dava sonucunda davacının
ödediği bedelin iadesi istemiyle davalı idareye yaptığı 11.08.2010 günlü
başvurunun reddine ilişkin davalı idarenin 20.08.2010 tarih ve 39645 sayılı
işleminin iptali ile mahkeme kararı gereği ödenmiş bulunan 35.000 TL’nin
yasal faizi ile davalı idareden rücuen tahsiline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açılmıştır.
Samsun
2.İdare Mahkemesi: 04.11.2010 gün, E:2010/1271, K:2010/1115 sayı ile
özetle, davanın 2577 sayılı Kanunun 2/1-b maddesinde tanımlanan idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan bir tam yargı davası niteliğinde olmadığını, zira doğrudan zarar
görenin zararının adli yargı yerinde yaptığı takip sonucunda karşılandığı,
buna göre doğrudan tam yargı davası yoluyla giderilecek bir zararın
kalmamış olduğu, dolayısıyla davanın tam yargı davası niteliği taşımayan
bir rücu davası olduğu dikkate alındığında anılan bu rücu davasının Borçlar
Kanunu hükümlerine göre adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü ve E.Ö.'ı davalı
olarak göstermek suretiyle, bu kez adli yargı yerinde dava açılmıştır.
Samsun
2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 01.07.2011 gün, E:2011/58, K:2011/383 sayı ile
özetle, davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiş olup, bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 13.Hukuk Dairesi,
28.02.2012 gün, E:2011/19476, K:2012/4704 sayı ile özetle, dava konusu
olayda sorumluluğun hizmet kusuruna dayandığını, dolayısıyla Karayolları
Genel Müdürlüğü yönünden idari yargının görevli olduğunu belirterek, dava
dilekçesinin bu davalı yönünden idari yargıda görülmek üzere reddine karar
verilmesi gerektiğinden bahisle kararın bozulmasına karar vermiştir.
Samsun
2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 14.06.2012 gün, E:2012/321, K:2012/235 sayı ile
özetle, mahkemece Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 28.02.2012 tarihli bozma
ilamına uyularak yargılamaya devam edildiğini belirterek, davacı tarafın
davasının davalılardan E.Ö. yönünden kısmen kabul, kısmen reddine, davalı
Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden ise talebin yargı yolu engeli
nedeniyle reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri
arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak, davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacının
Samsun 5.Noterliğince düzenlenen 02.04.2007 tarih ve 8690 sayılı kati satış
sözleşmesi ile E.Ö. adlı şahıstan satın aldığı ve Samsun 4.Noterliğince
düzenlenen 16.04.2007 tarih ve 07695 yevmiye numaralı araç satış sözleşmesi
ile de Gürkan Gündüz adlı şahsa satışı yapılan 55 AJ 408 plaka sayılı
otomobile 25.07.2007 tarihinde çalıntı araç olması nedeniyle Samsun Emniyet
Müdürlüğünce el konulması üzerine,araç elindeyken el konulan Gürkan Gündüz
tarafından davacı aleyhine açılan davada Samsun 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin
26.05.2009 tarih, E:2007/467, K:2009/198 sayılı dosyası ile davacı aleyhine
verilen kararın Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 01.03.2010 tarih,
E:2009/12094, K:2010/2452 sayılı kararı ile onandığı ve böylece yapılan
takibat sonucu araç bedelinin Gürkan Gündüz'e ödenmesi üzerine bu bedelin
tahsili istemiyle davalı idareye başvurulduğu, başvuruya verilen ret cevabı
üzerine söz konusu bedelin tahsili istemiyle iş bu davanın açıldığı
anlaşılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Samsun 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin,
26.05.2009 gün, E:2007/467, K:2009/198 sayı ile, davacı Gürkan Gündüz'ün
davalı A.A. ve ihbar olunanlar E.Ö., Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine
açtığı davada, davanın konusunun 16.04.2007 tarihli satış sözleşmesi ile
A.A. tarafından davacıya satılan 55 AJ 408 plaka sayılı otomobilin çalıntı
olması nedeniyle 25.07.2007 tarihinde Samsun Emniyet Müdürlüğü tarafından
el konulması üzerine, davalı hakkında Samsun 5.İcra Müdürlüğünün
E:2007/6900 sayılı dosyasıyla icra takibine girişildiği, davalının bu
takibe haksız ve kötü niyetle itiraz ettiği ve takibin durduğu, bunun
üzerine söz konusu itirazın iptali ile takibin devamı, alacağın %40'ından
aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkin
olduğu anlaşılmış olup, davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar
verilmiş, iş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay
13.Hukuk Dairesi, 01.03.2010 gün, E:2009/12094, K:2010/2452 sayı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Olayda,
rücuen alacak davasına bakan Samsun 2.Asliye Hukuk Mahkemesince, Yargıtay
13.Hukuk Dairesinin, 28.02.2012 gün, E:2011/19476, K:2012/4704 sayılı bozma
ilamına uyularak yapılan yargılamada, her ne kadar Karayolları Genel
Müdürlüğü aleyhine açılan davanın hizmet kusuru esasına göre idari yargının
görevine girdiği gerekçesiyle bu davalı yönünden görevsizlik kararı
verilmiş ise de, davalıların müteselsil sorumlulukları esas alınarak hükmolunan
tazminata ilişkin olarak dosyanın davalı idare bakımından tefriki ve
davanın başka bir yargı yolunda görülmesinin, aynı konuda birden fazla
yargı yolu organının olayı irdeleyip değerlendirmesi sonucuna varacağı değerlendirilmekle
birlikte, uyuşmazlığa konu olayın tam yargı davası niteliği taşımayan bir
rücu davası olduğu dikkate alındığında anılan bu rücu davasında Borçlar
Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği, dolayısıyla 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde belirtilen "İdari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında, zarar gören tarafından idari
yargı yerinde açılacak bir idari davanın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Belirtilen tüm bu hususlara göre, tam yargı davası
niteliği taşımayan rücu davasının, Borçlar Kanunu hükümlerine göre adli
yargı yerince çözümlenmesi; bu nedenle, Samsun 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
davalı Karayolları Genel Müdürlüğü bakımından verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle davalı
Karayolları Genel Müdürlüğü bakımından verilen, Samsun 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 14.06.2012 gün, E:2012/321, K:2012/235 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/264
KARAR NO: 2013/877
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Emekli
Sandığı iştirakçisi iken istifa ederek görevinden ayrılan davacının
01.11.2005 tarihinden itibaren emeli aylığına hak kazandığının tespitine,
bu tarihten itibaren hak ettiği tüm emekli aylıklarının ve emeklilikten
doğan diğer haklarının hak ediş tarihi itibarı ile yasal faiziyle birlikte
ödenmesine, SGK Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşleri Daire
Başkanlığının yazılarıyla bildirilen emeklilik işleminin iptaline ilişkin
işlemin iptaline, kesilen emekli aylığının kesildiği tarihten itibaren
yasal faizleriyle ödetilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.A. (Adli Yargıda)
Vekili :
Av. D.K. (Adli Yargıda)
N.A.mirasçısı G.A. (İdari Yargıda)
Vekili :
Av. M.A.K. (İdari Yargıda)
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D. (Adli Yargıda)
Av. G.A. (İdari Yargıda)
O L A Y
: Davacı 01.06.2010 gülü dilekçesi ile özetle; 22 yıl 9 ay 14 günlük
memuriyetinden 19.11.1991 tarihinde istifa etmek zorunda kalarak
ayrıldığını, ayrılırken birikmiş emekli sandığı primlerini istemediğini, daha
sonra 3 yıl 5 ay 19 gün de emlakçı olarak çalıştığını Bağ-Kura
bildirmediğini, ancak Bağ-Kur’un saptayarak resen Bağ-Kurlu yaptığını, bu
durumu iyi bilmediğinden Bağ-Kur üyesi olmadığını sandığını, 04.06.2002
tarihli dilekçe ile T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü Tahsisler Daire
Başkanlığı’na başvurup emekliliğini istediğini, gelen yanıtta 61 yaşını
doldurduğu 01.10.2005 tarihinde Emekli Sandığı Kanunu'na göre emekli aylığı
bağlanacağının bildirildiğini, bu arada T.C. Emekli Sandığı ile Bağ-Kur
arasında yapılan yazışmalarla Bağ-Kur'lu sayıldığı döneme ilişkin belge
toplanması gecikmiş, sonuçta Bağ-Kur 1168238406 sicil numarası ile 3 yıl 6
aylık hizmetinin Bağ-Kur’a tabi hizmetle geçtiğinden söz edilerek
dosyasının Bağ-Kur'a gönderildiğinden yapılacak işlem bulunmadığının
bildirildiğini, oysa yazının tarihinin 13.02.2007 olup, emekliliğe hak
kazandığı tarihin kendi yazılarına göre 01.10.2005 tarihi olduğunu,
belirtilen Bağ-Kurla ilgili süreden önce T.C. Emekli Sandığı Genel
Müdürlüğü’nden emekli aylığını almaya hak kazandığını, bu arada yasanın
değiştiğini, Sosyal Güvenlik Kurumlarının T.C. Soysal Güvenlik Kurumu
Başkanlığında birleştiğini, İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Yenigün
Sosyal Güvenlik Merkezinin 10.05.2010 tarihli yazıyla, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik
İşlemleri Daire Başkanlığı’na 31.05.2010 tarihine kadar prim borcunun
38.111,05 TL olduğunun bildirildiğini, bu durumda Bağ-Kur’a borcunu
ödemeden emekli olamayacağının bildirildiğini, oysa kendisinin bundan önce
ve bu eklenmeden de emekliliğe hak kazandığının kendi yazılarıyla da sabit
olduğunu, istenilen 38.111,05 TL primi şu anda hiç bir geliri olmadığından
sıkıntı içinde olduğundan ödeyemeyeceğini, ancak emekliliği hak edişinde hak
ettiği emekli aylığı ve faizlerinden devletin tahsil edebileceğini
düşündüğünü belirterek, 61 yaşını doldurduğu 01.10.2005 tarihinden itibaren emekliliği hak
ettiğinin tespitine, bu tarihten itibaren doğan tüm emekli aylıklarının,
doğuş tarihileri itibari ile yasal faizleri, yargılama giderleriyle
birlikte davalıya ödettirilmesine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmış olup, iş bu dava Karşıyaka 3.İş Mahkemesinin
E:2010/579 sırasına görülmüştür.
Davacı
vekili 14.12.2010 gülü dilekçesi ile özetle; davacının 2 yıllık askerlik
borçlanması ile birlikte toplam 22 yıl 9 ay 14 günlük hizmeti N.a alınarak
06.08.2010 günü 5. Derece 2. Kademe üzerinden 577.01 –TL emekli aylığı
bağlandığını, bunun bağlanabilmesini sağlamak için davacının Karşıyaka 3.
İş Mahkemesine 2010/579 esas sayılı davayı açtığını, bu dava açıldıktan
sonra beş yıllık emekli aylığı toptan ödenen, üç aylık emekli aylığı da
ödenmişken Bağ-Kur’a ödenmeyen 38.669,49-TL prim borcu olduğundan söz
edilerek emekli aylığının iptal edildiğini, oysa 01.11.2005 tarihi
itibariyle 863,70-TL emekli aylığı bağlanmış, ek belgelerle de ödenmiş
olduğunu, oysa emekli sandığına, askerlik borçlanması ile birlikte prim
ödeme süresinin tek başına emeklilik için yeterli olduğunu, Sosyal Güvenlik
Kurumu adı altında SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’nın birleştirilerek tek
kurum, tek tüzel kişilik haline getirildiğini, bu durumda Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığının bu tip mağduriyetleri giderecek çözüm araması ve
bulması gerekirken, yetersiz de olsa tek geçim kaynağı olan emekli aylığını
da iptal etmesinin insan hakları açısından anlaşılamaz bir durum olduğunu,
emekli aylığını bağlayan kurumun kendinin alacağı olduğundan söz ederek
kendi işleminin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek iptal kararı
verdiğini, oysa 22 yıl 9 ay 4 günlük süre ve davacının yaşının emeklilik
için yeterli olduğunu,davacının aldığı beş yıllık birikmiş emekli aylığına
maliyece el konulduğunu, yazışmaların yıllarca sürdüğünü, nihayet Emekli
Sandığına prim ödenen gün sayısının, askerlik borçlanması da dahil edilerek
yeterli sayılmış, yaşının da uygun görülmüş olduğunu belirterek, davanın
kabulü ile SGK Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Kamu
Görevlileri Emeklilik İşleri Daire Bakanlığının 08.11.2010 günlü ve
B.13.2.SGK.010.02.00.01.03/44.831.133 sayılı yazılarıyla bildirilen emeklilik
işleminin iptalini içeren işlemin iptaline, kesilen emekli aylığının
kesildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödettirilmesine,
giderilemez zararlar doğacağı gibi sosyal devlet ilkesine tamamen aykırı
olduğundan ve büyük mağduriyete neden olduğundan emekli aylığı kesilmesi
uygulamasının tedbiren durdurulmasına, yargılama giderleri ve vekalet
ücretinin davalı tarafa yüklenmesine, prim ödenen gün sayısı ve müvekkilin
yaş durumu yeterli olduğundan Bağ-Kurca istenen prim durumunun emekliliğe
engel olmadığının kabulüne, mümkünse davanın Karşıyaka 3.İş Mahkemesinin
2010/579 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmış olup, iş bu dava Karşıyaka
1.İş Mahkemesinin E:2010/917 sırasına kaydedilmiş olup, Karşıyaka 1.İş
Mahkemesi’nin 04.03.2011 gün, E:2010/917, K:2011/88 sayı ile dava
dosyasının Karşıyaka 3. İş Mahkemesinin E:2010/579 sayılı dosyası ile
birleştirilmesine karar verilmiştir.
Karşıyaka
3. İş Mahkemesi: 06.07.2011 gün, E:2010/579, K:2011/445 sayı ile özetle,
‘’5510 sayılı yasanın geçici 4. maddesinin 5. fıkrasında belirtildiği
üzere; "Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması,
araştırılması, azaltılması, kesilmesi ve yeniden bağlanması, toptan
ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar
ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldıran
hükümleri de dahil 5434 sayılı hükümleri ayrıca dikkate alınır. "
düzenlenmesi mevcut olup, yasanın amir hükmü karşısında davacının dava
ettiği konuya ilişkin İzmir İdare Mahkemeleri görevli olduğu
anlaşılmıştır.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
09.08.2011 günlü dilekçesi ile özetle, 22 yıl 9 ay 14 günlük memuriyetinden
primlerini istemeden 08.11.1991 tarihinde istifa ettiğini, istifadan sonra
3 yıl 5 ay 19 gün emlakçılık yaptığını, bunu Bağ-Kur'un saptayıp, kendisini
resen Bağ-Kur'lu yaptığını, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 04.06.2001
tarihli dilekçesine verdiği cevapta 61 yaşını doldurduğu 01.10.2005
tarihinde emekli aylığı bağlanacağını bildirildiğini, Bağ-Kur'a olan prim
borcunun ödenmesi istenmişse de maddi gücünün yetersizliği sebebi ile
ödeyemediğini, 06.08.2010 günü 5. derece 2. kademe üzerinden aylık 577,01
TL emekli aylığı bağlandığını, daha sonra da Bağ-Kur’a 38.669,49 TL
faiziyle birlikte prim borcu olduğundan söz edilerek emekli aylığının iptal
edildiğini, oysa emekli sandığındaki hizmetinin, yaşının emeklilik için yeterli
olduğunu, önce emekli sandığından emekliliğinin tespiti ve kabulü için
Karşıyaka 3. İş Mahkemesine 2010/579 no.lu tespit davasını açtığını, dava
içinde emekli sandığınca aylık bağlandığını, ödemelerin başladığını, dava
devam ederken emekli aylıklarının iptal edildiğini, bunun üzerine Karşıyaka
1. İş Mahkemesinde 2010/917 esas no.lu davayı açtığını, birleştirme karan
ile dosyanın Karşıyaka 3. İş Mahkemesi’nin 2010/579 esas sayılı dosyası ile
birleştirildiğini, bilirkişi raporuna göre emekli sandığı iştirakçisi
olarak 22 yıl 9 ay 14 günlük hizmeti nedeni ile 01.11.2005 tarihinden
itibaren aylık bağlanması gerektiği, her ay için aylık yasal faiz
yürütülmesinin uygun olacağının saptandığını belirterek, 5434 ve 5510
sayılı yasanın 4/c kapsamında 44831133 no.lu dosyasında bulunan 22 yıl 9 ay
14 günlük hizmeti nedeni ile 01.11.2005 tarihinden itibaren emeli aylığına
hak kazandığının tespitine, bu tarihten itibaren hak ettiği tüm emekli
aylıklarının ve emeklilikten doğan diğer haklarının hak ediş tarihi itibarı
ile yasal faiziyle birlikte ödetilmesine, yasaya aykırı biçimde emekli
aylığı iptal edildiğinden SGK Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşleri
Daire Başkanlığının 08.11.2010 günlü ve 13.13.2 SGK
010.02-00.01.03/44.831.132 sayılı yazılarıyla bildirilen emeklilik
işleminin iptaline ilişkin işlemin iptaline, kesilen emekli aylığının
kesildiği tarihten itibaren yasal faizleriyle ödetilmesine, yürütmenin
durdurulmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İzmir 1.İdare Mahkemesi: 17.08.2011 gün, E:2011/1603,
K:2011/1099 sayı ile özetle, davanın yetki yönünden reddine, dava
dosyasının yetkili Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Ankara 8. İdare Mahkemesi: 10.05.2012 gün, E:2012/749
sayı ile özetle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu'nun "Yaşlılık Sigortasından Sağlanan Haklar ve Yararlanma
Şartları başlıklı 28. maddesinde; "Yaşlılık sigortasından sigortalıya
sağlanan haklar şunlardır: a) Yaşlılık aylığı bağlanması, b) Toptan ödeme
yapılması, ilk defa bu Kanuna göre sigortalı sayılanlara; a) Kadın ise 58,
erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9000 gün malûllük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla yaşlılık aylığı
bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlar için prim gün sayısı şartı 7200 gün olarak uygulanır.
... Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek
için, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b) bendinde belirtilen
sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan
ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendinde belirtilen sigortalıların ise istekleri üzerine yetkili
makamdan emekliye sevk onayı alındıktan sonra ilişiklerinin kesilmesi
şarttır. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen
sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için ayrıca, yazılı talepte
bulunduğu tarih itibarıyla genel sağlık sigortası primi dahil kendi
sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması
zorunludur. Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmü, Geçici 17. maddesinde
ise; "Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi
adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara
göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş
yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim
borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin Kurumca çıkarılacak genel
tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde
ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri
primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi
bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı
durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak
değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek,
Kurum alacakları arasında yer verilmez. Ancak, sigortalı ya da hak
sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci maddenin ikinci
fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak
borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde
ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.
Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin
ikinci fıkrası hükmü uygulanır.." hükmü, 101. maddesinde ise; "Bu
kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde
görülür." hükmüne yer verildiğini,anılan düzenlemeler uyarınca 5510
sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklı uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde
genel yetkili mahkemenin İş Mahkemeleri olarak belirlendiğini,dosyasının
incelenmesinden, dava konusu işleme karşı öncelikle Karşıyaka (İzmir) 3. İş
Mahkemesinde dava açıldığını, mahkemece 06.07.2011 tarih ve E:2010/579, K:2011/445
sayılı kararla davanın idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle
görev ret kararı verilmişse de, 5510 sayılı Kanun'un 101 maddesinde bu
Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş
mahkemelerinde görüleceği hükmü gözönüne alındığında, 5510 sayılı Kanun
hükümlerinin uygulanması sebebiyle ortaya çıkan ve bakılmakta olan
uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin (iş mahkemelerinin)
görevli olduğunu belirterek, adli yargının görev alanına giren davanın 2577
sayılı Yasanın 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddi
gerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının 5434 ve 5510 sayılı yasanın 4/c kapsamında 44831133 no.lu
dosyasında bulunan 22 yıl 9 ay 14 günlük hizmeti nedeni ile 01.11.2005
tarihinden itibaren emeli aylığına hak kazandığının tespitine, bu tarihten
itibaren hak ettiği tüm emekli aylıklarının ve emeklilikten doğan diğer
haklarının hak ediş tarihi itibarı ile yasal faiziyle birlikte
ödetilmesine, SGK Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşleri Daire
Başkanlığının 08.11.2010 günlü ve 13.13.2 SGK 010.02-00.01.03/44.831.132
sayılı yazılarıyla bildirilen emeklilik işleminin iptaline ilişkin işlemin
iptaline, kesilen emekli aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal
faizleriyle ödetilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Mevcut
bu bilgi ve belgeler çerçevesinde; davacının 5434 Sayılı Kanuna tabi kamu
görevlisi olarak görev yapmaktayken, 22 yıl 9 ay 14 gün hizmeti bulunmasına
karşın 19.11.1991 tarihinde istifa suretiyle memuriyet statüsünden
ayrıldığı, 25 yıl fiili hizmeti bulunmadığı için T.C. Emekli Sandığınca
kendisine emekli aylığı bağlanmadığı, kesenek iadesi ya da toptan ödeme
yapılmadığı, davacının daha sonra serbest emlakçı olarak çalıştığı, bu
durumunu Bağ-Kur Genel Müdürlüğü’ne bildirmediği, 4.6.2002 tarihinde T.C.
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’ne başvurarak aylık bağlanması talebinde
bulunduğu, adı geçen kurumca 5434 Sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca
kendisine ancak 61 yaşını dolduracağı 1.10.2005 tarihinde aylık
bağlanabileceğinin bildirildiği, davacının bu işleme karşı Karşıyaka 3. İş
Mahkemesine dava açtığı, bu dava derdest iken 06.08.2010 tarihinde Sosyal
Güvenlik Kurumunca re’sen davacıya 5434 Sayılı Kanunun ilgili hükümleri
uyarınca 22 yıl 9 ay 14 günlük hizmeti gözetilerek 5’nci derecenin 2.
kademesi üzerinden 1.10.2005 tarihi itibariyle (61 yaşını doldurduğu tarih)
aylık bağlandığı ve ödeme tarihi itibariyle birikmiş aylıklarının tahakkuk
ettirildiği, ancak yine Sosyal Güvenlik Kurumu’nca yapılan inceleme ve
araştırmalar sonunda davacının 3 yıl 6 aylık Bağ-Kur’a tabi çalışması
tespit edilerek re’sen prim borçlarının hesaplandığı ve 2829 Sayılı Kanunun
8’nci maddesi uyarınca son 3,5 yıllık çalışmasının 1479 Sayılı Kanun
uyarınca Bağ-Kur’a tabi olması itibariyle T.C. Emekli Sandığı emeklisi
olamayacağı, Bağ-Kur sigortalısı olarak aylık bağlanması gerektiği gerekçesiyle
evvelce tesis edilen 5434 Sayılı Kanuna göre aylık bağlanması işleminin
iptal edildiği, ayrıca birikmiş Bağ-Kur prim borçlarını ödemesi gerektiği,
aksi halde Bağ-Kur emekli aylığının da bağlanamayacağı yolunda işlem tesis
edildiği, davacının bu işlemi de adli yargıda dava konusu yaptığı, gerek
adli yargı organının (Karşıyaka 3. İş Mahkemesi) , gerek idari yargı
organının (Ankara 8. İdare Mahkemesi) dava konusu bakımından kendilerini
görevli görmediği anlaşılmaktadır. Görüldüğü üzere ihtilafın özünü,
davacıya 5434 Sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanması işleminin re’sen
iptali ve 1479 ve 2829 Sayılı Kanunlar uyarınca kendisine Bağ-Kur’dan aylık
bağlanması gerektiği, ancak mevcut prim borcu nedeniyle bu aylığın da
bağlanamayacağı yolundaki SGK işleminin hangi yargı kolunun görevine
girdiği hususu teşkil etmektedir. Davacıya 1.10.2005 tarihi itibariyle 5434
Sayılı Kanun uyarınca emekli aylığı bağlandığı ve bu tarihin 5754 Sayılı
Kanunun yürürlüğe girdiği 1.10.2008 tarihinden önceki bir tarih olduğu da
izahtan varestedir.
Davalı
kurumca tesis edilen işleme kazandırılacak mahiyet, görevli yargı yerinin
belirlenmesine de doğrudan etki edecektir. Çünkü, sözkonusu işlem salt
davacının 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununa göre emekliliğe müstehak olduğu,
ancak mevcut prim borcu nedeniyle bu borç ödenmedikçe fiilen Bağ-Kur
emeklilik aylığının da bağlanamayacağı yolunda bir işlem olarak kabul
edilecek olursa; 5510 Sayılı Kanunun 101 nci maddesi uyarınca, doğan
uyuşmazlıkta İş Mahkemelerinin (adli yargının) görevli sayılması gerektiği
açıktır. Ne var ki davalı kurum işlemi, gerçekte hem davacıya daha önce
5434 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin (c) bendi uyarınca bağlanan aylığın
iptaline ve yersiz ödenen aylık tutarlarının geri alınmasına, hem de 1479
Sayılı Bağ-Kur Kanununa göre işlem görmesi gerektiğine (zorunlu üyelik
nedeniyle Bağ-Kur’lu sayılmasına + kendisine bu süre için prim tahakkuk
ettirilmesine + 2829 sayılı Kanun uyarınca kendisine Bağ-Kur aylığı
bağlanması gerektiğine + ancak mevcut prim borcu ödenene kadar Bağ-Kur
emekli aylığı da bağlanamayacağına) dair bir “birleşik-işlem”
mahiyetindedir ve görev yönünden ise bu birleşik-işlemin kökeni, evvelce
5434 Sayılı Kanuna göre bağlanan emekli aylığının iptaline dayanmaktadır.
Bu durumda, aşağıda izah edilecek nedenlerle, görevli yargı yerinin “idari
yargı yeri” olması gerektiği kuşkusuzdur.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754
sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı
Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar
(memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir, Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan,5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi iken istifaen memuriyet statüsünden ayrılan ve
serbest çalıştığı dönemde 61 yaşını doldurması nedeniyle kendisine 5434
sayılı Kanun uyarınca emekli aylığı bağlanan, ancak bu dönemde Bağ-Kur’a
tabi çalışması olduğu gerekçesiyle önceki aylık bağlama işlemi iptal
edilerek, prim borcunu ödemesi halinde kendisine 1479 sayılı Kanun
hükümlerine göre aylık bağlanacağı yolundaki SGK işleminin iptali istemiyle
davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olduğundan
Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun reddine karar vermek
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/268
KARAR NO: 2013/878
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu
taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-A.A.,
2-H.A., 3-M.A.
Vekili : Av.A.E.
Davalı : Bağcılar
Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. H.S.T.
O
L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Bağcılar
İlçesi, Mahmutbey Mahallesi, 3430 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın, Merkezi
İş Alanında bulunduğunu ifade ederek; bu taşınmaza davalı idarece
kamulaştırmasız el atılması nedeni ile fazlaya ait talep ve dava haklarını
saklı tutarak şimdilik 10.000TL'nin davalı idareden dava tarihinden
itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili, davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle süresi içinde görev
itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY
9.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:4.9.2012 gün ve E:2012/276 sayı ile,, davanın,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminata ilişkin bulunduğu gerekçesiyle
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun
8’inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı
tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010
günlü kararında, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaların fiili el atma olmadan
da kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, imar planında yol ve
yeşil alan olarak ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının
taşınmazının, imar planında yol ve
yeşil alan olarak ayrılması hadisesi sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve
düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın yol ve yeşil alan olarak
gösterilmesinden, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el
atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat
taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu
edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan
nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Anayasa'nın 125/son
madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara
uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri arasında
sayılmış olduğu; dava konusu uyuşmazlıkta, idarenin 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir işleminin bulunmaması karşısında,
davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde işaret edilen bedel artırma davası
niteliğinde olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı; uyuşmazlık konusu olayda,
Bağcılar Belediye Başkanlığınca hazırlanan 1/1000 ölçekli imar planı ile
yol ve yeşil alan olarak ayrılan davacılar taşınmazının dava tarihine kadar
herhangi bir kamulaştırma işlemi ya da fiilen el atma bulunmadığı; davaya
konu, idari eylemin, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun arazi ve arsa
düzenlenmesine ilişkin 18. maddesinin uygulamasından kaynaklanmakta olduğu;
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer
alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar
görenler tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiğinin düşünüldüğü; bu nedenle, Danıştay
Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nm 10. maddesi gereğince yapmış olduğu
başvurunun kabulü ile Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/276 esas
sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hissedar oldukları taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00
TL.'nin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde
müvekkillerinin taşınmazına ne şekilde el atıldığı konusunda açıklayıcı
bilgiler bulunmadığı; buna karşılık Bağcılar Belediye Başkanlığı, Fen
İşleri Müdürlüğünün 17.7.2012 gün, 61888 sayılı yazısında; dava konusu
taşınmazda yapılan incelemede, taşınmazın 15.09.2008 tarihli 1/1000 ölçekli
Bağcılar Uygulama İmar Planında kısmen yol, kısmen de yeşil (park) alanda kaldığı,
taşınmazda imar planına uygun
olarak yol ve kaldırım çalışması yapıldığı, ancak taşımaz üzerinde fiili
olarak park mevcut olmadığı ve park olarak ayrılan kısma yönelik fiili bir
çalışmanın (el atmanın) da olmadığının tespit edildiği belirtilmiş;
yine Mahkemeye sunulan 26.7.2012 havale tarihli davalı İdare cevap
dilekçesinde; aynı hususa vurgu yapılmış ve dava konusu taşınmazın bir
kısmının park alanında kaldığı, park alanına yönelik fiili bir elatmanın
bulunmadığı, dolayısıyla park alanına yönelik inşaat izni verilmemesinin
planlara dayandığı, davacının bu talebinin imar planlarında taşınmazın bir
bölümünün yeşil alan olarak ayrılması şeklindeki karar ve eyleminden
kaynaklandığı, dolayısıyla davacının elatma iddiası ve tazminat talebinin
idari işlemden kaynaklanan tek yanlı bir eyleme yönelik olduğu
savunulmuştur.
İdarelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte
uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın bir kısmına fiilen
el atılarak yol ve kaldırım çalışması
yapılması karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma
niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana
getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin
kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların
tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam
yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait
olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel
mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye
aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen
zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız
fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye
mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü, adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/361
KARAR NO: 2013/879
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler
Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.E.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34…….. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 1.11.2012 tarih
ve GO-508258 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 1.11.2012 tarih ve 221224 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 13.11.2012 gün ve E:2012/2058, K:2012/1864 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
KARTAL 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 7.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1274 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da
dayanılarak itirazın görev yönünden reddine ve görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat
karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin
varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Kartal 8. Sulh Ceza Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde
kapsamında kabulü ile, İstanbul 7. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kartal 8.
Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 7. İdare Mahkemesi’nin 13.11.2012 gün ve E:2012/2058,
K:2012/1864 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/370
KARAR NO: 2013/880
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş.A. (İdari yargıda)
1- Ş.A. (Adli yargıda)
2- M.A.
Davalı : İstanbul Valiliği (İdari yargıda)
İstanbul Sivil Ekipler Amirliği Müdürlüğü
(Adli yargıda)
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,sürücü belgesi sahibi davacı
M.A. adına 1.10.2012 tarih ve GO-173678 seri-sıra numaralı, araç sahibi
davacı Ş.A. adına 1.10.2012 tarih ve GO-173679 seri-sıra numaralı Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara istinaden araç sahibi
Ş.A. adına düzenlenen 1.10.2012 tarih ve 208400 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı Ş.A., aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/1746, K:2012/1789 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacılar bu kez,idari para cezalarının iptali istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulunmuşlardır.
KARTAL 7. SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.1.2013 gün ve D.
İş:2013/199 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre
idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da
verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da dayanılarak görevsizlik
kararı ile görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 4.6.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9
md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da
temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine
uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına
yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacıların birlikte,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. madde-sinin üçüncü fıkrası uyarınca adlarına
ayrı ayrı verilen 1.950,00 TL tutarındaki idari para cezalarının
kaldırılması istemiyle adli yargı yerine itirazda bulundukları ve Mahkemece
görevsizlik kararı verildiği, bu işlemler ile ilgili olarak idari yargı
yerine dava açılıp açılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari
yargı yerince verilmiş bir görevsizlik kararı da bulunmadığı, davacılardan
Ş.A.’in söz konusu Trafik İdari Para Cezası karar Tutanaklarına istinaden düzenlenen
araç trafikten men tutanağının iptali istemiyle de idari yargı yerinde dava
açtığı, Mahkemece davanın görev yönünden reddine karar verildiği, bu işlem
ile ilgili olarak adli yargı yerine dava açılıp açılmadığı konusunda bir
bilgi olmadığı gibi, adli yargı yerince verilmiş bir görevsizlik kararı da
olmadığı, ancak Kartal 7. Sulh Ceza Mahkemesi’nce, İstanbul 7. İdare Mahkemesi
ile Mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geldiğinden
bahisle dosyanın Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince, konusu
ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı görevsizlik kararı
bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen koşulların
oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı Kanun’un 27. maddesi uyarınca reddine
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen
koşulların oluşmaması nedeniyle, BAŞVURUNUN aynı Kanun’un 27. maddesi
uyarınca REDDİNE, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/394
KARAR NO: 2013/881
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İhale
işlemleri tamamlandıktan sonra taraflar arasında imzalanan sözleşmenin;
feshedilmesi yolundaki Encümen Kararının iptali istemi ile açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E. Yatırım Emlak İnş. Turz. Enerji San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili
: Av. Y.G., Av. H.Ö.
Davalı :
Kütahya Belediye Başkanlığı
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkili E. Yatırım Emlak İnşaat Turz.
Enerji San. Tic. Ltd. Şti’nin Kütahya Belediye Başkanlığının 08.09.2011
tarihli 2388 sayılı kararı ile Kat Karşılığı Satış İhalesine katıldığını ve
Kütahya İli, 30 Ağustos Mahallesi (Atakent), 1410 ada, 1 ve 2 parselde kayıtlı
taşınmazı ihale şartlarına uygun olarak aldığını, ihale sonrası davalı
Belediye Başkanlığı ile müvekkili arasında Kütahya 1. Noterliğinde
03.10.2011 tarihli 22879 yevmiye no ile Gayrimenkul Kat Karşılığı Yapım
Şartnamesi ve Sözleşmesi imza edildiğini, düzenlenen sözleşme gereği
müvekkili şirketin proje ve inşaatla ilgili altyapı çalışmalarına
başladığını ve bu sırada şirket yetkilisinin bazı önemli sağlık sorunları
nedeniyle sözleşmenin 8. maddesinde belirlenen süre içerisinde artırma
bedelinin ödenmesinin atlandığını, bunun üzerine davalı Belediye
Başkanlığının 6.3.2012 tarih 1007 sayılı Encümen Kararı ile “İmar ve
Şehircilik Müdürlüğünün 23.3.2012 tarih ve 1818 sayılı yazıları ile 3 Ekim
2011 tarihli noterden düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile 30
Ağustos Mahallesi (Atakent), 1410 ada, 3 parsel sayılı taşınmaz E. Yatırım
Emlak İnşaat Turz. Enerji San. Tic. Ltd. Şti.’ne %28 daire karşılığı
+25.000,-TL bedelle kat karşılığı verilmiştir. Yüklenici firma ihalede
artırıma konu olan 25.000,-TL bedeli son ödeme tarihi olan 4.1.2012
tarihine kadar ödememiştir. Sözleşmenin 8. maddesi ile 17. maddeleri ihlal
edildiğinden; bu sebepten dolayı sözleşmenin iptal edilerek yatırmış oldukları
kati teminatın irat kaydedilmesine, sözleşmenin 17. maddesi gereğince
100.000,00-TL’lik tazminat davası açılmasına oybirliği ile karar
verilmiştir” denildiğini, sözleşmenin feshine ilişkin işlemin davacı
şirkete 18.4.2012 tarihinde tebliğ edildiğini öne sürerek, 6.3.2012 gün ve
1007 sayılı Kütahya Belediyesi Encümeni kararının iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR
2. İDARE MAHKEMESİ: 18.5.2012 gün ve E:2012/442, K:2012/424 sayı ile, genel
bütçeye dahil dairelerle, katma bütçeli idareler, özel idareler ve belediye
hizmetlerinin ihale suretiyle karşılanması yoluna gidilmesi durumunda,
ihaleye katılma koşullarının ve işin tahmini bedelinin belirlenmesi,
şartnamenin hazırlanması, ilanın yapılması, tekliflerin değerlendirilmesi
ve uygun bedelin tespiti ile ihalenin ita amirince onaylanmasına ilişkin
işlemlerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde tesis
edileceği ve bu işlemlerin yapılması sırasında doğabilecek olan
uyuşmazlıkların da idari yargı yerleri tarafından çözümleneceği, ancak
ihale safhası tamamlanıp, taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra,
bu sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün ise,
adli yargı yerlerine ait olduğu, dosyanın incelenmesinden, davacının 2886
sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılan ihale sonrasında imzalanan
3.10.2011 günlü kat karşılığı sözleşme ile mülkiyeti davalı idareye ait
olan Kütahya İli, Merkez, 30 Ağustos Mahallesi, (Atakent) adresinde bulunan
tapuda 1410 ada, 1 ve 2 parsel numarada kayıtlı taşınmazları aldığı,
sonrasında sözleşmenin 8. ve 17. maddelerini ihlal ettiğinden bahisle
sözleşmenin feshine, yatırılan kati teminatın irat kaydedilmesine ve aynı
sözleşmenin 17. maddesi gereğince 100.000.-TL’lik tazminat davası
açılmasına ilişkin 6.3.2012 günlü 1007 sayılı Kütahya Belediye Encümen
kararının alınması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı,
bu durumda, ihale sonrasında taraflar arasında imzalanan sözleşme
hükümlerinin yerine getirilmediğinden bahisle sözleşmenin feshedilmesi
yönündeki dava konusu uyuşmazlığın, tarafların sözleşmeden doğan alacak ve
borç ilişkisi çerçevesinde incelenmesi gerektiğinden, sözleşme hükümlerinin
değerlendirilmesi suretiyle çözümlenebilecek nitelikte bulunan uyuşmazlığın
görüm ve çözümünün adli yargı yerlerinin görevine girdiği gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
KÜTAHYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.10.2012 gün
ve E:2012/511, K:2012/378 sayı ile, İnşaat Müteahhitliği 6762 sayılı
TTK.nun 12. maddesine göre ticari iş niteliğinde olup aynı Yasanın 14.
maddesine (6102 sayılı Yasanın 12. maddesi) göre bu işi yapan kimselere
tacir deneceği, buna göre davacı şirketin müteahhit bir tacir olduğu,
tacirin gerçek veya hükmi şahıs olabileceği 6762 sayılı TTK.nun 18. maddesine
göre (6102 sayılı Yasanın 16. maddesi) kendi kuruluş veya kanunları
gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde
işletilmek üzere devlet, il ve belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından
kurulan işletmelerin tacir niteliğinde hükmü şahıslardan olacağı, 6102
sayılı TTK.nun 16/2 fıkrası gereğince belediyenin kendisinin tacir
sayılamayacağı dosya davalısı doğrudan doğruya Belediye Başkanlığı olduğu
gibi kat karşılığı inşaat sözleşmesini davacı şirketle bir ihaleye dayalı
olarak yaptığı yani Belediye Başkanlığının bir kuruluşunun sözleşmenin
tarafı olmadığı, kaldı ki taraflar arasındaki sözleşmenin dayanağı bir
ihale olduğu gibi sözleşmenin 6.3.2012 tarih 1007 sayılı idari bir tasarruf
olan Kütahya Belediye Encümen kararıyla fesh edildiği, davacının isteğinin
sözleşmenin uygulanmasıyla ilgili olmadığı, yani ihale fesh edilmeyip
sözleşmenin uygulanması sırasında doğan uyuşmazlık olsa idi (diğer bir
tabirle inşaatın yapılması sırasında doğan bir uyuşmazlık gibi) adli
yargının görevli olacağı, ancak sözleşmenin uygulanmadan encümen kararıyla
fesh edildiği, davalı idarenin ilk ihale sonrası sözleşmeyi fesh ederek
yeniden 30.10.2012 tarihinde ikinci bir ihale kararı aldığına göre Encümen
kararının idari bir işlem olduğu ve bu kararın iptali ve giderek tedbir
konulmasının tamamiyle idari yargının görev alanına girdiği, uyuşmazlığın
istisna sözleşmesinin uygulanmasından değil sözleşmenin encümen kararıyla
iptalinden kaynaklandığına göre yargı yoluna ilişkin dava şartı engelinin
mevcut olduğu, 6100 sayılı HMK.nun 115,137 ile 138. maddesi gereğince dosya
üzerinde yapılan incelemede yargı yoluna ilişkin dava şartının olayda
bulunmadığı ve tamamlanmasının da mümkün olmadığı dolayısıyla dosya
üzerinden yapılan inceleme sonucunda yargı yoluna ilişkin dava şartı
yokluğu nedeniyle usulden davanın reddine karar vermek suretiyle ön incelemeye
son verdiği gerekçesiyle 6100 sayılı HMK.nun 114/1 fıkra (b) bendi
gereğince uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiğinden dava şartı
yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, Mahkemelerinin Görevsizliğine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince
verilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen
hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı dosyasının
Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Mülkiyeti davalı idareye ait olan Kütahya İli, Merkez, 30 Ağustos
Mahallesi, (Ata Kent) adresinde bulunan tapuda 1410 ada, 1 ve 2 parsel
numarada kayıtlı taşınmazları kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile alan
davacının, sözleşmenin 8. ve 17. maddelerini ihlal ettiğinden bahisle
sözleşmenin feshine, yatırılan kati teminatın irat kaydedilmesine ve aynı
sözleşmenin 17. maddesi gereğince 100.000,00-TL’lik tazminat davası
açılmasına ilişkin 6.3.2012 günlü 1007 sayılı Kütahya Belediyesi Encümen
kararının iptali istemiyle açılmıştır.
2886
sayılı Yasa'nın 1. maddesinin birinci fıkrasında, genel bütçeye dahil
dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım,
satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve
taşıma işlerinin, bu Yasa'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği
belirtilmiş; aynı Yasa'nın 4. maddesinde, İhale: bu Yasa'da yazılı usül ve
şartlarla, işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerinde
bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan
sözleşmeden önceki işlemler şeklinde tanımlanmış ve "İhalenin
sözleşmeye bağlanması" başlığını taşıyan 53. maddeden önce yer alan
hükümlerde, ihale aşaması düzenlenmiştir.
Yasa'nın
1. maddesinde sayılan işlerle ilgili olarak yapılacak ihalelerde, idarede
kanunilik ilkesi gereğince, idarenin çeşitli usul kurallarına uyması
zorunlu olup, bu Yasa kapsamına giren bir işin veya ihtiyacın belirlenmesi,
ihale yönteminin tespiti, ihale ilanı ve ihale kararı alınması sürecinden
geçilmesi gerekmektedir. Tümüyle idarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve
tek yanlı olarak tesis ettiği ihale işlemleri hakkındaki yargısal
denetimin, idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı
tartışmasızdır. Ancak, ihalenin kesinleşmesinden sonraki işlemlerin hangi
hukuki rejime tabi olacağının tespiti için: yapılan sözleşmenin konusu ile
içerdiği hüküm ve koşulların niteliğinin incelenmesi gerekmektedir.
Belediye
Başkanlığınca yapılan ihale sonucunda taraflar arasında imzalanan “Kütahya
Belediyesi Kat Karşılığı Yapım Şartname ve Sözleşmesi”nin incelenmesinden:
sözleşmenin, gerek konusu ve gerekse tarafların eşitliği ve sözleşme
serbestisi ilkelerine dayanan hüküm ve koşulları itibariyle, bir özel hukuk
sözleşmesi olduğu anlaşılmaktadır.
Sözü edilen sözleşmenin 6. maddesinde “İhalede
belediyede kalacak bağımsız bölümler sabit kalacak, ilave olarak istenen
muhammen bedelin artırımı şeklinde ihale gerçekleştirilecektir. “;
8. maddesinde “Bu şartname ve sözleşmenin 6.
maddesinde belirtilen, artırıma konu olan bedel sözleşme tarihinden
itibaren üç ay içersinde nakit para olarak belediyeye ödenecektir. Bu ödeme
bir seferde olabileceği gibi taksitler şeklinde de üç aylık dönem içinde
tamamlanabilecektir.”; ve
17. maddesinde “Yüklenici, sözleşme maddelerinden
herhangi birine uymadığı, işi yarım bıraktığı, işi yapmaktan vazgeçtiği
taktirde, belediye sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilecektir.
Yüklenici yazılı olarak belediyeye mazeret bildirmeden üç ay süre ile
faaliyet göstermemesi durumunda işi bıraktığı anlamına gelecektir. Bu
durumda yüklenici hiçbir yazılı ve sözlü uyarıya veya mahkeme kararına
gerek kalmaksızın 100.000.-TL tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Bu
oran her yıl enflasyon oranında artacaktır. Ayrıca bu şartname gereği
yaptığı her türlü gider ve imalatlar karşılığı olarak hiçbir şekilde maddi
talepte bulunamaz.” kuralı yer almıştır.
Olayda, ihalenin kesinleşmesi ve taraflarca işin
sözleşmeye bağlanmasından sonra, davacının sözleşmenin yukarıda sözü edilen
8. ve 17. maddelerini ihlal ettiğinden bahisle sözleşmenin feshine,
yatırılan kat’i teminatın irat kaydedilmesine ve aynı sözleşmenin 17.
maddesi gereğince 100.000,00 TL’lik tazminat davası açılmasına ilişkin
Belediye Encümen kararının iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu durum karşısında, idarenin taraf olduğu özel
hukuk sözleşmesi hükümlerinin uygulanarak yükümlülüğünü yerine getirmediği
nedeniyle belediye encümenince alınan kararın kaldırılmasına ilişkin
davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerekeceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, Kütahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Kütahya 2.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.10.2012 gün ve E:2012/511, K:2012/378 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/395
KARAR NO: 2013/882
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Çocuk hakkında
koruyucu ve destekleyici tedbir kararı almakla görevli mahkemelerin adli
yargı mahkemeleri olduğundan hareketle, bu konu ile bağlantılı ve ilişkili
olan uyuşmazlığa konu çocuğun yetiştirme yurdunda kaldığının ve bu dönem
için koruma kararı verilmesi gerektiğinin tespiti istemiyle açılan davanın
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Z.E.
Davalı :
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. M.B.
O L A Y
: Davacı 16.09.2011 günlü dilekçesinde; ‘’ Ben Besni yetiştirme yurdunda
1991 yılında kaldığım halde hakkımda koruma kararı verilmemiştir. Bu
nedenle yetiştirme yurdunda kalanların faydalandığı imkanlardan
faydalanamadım. Halen de faydalanamamaktayım.
Benzer
durumda olan arkadaşlar ekte sunduğum kararda olduğu gibi yetiştirme
yurdunda kaldıklarını mahkeme aracılığıyla tespit ettirdikten sonra sunulan
imkanlardan faydalanmışlardır.
Ben
çeşitli defalar başvurduğum halde bu başvurularım hakkımda koruma kararı
verilmediği için reddedilmiştir.
Son
olarak ekte sunduğum yazıyı Adıyaman Valiliği aracılığıyla Sosyal Hizmetler
İl Müdürlüğü’nden aldım. Ancak bu belge de geriye doğru koruma kararı
veremedikleri için mahkemeye başvurmam gerektiği tarafıma bildirilmiştir.
Benim
reşit olmadığım ve vasi, veli ve vekilimin olmadığı bir dönem için kurumun
re’sen yapması gereken işlemi yapmamasından sorumlu tutulmam hukuka
aykırıdır.
Bu
nedenle hakkımda 11.03.1991 yılında 4 ay Besni Yetiştirme Yurdunda
kaldığımın ve bu dönem için koruma kararı verilmesi gerektiğinin tespitine
karar verilmesi gerekmektedir.’’ demek suretiyle 11.03.1991 yılında 4 ay
Besni Yetiştirme Yurdunda kaldığının tespitine, bu nedenle koruma kararı
verilenlerin faydalandığı imkanlardan faydalanması gerektiğine karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Adıyaman
2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 08.12.2011 gün, E:2011/647, K:2011/806 sayı ile
özetle, Davacının, davalı idarenin belli bir işlem yapması yönünde
zorlayıcı bir hüküm kurulmasını istediğine göre, böyle bir uyuşmazlığın
çözüm yerinin idari yargı yeri olduğundan bahisle 6100 Sayılı HMK'nun
114/1-c uyarınca davanın İdare Mahkemesi’nin görevine girmesi nedeniyle
dava dilekçesinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
28.02.2012 günlü dilekçesinde; ‘’Ben Besni yetiştirme yurdunda 1991 yılında
kaldığım halde hakkımda koruma kararı verilmemiştir. Bu nedenle yetiştirme
yurdunda kalanların faydalandığı imkanlardan faydalanamadım. Halen de
faydalanamamaktayım.
Benzer
durumda olan arkadaşlar ekte sunduğum kararda olduğu gibi yetiştirme
yurdunda kaldıklarını mahkeme aracılığıyla tespit ettirdikten sonra sunulan
imkânlardan faydalanmışlardır.
Ben
çeşitli defalar başvurduğum halde bu başvurularım hakkımda koruma kararı
verilmediği için reddedilmiştir.
Son
olarak ekte sunduğum yazıyı Adıyaman Valiliği, aracılığıyla Sosyal
Hizmetler İl Müdürlüğü’nden aldım. Ancak bu belge de geriye doğru koruma
kararı veremedikleri için mahkemeye başvurmam gerektiği tarafıma bildirilmiştir.
Benim
reşit olmadığım ve vasi, veli ve vekilimin olmadığı bir dönme için kurumun
re’sen yapması gereken işlemi yapmamasından sorumlu tutulmam hukuka
aykırıdır.
Ben
kaldığım sürece her ay aylık alıyordum. Kurumun her türlü imkânlarından
faydalanıyordum.
Bu
konuda Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi"nin 2011/647 E ve 2011/806 K
sayılı dosyasıyla açtığım davada görevsizlik kararı verilmiştir. Bu kararda
talep ettiğimiz haklarımızın idare mahkemesi aracılığıyla sağlanması
gerekmektedir.
Bu
nedenlerle hakkımda 11/3/1991 tarihinden itibaren 4 ay yetiştirme yurdunda
kaldığımın ve bu dönem için koruma kararı verilmesi gerektiğinin tespitine
karar verilmesi gerekmektedir.’’ demek suretiyle 11.03.1991 tarihinden
itibaren 4 ay Besni Yetiştirme Yurdunda kaldığının tespiti ile bu nedenle
Koruma Kararı Verilmemesi işleminin iptaline, Koruma kararı verilenlerin
faydalandığı imkânlardan faydalanması gerektiğine karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Şanlıurfa
İdare Mahkemesi: 21.03.2012 gün, E:2012/584, K:2012/431 sayı ile özetle,
davanın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkili olduğundan
bahisle davanın yetki yönünden reddine, dosyanın yetkili Ankara İdare
Mahkemesine gönderilmesine kara vermiştir.
Ankara
9.İdare Mahkemesi: 06.07.2012 gün, E:2012/991, K:2012/1121 sayı ile özetle,
‘’…davacının 11.03.1991 tarihinden itibaren 4 ay süreyle Adıyaman İli Besni
İlçesi Yetiştirme Yurdunda kaldığının tespiti ile bu nedenle koruma kararı
verilmemesi işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmış
olmakla, dava dilekçesinde dava konusu işlemin tarih ve sayısı ile tebliğ
tarihinin belirtilmediği ve işlemin dava dosyasına ibraz edilmediği
görüldüğünden, 2577 sayılı Yasanın yukarıda aktarılan 3.maddesine aykırı
bir durum oluştuğu açıktır.
Öte
yandan, davacının 11.03.1991 tarihinden itibaren 4 ay süreyle Adıyaman İli,
Besni İlçesi Yetiştirme Yurdunda kaldığının tespiti isteminin de, 2577
sayılı Yasada öngörülmeyen bir şekilde, tespit ve idari işlem niteliğinde
yargı kararı verilmesine yönelik bir isteme ilişkin olması nedeniyle dava
dilekçesi bu yönüyle de 2577 sayılı Yasanın 3.maddesine aykırı olduğu görülmektedir.’’
demek suretiyle, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacı
14.08.2012 günlü dilekçesinde; ‘’İptalini istediğimiz işlem Adıyaman
Valiliği Erkek Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü’nün 20.10.2012 tarih ve
B.17.0.SÇE.4.02.09.152./417 sayı numaralı işlemidir.
Ben
Besni yetiştirme yurdunda 1991 yılında kaldığım halde hakkımda koruma
kararı verilmemiştir. Bu nedenle yetiştirme yurdunda kalanların
faydalandığı imkanlardan faydalanamadım. Halen de faydalanamamaktayım.
Benzer
durumda olan arkadaşlar yetiştirme yurdunda kaldıklarını mahkeme
aracılığıyla tespit ettirdikten sonra sunulan imkânlardan
faydalanmışlardır.
Ben
çeşitli defalar başvurduğum halde bu başvurularım hakkımda koruma kararı
verilmediği için reddedilmiştir.
Son
olarak ekte sunduğum yazıyı Adıyaman Valiliği, aracılığıyla Sosyal
Hizmetler İl Müdürlüğü’nden aldım. Ancak bu belge de geriye doğru koruma
kararı veremedikleri için mahkemeye başvurmam gerektiği tarafıma bildirilmiştir.
Benim
reşit olmadığım ve vasi, veli ve vekilimin olmadığı bir dönme için kurumun
re’sen yapması gereken işlemi yapmamasından sorumlu tutulmam hukuka
aykırıdır.
Ben
kaldığım sürece her ay aylık alıyordum. Kurumun her türlü imkânlarından
faydalanıyordum.
Bu
konuda Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi"nin 2011/647 E ve 2011/806 K
sayılı dosyasıyla açtığım davada görevsizlik kararı verilmiştir. Bu kararda
talep ettiğimiz haklarımızın idare mahkemesi aracılığıyla sağlanması
gerekmektedir.
Bu
nedenlerle hakkımda 11/3/1991 tarihinden itibaren 4 ay yetiştirme yurdunda
kaldığımın ve bu dönem için koruma kararı verilmesi gerektiğinin tespitine
karar verilmesi gerekmektedir.’’ demek suretiyle 11.03.1991 tarihinden
itibaren 4 ay Besni Yetiştirme Yurdunda kaldığının tespiti ile bu nedenle
Koruma Kararı Verilmemesi işlemi olan Adıyaman Valiliği Erkek Yetiştirme
Yurdu Müdürlüğü’nün 20.10.2012 tarih ve B.17.0.SÇE.4.02.09.152./417 sayı
numaralı işlemin iptaline, Koruma kararı verilenlerin faydalandığı
imkânlardan faydalanması gerektiğine karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
9.İdare Mahkemesi: 07.09.2012 gün, E:2012/1335, K:2012/1251 sayı ile
özetle, ‘’…davacı tarafından verilen yenileme dilekçesinde, 2577 sayılı
Yasanın 3.maddesine aykırı olarak, işlem tarihinin sehven 20.10.2012 olarak
belirtildiği, işlemin tebliğ tarihinin belirtilmediği ve işlemin dilekçe
ekinde sunulmadığı, ayrıca, anılan karada, idari işlem niteliğinde yargı
kararı verilemeyeceğinin belirtilmesine karşın, yenileme dilekçesinde bu
hususa aykırı olarak yetiştirme yurdunda kaldığının tespiti ve koruma
kararı verilenlerin faydalandığı haklardan faydalanmasına karar verilmesi
istemine yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu
itibarla, davacı tarafından, yukarıda belirtilen hususlara uygun olarak iki
nüsha halinde düzenlenecek yenileme dilekçesiyle dava açılması, ayrıca,
dava dilekçesinde, dava konusu olayla ilgili Adıyaman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinde
açılan davada verilen görevsizlik kararı üzerine bakılan davanın
açıldığının belirtildiği görülmekle, davacı tarafından verilecek yenileme
dilekçesinde, anılan kararın kesinleşme tarihinin belirtilmesi ve kararın
dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir.’’ demek suretiyle, dava
dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacı
22.10.2012 günlü dilekçesinde; ‘’ Benim hakkımdaki Adıyaman Valiliği Erkek
Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü’nün 20.10.2011 tarih ve
B.17.0.SÇE.4.02.09.152./417 sayılı kararın iptalini talep ediyorum.
Ben Besni yetiştirme yurdunda 1991 yılında
kaldığım halde hakkımda koruma kararı verilmemiştir. Bu nedenle yetiştirme
yurdunda kalanların faydalandığı imkanlardan faydalanamadım. Benzer durumda
olan arkadaşlar yetiştirme yurdunda kaldıklarını mahkeme aracılığıyla
tespit ettirdikten sonra sunulan imkânlardan faydalanmışlardır. Ben çeşitli
defalar başvurduğum halde bu başvurularım hakkımda koruma kararı verilmediği
için reddedilmiştir. Son olarak ekte sunduğum yazıyı Adıyaman Valiliği
aracılığıyla Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nden aldım. Ancak bu belge de
geriye doğru koruma kararı veremedikleri için mahkemeye başvurmam gerektiği
tarafıma bildirilmiştir. Benim reşit olmadığım ve vasi, veli ve vekilimin
olmadığı bir dönme için kurumun re’sen yapması gereken işlemi yapmamasından
sorumlu tutulmam hukuka aykırıdır. Ben kaldığım sürece her ay aylık
alıyordum. Kurumun her türlü imkânlarından faydalanıyordum. Bu konuda
Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi"nin 2011/647 E ve 2011/806 K sayılı
dosyasıyla açtığım davada görevsizlik kararı verilmiştir. Bu kararda talep
ettiğimiz haklarımızın idare mahkemesi aracılığıyla sağlanması
gerekmektedir. Bu nedenlerle hakkımda 11/3/1991 tarihinden itibaren 4 ay
yetiştirme yurdunda kaldığımın ve bu dönem için koruma kararı verilmesi
gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerekmektedir.’’ demek suretiyle
Adıyaman Valiliği Erkek Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü’nün 20.10.2011 tarih ve
B.17.0.SÇE.4.02.09.152./417 sayı numaralı işlemin iptali ile, 11.03.1991
tarihinden itibaren 4 ay Besni Yetiştirme Yurdunda kaldığının tespiti ve bu
dönem için koruma kararı verilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
9.İdare Mahkemesi: 22.11.2012 gün, E:2012/1717 sayı ile özetle, ‘’2828
Sosyal Hizmetler Kanununun 21. maddesinde, "Kurum, korunmaya, bakıma,
yardıma muhtaç aile, çocuk, özürlü ve yaşlılar ile sosyal hizmetlere muhtaç
diğer kişileri tespit ve incelemekle görevlidir. Bu kişilerin Kuruma
duyurulmasında ve incelemeye ilişkin olarak Kurum ile işbirliğinde
bulunulmasında mahalli mülki amirler, sağlık kuruluşları ve köy muhtarları
ile genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları yükümlüdürler."
hükmüne; aynı Kanunun 22. maddesinde de, "Korunmaya muhtaç çocukların
reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal
hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi
edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı yetkili ve görevli mahkemece
alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili
mahkemeye gönderilir. Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında
zorunluluk görülen çocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu Kanuna göre
kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin onayı alınmak
suretiyle bakım altına alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Her ne kadar, Adıyaman 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 08.12.2011 tarih ve E:2011/647, K:2011/806 sayılı kararında,
davacının isteminin, davalı idarenin belli bir işlem yapması yönünde
zorlayıcı bir hüküm kurulmasına yönelik olması nedeniyle davanın idare
mahkemelerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı
verilmiş ise de, esas olarak davacı hakkında koruma kararı verilip verilmeyeceğinin
tespitine ilişkin bulunan dava konusu uyuşmazlığın 2828 sayılı Kanunun
yukarıda yer alan hükümleri uyarınca adli yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.’’ demek suretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
yetiştirme yurdunda kaldığı halde hakkında koruma kararı verilmediğinden
yetiştirme yurdunda kalanların faydalandığı imkanlardan faydalanamadığı
iddiasında bulunan davacının, 11.03.1991 tarihinden itibaren 4 ay Besni
Yetiştirme Yurdunda kaldığının ve bu dönem için koruma kararı verilmesi
gerektiğinin tespiti istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Adıyaman Valiliği Erkek Yetiştirme Yurdu
Müdürlüğünün 20.10.2011 gün, B.17.0.SÇE.4.02.09.152./417 sayı numaralı
yazısında Z.E.'in, Valilik Makamının 11.03.1991 tarih ve 119 sayılı onayı
ile yetiştirme yurduna geçici olarak yerleştirildiği, ancak 18 yaşını
doldurduğunda koruma kararı alınmadan kuruluştan ilişiğinin kesildiğinin
tespit edildiği belirtilmiştir.
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Tespit ve İnceleme başlıklı 21.maddesinde; ''Kurum, korunmaya, bakıma, yardıma
muhtaç aile, çocuk, özürlü ve yaşlılar ile sosyal hizmetlere muhtaç diğer
kişileri tespit ve incelemekle görevlidir.
Bu kişilerin
Kuruma duyurulmasında ve incelemeye ilişkin olarak Kurum ile işbirliğinde
bulunulmasında mahalli mülki amirler, sağlık kuruluşları ve köy muhtarları
ile genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları yükümlüdürler.''
Koruma
Kararı
başlıklı 22.maddesinde; ''Korunmaya muhtaç çocukların reşit oluncaya kadar
bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında
bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki
gerekli tedbir kararı yetkili ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için
gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.
Haklarında derhal korunma tedbiri
alınmasında zorunluluk görülen çocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu
Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin
onayı alınmak suretiyle bakım altına alınır.''
Korunma
Kararının Süresi ve Kaldırılması başlıklı 24.maddesinde; ''Korunma
kararı genel olarak çocuk reşit olana kadar devam eder. Ancak bu karar,
korunma kararına neden olan şartların ortadan kalkması halinde Kurum
yetkililerinin önerisi üzerine mahkemece çocuk reşit olmadan önce
kaldırılabileceği gibi reşit olduktan sonra da çocuğun rızası alınmak
şartıyla devamı hususunda karar verilebilir. Reşit olduktan sonra korunma
kararının devamı aşağıda belirtilen şartlara bağlıdır.
a) 18 yaşını tamamlamış olan korunmaya
muhtaç çocuklardan;
1.Ortaöğrenime devam edenlerin 20
yaşına kadar,
2.Yükseköğrenime devam edenlerin 25
yaşına kadar korunma kararları uzatılabilir.
b) Öğrenime devam etmeyen 18 yaşını
doldurmuş çocukların bir iş veya meslek sahibi edilerek kendi kendilerine
yeterli olabilmelerinin sağlanması amacıyla 20 yaşına kadar korunma
kararları uzatılabilir.
Bunlardan korunma kararı kalkmış;
ancak tek başına yaşamını sürdüremeyecek durumda bulunan kız çocukları,
Kurumca himaye olunur. Bu çocukların emek karşılığı iaşe, ibate ve
harçlıkları Kurumca karşılanmak kaydıyla Kurum hizmetlerinde çalışmaları da
sağlanabilir.
·
Bedensel, zihinsel ve ruhsal özürleri
nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda bulunan ve çalışmaktan aciz olan
Çocukların korunma kararı uzatılır.
Korunma kararı kalkan çocukların Kurumla
ilişkilerinin devamı sağlanır. Bu çocuklara gerektiğinde imkanlar ölçüsünde
Kurumca yardımcı olunur.'' hükümleri yer almaktadır.
10.08.2003 gün, 25195 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Türk Medeni Kanunun Velayet,
Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 3.maddesi Çocuğun Korunması başlıklı olup,
ilgili maddede; ''Türk Medeni Kanununun 346 ve 347 nci maddelerinde
belirtilen durumlarda hakim, çocuğun korunması için onun bir aile yanına
veya bir kuruma yerleştirilmesine karar verebilir. Bu halde, 2828 sayılı
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 22 nci maddesine göre
ilgili mahkemeden korunma kararı alınır.'' hükmü yer almaktadır.
23.12.2006 gün, 26386
sayılı Çocuk Koruma Kanununa Göre Verilen Koruyucu Ve Destekleyici Tedbir Kararlarının
Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin Acil
Korunma Kararı Alınması başlıklı 7.maddesinde; ''Derhal korunma
altına alınmasını gerektiren bir durumun varlığı halinde çocuk, sağlık kontrolü
yaptırıldıktan sonra Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri
Genel Müdürlüğü tarafından bakım ve gözetim altına alınır.
Acil korunma kararının alınması için
Kurum tarafından çocuğun Kuruma geldiği tarihten itibaren en geç beş gün
içinde çocuk
hakimine müracaat edilir. Hakim tarafından, üç gün içinde talep
hakkında karar verilir. Hakim, çocuğun bulunduğu yerin gizli tutulmasına ve
gerektiğinde kişisel ilişkinin tesisine karar verebilir.
Acil korunma kararı alınıncaya kadar
geçen sürede çocuk; Aile ve Sosyal Politikalar il müdürünün oluruna istinaden
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının hizmet modellerinden
yararlandırılır.
Acil korunma kararı en fazla otuz
günlük süre ile sınırlı olmak üzere verilebilir. Bu süre içinde Kurumca çocuk
hakkında sosyal inceleme yapılır. Kurum, yaptığı inceleme sonucunda, tedbir
kararı alınmasının gerekmediği sonucuna varırsa bu yöndeki görüşünü ve
sağlayacağı hizmetleri hakime bildirir. Çocuğun, ailesine teslim edilip edilmeyeceğine
veya uygun görülen başkaca bir tedbire hakim tarafından karar verilir.
Kurum, çocuk hakkında tedbir kararı
alınması gerektiği sonucuna varırsa hakimden koruyucu ve destekleyici
tedbir kararı verilmesini talep eder.'' hükmü yer almakta olup, ilgili
kanun maddesinde koruma kararının çocuk hakimi tarafından alınacağı
belirtilmiştir.
Koruyucu ve
Destekleyici Tedbir Kararı Alınmasında Yetki ve Usul başlıklı
8.maddesinde de; ''Çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir
kararı; çocuğun anası, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kimse,
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve
Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen çocuğun menfaatleri
bakımından kendisinin, ana, baba, vasisi veya birlikte yaşadığı kimselerin
bulunduğu yerdeki çocuk hakimince alınır.
Çocuk mahkemesi bulunmayan yerlerde,
bu mahkeme kurulup göreve başlayıncaya kadar hakkında kovuşturma
başlatılmış olanlar hariç, korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında tedbir
kararları, aile
mahkemeleri kurulan yerler bakımından bu mahkemeler, kurulu bulunmayan
yerler bakımından asliye hukuk mahkemelerince alınır. '' hükmü yer
almakta olup, böylece çocuk hakkında tedbir kararı almakla görevli olan
mahkemelerin yukarıda zikredilen adli yargı mahkemeleri olduğu açıkça ifade
edilmiştir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler
ışığında, çocuk hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı almakla
görevli mahkemelerin adli yargı mahkemeleri olduğundan hareketle, bu konu
ile bağlantılı ve ilişkili olan uyuşmazlığa konu çocuğun yetiştirme yurdunda
kaldığının ve bu dönem için koruma kararı verilmesi gerektiğinin tespiti
istemiyle açılan davaya bakmakla görevli mahkemelerin de adli yargı
mahkemeleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan Ankara
9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Adıyaman 2.Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 9. İdare Mahkemesinin, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.12.2011 gün,
E:2011/647, K:2011/806 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/403
KARAR NO: 2013/883
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.E.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 3.9.2012 tarih ve GN-594480 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 3.9.2012 tarih ve
197235 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
6. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E:2012/1498, K:2012/1980 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 14.12.2012 gün ve D.
İş:2012/6651, K:2012/6651 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla,idari yargı dosyasının
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci
fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği
tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak
uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karar,
2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu
edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 6. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 6.
İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve E:2012/1498, K:2012/1980 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/406
KARAR NO: 2013/884
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ç.İ.
Davalı : Trf. Dent. Şb. Müd. Sivil Trf.
Ekipler Amirliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi davacı adına 16.11.2012 tarih ve GO-506176 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
ÜMRANİYE 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.11.2012 gün ve D.
İş:2012/1167 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İSTANBUL
6. İDARE MAHKEMESİ: 11.12.2012 gün ve E:2012/2258, K:2012/2500 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararının kesinleşme durumunu gösterir onaylı örneğinin getirtildiği ve sonuçta
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 6. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 6.
İdare Mahkemesi’nin 11.12.2012 gün ve E:2012/2258, K:2012/2500 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/424
KARAR NO: 2013/885
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
O.T.
Vekilleri : Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar
: 1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
2- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. R.O.
3- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili : Av.
M.K.
O L A Y : Davacının vekilleri,
müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesinde bulunan 6380 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın, yaklaşık 10-15
yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi ile davalılar tarafından
ilkokul alanı olarak ayrıldığını ancak, davalıların bu güne değin pasif ve
suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem tesis etmemek sureti ile taşınmaza
kamulaştırmasız el attıklarını; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun
7., 3194 sayılı İmar Kanunun 10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar
programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile
davalı idarece, pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile
taşınmaza müdahale edilmesinin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu
ortadan kaldıran bir niteliği olduğunu; idarenin bu eyleminin,
kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli olduğunu; Yargıtay
5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli
kararında bu duruma işaret edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el
koymasının, Anayasanın 35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı
olduğunu ifade ederek; taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el
atıldığı için ve açmış oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da
göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin TL) tutarındaki
kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline
karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Antalya İl Özel İdaresi vekilleri, süresi içinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
ANTALYA
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:19.10.2012 gün ve E:2012/212 sayı ile, davanın
kamulaştırmasız el atma nedeniyle açıldığı gerekçesiyle, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında ilkokul alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari
işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında ilkokul alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin
faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık
payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, Antalya, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesi 6380 ada 1 parsel nolu taşınmazın, imar planında ilköğretim alanı
alarak ayrıldığı; taşınmaz üzerinde okul binası bulunmadığı; söz konusu
taşınmaz için alınmış her hangi bir kamulaştırma kararı bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla İlkokul Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün ve E:2012/212 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/425
KARAR NO: 2013/886
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
R.B.
Vekilleri
: Av. V.Ö., Av. Ş.Ç.
Davalı : Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.E.
O L A Y :Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu
Ankara İli, Mamak İlçesi, Çiğiltepe Mahallesinde kain 15698 ada 3 parsel
sayılı taşınmaza, 69900 nolu imar planı gereğince Çocuk Bahçesi olarak
ayrılmak suretiyle hukuken el atıldığını; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin
2011/17580 E. 2011/20948 K. sayılı 13/12/2011 tarihli son içtihadı ile
uzlaşmaya gidilmeden dava açılabileceğine karar verildiğini, idare ile
uzlaşmak istemediklerini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun da 15/12/2010
tarihli son içtihadı ile fiili el atma olmadan da hukuki el atmayı
kamulaştırmasız el atma olarak kabul ederek taşınmaz bedelinin ödenmesi
gerektiğine hükmetmiş bulunduğunu; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 21/03/2010
tarih 2010/16894 E. 2011/4865 K. sayılı ilamında da; malikin mülkiyet
hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenmesi gerektiğine hükmettiğini ifade ederek; müvekkilinin
taşınmazına davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi yapılmaksızın
kamulaştırmasız el atılması nedeniyle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile kamulaştırmasız el atma tazminatına ilişkin miktarı belirsiz
alacaklarının şimdilik 1.000,00 TL.’sinin tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:16.10.2012 gün ve E: 2012/276 sayı ile, Yargıtay
5.hukuk Dairesinin süre gelen uygulamasına göre kamulaştırmasız el atmaya
ilişkin davaların adli yargıda çözümlenmesi cihetine gidildiği
gerekçesiyle, davalının görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00
TL bedelin, faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Mamak Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün, 16.9.2011 gün ve 2071116641sayılı yazısının incelenmesinden;
dava konusu taşınmazın İmar ve İskan Bakanlığı Planlama İmar Genel
Müdürlüğünün 10.02.1977 tarih ve 1412 sayılı yazıları ile onaylanan 69900 nolu
"Çiğiltepe Askeri Lojmanları” imar planı kapsamında kaldığı, ilgili
plan kapsamında 15698 ada 3 parselin Çocuk Bahçesi Alanına ayrıldığı; 69900
nolu plana ait plan notlarında, Lojman Binalarına ait yapılaşma
koşullarının belirtildiği, özel kullanımlara ait yapılaşma koşullarının
belirlenmediği; 5002 m2
yüzölçümlü 15698 ada 3 parselin 111 hissedarının bulunduğu, bunların
şahıslardan oluştuğu, parsel üzerinde herhangi bir el koyulma mevcut
olmayıp, Çiğiltepe Askeri Lojmanları tel çit sınırı dışında, üzerinde
herhangi bir yapılaşma bulunmayan bir parsel olduğu anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla çocuk bahçesi alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 16.10.2012 gün ve E:2012/276 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/426
KARAR NO: 2013/887
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-İ.İ., 2-H.İ., 3-M.İ.
Vekilleri
: Av.Ü.T.
- Av.H.T.
Davalılar
: 1-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.H.Ş.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.K.
O L A Y :
Davacıların vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara ili,
Yenimahalle İlçesi, Susuz-İmar Mahallesinde bulunan 44744 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın, yapılan imar planında, “Rekreasyon alanı ” olarak ayrıldığını,
bu ayrılış amacına uygun olarak 3194 sayılı yasanın 10. maddesi amir hükmü
uyarınca davalı İdareler tarafından 5 yıllık süre içinde kamulaştırılma
işlemi yapılarak hisse bedelinin müvekkillerine ödenmesi gerekirken, bugüne
değin, süre geçmesine rağmen Davalılar tarafından herhangi bir kamulaştırma
işlemi yapılmadığını; Yargıtay H.G.K.’nun 15/12/2010 günlü 2010/5-662/651
sayılı kararı doğrultusunda Davalı İdareler tarafından fiilen el konulduğu
kabul edilen bu yerdeki Müvekkillere ait hisse bedelinin Davalılardan 2942
sayılı yasanın geçici 6.maddesi ve bu maddeyi değiştiren 6111 sayılı
yasanın geçici 2.maddesi gereğince tazminat olarak ödenmesini talep etme
haklarının doğduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
üzere, dava konusu taşınmazdaki müvekkillerinin toplam hisse bedelleri
tutarından, şimdilik, 2.000-TL kamulaştırmasız el atma bedelinin tazminat
olarak, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili
istemiyle; adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İdarelerin vekilleri,
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA
15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 28.12.2012 gün ve E:2012/71 sayı ile, dava
konusu taşınmazın hukuki kamulaştırmasız el atma nedeniyle ikame edilmiş
olduğu, davalılar tarafından yapılan imar düzenlenmesinden kaynaklanan
işlem nedeniyle davanın idare yargı yerinde görülmesi gerektiği nedenleri
ile yargı yeri görev itirazında bulunmuş ise de, kamulaştırmasız el atmadan
kaynaklanan ihtilafların 2942 sayılı yasa hükümleri uyarınca taşınmazın
bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi konusunda özel yetki
düzenlenmesinin bulunduğu, her ne kadar Danıştay Başsavcılığınca benzer
nitelikte bir kısım davalarda imar planı düzenlenmesi işleminin idari
işlemle bu nedenle ihtilafın idari yargıda görülmesinden kaynaklanan yargı
yeri görev uyuşmazlığı çıkarıldığı bilinmekte ise de, yasa ile özel görev
düzenlenmesinin yapılmış olduğu hallerde genel görev düzenlenmesinin
geçerli olmayacağı, davanın idari yargıda görülmesinde dahi yasa
hükümlerinin 2942 sayılı yasa hükümlerine göre bilirkişi tayin olunup
yargılamanın yapılmasının gerekli olduğu ancak açıklandığı üzere özel görev
düzenlenmesi yapılmış olduğundan ve 2942 sayılı yasa hükümleri uyarınca da
taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinin açıkça yetkili ve
görevli olarak belirlenmiş olduğu gerekçesiyle; davalıların ayrı ayrı yargı
yeri görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında rekreasyon alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik
2.000 TL bedelin faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın,
birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait
bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya
parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre
hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya
belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında
ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında
bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana
gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı"
olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık
payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki
yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için,
yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde,
eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye Başkanlığının savunmasında;44744 ada 1
nolu parselin, Belediye Meclisinin 17.11.1999 gün ve 320 sayılı kararıyla
uygun görülüp, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının 20.01.2000 gün ve
06BBB.08.04 İM. 1.2./OP.659/7346/99( 1957-1958)311 sayılı yazısı ile
onaylanan 1/1000 Ölçekli Susuz II-Etimesgut Kuzeyi Uygulama İmar Planı
kapsamında ve bu planın uygulaması Belediye Encümeninin 20.04.2000 gün ve
1047 sayılı kararıyla onaylanan 84184 no.lu parselasyon planı kapsamında
Kaks:0.1010 yapılaşma koşulu ile “rekreasyon
alanı” kullanımında kaldığı; dava
konusu parselin 3194 sayılı İmar Kanunun 18.maddesi Uyarıca Yapılacak ve
Arsa Düzenlenmesi ile İlgili Yönetmeliğin 12.Maddesine göre göre “Düzenleme
sahasında bulunan okul, hastane, kreş, belediye hizmet veya resmi tesis
alanı gibi umumi tesislere ayrılan alanların parselleri düzenlemeye giren
parsellerin alanları oranında pay verilmek suretiyle hisselendirilir.”
hükmü doğrultusunda KOP alanı olarak değerlendirildiği; 84184 no.lu
parselasyon planının 18.plan notunda “18.Kentsel Rekreasyon Alanları,
alanın mevcut kullanım ve topografık özellikleri dikkate alınarak
projelendirilecek özel planlama alanlarıdır. Bu alanın projeleri ve
uygulamaları özel proje yapılarak uygulamaya açılır ve ilgili belediyesince
yaptırılarak uygulanır. Bu alanda sadece rekreasyonla ilgili tesisler
yapılacaktır (lokanta, gazino, büfe, açık hava tiyatrosu, açık kapalı spor
tesisleri, çocuk bahçeleri, oyun alanları, piknik ve eğlence yerleri vb).
Bu alanlarda KAKS:0.10'u geçemez” denildiği, maliklerince de bu çerçevede
değerlendirilebileceği, yani maliklerin de dava konusu taşınmazda
tasarrufta bulunup yatırım yapabilecekleri, dolayısıyla hissedarların
parsel üzerindeki haklarının saklı kaldığı ifade edilmiştir.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla Rekreasyon Alanı kullanımında kaldığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Ankara 15.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.12.2012 gün ve E:2012/71 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/427
KARAR NO: 2013/888
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ü.
Vekili :
Av. F.Y.
Davalılar
: 1- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. C.G.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.K.
3-
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin Ankara ili - Mamak İlçesi - İvedik Mah- Tilkiler Çiftliği
mevkii - 41494 ada - 1 parselde, 41495 ada - 1 parselde ve 41488 ada - 1
parselde bulunan taşınmazda hissedar olduğunu; belirtilen taşınmazın,
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 26.01.1989 gün ve 12 sayılı kararı
ile onaylanan 1/5000 ölçekli "Macun N.ım İmar Planı” doğrultuda
hazırlanarak Yenimahalle Belediye Meclisi’nin 31.05.1995 gün ve 75 sayılı
kararı ile uygun görülerek, Ankara B.Şehir Bld. Bşk.lığı.’nın
2963-8890/95(203,204,205 ) sayılı yazısı ile onaylanan 1/1000 ölçekli
“Güneşevler Kuzeyi Uygulama İmar Planı" ile Yenimahalle Belediye
Encümeninin 16.06.1998 gün ve 1662 sayılı kararı ile onaylanan 84129 no’lu
parselasyon planı kapsamında kaldığını; söz konusu onanlı planlar
kapsamında davacının paydaşı olduğu dava konusu 41495 ada 1 parselin
"belediye hizmet alanı”, 41494 ada 1 parselin “Pazar alanı”, 41488 ada
1 parselin "kreş alanı” kullanımında kaldığını; bu taşınmazların, 1989
yılından beri belirtilen hizmetler için kamu hizmetine tahsis edilmesine
rağmen, bugüne kadar üzerinde tahsis amacına uygun bir tesis kurulmadığını;
taşınmazın kamulaştırılması ya da mülkiyet hakkını kısıtlayan tahsis amacı
dışına çıkarılması talebiyle yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığını;
taşınmaz üzerinde idarenin devamlılık arzeden bir hak ihlalinin sözkonusu
olduğunu, bu durumun Anayasa’nın 35. Maddesine aykırılık oluşturduğunu;
1989 yılından beri imar planında belirtilen hizmetlere tahsis edilen ve
uzun yıllar kamulaştırılmayan taşınmazlarda inşaat yapma olanağının
bulunmadığını ifade ederek; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı
kalmak kaydı ile 1.000.00-TL kamulaştırmasız el atma alacağının, haksız el
atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte ödenmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdarelerin vekilleri, süresi içerisinde
verdikleri dilekçeler ile, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA
16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 21.11.2012 gün ve E: 2012/340 sayı ile,
davalıların yargı yolu nedeniyle görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı İdarelerin
vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında belediye hizmet alanı, pazar alanı ve kreş alanı olarak ayrılan
taşınmazlarının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazlarının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında belediye hizmet alanı, pazar alanı ve kreş alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla
1.000,00 TL’nin, faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye Başkanlığının, 12.7.2012 gün ve
M.06.3.YEN.0.13/310.07.01.99.01/16043/Pln-2631-2346 sayılı yazısının
incelenmesinden; Yenimahalle Belediye Meclisinin 30.12.1988 gün ve 439
sayılı kararı, Büyükşehir Belediye Meclisinin 30.10.1989 gün ve
İP.52.R.128/89 sayılı kararı ile onaylanan tp.455, 296, 293, 457(944),
488(947), 489(926), 490(929), 468, 469, 470, 471 sayılı parsellere ilişkin
1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı doğrultusunda hazırlanan, Belediye
Encümeninin 25.02.1991 gün ve 539 sayılı kararı ile uygun görülerek
onaylanan 1/1000 ölçekli 84049 nolu parselasyon planı kapsamında kalan;
41494 ada 1 parselin, TAKS=0.10 KAKS=0.20 yapılaşma koşulları ile “Pazar
Yeri” kullanımında; 41495 ada 1 parselin, “Belediye Hizmet Alanı” ve 41488
ada 1 parselin, TAKS=0.35 KAKS=0.70 yapılaşma koşulları ile “Kreş” kullanımında
kaldığı; taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazların imar/parselasyon planıyla belediye
hizmet alanı, pazar alanı ve kreş alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun
zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazların bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
idarelerin vekillerinin görev itirazlarının, Ankara 16.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 16.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2012 gün ve E: 2012/340 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/428
KARAR NO: 2013/889
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.E.
Vekilleri
: Av. M.E.A., Av.C.A.
Davalılar
: 1-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.Ö.A.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.M.Ç.
O
L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara ili,
Yenimahalle İlçesi, İvedik Mah. mevkiinde kâin 44675 ada, 40 parsel sayılı
taşınmazın, yapılan imar planında, “Rekreasyon alanı ” olarak ayrıldığını,
tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; imarlı arsa
niteliğindeki taşınmaza, davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. Ve
2010/551 K. sayı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verdiğini
ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve
ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL bedelin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idareden
alınarak taraflarına ödenmesine; taşınmazın tapu kaydının davalı idareye
tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle; Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na karşı adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davacı
vekilinin talebi üzerine, Mahkemece Yenimahalle Belediye Başkanlığı da
davaya dahil edilmiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekili, süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
21.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.12.2012 gün ve E: 2011/435 sayı ile, yargı
yeri görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de,
kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak
tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kentsel rekreasyon alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında kentsel rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL bedelin faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık
payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan 2.5.2011 tarihli Bilirkişi Raporunun incelenmesinden;
44675 ada 25 nolu parselin 1/1000 ölçekli Yenimahalle Belediye Meclisinin
25.07.2001 gün ve 253 sayılı kararı ile onanan İvedik-Macun Kentsel Çalışma
Alanı imar planı ve bunun uygulaması olan 84180/2 nolu parselasyon planı
kapsamında (eski 25 nolu parsel yeni parselasyon planında 40 nolu parsel
olarak) "Kentsel Rekreasyon
alanında kaldığı; 84180/1 Nolu Parselasyon Planının Ankara 15.İdare
Mahkemesi'nin 2008/921 esas no ve 2009/1562 sayılı karar notları ile iptal
edildiği, mahkeme kararı doğrultusunda yapılan 84180/2 Nolu Parselasyon
Planının Belediye Encümeninin 20.01.2011 gün ve 75/282 sayılı ve Ankara
Büyükşehir Encümeninin 09.12.2010 gün ve 2118/5398 kararı ile onaylandığı,
19.12.2010 gün ve 27790 sayılı Resmi Gazetede ilan edildiği, 01.06.2011 gün
ve 24541 yevmiye nosu ile Tapu Sicil Müdürlüğünde tescil edildiği; bu
parsel üzerinde Belediyece bir el atmanın ve kamulaştırmanın söz konusu
olmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla Kentsel
Rekreasyon
Alanı kullanımında kaldığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Ankara 21.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 21.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.12.2012 gün ve E: 2011/435 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/460
KARAR NO: 2013/890
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.S.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34…….. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca,davacı adına 29.8.2012 tarih ve GN-93842 seri-sıra numaralı Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 29.8.2012 tarih ve
195369 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/1486, K:2012/1658 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1245, K:2012/1245 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, “ aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan dava yönünden ” 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari
yargı dosyasının getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın
iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918
ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar”
başlığı altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan
30.maddesinde araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda
bulundurulması zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar
üzerindeki değişiklikleri bildirme, Ek 2.maddesinde araçların tescil
edildikleri amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen
“Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların
yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara
verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda trafikten men
edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar
şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen araçlar ile
ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği
düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların
belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar,
trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için )trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 7. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 7.
İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/1486, K:2012/1658 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/464
KARAR NO: 2013/891
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.G.
Vekili : Av.İ.D.
Davalı :
Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekilleri
: Av.A.D., Av.V.A.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı olduğu
Bursa Nilüfer, Alaattinbey Mah, 2841 ada 1 ve 2774 ada 2 parsel sayılı
taşınmazların imarının 10 yıla yakın zamandır kısıtlı olduğunu, 2841 ada 1
parselin yönetim merkezi belediye fidanlığında ve 2774 ada 2 parselin
belediye hizmet alanında kaldığını; müvekkilinin taşınmazının mülkiyetini
dilediği gibi kullanamadığını; taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkının
engellendiğini; bunun bir hukuk devletinde kişinin hak ve özgürlükleri ile
kamu yararı arasında bulunması gereken dengenin bozulmasına yol açarak
hukuk güvenliğini yok ettiğini; taşınmaza fiilen el atılması ile imar
uygulaması sonucu taşınmaza hukuken kullanmaya engel sınırlamalar
getirilmesi arasında fark bulunmadığını; müvekkiline ait taşınmaza hukuki
el koyma sebebiyle, bedelinin ödenmesi gerektiğini ifade ederek; şimdilik
mümkün olduğu takdirde belirsiz alacak davası olarak 10.000 TL kamulaştırmasız
el atma tazminatının, davalıdan hukuki el atma tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, mümkün olmadığı takdirde
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL Kamulaştırmasız el
atma tazminatının hukuki el koyma ve veya dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde verdiği
dilekçede, davada, idare mahkemesinin görevli olduğunu ileri sürerek görev
itirazında bulunmuştur.
BURSA
4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:11.10.2012 gün ve E:2012/469 sayı ile, görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında Belediye Fidanlığı ve
Belediye Hizmet Alanı olarak ayrılan taşınmazların bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın,
davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü,
E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazlarına, imar
planında Belediye Fidanlığı ve Belediye Hizmet Alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL’nin faiziyle birlikte davalı
idareden tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir
düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu Alaattinbey Mahallesi 2841 ada 1
parsel ve 2774 ada 2 parsel sayılı taşınmazların 3194 sayılı İmar Kanununun
18. madde uygulaması ile oluştuğu, DOP kesilmiş imar parselleri olduğu;
taşınmazlar üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazların imar planıyla Belediye Fidanlığı ve
Belediye Hizmet Alanında kaldığı, uzun yıllardır kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait
taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Bursa 4.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bursa 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 11.10.2012 gün ve E:2012/469 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/465
KARAR NO: 2013/892
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmazlara kamulaştırmasız
el atmasından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada, idarece fiili
olarak el atılan taşınmazlar bakımından, davanın haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE; fiili olarak el atılmayan
taşınmaz bakımından ise, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazmini kapsamında ve 2577 sayılı Yasa uyarınca
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.B.
Vekili : Av. Ş.K.
Davalı : Rize Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Y.
O L A Y
:Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu Rize İli, Merkez, Çamlıbel Mahallesi mevkiinde kain ve tapunun 811
ada, 7-8-9 parsel
numarasında kayıtlı bulunan taşınmazlarının bir kısmına; imar planında
yapılan değişiklik sonucu İmar yolu
ve park alanı olarak kamulaştırmasız el konulduğunu; uğranılan
zarara karşılık her hangi bir bedel de ödenmediğini; Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun E:2010/5-662, K:2010/651, 15.12.2010 tarihli Kararında, uzun
yıllar programa alınmayan İmar Planının fiilen hayata geçirilmemesi, pasif
ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale
edilmiş olduğunu, İdarenin sorumlu bulunduğunu ve el koyma sebebiyle
tazminat ödenmesi gerektiğine hükmettiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin
talep ve dava hakları saklı tutularak, kamulaştırmasız el koyma bedeli
olarak şimdilik 30.000-TL tazminatı dava tarihinden itibaren işleyecek
avans faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
RİZE
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.11.2012 gün ve E:2012/472 sayı ile, davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilinin, davanın idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin
de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava
dilekçesinde, imar planında yol ve park alanı olarak ayrılan taşınmazın
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde kısmen idari, kısmen adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada kısman idari, kısmen adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki
olduğu Rize
İli, Merkez, Çamlıbel Mahallesi mevkiinde bulunan 811 ada, 7, 8 ve 9 parsel sayılı
taşınmazlarına, imar planında imar
yolu ve park alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik; 30.000 TL bedelin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasında bulunan Rize Belediyesi İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün, 6.6.2012 gün
ve M.53.0.RİZ.0.13.00-121.02/905-2324 sayılı yazısında; dava konusu
Çamlıbel Mahallesi 811 ada, 7-8-9 nolu parselleri de içine alan 19NIV
uygulama imar planının, gerekli sosyal ve teknik alt yapı alanları ve konut
alanlarını da kapsayacak şekilde 04.10.1990 tarihinde onandığı; söz konusu
parseller üzerinde planlanan ilkokul, park ve yol alanlarının kamu ihtiyacı
olduğu, okul alanlarının kamulaştırılmasının, ilgili kurum tarafından
yapılması gerektiği, bu konuda Belediyelerinin o kamulaştırma yetkisinin bulunmadığı;
3194 sayılı imar kanununun 18. maddesi kapsamında okul alanı, park ve yol
dahil kamu donatı alanları için imar uygulaması yapılması durumunda değer
artışına karşı yüzde kırk'a kadar bedelsiz “Düzenleme Ortaklık Payı”
alınabileceği; Belediyelerinin dava konusu alanda İmar Kanununun 18.
maddesi kapsamında imar uygulaması ile ilgili yasal haklarının saklı
olduğu; hiçbir şekilde dava konusu
parseller üzerinde Belediyeleri tarafından fiilen kamulaştırmasız el atma
durumunun söz konusu olmadığı belirtilmiş; buna karşılık Mahkemeye
sunulan 25.12.2012 tarihli Fen
Bilirkişisi Raporunda, aynen; “...3)Dava konusu 811 ada 7 nolu parselin ek-3 de
görüldüğü gibi sarı renkte boyalı A ile gösterilen 130.64 m2'lik alan yol kamulaştırması yapılmadan işgal
edilip yol olarak kullanılan alandır. Yani kamulaştırmasız el atılan
alandır. Bu A alanın hesabı yine ek-3 de sunulmuştur.
Dava
konusu 811 ada 8 nolu parselin
ek-3 de görüldüğü gibi pembe renkte boyalı B ile gösterilen 5.19 m2 lik alan yol kamulaştırması yapılmadan işgal
edilip yol olarak kullanılan alandır. Yani kamulaştırmasız el atılan
alandır. Bu B alanın hesabı yine ek-3 de sunulmuştur,” denilmiştir.
Buna göre, davacıya ait taşınmazlardan 811 ada 7
ve aynı ada 8 parsel sayılı parselin, kamulaştırma yapılmadan fiilen yol
olarak kullanılmakta olduğu, diğer bir değişle, anılan taşınmazlara
kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu
taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması karşısında, idarenin bu
eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin dava konusu taşınmazlardan iki
tanesine, 811 ada 7 ve 8 parsellere, kamulaştırmasız el atması karşısında,
bu taşınmazlar bakımından el atmadan doğan zararın tazminine yönelik olan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Diğer
taraftan, davaya konu 811 ada, 9
parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak, taşınmazın imar planında ilkokul alanında kaldığı; bu
parselde de herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi, plan
doğrultusunda bir tesis de yapılmadığı, dolayısıyla bu taşınmaza fiili olarak el atılmadığı anlaşılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; N.ım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dolayısıyla, davaya konu 811 ada 9 parsel
sayılı taşınmaza ilişkin olarak; imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul alanında kaldığı, bu
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği, davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının
maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan 811 ada 9 parsel sayılı taşınmaza ilişkin
olan davanın ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle;
1-Davaya
konu Rize İli, Merkez, Çamlıbel
Mahallesi mevkiinde bulunan, 811 ada, 7 ve 8 parsel sayılı taşınmazlar
bakımından davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yeri görevli olduğundan
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerektiği,
2-Davaya
konu Rize İli, Merkez, Çamlıbel
Mahallesi mevkiinde bulunan, 811 ada, 9 parsel sayılı taşınmaz bakımından
davanın görüm ve çözümünde İdari Yargı yeri görevli olduğundan Danıştay
Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Rize Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde; davaya konu Rize İli, Merkez, Çamlıbel Mahallesi
mevkiinde bulunan, 811 ada, 7 ve 8 parsel sayılı taşınmazlar
bakımından davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGI yeri görevli olduğundan
Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE; davaya konu Rize İli, Merkez, Çamlıbel Mahallesi
mevkiinde bulunan, 811 ada, 9 parsel sayılı taşınmaz bakımından
davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGI yeri görevli olduğundan Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Rize Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Rize 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 27.11.2012 gün ve E:2012/472 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/466
KARAR NO: 2013/893
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı
alan davacının, boşandığı eşiyle birlikte
yaşadığı gerekçesiyle aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali, kesilen maaşlarının
ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
B.Ö.
Vekili :
Av. Y.U.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (İzmir Sosyal Güvenlik Kurumu İl
Müdürlüğü)
Vekili :
Av. Y.D.P.
O L A Y
:Davacının babasının, T.C. Emekli Sandığına tabi olarak emekli aylığı
almakta iken 25.12.2006 tarihinde vefat etmesi üzerine davacıya babasından
dolayı 1.1.2007 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlanmış, ancak 4.4.2011
tarih ve 6455367 sayılı işlem ile, davacının muvazaalı boşandığının tespit
edildiğinden bahisle söz konusu aylığı kesilerek, ödenen maaşları faizi ile
birlikte geri istenilmiştir.
Davacı
vekili, Müvekkilimin almakta olduğu dul ve yetim maaşının usulsüz bir
şekilde kesilmesinden dolayı usulsüz işlemin iptali ile fazlaya dair
hakların baki kalması kaydı ile dava tarihine kadar ödenmemiş olan
maaşlarının kesildikleri tarihlerden itibaren ay ay yasal faiz uygulanarak
davalı kurumdan alınarak müvekkiline ödenmesine, dava süresince işleyecek
maaş alacaklarının aynı şekilde ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 5.İŞ MAHKEMESİ: 12.4.2012 gün ve E: 2011/592,
K:2012/199 sayı ile, tüm dosya muhteviyatı N.a alındığında; her ne kadar
davacı vekilinin Mahkemelerine sunduğu dava dilekçesi ile davalı idarenin
hukuka aykırı işlemin iptali ile müvekkiline ödenmeyen maaşların yasal
faiziyle hesaplanarak davalı Kurumdan tahsiline ve dava süresince işleyecek
maaşların da yasal faizi ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep
etmiş ise de; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun;
Geçici maddesi olan md.121 uyarınca, "Çeşitli kanunlarla bağlanmış
veya bu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bağlanacak. Hâzinece ödenmesi
gerekli emekli, adi malûllük, vazife malûllüğü, harb malûllüğü, dul ve
yetim aylıkları (Vatani hizmet aylıkları dahil) ile toptan ödemelerin ve
bunlara ilişkin çeşitli hakların bağlama ve ödeme işlemleri 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre T.C. Emekli Sandığınca yapılır..." ile aynı
yasanın geçici 141.maddesinde "Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığınca
bağlanmış ve bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bağlanacak
aylıklar ile 07/02/1969 tarihli ve 1101 sayılı Kanunla Hâzineden Sandığa
devredilmiş olan (Emekli, adi malûllük, vazife malûllüğü, harb malûllüğü,
er vazife ve harb malûllüğü, dul ve yetim aylıkları ile özel kanunlarla
vatani hizmet tertibinden bağlanmış) aylıklardan ve bunlarla ilişkin
ödemelerden yalnız vatani hizmet aylıkları, faturası karşılığında Hâzinece
Sandığa ödenir. Bu kanunun yürürlüğünden önceki devre için ödenmemiş
paralar hakkında da bu madde hükmü uygulanır. 5434 sayılı Kanunun 89 uncu
maddesindeki emekli ikramiyesi ile 7184 sayılı Kanunda yazılı ölüm yardımı
ve 1301 sayılı Kanun uyarınca ödenen kadrosuzluk tazminatının ödendikçe
kuramlara fatura edileceği hakkındaki hükümleri saklıdır."
düzenlemeleri doğrultusunda, 5510 sayılı yasanın yürürlük tarihinden evvelki
5434 sayılı Emekli Sandığı yasasının uygulanması gereken ihtilafların 2577
sayılı İYUK’nin 2./1-a fıkrası gereğince İdari Yargı’da görülmesinin
gerektiği; somut olayda davacıya babası L.Ö.'dan dolayı Emekli Sandığınca
01/01/2007 tarihinde yetim aylığı bağlandığı ve davalı Kuramca yetim
aylığının 04/04/2011 tarihinde yersiz ödendiğinden bahisle kesildiğinin
anlaşıldığı; davacı tarafın yetim aylığının kesilmesi yönündeki davalı
Kurumun işleminin iptali ile dava tarihine kadar ödenmeyen maaşların ve dava
süresince ödenmesi gereken maaşların faizi ile birlikte tahsili yönündeki
talepleri için yukarıda belirlenen yasal düzenlemeler doğrultusunda ve
yetim aylığı bağlandığı tarih itibariyle ancak İdare Mahkemesi’ne davanın
açılabileceği, Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik içtihatlarının da bu yönde
olduğu gerekçesiyle; yargı yolu hatasından dolayı görev yönünden dava
dilekçesinin reddine ve idari yargının görevli olduğunun tespitine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
10.İDARE MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2012/1171 sayı ile, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun "Uyuşmazlıkların
Çözüm Yeri" başlıklı 101. maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür," kuralına yer
verildiği; bakılmakta olan davada uyuşmazlığın, vefat eden babasından
dolayı yetim aylığı bağlanan davacı tarafından, boşandığı eşiyle fiilen
yaşamaya devam ettiğinden bahisle 5510 sayılı Kanunun 56. ve 96. maddeleri
uyarınca yetim aylığının kesilmesine ilişkin işlemden kaynaklandığının
anlaşıldığı; 5510 sayılı Kanunun 96. maddesi ve bu madde uyarınca çıkarılan
Yönetmelik kurallarının uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili
Danıştay Onbirinci Dairesinin E:2010/743 esasına kayıtlı benzer bir
dosyanın temyizen incelenmesi sırasında Danıştay Onbirinci Dairesince
verilen 24.02.2010 tarihli kararla, 5510 sayılı Kanunun "Uyuşmazlıkların
Çözüm Yeri" başlıklı 101. maddesinde yer alan "bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş
mahkemelerinde görülür" tümcesinin Anayasa'mızın 2., 37. 125, ve 155.
maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle tümcenin iptali ve
yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmasına
karar verilmiş, Anayasa Mahkemesinin 25.1.2012 gün ve 28164 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 22.12.2011 günlü ve E:2010/65, K:2011/169 sayılı
kararıyla; "...5510 sayılı Kanun ile birlikte sosyal güvenlik tek çatı
altında toplanmış, özel hukuk niteliği ağır basan sosyal güvenlik hukuku
alanı oluşmuştur, itiraz konusu kuralda, ayrım yapılmaksızın 5510 sayılı
Kanundaki iş ve işlemler hakkında genel bir düzenleme yapılmış ve aksine
hüküm bulunmayan hallerde, Kanun kapsamındaki uyuşmazlıkların çözüm yeri
olarak iş mahkemeleri gösterilmiştir. İş Mahkemeleri, iş hukuku alanındaki
uyuşmazlıkları çözmekle görevli, ihtisaslaşmış adlı yargı mahkemeleridir,
Yasa koyucu 5510 sayılı Kanun kapsamındaki iş ve işlemleri, prim esasına
dayalı yeni sistemin niteliğine bağlı olarak iş mahkemelerinin görev alanı
kapsamına alabilir. Sosyal güvenlik hukuku kapsamında aynı konuya ilişkin
tüm uyuşmazlıkların, bu alanda görevli uzman mahkeme olan iş mahkemelerinde
görülmesinin, hak arama özgürlüğünü kolaylaştırıcı nitelikle olduğu, bu
suretle daha kısa sürede sonuç alınmasını olanaklı kıldığı da açıktır./ Bu
bakımdan; 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı
yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz
önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve
uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir."
gerekçesiyle, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan "bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş
mahkemelerinde görülür" tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve
itirazın reddine karar verilmiş olduğu; dava konusu olayda, uyuşmazlığın,
5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin son fıkrasında yer alan "Eşinden
boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve
çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş
olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre alınır." kuralının
uygulanmasına ilişkin olduğu, bu kuralın 5510 sayılı Yasa ile yürürlüğe
konmuş olan yeni bir kural olduğu; bu durumda, Anayasa Mahkemesi kararının
gerekçesi de dikkate alındığında, yürürlükteki 5510 sayılı Kanun ile
getirilen kuralın uygulanmasından kaynaklandığı tartışmasız olan
uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin, aynı Kanunun 101. maddesi uyarınca iş
mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca
dava konusu uyuşmazlıkta görevli yargı merciinin belirlenmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, davanın incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinin vereceği karara kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı
alan davacının, anlaşmalı boşanma yaptığı
gerekçesiyle aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali, kesilen maaşlarının
ödenmesi istemiyle açılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli kamu personeli olan babasından dolayı kendisine yetim aylığı
bağlanan ve boşandığı eşiyle beraber yaşadığının tespit edildiğinden
bahisle yetim aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali
istemiyle davacı tarafından açılan davanın görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı Yasanın 56.maddesinin, yürürlükten kaldırılan 5434
sayılı Yasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali olması, Yasanın dava konusu
olaya ilişkin 56.maddesinin son fıkrasının 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe
girmesi; buna karşılık davacıya bu Yasanın yürürlük tarihinden önce, 5434
sayılı Yasa hükümlerine göre, iştirakçi annesinden dolayı yetim aylığı
bağlanması ve iptal edilen aylık bağlanma işleminin 5434 sayılı Yasa
uyarınca tesis edilmesi hususları da gözetildiğinde, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 10.İdare Mahkemesinin başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2012/1171
sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/472
KARAR NO: 2013/894
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler
Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.A.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 1.9.2012 tarih ve GN-505585 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 1.9.2012 tarih ve
196728 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/1498, K:2012/1781 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 28.12.2012 gün ve D.
İş:2012/6812, K:2012/6812 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı dosyasının
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi iste-miyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi
kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken;
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara
ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik
yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326
sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 7. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 7.
İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/1498, K:2012/1781 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/493
KARAR NO: 2013/895
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.Y. Madencilik İnşaat Petrol Nakliyat
Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi
Vekili : Av.A.F.D.
Davalılar: 1-Yıldırım Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av.M.Ö.
2-Bursa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.E.D.
O L A Y : Davacı vekili, Bursa ili, Yıldırım İlçesi,
Mimarsinan Mah. 1648 ada, 1 ve 2 parsel sayılı taşınmazların, müvekkili
şirkete ait olduğunu; bu taşınmazların, İmar uygulaması ile birlikte uzun
yıllardan beri YEŞİL ALAN VE DOĞAL SİT ETKİLENME GEÇİŞ ALANI olarak
planlandığını ancak bugüne kadar tahsis amacına uygun bir tesis kurulmadığı
gibi, kamulaştırılması ya da tahsisi amacı dışına çıkarılması talebiyle
idareye yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığını; imar planı değişikliği de
yapılmadığını; dolayısıyla, gayrimenkul üzerinde devamlılık arz eden bir
hak ihlali gerçekleşmiş olup, mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde
kısıtlandığını; uzun süredir kamu alanında yer alan ve uzun yıllar
kamulaştırmayan taşınmazda inşaat yapma imkanı kalmadığını; ortada mülkiye
hakkının kısıtlanmasına dayalı bir hukuki el atma bulunduğunu; Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu ile buna dayalı Yargıtay 5.Hukuk Dairesi’nin
içtihatlarından anlaşılacağı üzere “İmar planında park-yol-okul-teaş alanı
gibi kamuya ayrılan taşınmazlara fiilen el atılmamış olsa dahi 3194 sy.
imar kanununun 10. maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama
imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde davalı
belediyece ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine
getirilmemesi ve malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz, şekilde
kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelinin ödenmesi gerektiği”nin
belirtildiğini ifade ederek; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla;
10.000,00.TL. tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalılardan tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, süresi içerisinde
görev itirazında bulunmuşlardır.
BURSA 7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 27.11.2012 gün ve
E:2012/319 sayı ile, görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu
hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında yol, yeşil alan ve 1.
derece doğal sit alanında kalan taşınmazlarının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Bursa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacı şirketin maliki olduğu taşınmazlarına,
imar planında yol, yeşil alan ve 1.
derece doğal sit alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere
10,000,00.TL tazminatın, faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı, İmar ve
Şehircilik Dairesi Başkanlığının, 20.9.2012 gün ve
M.16.1.BBB.0.13.02.0-310.99-148388 sayılı yazısının incelenmesinden;
Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 17.07.2008 gün ve 486 sayılı kararı ile
onaylanan 1/5000 ölçekli Yıldırım N.ım İmar Planında, Yıldırım İlçesi,
Mimarsinan Mahallesi, 1648 ada, 1 parselin Doğal Sit Alanı Sınırı içerisine kalmakta olduğu, kısmen yol alanı, kısmen Park ve Dinlenme
Alanı olarak tanımlandığı; aynı plan dahilinde, Mimarsinan Mahallesi,
1648 ada, 2 parselin kısmen yol
alanı, kısmen Park ve Dinlenme Alanı olarak planlandığı ve kısmen Doğal Sit Alanı Sınırı, kısmen 1.
Derece Doğal Sit Alanı Sınırı içerisinde kaldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının maliki olduğu taşınmazların imar planıyla yol, yeşil alan ve 1. derece doğal sit alanı kullanımında
kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Bursa 7.Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.11.2012 gün ve E:2012/319
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/495
KARAR NO: 2013/896
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: A.A. Verasetçileri: 1-E.A., 2-N.K.(A.), 3-D.A.A., 4-A.Ç. (A.), 5-S.Ö.
(A.)
Vekilleri
: Av. S.K., Av. E.Ü.
Davalılar
: 1-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.E.S.Ç.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.D.B.G.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara ili, Yenimahalle
ilçesi, Yakacık mahallesinde bulunan 44116 ada 1 parsel sayılı taşınmazın;
Yenimahalle Belediye Başkanlığının 2002 gün Yakacık Batı 1 etap 84193 nolu
imar düzenlemesi/planında, 'Ağaçlandırılacak alan' olarak ayrılarak kamuya
tahsis edildiğini, tapu kaydında da kamulaştırılacak şerhi bulunduğunu; bu
düzenleme ile, müvekkillerin taşınmaza ilişkin tüm tasarrufi haklarının
kısıtlandığını; her ne kadar, taşınmaza fiilen el atılmamış olsa da,
malikin tasarruf haklarının tümü kısıtlanmış olduğundan, taşınmazdan
yararlanma imkanının hukuken kalmadığını; bir taşınmaza malik bulunan
kişinin, fiilen el atılması durumunda taşınmazını fiilen kullanması nasıl
mümkün değilse; aynı taşınmaza hukuken/kayden el atılmış olması olgusunda
da, malikin yine tasarruf haklarını kullanamayacağını; Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun, 15.12.2010 tarih, 2010/5-662 E.- 2010/551 K. Sayılı ilamında bu
hususa temas edilerek fiilen el atılma eylemi gerçekleşmemiş olsa dahi,
taşınmaz malikinin tasarruf haklarının kayden de olsa kısıtlanmış olması
durumunda bedel tahsiline hükmedilmesi gerektiğinin belirtildiğini;
davalıların, hukuki kısıtlamaya gitmesine karşın bu güne değin bu yönde bir
kamulaştırma işlemi yapmadığını, tahsis amacı dışına çıkarma da
yapmadığını; mülkiyet hakkı kısıtlamasının Anayasanın Mülkiyet hakkını
düzenleyen 35. maddesi ve mülkiyet hakkının kısıtlanamayacağı düzenleyen
Türk Medeni Kanununun 683.maddesine aykırılık teşkil ettiğini ifade ederek;
dava konusu taşınmazın tespit edilecek değerinden, müvekkil hissesine
isabet eden tutardan, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000 TL’sinin dava tarihinden işleyecek kamu
alacaklarına uygulanacak en yüksek faizi ile davalılardan tahsili ile
müvekkile ödenmesine; dava konusu taşınmazın davalı ilgili kurum adına
tesciline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi içerisinde
verdikleri dilekçeler ile, görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.11.2012 gün ve E:
2012/490 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında ağaçlandırılacak alan
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine
ilişkin kısmı için olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan
4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000 TL'nin faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili
tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla
ağaçlandırılacak alan kullanımında kaldığı, tapu kaydında da
kamulaştırılacak şerhi bulunduğu, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.11.2012 gün ve E: 2012/490 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/496
KARAR NO: 2013/897
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.K.
Vekili :
Av. H.T.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
Vekili : Haz.Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin hissedar olduğu Ankara ili, Çankaya ilçesi, Kırkkonaklar
Mah. 26374 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın, imar uygulaması ile sağlık
alanı olarak planlandığını; ancak bugüne kadar taşınmaz üzerinde herhangi
bir sağlık alanı yapımına başlanmadığı gibi kamulaştırma işlemi de
yapılmadığını; bununla müvekkilinin taşınmazı kullanma hakkının
engellendiğini; bu durumun başta AİHS, T.C. Anayasası ve “mülkiyet hakkını”
düzenleyen diğer temel hukuk normları ile korunan temel insan haklarından
sayılan mülkiyet hakkını ihlal ettiğini; davalı idarenin bu şekilde pasif
kalarak müvekkilini zarara uğrattığını; Yargıtay HGK’nin 11.05.2011 tarihli
2011/5-148 E 2011/303 sayılı kararı doğrultusunda, davalının
kamulaştırmasız el koyma kapsamında taşınmaz hissesinin bedelini davacıya
ödeme yükümlülüğü bulunduğunu ifade ederek; dava konusu taşınmaz hissesinin
bedeli olarak, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 15.000 TL ve
artırılacak miktarın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde verdiği savunma
dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.7.2012 gün ve
E:2012/11 sayı ile, yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sağlık alanı olarak ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında sağlık alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, taşınmaz
bedeli olarak şimdilik 15.000TL'nin faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Dairesi Başkanlığının, 5.2012 gün ve M.06.0.ABB.0.13.05.UİP 2012
(26374/5)2438-8379 sayılı yazısının incelenmesinden; 26374 ada 5 sayılı
parselin Çankaya Belediye Meclisinin 23.12.1994 gün ve 381 sayılı kararı
ile onaylanan 1/1000 ölçekli Kırkkonaklar Islah Planı kapsamında kaldığı;
Belediye sınırları içinde, Çankaya İlçesi Kırkkonaklar Mahallesi sınırları
içinde meskün mahalde bulunduğu; 5402m2 yüzölçümlü 26374 ada 5 sayılı
parselin 81035 nolu parselasyon planı ile E=0.8O, Hmax=9.50 yapılanma
koşullarında Sağlık Alanı
kullanımına ayrıldığı; Kırkkonaklar Mahallesine ait imar planları
kapsamında kalan tüm şahıslara, konut alanlarından tahsis yapıldığı, tüm
şahıslardan Kamu Ortaklık Payı şeklinde ayrılan kısımlar ile Sağlık
Alanının oluşturulduğu anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Sağlık Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Ankara 6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
5.7.2012 gün ve E:2012/11 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/497
KARAR NO: 2013/898
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N. İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti. (Yetkilisi
M.Ş.)
Vekili :
Av. H.Ü.
Davalılar
: 1-Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.A.
2-Osmangazi
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. R.B.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Bursa İli, Osmangazi İlçesi,
Veysel Karani Mahallesi, 8193 ada 16 parsel sayılı taşınmazın, 1/1000
ölçekli uygulama imar planı kapsamında rekreasyon amaçlı özel planlama
alanı ve dere taşkın alanında kaldığını, Yargıtay Genel Kurulunun
15.12.2010 gün ve 2010/5-662/651 sayılı kararı gözetilerek, imar planında
rekreasyon alanı olarak ayrılmış bulunan taşınmazın 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 10. maddesinin amir hükmü uyarınca, 1/1000 ölçekli uygulama imar
planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde davalı belediyece
ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve
malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle
bedelinin ödenmesine karar verilmesini istediklerini; davalı idarelerin
1/1000 ölçekli uygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5
yıldan fazla bir sürenin geçmiş olmasına karşılık, kamulaştırma
yapmamasının, haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu ifade ederek;
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri
süresi içerisinde verdikleri dilekçeler ile görev itirazında bulunmuştur.
BURSA
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün ve E: 2012/570 sayı ile,
davalıların vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı İdarelerin vekillerinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasa'nın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.12.2010 günlü,
E:2010/5-662, K:2010/651 sayılı kararında, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamaların fiili el atma olmadan da kamulaştırmasız el atma olarak
nitelendirildiği ileri sürülmek suretiyle, imar planında "Rekreasyon
amaçlı özel planlama alanı ve dere taşkın alanı" olarak ayrılan taşınmazın
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; davalı idarelerin yazı ve
savunma dilekçelerinden de, anılan taşınmaz üzerine henüz yapılmış tesis
bulunmadığının anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının
paydaşı olduğu taşınmazın, imar planında "Rekreasyon amaçlı özel
planlama alanı ve dere taşkın alanı"na ayrılması hadisesi sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya da sonuçların, yukarıda da söylenildiği
üzere, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında
taşınmazın "Rekreasyon amaçlı özel planlama alanı ve dere taşkın
alanı" olarak gösterilmesinden, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı idari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan Yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin Adli Yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla; taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin davanın, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin Vinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince İdari Yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında "Rekreasyon amaçlı özel planlama alanı ve dere taşkın
alanı" olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 10.000,00 TL
tazminatın faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini
yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir
alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla
"Rekreasyon amaçlı özel planlama alanı ve dere taşkın alanı"
kullanımında kaldığı, aradan uzun zaman geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
idarelerin vekillerinin görev itirazlarının, Bursa 2.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Bursa 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün ve E: 2012/570 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/498
KARAR NO: 2013/899
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.Ö.
Vekilleri
: Av. B.K. - Av. F.Ş.K. - Av. F.Ö.
Davalılar
: 1- Konyaaltı
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.Y.
2- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.O.
3-
Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av.Z.H.
O L A Y : Davacının vekilleri,
müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu
Mahallesi, 20018 Ada 3 parsel sayılı taşınmazın, imar düzenlemesi ile
davalılar tarafından semt spor sahası olarak ayrıldığını; davalıların bu
güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem tesis etmemek
sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; bunun mülkiyet
hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olduğunu
ve ayrıca idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun
varlığının tespiti için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.H.D. 2010/17128 E.-
2011/5077 K. say. 22.03.2011 tarihli kararında, bu gibi durumlarda
kamulaştırma yapmaksızın taşınmaza el atıldığını kabul ettiğini;
davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının Anayasanın 35. Maddesi ile
Medeni Kanunun 683. Maddesine aykırı olduğunu ifade ederek; taşınmaza
davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış olduğukları
davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya
ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00-TL
tutarındaki kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedelinin, dava
tarihinden ilamın kesinleşeceği tarihe kadar işleyecek yasal faizi ile ve
ilamın kesinleşmesinden sonrasındaki dönem için ise 17.01.2001 tarihinde
yürürlüğe giren 4709 say. Kanunla değişik anayasanın 46/son maddesi
uyarınca kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmışlardır.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Genel Müdürlüğü
vekilleri süresi içinde görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.12.2012 gün ve E:2012/430 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı Belediye
Başkanlığı Vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında spor alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı Vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında belediye semt spor tesis
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00
TL'si bedelin faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Belediye Semt Spor Tesis Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan davacıya ait taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Antalya
8.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 8. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 14.12.2012 gün ve E:2012/430 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/499
KARAR NO: 2013/900
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: Esas Dosya: E:2011/565: Ankara
9.Asliye Hukuk Mahkemesi
1- P.C.,
2- H.D., 3- Y.Y., 4- A.Ç.
- İçinde Birleşen Ankara 1. AHM. E:2012/162 sayılı
davanın Davacıları:
1-M.Y.,2-M.Y.,3-A.Y.,4-A.Y.,5-O.Y.,6-A.P.,7-H.T.H.,8-G.K.,9-G.K.,10-H.K.,
11-H.K.,12-A.S.
13- M.K.
Mirasçıları; a- N.K., b- S.K., c- S.K., d- Ş.Ç.(K.), e- M.K.
2- İçinde Birleşen Ankara 6. AHM. E:2012/57 sayılı
davanın Davacıları:
1- T.D.,
2- Z.K., 3- H.G., 4- V.D., 5- M.T.
Vekilleri
: Av. V.K. - Av. H.B.K.
Davalı :
Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Haz. Av. F.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara İli Çankaya
İlçesi Karakusunlar, 27549 ada 6 parsel sayılı taşınmazın, 1995 yılında
kesinleşen imar planı ile lise alanı olarak ayrılmış olmasına rağmen aradan
geçen 16 yıl gibi uzun süreye rağmen davalı idarece
kamulaştırılmadığını; bu nedenle müvekkillerinin taşınmazdan hukuken ve
fiilen yararlanma ve taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunma imkanının tamamen
ortadan kaldırıldığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 gün ve
E.2010/5-662, K.2010/651 sayılı kararında da kabul edildiği üzere,
taşınmaza fiili ve hukuki el atma gerçekleşmiş olduğundan taşınmaz
bedelinin davalı idareden tahsil edilerek müvekkillere ödenmesi
karşılığında müvekkiller adına olan tapu kaydının iptali ile davalı idare
adına tesciline karar verilmesi amacıyla işbu davanın açılmasının zorunlu olduğunu
ifade ederek; taşınmaz bedeli olarak fazlaya ait hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik her bir müvekkil için 2.000.TL olmak üzere 8.000.TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden
alınarak müvekkillere ödenmesine, taşınmazdaki hisselerin davalı idare
adına tesciline karar verilmesi
istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 9.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2011/565 sayısına
kaydedilen davada; Davalı idare vekili, süresi içinde görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 9.Asliye Hukuk Mahkemesi; 8.3.2012 gün ve
E:2011/565 sayılı ön inceleme tensip tutanağında, Birleşen Ankara 6.
AHM.nin E:2012/57 sayılı dosyasına ilişkin tebliğ işlemlerinin yapılmasına
karar vermiş; duruşmanın yapılacağı gün olan 2.5.2012 tarihinde de, ana
dosya ile, Ankara 1. AHM.nin E:2012/162 sayılı dosyasının da birleştirildiği
anlaşılmıştır. Bu duruşmada ayrıca ana dosya ile ilişkin olarak:
1-ANKARA 9.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:2.5.2012 gün ve
E:2011/565 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı
vekili, 2.5.2012
günlü duruşmada verilen karardan bahisle; davanın imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
dilekçe vermiştir.
Davalı
vekili, dilekçelerin kendilerine tebliği üzerine; birleşen dosyalar
yönünden de süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
2-ANKARA 9.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:6.12.2012 gün ve
E:2011/565 sayı ile, birleşen dosyalar yönünden de davalı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekili, birleşen dosyalar yönünden 6.12.2012 günlü
duruşmada verilen karardan bahisle; davanın imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde,
bir kez daha dilekçe vermiştir.
Davalı idare vekilinin talepleri
üzerine; asıl ve birleşen dava dosyalarının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri
maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de,
"idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında lise alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, “asıl dava ve birleşen davalar” ile “davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı”
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı” anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında lise alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, talep edilen bedelin, faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına
uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti
esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini
yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir
alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık
payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir
düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu edilen Çankaya, Karakusunlar
Mahallesi 27549 ada 6 parsel sayılı taşınmazın Çankaya Belediye Meclisinin
11/10/1991 tarih ve 251 sayılı kararı ile kabul edilen, Ankara Büyükşehir
Belediye Meclisinin 04/12/1992 tarih ve 4836/91(774) sayılı kararı ile de
onaylanan Karakusunlar 3. Etap İmar Planı ile 2971/3290/3366 Sayılı Kanun
ve İmar Kanunun 18. Maddesi göre hazırlanan ve Çankaya Belediye Encümeninin
22/06/1995 tarih ve 3123 sayılı kararı ile onaylanan 81129 no.lu
parselasyon planı sonucu Hmax=15.50, Emsal=1.00 Lise Alanı oluşan bir imar
parseli olduğu; parsel üzerinde idareye ait bir tesis bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla Lise Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazlarının, Ankara 9.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararların kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 9. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2.5.2012 gün ve E:2011/565 ile 6.12.2012 gün ve E:2011/565
sayılı KARARLARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/501
KARAR NO: 2013/901
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.Ö.
Vekili : Av. Ş.A., Av. M.A.
Davalı : Giresun Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.B., Av. S.B.
O L A Y
: Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Giresun Merkez Gedikkaya Mahallesinde bulunan 245 ada, 200 parsel
sayılı taşınmazın, yaklaşık 20 yıldır imar planında doğal karakteri
korunacak alan olarak tahsis edildiğini; buna karşın davalı idarenin, bu
güne kadar imar planındaki tahsis işlemini yerine getirme konusunda
herhangi bir işlem yapmadığını; söz konusu taşınmazın yıllardır
kullanılamadığını, atıl durduğunu; imar planındaki kısıtlılık nedeni ile
müvekkilinin taşınmazında herhangi bir tasarrufta bulunamadığını, maddi
olarak zarara uğradığını; bu haliyle davalı idarenin eyleminin, mülkiyet
hakkının özüne dokunan ve mülkiyet hakkının kullanılmasını ortadan kaldıran
kamulaştırmasız el koyma hususunu ortaya koyduğunu; bu nedenle
kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminatın tahsili dava açtıklarını ifade
ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 50.000,00 TL
kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminatın, faizi ile birlikte davalı
idareden alınarak müvekkiline hissesi oranında verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
GİRESUN
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.1.2013 gün ve E:2012/429 sayı ile, davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilinin, davanın idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında doğal karakteri korunacak
alan olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında doğal karakteri korunacak alan olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; 50.000 TL bedelin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan davalı idarenin savunma dilekçesinin incelenmesinden;
dava konusu 245 ada, 200 parsel numaralı taşınmazın, parselasyon planı
sonucunda 245 ada 4 parsel numaralı ana parselden ayrıldığı; dolayısıyla
245 ada, 4 parsel numaralı taşınmaz ana parsel olarak kabul edildiğinde
yaklaşık 14.750 m2lik taşınmazın eski 1985 onaylı imar planında 3733 m2 lik kısmının
konut alanında, 2600 m2
lik kısmının yol ve eğitim tesisi alanında, kalan 8421 m2 lik kısmının
ise Doğal Karakteri Korunacak Alan (D.K.K.A.) içinde kalmış olduğu; 1998
yılında onaylanan revizyon imar planında ise taşınmazın (245 ada, 4 parsel)
konut alanına rastlayan bölümünün arttırıldığı ve D.K.K.A.'ya ayrılan
kısmının ise azaldığı; 1985 planına göre ana parselin %25'i konut ve %57'si
D.K.K.A.'da kalırken 1998 ve 2008 onaylı imar planlarında bu oranın %47
konut ve %22,5 D.K.K.A. olarak değiştiği; parsele isabet eden konut alanı
yaklaşık 2 katına çıkarken D.K.K.A.'da kalan kısmın azaldığı; Gedikkaya
Tepesi ve yakın çevresinin imar planlarında D.K.K.A. olarak belirlenmesinin
nedeninin bu tepenin kentin bir simgesi olduğu; bu alan kayalık bir bölge
olduğu için topoğrafik yapısından dolayı yapılaşma için uygun bir alan
olmadığı; dava konusu taşınmazın bu alan içinde kalan kısmının da (245 ada,
200 parsel) bu nedenlerden dolayı D.K.K.A. içinde kaldığı ve ayırma çapı
ile ayrılarak ayrı bir parsel olarak tescil edildiği; Doğal Karakteri
Korunacak Alanın, var olan özellikleri ile korunacak bir alan olduğu, bu
alanların DOP ve kamulaştırma işlemi ile kamuya kazandırılması gibi bir
durumun söz konusu olmadığı, bu alanların, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18.
maddesi gereğince arazi ve arsa düzenlemesiyle kesilen DOP oranına konu
alanlardan olmadığı; bu alanlar mevcut şekliyle korunduğu, belediyece
kullanılmasının da söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedarı olduğu taşınmazın imar planıyla “Doğal Karakteri
Korunacak Alan (D.K.K.A.)” kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Giresun 2.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Giresun 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 16.1.2013 gün ve E:2012/429 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/502
KARAR NO: 2013/902
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-İ.G., 2-S.A.’a
vekaleten Kendi adına asaleten E.D.T.
Vekili : Av. E.A., Av. E.A.
Davalı : Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.E.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkilinin hissedarı
olduğu, İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, Mahmutbey mevkii, tapunun, 245DT1A
pafta, 1662 ada, 5 parsel sayısı taşınmazın, 28.09.1992 tasdik tarihli
Mahmutbey Islah İmar Planında Kentsel Hizmet Alanında, 19.10.2004 tasdik
tarihli 1/1000 ölçekli Bağcılar Uygulama İmar planında Teknik Altyapı
Alanında, halen kullanılmakta olan 15.09.2008 onanlı Bağcılar Uygulama İmar
Planında da Teknik Alt Yapı alanında kaldığını; tapuda
müvekkilleri adına kayıtlı olan taşınmazda, müvekkilinin mülkiyet hakkının
bulunmadığını; tasarruf etme imkanının ortadan kalktığını; taşınmazın
yaklaşık 20 seneden bu yana kamulaştırılmadığını, tahsis amacı dışına
çıkarılmadığını; taşınmazı kamulaştırmayarak veya takas yoluyla davacıya
başka bir yerden taşınmaz vermeyerek, pasif kalmak sureti ile tasarrufunu
engelleyen davalı idarenin Anayasada yer alan Temel Hak ve Hürriyetlerle
bireyin mülkiyet hakkına saygılı olduğundan söz edilemeyeceğini; kamulaştırmasız
el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu olarak, İdarenin hukuka aykırı
eylemi ile mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava
yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda, mülkiyetin bedele
çevrilmesini, eş söyleyişle, idareden değer karşılığının verilmesini
isteyebileceğini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve
Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin, taşınmaza fiilen el atılmamış olsa dahi 5 yıl
içinde davalı idarece ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin
yerine getirilmemesi ve malikin mülkiyet hakkının sûresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeni
ile taşınmaz mal bedelinin ödenmesi yolunda kararlarının bulunduğunu ifade
ederek; fazlaya ilişkin her türlü
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik; kamulaştırmasız
el atmadan dolayı alacaklarının 30.000,00 TL’lik bölümünün
dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline; yapılacak
ödemeye isabet edecek pay miktarlarının iptali ile davalı/İdare adına tesciline karar
verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
BAKIRKÖY 8.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:18.12.2012 gün ve E:2012/350 sayı ile, davalının görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında teknik alt yapı alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında teknik alt yapı alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 30.000
TL bedelin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8.maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan
yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Bağcılar Belediye Başkanlığının 29.5.2012 gün ve
…-310.01-3690/37049 sayılı yazısının incelenmesinden; dava konusu Bağcılar
İlçesi, Fatih Mahallesi, 1662 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın; 28.09.1992 tasdik tarihli Mahmutbey Islah İmar
Planında Kentsel Hizmet Alanında, 19.10.2004 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli
Bağcılar Uygulama İmar planında Teknik Alt Yapı Alanında; halen
kullanılmakta olan 15.09.2008 onanlı Bağcılar Uygulama İmar Planında da
Teknik Alt Yapı Alanında kaldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Teknik Alt Yapı Alanında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Bakırköy 8.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 8. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve E:2012/350 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/506
KARAR NO: 2013/903
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
:1-N.Ç.2)Ö.B.3)İ.A.R.A.mir.;4)Ş.A.5)F.K.6)L.K.7)E.T.,8)O.T.,9)A.T.,
10)Y.T.11)Ş.A.
Vekili :
Av. A.M.
Davalılar : 1-Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.O.E.
2-Melikgazi Belediye Başkanlığı/Kayseri
Vekili :
Av. A.M.
O
L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Kayseri
İli, Melikgazi İlçesi, Konaklar mahallesi, 11417 ada, 39 parsel sayılı
taşınmazın; 25-30 yıldır 1/1000 ölçekli imar planında yol, park ve okul
gibi kamu hizmetine ayrılmış olduğunu, taşınmaza bu şekilde hukuki olarak
el atılarak, kamu yararına tahsis edildiğini; bu şekilde el atılan
taşınmazın bedelinin müvekkillerine ödenmesi gerektiğini;Yargıtay Hukuk
Genel kurulunun 15.12.2010 tarih ve 2010/5/662 esas ve 2010/ sayılı
İlamında, bir taşınmazın yıllar önce imar planına alınmış olup ta uzun
yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi,
İdarenin pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis etmemek suretiyle taşınmaza
müdahale edilmiş sayılacağı, taşınmaz çok uzun süredir yol ve park olarak
kamu hizmetine tahsis edilmesine rağmen bu güne kadar kamu hizmetine
ayrılan bölümün tamamı üzerinde tahsis amacına uygun bir işlem yapılmaması,
taşınmazın kamu hizmetine ayrılan kısımlarının kamulaştırılmaması, dolayısıyla
idarenin taşınmaz üzerinde devamlılık arz eden bir hak ihlalinin söz konusu
olduğu, bu durumun Anayasaya ve Avrupa insan hakları sözleşmesine aykırı
olduğu, uzun yıllar önce imar planında park ve yola tahsis edilen ancak bu
tarihe kadar kamulaştırılmayan taşınmazda mülkiyet hakkının kısıtlanmış
olacağının belirtildiği; Yargıtay 5.HD. nin kararlarında da, 3194 sayılı
kanunun 10.maddesinin amir hükmüne göre de 1/1000 ölçekli uygulama imar
planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde davalı Belediyece
ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve
malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle
kamu hizmetine ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesi gerektiğinin hükme
bağlandığını ifade ederek; bütün müvekkilleri için fazlaya ilişkin talep ve
dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik 20.000,00 TL davalı Melikgazi
Belediyesinden ve yine fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak
üzere şimdilik 140.000,00 TL’de davalı Büyükşehir Belediye Başkanlığından
olmak üzere toplam 160.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı
idarelerden tahsili istemiyle, adli yargı
yerinde dava açmıştır. Davalı
İdarelerin vekilleri, davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında
bulunmuşlardır. KAYSERİ 2.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:28.12.2012 gün ve E:2011/544 sayı ile, yargı yolu görev
itirazının reddine karar vermiştir. Davalı idarelerden Kayseri Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun
8’inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı
tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010
günlü kararında, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaların fiili el atma
olmadan da kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, imar planında park, yol
ve lise alanı olarak ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; davalı idarelerin yazı ve savunma
dilekçelerinden de, anılan taşınmaz üzerine henüz yapılmış tesis bulunmadığının
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, imar
planında park, yol ve lise alanı
olarak ayrılması hadisesi sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın park, yol ve lise alanı olarak
gösterilmesinden, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el
atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili
tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına
konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla; taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve ’nun katılımlarıyla yapılan 4.6.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı
idarelerden Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hissedar oldukları taşınmazlarına imar planında yol, park ve
okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam
160.000,00 TL. tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacılar vekilince dava dilekçesinde, taşınmaza
hukuki olarak el atıldığının iddia edildiği, buna karşılık davalı
idarelerin cevap dilekçelerinde; imar planında kamu hizmetlerine
ayrılmalarına karşılık, taşınmazlara fiilen el konulmadığı, malikin
tasarruf hakkının engellenmediğinin savunulduğu; Harita mühendisi teknik
bilirkişi tarafından mahkemeye sunulan 10.10.2012 tarihli kısa raporda,
dava konusu parselin tapu cinsinin tarla olduğu, zeminde herhangi fiili bir
değişiklik bulunmadığının belirtildiği; bir heyet tarafından hazırlanıp
Mahkemeye sunulan 12.12.2012 tarihli bilirkişi raporunda da; taşınmaza
fiilen el atıldığına ilişkin bir tespit yapılmadığı, buna karşılık hukuki
el atmadan bahisle hesaplamalar yapıldığı görülmüş; son olarak Davacı
vekili tarafından dosyaya sunulan 5.2.2013 tarihli dilekçe ekindeki,
Kayseri Melikgazi Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Bürosunca düzenlenen,
4.2.2013 tarihli Aplikasyon
Krokisinde ise; dava konusu 11417 ada, 39 parsel sayılı taşınmaza, hafriyat
atık malzemesi dökülmüş olduğu tespit edilmiş; ancak atık malzemenin,
davalı idarelerce, plan kapsamındaki uygulamaya ilişkin olduğu yolunda her
hangi bir bilginin ve taşınmaz üzerinde plan kapsamında yapılmış bir
tesisin, dolayısıyla fiili bir el atmanın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar oldukları taşınmazın, imar planında yol, park ve okul
alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
İmar Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Kayseri 2.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.12.2012 gün ve E:2011/544 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/510
KARAR NO: 2013/904
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.E.
Vekili :
Av. M.H.Ö.
Davalılar
: 1-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.N.K.
2-Beşiktaş
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.G.K.
3-T.C.
Hâzinesine İzafeten Milli Muhakemat Müdürlüğü
Vekili : Av.M.Ç.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin maliki olduğu İstanbul ili, Beşiktaş İlçesi, Kültür Kuruçeşme
Mahallesi, 1/1 Pafta, 1225 Ada, 80 Parsel sayılı taşınmazın; Boğaziçi İmar
Müdürlüğü'nün, 17.11.2011 sayılı yazısından anlaşıldığı kadarı ile
13.6.2011 onanlı sayılaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında H:16,50
m konut alanında kaldığını, plan hükümlerinin 3.5 maddesine göre 2960
sayılı yasanın Geçici 4. Maddesi uyarınca Yeşil alan statüsü uygulanacağının
bildirildiğini; hukuki (kanuni) el atma nedeniyle, 6111 sayılı kanunun
geçici 2. maddesinin yaptığı atıfla 5999 sayılı kanuna eklenen geçici 6.
maddenin 1.fıkrası gereğince uzlaşmak amacıyla davalı idarelere yaptıkları
başvuruya olumlu cevap alınamadığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, artık
imar planlarında yer alan ve süresiz olarak hayata geçirilmeyen ve fiilen
uygulanmayan planlar sebebiyle ortaya çıkan mağduriyetleri de haklı olarak
mülkiyet hakkının özüne dokunan bir el atma olarak değerlendirdiğini;
planlarda yeşil alanda, park alanında, sağlık tesisi v.s alanlarda kalan
yerlerin bedellerinin vatandaşa ödenmesi gerektiği açıkça hüküm altına
aldığını; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin de bu Hukuk Genel Kurulu Kararına
dayanarak fiili el atma olmaması, salt hukuki el atma olması nedeniyle reddedilen
davalara ilişkin kararları bozduğunu; konut alanında kalmasına rağmen,
müvekkilinin rızası hilafına 2960 Sayılı Kanunun Geçici 4. Maddesine
dayanarak Yeşil Alan Statüsü uygulanan ve bu şekilde hukuken el atılan
taşınmaz bedeli için, tazminat ödenmesi için işbu davanın açılması zaruretinin
doğduğunu ifade ederek; metrekare ve değer yönünden fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile Yargıtay İçtihadı doğrultusunda dava tarihinden
itibaren Kamu Alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranından hesaplanacak
faizi ile birlikte, Beşiktaş İlçesi, Kültür Kuruçeşme Mahallesi, 1/1 pafta,
1225 Ada, 80 Parselde kain taşınmaza vaki hukuki el atma sebebiyle şimdilik
1.000,00 TL‘nin davalı idarelerden müştereken ve müteselsilen tahsiline;
bedeli ödenen gayrimenkulün davalı idareler lehine tapudan terkin ya da
tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idareler süresi içerisinde görev itirazında bulunmuşlardır.
İSTANBUL
16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.12.2012 gün ve E: 2012/205 sayı ile, görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri
maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de,
"idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, 2960
sayılı Boğaziçi Kanununun geçici 4. maddesi uyarınca yeşil alan statüsü
uygulanan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
tazminat istemine ilişkin kısmı
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmazına, imar planında
yeşil alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL bedelin, faiziyle birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar
Müdürlüğünün 9.4.2012 gün ve M.34.0.İBB.70.12.310.01.03-BR-9921 sayılı
yazısında; İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Arnavutköy Mahallesi, 1 Pafta
1225 ada 80 parsel sayılı dava konusu yerin, 22.7.1983 onanlı, 1/1000
Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının,
13.6.2011 onanlı, Sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında
“Konut Alanında” kaldığı; 2960 sayılı yasanın geçici 4.maddesi uyarınca
konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış yerlerde yeşil alan
statüsünün uygulanacağı; diğer hususlarda onanlı plan hükümlerine uyulacağı
belirtilmiştir.
Olayda,
davacının maliki olduğu taşınmazın, imar planında Konut Alanı kullanımında kaldığı ancak, 2960 sayılı yasanın
geçici 4.maddesi uyarınca konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış
yerlerde yeşil alan statüsünün uygulanacağı; aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının,
İstanbul 16.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.12.2012 gün ve E:
2012/205 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/528
KARAR NO: 2013/905
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı idarenin açtığı ihaleye katılmak suretiyle
kitap basım işini üstlenen davacı şirketin, işin tamamlanarak idareye
teslim edilmesine rağmen davalı idarenin borcunu ödemediğinden bahisle
yapılan işin karşılığı olan bedelin faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılan davanın, her ne kadar taraflar arasında akdedilmiş bir sözleşme
olmasa da, uyuşmazlığın tarafların karşılıklı edimlerinin ifa edilip
edilmediği konusunda olması karşısında özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
G. Matbaacılık Ambalaj San. ve Tic. AŞ.
Vekili :
Av. İ.Ö.
Davalı :
Iğdır Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. K.Ş.
O L A Y
: Davacı vekili dilekçesinde özetle, Iğdır Belediyesi'nin 3000 adet ‘Aras
Boyunda Sa’dlılar’, 3000 adet ‘Sürmeli Emiri Hüsam Ed-din Hızır’ ve 5000
adet Iğdır’da N.A. ile 10 Altın Yıl’ olmak üzere 3 farklı kitabın basım işi
için ihale ilan ettiğini, davacı şirketin 22.09.2008 tarihinde
gerçekleştirilen ihaleye 2008/151663 ihale kayıt numarası ile katılarak söz
konusu işin tamamını K.D.V. hariç 28.230,00 TL bedel karşılığında yapmayı
kabul ve taahhüt ettiğini bildirdiğini, bunun akabinde davalı Iğdır
Belediyesi'nin 3446 sayılı yazısı ile kesinleşen ihale kararını 25.09.2008
tarihinde davacı şirkete elden teslim ettiğini ve bu tarihin tebliğ tarihi
sayılacağını beyan ettiğini, 26.09.2008 tarihinde yine elden tebliğ edilen
ve sözleşmeye davet konusunu içeren 3447 sayılı yazı ile de davacı şirketin
gerekli yazıların yazılması, teminatın yatırılması ve diğer lüzumlu
işlemlerin tamamlanarak ihale konusu işe ilişkin sözleşme akdetmeye davet
edildiğini, bu “3 adet kitap basımı işi” için davacı şirketin de Ziraat
Bankası’ndan 1.000,00 TL’lik teminat mektubu aldığını, davacı şirketin daha
önce de davalı Belediye’nin bir çok kitap basımı işini üstlenip, aldığı işi
gereği gibi yaparak teslimatları gerçekleştirdiğini, bu işinde de gerek
davalı Belediye ile daha önce yaptıkları işlere -ki bu işlerin de çoğunda
yazılı sözleşme imzalanmamıştır- gerekse davalı Belediye ile davacı
Şirketin idare merkezi arasındaki mesafenin uzak olması nedeniyle taraflar
arasında yazılı bir sözleşme akdedilmediğini, gerekli tüm işlemlerin
tamamlanmasının ardından ihale ile davacı şirket üzerine bırakılan söz
konusu kitap basımı işinin davacı şirketçe gereği gibi yapılıp 17.01.2009
tarihinde teslimatın gerçekleştirildiğini, son yerel seçimlerden sonra
davalı Belediye’de yönetimin değiştiğini ve yeni yönetimin davacı şirkete
bu işi kendilerinin vermediğini belirterek, üzerlerine düşen yükümlülüğü
yerine getirmediklerini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik davacı şirketin davalı Belediye’den olan 33.311,40 TL’lik
alacağının vade tarihinden itibaren işletilecek olan avans faizi ile
birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Iğdır 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.12.2011 gün ve E:2011/55, K:2011/716 sayı ile
özetle, idarenin özel hukuk hükümlerine tabi bir işleminden söz
edilebilmesinin, ancak ortada özel hukuk alanına giren yazılı bir sözleşmenin
bulunması halinde mümkün olup, idarenin sözleşme aşamasına kadar tesis
ettiği, tek taraflı tasarruflarının idari işlem niteliğinde olduğunu, idari
şartnamenin 50.maddesine göre ihalenin sözleşmeye bağlanması gerektiğinin
belirtildiğini, bu nedenle idari şartnameye göre taraflar arasında
sözleşmenin imzalanmasının gerekmekte olup, taraflar arasından akdedilmiş
bir sözleşme bulunmadığının anlaşıldığını, yine 59.maddede sözleşmenin
imzalanarak yürürlüğe girmesine kadar olan süreçte doğacak ihtilafların
idari yargıda dava konusu edilebileceğinin düzenlendiğini, bu nedenle
sözleşme imzalanmadan önceki uyuşmazlıklar hakkında İdare Mahkemesi'nin
görevli olduğunu belirterek, davaya konu iddia edilen zarar bakımından
İdare Mahkemesi görevli bulunduğundan dava dilekçesinin görev yönünden reddine
karar vermiş olup, iş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 11.09.2012 gün, E:2012/3957, K:2012/5643 sayı
ile hükmün onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Erzurum
2.İdare Mahkemesi: 28.12.2012 gün, E:2012/1500, K:2012/1525 sayı ile
özetle, idari sözleşmelerin, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye
dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı
amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler
veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye
tanıyan nitelikte sözleşmeler olduğunu, kamu idarelerinin özel hukuk alanında
akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, bunların
özel hukuk kurallarına göre düzenlendiğini, öte yandan, idarelerce mal veya
hizmet alımı için ihaleye çıkılması safhasında ihalenin sonuçlanıp
kesinleşmesine kadar geçen aşamada tesis edilen işlemlerin idari nitelikte
kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idari
yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden
sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin uygulanmasından
doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre
adli yargı yerlerine ait bulunduğunu, davacı şirket tarafından davalı
idarece, sözleşme hükümlerine aykırı davranıldığı belirtilerek hüküm
kurulmasının istenildiğinin anlaşılmış olmasına karşın, davacı ile davalı
idare arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan
uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiğini belirterek
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili tarafından ortaya çıkan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik
kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davalı
Iğdır Belediye Başkanlığı'nın 22.09.2008 tarihinde açtığı ihaleye katılmak
suretiyle değişik niteliklerde toplam 11000 adet kitabın basım işini
üstlenen davacı şirketin, işin 17.01.2009 tarihinde tamamlanarak idareye
teslim edilmesine rağmen davalı Belediye'nin borcunu ödemediğinden bahisle,
yapılan işin karşılığı olarak toplam 33.311,40 TL alacağının faizi ile
birlikte tahsili istemiyle söz konusu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, davacı şirketin, davalı Iğdır Belediye
Başkanlığı tarafından ihale edilen ve 22.09.2008 tarihinde gerçekleştirilen
kitap basımı işi için 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ''Pazarlık Usulü''
başlıklı 21.maddesinin f maddesinde belirtildiği şekilde ''İdarelerin yaklaşık
maliyeti ellimilyar (altmışüçmilyar altıyüzelliikimilyon) Türk Lirasına
kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları'' çerçevesinde pazarlık usulü ile yapılan ihale
işine girdiği ve 28.230 TL bedelle ihale işinin davacı şirkete kaldığı,
ihaleye ilişkin olarak sözleşmeye davet mektubunun 25.09.2008 tarihinde
davacı şirkete elden tebliğ edildiği anlaşılmış olup, Iğdır Belediye
Başkanlığının 19.07.2011 tarihli cevabi yazısı ile davacı şirket ve davalı
Belediye arasında kitap basımı ile ilgili herhangi bir sözleşme
imzalanmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
04.01.2002
tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ''Amaç'' başlıklı 1.maddesinde;
''Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan
veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları
ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.'' denilmiştir.
“Kapsam”
başlıklı 2. maddesinde de; “Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında
bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım
işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile
bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş
şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel
kişiler,
b) Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadi
devlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisadi teşebbüsleri,
c)
Sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş ve
kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (mesleki
kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli
kuruluşlar,
d)
(a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak
birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip
bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler,
e) 4603
sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı
olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip
bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri
Ancak, Tasarruf Mevduatı
Sigorta Fonu ve bu Fonun hisselerine kısmen ya da tamamen sahip olduğu bankalar,
4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ve bu bankaların doğrudan veya
dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına
sahip bulundukları şirketler ( (e) bendinde belirtilen yapım ihaleleri
hariç) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununa tabi gayrimenkul yatırım ortaklıkları ile enerji, su,
ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs,
işletme ve şirketler bu Kanun kapsamı dışındadır.'' denilmiştir.
05.01.2002
tarih ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ''Kapsam'' başlıklı
2. maddesinde; ''Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar
tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda
düzenlenen sözleşmeleri kapsar.'' denilmiş, ''İlkeler'' başlıklı 4.maddenin
3.fıkrasında; ''...Bu Kanun kapsamında yapılan
kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit
hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu
prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu
prensip göz önünde bulundurulur.'' denilmiştir.
Dosya kapsamında yer alan davacının ihaleye girerken aldığı idari
şartnamenin ''Sözleşmeye Davet'' başlıklı 45.maddesinde; ''Bu şartnamede
belirtilen bildirim sürelerinin bitimini veya Maliye Bakanlığı'nın vizesi
gereken hallerde bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden
itibaren 3 gün içinde, ihale üzerinde kalan istekli, iadeli taahhütlü
mektupla sözleşme imzalamaya davet edilecektir. Mektubun postaya
verilmesini takip eden 7.gün kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır.
Yabancı istekliler için bu süreye 12 gün ilave edilecektir. İsteklinin, bu
davetin tebliğ tarihini izleyen 10 gün içinde kesin teminatı vererek
sözleşmeyi imzalaması şarttır.'' denilmekle birlikte, ''İhalenin Sözleşmeye
Bağlanması'' başlıklı 50.maddesinde de; ''İdare tarafından ihale
dökümanında belirlenen şartlara uygun olarak hazırlanan sözleşme, ihale
yetkilisi ve yüklenici tarafından imzalanır.'' denilmiş olup,
''Anlaşmaların Çözüm Şekli'' başlıklı 59.maddesinde; ''Sözleşmenin
imzalanarak yürürlüğe girmesine kadar olan süreçte doğacak ihtilaflar, 4734
sayılı Kamu İhale Kanununun 54.ve devam eden maddelerinde yer alan inceleme
talebinde bulunulmasına ilişkin kurallar saklı kalmak üzere idari yargıda
dava konusu edilebilecektir. Sözleşmenin uygulanmasından doğabilecek
ihtilaflarda ise işin sözleşmesinde yer alan konuya ilişkin hükümler
uygulanacak'' denilmiştir.
Belirtilen yasal düzenlemeler
çerçevesinde, 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun kamu
hukukunu ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar
yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali
istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra
sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların
ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi
gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin
uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın
takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı
olarak tesis ettiği idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu
nitelikteki idarî işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle
açılan davaların da idarî yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır.
İdari
sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu
hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile
taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren,
gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan
nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında
akdettikleri sözleşmelerin ise; idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel
hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
Öte yandan,
idarelerce mal veya hizmet alımı için ihaleye çıkılması safhasında ihalenin
sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen aşamada tesis edilen işlemlerin idari
nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan
anlaşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve
sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki
sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğunda kuşku bulunmamaktadır.
Somut olayda, davacı şirket tarafından,
yapılan ihalenin gereği olarak kendi ediminin yerine getirilmiş olmasına
karşın, davalı idarenin edimini yerine getirmediği iddia edilerek bundan
doğan alacağın tazmini talep edildiği görülmüştür.Her ne kadar, yapılan
ihale sonrasında taraflar arasında imzalanmış bir sözleşme bulunmasa da,
uyuşmazlığın; ihale şartlarının yerine getirilip getirilmemesi veya ihale
sürecindeki bir usulsüzlükten kaynaklanmadığı ve bu hususlara ilişkin bir
iptal veya tazminat talebinin olmadığı, davanın esas itibariyle, tarafların
karşılıklı edimlerinin yerine getirilip getirilmemiş olmasından
kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde özel hukuk hükümlerine
göre adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan,
Iğdır 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Iğdır 1. Asliye Mahkemesi’nin 27.12.2011 gün ve E:2011/55,
K:2011/716 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/532
KARAR NO: 2013/906
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- R.B., 2- H.B.
Vekilleri
: Av. D.S. - Av. B.İ.
Davalı : Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.O.T.
O L A Y : Davacıların vekilleri, müvekkillerinin
hissedar olduğu Ankara İli, Mamak İlçesi, General Zeki Doğan Mahallesi,
36260 ada 1 parsel sayılı taşınmazın, Mamak Belediye Başkanlığı’nın
(Belediye Meclisi) 09.03.1989 tarih ve 30 sayılı kararıyla onaylanan imar
planı ile "sağlık ocağı alanı" olarak belirlendiğini;
kamulaştırma yapılması taleplerinin karşılanmadığını; bir kısım hissedar
tarafından sözü edilen parsele ilişkin olarak davalı Mamak Belediye
Başkanlığına yapılan plan değişikliği yapılması yolundaki başvurunun reddi
üzerine; davalı idarenin bu işlemine karşı Ankara İdare Mahkemelerinde dava
açıldığını; bu davalarda davalı idarenin işleminin iptaline karar
verildiğini; yargı kararlarının yerine getirilmesi bağlamında, idarece
anılan parsele ilişkin olarak plan değişikliği çalışması yapıldığını ve
parselin bu defa “Özel sağlık alanı” olarak belirlendiğini; plan
değişikliğinin Mamak Belediye Meclisi’nin 05.09.2009 gün ve 745 sayılı
kararı ile uygun görülerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 20.11.2009
tarih ve 2713 sayılı kararı ile onaylandığını ve kesinleştiğini; yapılan
plan değişikliği ile müvekkillerinin mülkiyet hakları üzerindeki
sınırlamalar kalkmadığını; mülkiyet hakkının özünün zedelenmesine devam
edildiğini; 3194 sayılı İmar Kanununun 10.maddesi hükmüyle yasa koyucunun;
beş yıllık imar programları sınırları içerisinde kalan alanlardaki kamu
hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerlerin, program süresi (5 yıl)
içinde kamulaştırılması gereğini emredici bir şekilde kurala bağladığını; imar
planının kesinleştiği 1983 yılından itibaren 5 yıldan fazla bir türe geçmiş
olmasına rağmen; ilgili yatırımcı kamu kuruluşunca tahsis amacına uygun
olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmediğini, diğer yandan; tahsis
amacına uygun kamulaştırmayı yapacak olan ilgili kurumun “bu alana
ihtiyacım yok” şeklinde görüş belirtmesine karşın, bahse konu taşınmazın
müvekkillerin tasarrufuna bırakılması ile emsale göre inşaat izni verilmesi
yönünde davalı idareden plan değişikliği talep etmelerine rağmen bu taleplerinin
kabul ediliyormuş gibi yapılarak “özel sağlık tesisi" alanı olarak
planın değiştirildiğini; yapılan plan değişikliği ile yeni bir kısıtlama
ihdas edildiğini ve bu suretle sözü edilen taşınmazlara kamulaştırmasız
olarak el atıldığını; bu nedenle fiilen el atılmamış bile olsa, taşınmaz
bedelinin davalı idarece müvekkillere ödenmesinin gerektiğini ifade ederek;
fazlaya ve sair hususlara ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı
kalmak koşuluyla; kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin şimdilik,
her müvekkiline 5.000,00 TL’den toplam 10.000,00 TL’sinin davalıdan dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:8.5.2012 gün ve E:2011/278 sayı ile, Yargıtay
uygulamasına göre davalının görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında özel sağlık alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında özel sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik toplam, 10.000,00 TL bedelin, faizi
ile birlikte
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Ve
Şehircilik Dairesi Başkanlığı Uygulama İmar Planlama Şube Müdürlüğünün,
15.9.2011 gün ve M.06.ABB.0.13.05. UİP.2011/(
36260/1)3547-12600 sayılı yazısında; dava konusu parselin, Büyükşehir
Belediye Meclisinin 16.02.2007 gün ve 525 sayılı kararıyla onaylanan 2023
Başkent Ankara 1/25000 ölçekli N.ım imar planı kapsamında bulunduğu;
parsele yönelik onaylı 1/5000 ölçekli N.ım imar planının bulunmadığı;
mevcutta ıslah imar planıyla oluşmuş ve sağlık tesisi alanı kullanımında
olan söz konusu parselin, Mamak Belediye Meclisinin 05.09.2009 gün ve 745
sayılı kararıyla uygun görülerek, Büyükşehir Belediye Meclisinin 20.11.2009
gün ve 2713 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı
kapsamında “özel sağlık tesisi alanı” kullanmada bulunduğu belirtilmiş;
taşınmaz üzerinde herhangi bir yapılaşma bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla özel sağlık tesisi
alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Ankara 6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 6. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 8.5.2012 gün ve E:2011/278 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/533
KARAR NO: 2013/907
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- F.K., 2- A.E.Ö., 3- T.Ö., 4- A.M.Ö.
Vekilleri
: Av. A.Y., Av. E.O., Av. M.K., Av. A.S., Av. Ö.A.
Davalılar : 1- Muratpaşa
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.T.K.A.
2- Gençlik Ve
Spor Bakanlığı(Antalya Gençlik Ve Spor İl Müdürlüğü)
Vekili :
Av. Z.H.
O L A Y : Davacıların vekili,
müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Güzeloba
Mah. 8010 ada 3 Parsel sayılı taşınmazın, yapılan imar düzenlemesi ile
“Semt Spor Sahası Alanında” kaldığını; davalı idareler tarafından bugüne
kadar herhangi bir kamulaştırma evrakı tebliğ edilmediği gibi, yapılan
uzlaşma-kamulaştırılma taleplerine de olumlu bir cevap alınmadığını; davalı
idareler tarafından dava konusu taşınmaz üzerine bina ya da düzenleme
yapılmamasının fiilen el atılmadığı anlamına gelmediğini; Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, taşınmazın kullanılmasının kısıtlanması ve
taşınmazdan tasarrufta bulunmasına müsaade edilememesi nedeniyle taşınmaza
fiilen el atmış bulunulduğunu; 3194 sayılı imar yasasının 10. Maddesi
uyarınca, davalı idarelerin planla fiilen el atılan müvekkil taşınmazına
ilişkin hiçbir işlem yapmadığını, müvekkillerin mülkiyet hakkının kısıtlanarak
kullanımının engellendiğini; müvekkillerin taşınmazına ilişkin yapılan
planla taşınmazın kullanımının SEMT SPOR SAHASI alanı olarak özgülendiğini,
ancak aradan onlarca yıl geçmesine rağmen idarelerin görevini yerine
getirmeyerek müvekkillere herhangi bir bedel ödemesi yapmadığını; mülkiyet
hakkının kamu yararı için de olsa süresiz olarak kısıtlanması yönünde
Türkiye Cumhuriyetinin yapmış olduğu uygulamalar nedeniyle Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesinin Türkiye Cumhuriyetini defalarca tazminata mahkum
ettiğini; kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu
olarak, İdarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz
mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri
doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer
karşılığının verilmesini isteyebileceğini ifade ederek; fazlaya ilişkin her
türlü hak, dava ve talepleri saklı kalmak üzere, müvekkillerinin
hisselerinin dava tarihindeki değerinin dava tarihinden itibaren yasal
faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsili ile davacı müvekkillere
verilmesine, bu tazminat için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00.TL ödenmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi içinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
ANTALYA
8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.11.2012 gün ve E:2012/273 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında semt spor alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında semt spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla semt spor alanı
kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan davacılara ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Antalya 8.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve E:2012/273 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/534
KARAR NO: 2013/908
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.O.
Vekili :
Av. E.O.
Davalılar
: 1- Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.A.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. C.I.
3-
Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. M.K.Ç.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı bulunduğu Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Yuva
Köyü mevkiine kain 43006 ada, 1 parselde kayıtlı taşınmazın, 25.05.1996 gün
ve 85 sayılı Yenimahalle Belediye Meclisi kararı ile ve Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığının 02.11.1996 gün ve 4162 sayılı yazısı ile onaylı
1/1000 ölçekli Yuva Köyü çevresi uygulama imar planında sağlık alanı olarak
ayrıldığını; imar planının kesinleşmesinden itibaren aradan geçen zaman
içersinde imar planındaki tahsis amacına uygun hiç bir işlem yapılmadığını,
taşınmazın plandan önceki haliyle kaldığını; 3194 sayılı İmar kanununun 10.
maddesine göre: Belediyelerin, imar planlarının yürürlüğe girmesinden
itibaren en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere beş yıllık imar
planlarını hazırlamalarının gerektiğini, beş yıllık imar programları
sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş
yerlerde ilgili kamu kuruluşlarınca bu program süresi içinde
kamulaştırmalarının gerektiğini, yasanın bu hükmüyle imar planında kamu
hizmet tesislerine tahsis edilen bir yerin yasada öngörülen 5 yıllık süre
içerisinde ilgili kurumca kamulaştırma yapılmaması durumunda dava konusu
taşınmaza kamulaştırmasız el atılmış olduğunu; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin
kararlarında da bu hususun vurgulandığını; mülkiyeti davacıya ait olan
taşınmazın imar planında sağlık alanı olarak ayrılmış olmasına rağmen, tapu
kaydının halen davacının üzerinde olduğunu, bu plan nedeniyle müvekkillinin
mülkiyet haklarının özünün zedelendiğini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ve
5.Hukuk Dairesinin kararının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 23/09/1982
tarihli Sporrong ve Lonnroth ve 21/06/2011 tarihli Ziya Çevik kararıyla
birebir örtüştüğünü, gerekçesinde de açıklandığı üzere; imar planı ile kamu
hizmetine tahsis edilen bir taşınmazın bu tahsise uygun olarak yasal süresi
içerisinde kamulaştırma yapılarak bedelinin ödenmemesinin kamulaştırmasız
el koyma olarak kabul edildiğini belirterek; dava konusu taşınmazın
bedelinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10. 000
TL’sinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan
tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı Vekilleri,
süresi içinde görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA
22.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:1.11.2012 gün ve E:2012/125 sayı ile, yargı yolu
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sağlık alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000TL bedelin, faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla
meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık
payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye Başkanlığının cevap dilekçesinde;
43006 ada 1 parselin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 01.06.1992 gün
ve 177 sayılı kararı ile onaylanan Yuva Köyü ve Çevresi N.ım İmar Planı
doğrultusunda hazırlanarak 3030 sayılı yasanın 14. Maddesi gereği
Büyükşehir Başkanlığının onayına sunulan 1. ve 2. etap 1/1000 ölçekli imar
planları ile bu planlamaya ait Meclis ve Komisyon raporlan üzerinde yapılan
çalışmalar sonucu hazırlanan 1/5000 ölçekli Revizyon N.ım İmar Planının
Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 12.10.1995 tarih ve 711 sayılı kararı ile
onaylanmış planda kaldığı; 1/5000 ölçekli N.ım İmar Planı doğrultusunda
hazırlanan ve 22.05.1996 tarih ve 85 sayılı karar ile Belediyelerince
onaylanan, 3030 sayılı yasanın 14. maddesi gereğince Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı'nın 13.06.1996 gün ve
06.BBB.08.04.İM.1.2.1428-3531/96(168) sayılı yazısı ile onaylandığı,
Yuvaköyü ve Çevresine ait 1/1000 ölçekli imar planında ve bu planın
uygulaması olan 84138 nolu parselasyon planının Belediye Encümeninin
06.05.1997 tarih ve 1515 sayılı kararı ile onaylandığı ve 1 aylık askı
süresinin 16.05.1997 gün ve 22991 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak
tamamlandığı, planda 43006 ada 1 parselin E:0.60 Hmax:Serbest yapılaşma
koşullarıyla "Sağlık Tesisleri Alanı" kullanımında kaldığı, ilgili
planın 17.nolu plan notlarında; "17....Kreş, Sağlık Tesisi ve İdari
Tesis alanlarında E. 0.60 ve Hmax: serbesttir...." denildiği
belirtilmiştir.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Sağlık Tesisleri Alanı
kullanımında kaldığı, aradan uzun zaman geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve
E:2012/125 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/535
KARAR NO: 2013/909
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
—— • ——
Davacılar : 1-A.D., 2-H.M.D.,
3-M.M., 4-H.Ö., 5-M.Y., 6-F.D.,
Vekili :
Av.A.Z.K.
Davalılar
: 1-Gençlik ve Spor Bakanlığı (Spor Genel Müdürlüğü)
Vekili :
Av.D.K.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.Ş.
3-Etimesgut Belediye Başkanlığı(İhbar
Edilen)
Vekili :
Av. F.A.D.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin hissedar olduğu, Ankara İli, Etimesgut Bağlıca mahallesi,
46839 ada 2 parsel sayılı taşınmazın imar planında spor alanı olarak
ayrıldığını, bu şekilde kısıtlanması sebebiyle tasarrufta bulunamayan
müvekkillerinin mağdur olduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2010/5-662
esas ve 2010/651 karar sayılı kararının sonrasında, Yargıtay Dairelerinin
de görüş değiştirerek, fiilen el atmayı kamulaştırmasız el atmanın ön şartı
olmaktan çıkardıklarını; gelinen bu aşamada dava konusu edilen taşınmaza
kamulaştırmasız olarak el atıldığı hususunda tereddüt bulunmadığını,
kamulaştırmasız el atma sebebiyle müvekkilleri tarafından uğranılan zararın
tazmini açısından tazminat davası açmak zarureti hasıl olduğunu ifade
ederek; fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla, uğranılan
10,000,00.TL zararın el atma tarihinden itibaren işleyecek gecikme faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline, el atılan kısmının tapusunun iptali
ile davalı lehine tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
ile Etimesgut Belediye Başkanlığı (İhbar Edilen) vekili, süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
SİNCAN 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:29.5.2012 gün ve
E:2012/108 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında spor alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 ’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın tazminat istemine ilişkin kısmı
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi
ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, uğranılan zarara karşılık, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL bedelin, faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; davacıların hissedar olduğu, Etimesgut Belediye
Encümeninin 23/03/2010 gün ve 296/447 sayılı kararı ile uygun görülerek
Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin 05/08/2010 gün ve 1184/3354 sayılı
kararı ile onanan ve 04.11.2010 tarih ve 31543 yevmiye numarası ile tapuda
tescil gören 85207 nolu kesin parselasyon planı ile imarın 46839 ada 2
sayılı parselin, 46839 ada 3 sayılı parsele dönüştüğü; 1/1000 ölçekli İmar
Planının kesinleşme tarihinin ise 85207 nolu planın tapuda tescil gördüğü
tarih olduğu; 85207 nolu plan kapsamında imarın 46839 ada 3 sayılı parselin
Spor Alanı olarak ayrıldığı, inşaat emsalinin E=0.05 ve saçak seviyesinin
Hmax=6.50 m. olacak şekilde yapılaşma koşulunun bulunduğu; ancak söz konusu
parsele yönelik olarak Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 1/5000
ölçekli N.ım İmar Planı Değişikliğinin yapıldığı, Ankara Büyükşehir
Belediye Meclisinin 17.10.2011 tarih ve 3018 sayılı kararı ile onanan
1/5000 ölçekli N.ım İmar Planı Değişikliği ile imarın 46839 ada 3 sayılı
parselin bir kısmının Akaryakıt ve Lpg Satış Servis ve İkmal İstasyonuna,
diğer kısmının ise Spor ve Ticari Rekreasyon Alanına dönüştüğü; taşınmaz
üzerinde plan doğrultusunda bir tesis bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla Spor Tesisleri
alanı kullanımında kaldığı,
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Sincan 1.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 1. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 29.5.2012 gün ve E:2012/108 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/536
KARAR NO: 2013/910
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av.Ali F.D.
Davalı :
Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekilleri
: Av. F.G., Av. V.A., Av. A.D., Av. S.A.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı olduğu
Bursa ili, Nilüfer İlçesi, Demirci Mah. 3372 ada, 1. parsel sayılı
taşınmazın, imar uygulaması ile birlikte uzun yıllardan beri BELEDİYE
HİZMET ALANI olarak planlandığını; ancak bugüne kadar tahsisi amacına uygun
bir tesis kurulmadığı gibi kamulaştırılmadığını, tahsis amacı dışına
çıkarılmadığını, imar planı değişikliği de yapılmadığını; dolayısıyla
gayrimenkul üzerinde devamlılık arz eden bir hak ihlali gerçekleştiğini,
mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlandığını; ortada mülkiye
hakkının kısıtlanmasına dayalı bir HUKUKİ EL ATMA bulunduğunu, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu ile buna dayalı Yargıtay 5.Hukuk Dairesi’nin
içtihatlarında, kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve malikin mülkiyet
hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelinin
ödenmesi gerektiğinin belirildiğini ifade ederek; fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla; 10.000,00TL. tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde verdiği
dilekçede, davada, idare mahkemesinin görevli olduğunu ileri sürerek görev
itirazında bulunmuştur.
BURSA
7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.11.2012 gün ve E:2012/320 sayı ile, görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında belediye hizmet alanı,
spor ve rekreasyon alanı olarak ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında Belediye Hizmet Alanı(spor ve rekreasyon alanı) olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL’nin faiziyle birlikte davalı
idareden tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İ İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu Demirci Mahallesi 3372 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın, Nilüfer Güneybatı Aksı Gelişme Bölgesi Uygulama
İmar Planı kapsamında Belediye
Hizmet Alanı (Spor ve Rekreasyon Alanı)’nda bulunduğu, bu planın 23.11.2000
tarihinde onaylandığı; dava konusu parselin ise 3194 sayılı Kanunun 18.
madde uygulaması (şuyulama) ile oluşarak 29.04.2002 tarihinde tescil
edildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Belediye Hizmet Alanı (Spor ve Rekreasyon Alanı) kullanımında
kaldığı, uzun yıllardır kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Bursa 7.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bursa 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve E:2012/320 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/538
KARAR NO: 2013/911
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.K.
Vekilleri
: Av.S.A., Av.A.D.
Davalılar
: 1-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.D.O.İ.
2-Çankaya
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.D.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Sancak
Mahallesi, 25326 Ada, 1 Parsel de kayıtlı taşınmazın, imar planında Çankaya
Belediyesi Açık ve Kapalı Spor Oyun alan olarak ayrılması nedeni ile hak
sahibinin mülkiyet hakkının, süresi belirsiz şekilde kısıtlandığını;
davalının bu taşınmazı kamulaştırması gerekirken, imar planının
kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde ayrılma amacına uygun
olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi nedeniyle taşınmazdan
tasarruf edemeyen müvekkilin mağdur edildiğini ifade ederek; taşınmazın
tapuda davalıya devri ile, bedelinin, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000 TL. nin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi
ile birlikte tahsili istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerden Çankaya Belediye
Başkanlığı vekili,
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA
7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:17.10.2012 gün ve E:2011/461 sayı ile, Yargıtay 5
H.D.nin, hukuki ve fiili el atmalarla ilgili kamulaştırmasız el atma
bedellerine dair davaların adli yargıda görülmesi şeklindeki uygulamasının
yerleşmiş olduğu gerekçesiyle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idarelerden Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin
de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava
dilekçesinde, imar planında Açık ve Kapalı Spor alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin
imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın, taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan
nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalı idarelerden Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve “davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında Açık ve Kapalı Spor Alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, dava konusu taşınmazın toplam
bedelinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
1.000,00 TL’sı bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına
uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti
esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini
yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir
alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 26.6.2012 gün ve 202389 sayılı yazısının incelenmesinden;
Sancak Mahallesi 25326 ada 1 sayılı parselin; Çankaya Belediye Meclisinin
21.12.1988 tarih ve 510 sayılı kararı ile uygun görülen “1/1000 ölçekli
Sancak Mahallesi Islah İmar Planı Değişikliği” kapsamında kullanım
kararının “Çankaya Belediyesi Açık ve Kapalı Spor ve Oyun Alanı”
kullanımında kaldığı, yapılaşma koşullarının E=0.15, Hmax: 7.50 olduğu;
Çankaya Belediye Meclisinin 08.03.2005 gün ve 193 sayılı kararıyla uygun
görülüp Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 21.11.2009 gün ve 2728 sayılı
kararı ile tadilen onaylanan “1/1000 ' ölçekli Sancak Mahallesi İmar Planı
Değişikliği kapsamında “Çankaya Belediyesi Açık ve Kapalı Spor Alanı”
kullanımında kaldığı ve yapılaşma koşullarının E=0.15, Hmax: Serbest
olduğu; 81026 no’lu kesin parselasyon planı kapsamında kaldığı ve kamu
ortaklık payından (K.O.P.) meydana geldiği ve üzerinde herhangi bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla “Açık ve
Kapalı Spor Alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun zaman geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı idarelerden Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 7.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı idarelerden Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 7. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 17.10.2012 gün ve E:2011/461 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/539
KARAR NO: 2013/912
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.G.
Vekili :
Av.D.A.
Davalılar
: 1-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.Z.T.
2-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.V.D.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı olduğu Ankara ili, Yenimahalle
ilçesine bağlı Yuva Köyü 43128 ada 1 parsel sayılı taşınmazın, imar
planında “OKUL ALANI” olarak ayrıldığını, tapu kaydı üzerine kamulaştırma
şerhi konulduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5-662E ve 2010/551K
sayılı kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini,
fakat bugüne kadar davalı İdarece hiçbir bedel ödenmediğini; müvekkilinin
mülkiyet hakkının sahibine verdiği yetkileri kullanma hakkının
kısıtlandığını, İdarenin, Anayasada yer alan temel hak ve hürriyetlerle,
müvekkilinin 35. madde uyarınca güvence altına alınmış olması gereken
mülkiyet hakkına saygılı olduğundan söz edilemeyeceğini ifade ederek;
fazlaya dair ve ıslah hakları saklı kalmak üzere, şimdilik 2.000,00TL’nin
kamulaştırmasız el atma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte
tahsiline, tapunun davalı adına tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA
19.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:18.1.2013 gün ve E:2012/550 sayı ile, davalıların
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı İdarelerin
vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında okul alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli
yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken
olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın
tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, davalı idareler ve davanın tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında okul alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000,00 TL’nin, faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Dairesi Harita Şube Müdürlüğünün 12.11.2012 gün ve
M.06.1.ABB.0.13.03/2012(43128/1) 5339-19122 sayılı yazısının
incelenmesinden; Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi 43218 ada 1 parsel
sayılı taşınmazın, Belediye Meclisinin 2/10/1995 gün ve 711 sayılı kararı
ile onaylanan “Yuva Köyü Çevresi 1/5000 ölçekli Revizyon N.ım İmar Planı”
ve bu doğrultuda hazırlanarak, Yenimahalle Belediye Meclisinin 22.05.1996
gün ve 85 sayılı kararı ile uygun görülüp, Başkanlığın 19/08/1996 sayılı
yazısı ile onaylanan 1/1000 ölçekli “Yuva Köyü Çevresi 1/1000 ölçekli
Uygulama İmar Planı” kapsamında, “Lise
Alanı” kullanımında kaldığı ve bu plan doğrultusunda hazırlanan
parselasyon planının Yenimahalle Belediye Encümeninin 06/05/1999 tarih ve
1515 sayılı kararı ile onaylandığı, taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda
yapılmış bir tesis bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla “okul/lise alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun zaman
geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında
yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
idarelerin vekillerinin görev itirazlarının, Ankara 19.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 19.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.1.2013 gün ve E:2012/550 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/564
KARAR NO: 2013/913
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler
Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
R.A.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın ikinci kez yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden
bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 11.9.2012 tarih ve GN-754666 seri-sıra numaralı Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 3.250,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 11.9.2012 tarih ve
0200412 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
1. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E:2012/1616, K:2012/1731 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.12.2012 gün ve
D. İş:2012/1343 sayıyla; itiraza konu eylemin idare mahkemesinin görevine
girdiği yargı yolu bakımından mahkemelerinin görevsiz olduğu açıklanarak
davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı
bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15. maddede
belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası
temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı yerince verilen
görevsizlik kararının kesinleşme durumunu gösterir onaylı örneğinin
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala
bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın açıldığı
andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale
gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre
görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği;
ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden
sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı
halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının ve aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 1. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 1.
İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve E:2012/1616, K:2012/1731 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/565
KARAR NO: 2013/914
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
G.-S. Turizm Taşımacılık ve Servis Tic. A.Ş.
Vekili :
Av. A.Ö.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 41…… plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi F.B. adına 25.9.2012 tarih ve GO-161796 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi
davacı adına düzenlenen 25.9.2012 tarih ve 0205819 sayılı Araç Trafikten
Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza
altına alınmıştır.
Davacı vekili, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve E:2012/1699, K:2012/1955 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 28.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1307 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık
yazısıyla, idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir
örneğinin getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıl-dığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal
edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918
ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3
md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm
konularda alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait
Şartlar” başlığı altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan
30.maddesinde araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda
bulundurulması zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar
üzerindeki değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil
edildikleri amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde
düzenlenen “Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde
araçların yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken
kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda
trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek
yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen
araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle
belirleneceği düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli
bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutul- muştur.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için )trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 10. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 10.
İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/1699, K:2012/1955 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/567
KARAR NO: 2013/915
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler
Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.Y.
Davalı :
İstanbul Valiliği, C Bölgesi Trf. Dent. Şube Md.
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 9.10.2012 tarih ve GO-101971 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 9.10.2012 tarih ve
0212291 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/1878, K:2012/1698 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 25.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1227 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına
dayanarak, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz Pendik 1.
Asliye Ceza Mahke-mesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının davacının
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15. maddede
belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası
temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı yerince verilen
görevsizlik kararının kesinleşme durumunu gösterir onaylı örneğinin
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,
artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği
için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 7. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 7.
İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/1878, K:2012/1698 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/569
KARAR NO: 2013/916
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. İstanbul Turizm Otel Telk. ve
Oto Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. N.Ö.
Davalı : İstanbul Valiliği, A Bölgesi Trf.
Dent. Şb. Müd.
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 …… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi
O.Y.adına 2.10.2012 tarih ve GO-079424 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş
ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen
2.10.2012 tarih ve 0209059 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60
gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
8. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve E:2012/1804, K:2012/2035 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez
aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
BAKIRKÖY 7. SULH CEZA MAHKEMESİ: 11.2.2013 gün ve D.
İş:2013/2 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre
idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da
verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği
karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı
Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para
cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte dava
konusu edildikleri anlaşıldığından; idari para
cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Bakırköy 7. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19.madde
kapsamında kabulü ile İstanbul 8. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy 7.
Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 8. İdare Mahkemesi’nin 22.10.2012 gün ve E:2012/1804, K:2012/2035
sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/571
KARAR NO: 2013/917
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler
Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
V. Tur Turizm Taşımacılık Gıda Tic. Ltd. Şti.
Davalı :
İstanbul Valiliği, Anadolu Yakası Bölge Trf.Dent.Amirliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca,sürücü belgesi sahibi H.A. adına 27.8.2012 tarih ve GN-997011
seri-sıra numaralı,araç sahibi davacı adına 27.8.2012 tarih ve GN-997012
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara
istinaden düzenlenen 27.8.2012 tarih ve 0194657 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı,sürücü belgesi sahibi adına verilen idari para
cezası ile araç trafikten men tutanağının iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
1. İDARE MAHKEMESİ: 16.10.2012 gün ve E:2012/1445, K:2012/1588 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez
aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
SULTANBEYLİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 20.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1203 sayıyla; karar başlığında sehven davanın 997012 sayılı işleme
karşı açıldığı yazılarak ancak karar içeriğinde 997011 sayılı tutanağa
karşı açıldığı belirtilerek, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı ile oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne de
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise de,
davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının ve aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sultanbeyli 2. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19. madde
kapsamında kabulü ile İstanbul 1. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sultanbeyli
2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 1. İdare Mahkemesi’nin 16.10.2012 gün ve E:2012/1445,
K:2012/1588 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/572
KARAR NO: 2013/918
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ö. Tekstil ve Giyim San. Ltd. Şti.
Davalı :
İstanbul Valiliği,Sultanbeyli Trafik Denetleme Büro Amirliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 26.9.2012 tarih ve GN-091491 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiştir.
Davacı, idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün ve E:2012/1840, K:2012/1766 sayı ile,
2918 sayılı Kanun ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,aynı
istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
SULTANBEYLİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 20.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1204 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, ayrıca dosyanın görevli
yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine de
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurul-masına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak
uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede
açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o
dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı
veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam
etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sultanbeyli 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19.madde kapsamında
görülen başvurusunun reddi ile aynı Mahkemece verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sultanbeyli 2.
Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile,
aynı Mahkemenin 20.12.2012 gün ve D. İş:2012/1204 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/573
KARAR NO: 2013/919
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler
Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.G.
Davalı : İstanbul Valiliği, Anadolu Yakası
Bölge Trafik Denetleme Amirliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 26.9.2012 tarih
ve GN-091903 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 26.9.2012 tarih ve 20206272 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve E:2012/1718, K:2012/1961 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez
aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
SULTANBEYLİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 20.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1205 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, ayrıca dosyanın görevli
yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine de
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla
yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurul-masına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine,
bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sultanbeyli 2. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19.mad-de
kapsamında kabulü ile İstanbul 10. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sultanbeyli
2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/1718,
K:2012/1961 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/574
KARAR NO: 2013/920
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.maddesinin sekizinci fıkrası hükmü
bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.T.
Davalı : İstanbul Valiliği, T.C.
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34,,,,,,,,, plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 27.8.2012 tarih ve GN-986678 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para
cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 27.8.2012 tarih
ve 0194582 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
3. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve E:2012/1485, K:2012/2054 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez
idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
SULTANBEYLİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1229 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, idari para cezasının iptali istemiyle açılan
dava yönünden tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı
yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve
kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin
ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye
sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine,
bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda (116. maddedeki itiraz yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça
belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;
idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasına
karşı açılacak davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sultanbeyli 2. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19.madde
kapsamında kabulü ile İstanbul 3. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sultanbeyli
2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/1485,
K:2012/2054 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/576
KARAR NO: 2013/921
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.maddesinin sekizinci fıkrası hükmü
bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
G.K.
Davalı
: İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34…….. plaka sayılı aracın amaç
dışı kullanıldığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 19.9.2012
tarih ve GN-796912 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ:23.10.2012 gün ve
E:2012/1808,K:2012/2469 sayı ile, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş,verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,bu kez,idari para cezasının iptali istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulun-muştur.
SİLİVRİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 11.2.2013 gün ve D.
İş:2012/854,K:2012/854 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da
dayanılarak itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında “idari para cezası” yönünden 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacının dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi talebini
idari yargı yerine yapması nedeniyle, idari yargı dosyasının, davacının
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren adli yargı dosyası temin
edilmeden Mahkememize gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla,
adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda (116. maddedeki itiraz yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça
belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları
ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005
tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel
görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı
yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;
idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasına
karşı açılacak davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 5. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 5.
İdare Mahkemesi’nin 23.10.2012 gün ve E:2012/1808,K:2012/2469 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/580
KARAR NO: 2013/922
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.A.
Davalı
: İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34………. plaka sayılı aracın amaç
dışı kullanıldığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 9.10.2012
tarih ve GO-196249 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 9.10.2012 tarih ve 0211969 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ:17.10.2012 gün ve
E:2012/1896, K:2012/2028 sayı ile, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 19.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1021 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da
dayanılarak itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede
belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası
temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari
yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 9. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 9.
İdare Mahkemesi’nin 17.10.2012 gün ve E:2012/1896, K:2012/2028 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/581
KARAR NO: 2013/923
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F ve B Otomotiv Gıda ve Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
Davalılar
: 1- T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
2- İstanbul Valiliği Sanayi ve Ticaret İl
Müdürlüğü
O L A Y
: Davacı tarafından ithalatı yapılan Nissan marka A5 tip ve Fx35, Fx45,
Murrano ticari tanımlı araçlarda gerçeğe aykırı Tip Onayı Belgesi
kullanıldığının anlaşıldığından bahisle, İstanbul Valiliği Sanayi ve
Ticaret İl Müdürlüğü’nün 12.10.2006 gün ve PGD-SGM/92 sayılı işlem ile 4703
sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun’un 5. maddesinin onuncu fıkrasına aykırılık nedeniyle aynı Kanunu’nun
12. maddesi uyarınca davacı adına 65.880 YTL idari para cezası verilmiştir.
Davacı,
idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde itirazda
bulunmuştur.
ANKARA 5. SULH CEZA MAHKEMESİ; 30.3.2007 gün ve 2007/478 Müt. sayı ile, 4703
sayılı Kanun’da, bu Kanun’dan kaynaklanan idari para cezasına karşı
açılacak davalarda idare mahkemesinin görevli olduğu belirtildiğinden
davanın çözümünün idare mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 10. İDARE MAHKEMESİ; 24.3.2011 gün ve E:2011897, K:2011/456 sayı ile,
davanın esası incelenerek sonuçta davanın reddine ilişkin olarak verilen
kararının Danıştay 13. Dairesi’nce görev nedeniyle bozulduğu ve karar
düzeltme isteminin de aynı Dairece reddedildiği açıklanarak; bozma kararına
uyularak, 4703 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik nedeniyle davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, aynı istemle ikinci kez adli yargı yerinde itirazda bulunmuş Ankara
4. Sulh Ceza Mahkemesi’nce, yetkisizlik kararı verilmesi üzerine İstanbul 18.
Sulh Ceza Mahkemesi davanın devamı için dosyanın Ankara 5. Sulh Ceza
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, dava dosyası Ankara 5. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre:
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen idari yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Ancak,
somut olayda, davacı vekilinin ikinci kez adli yargı yerinde dava açması
sonucu, önce yetkisizlik kararı verilerek İstanbul 18. Sulh Ceza Mahkemesine
gönderilen dava dosyası, daha sonra davanın devamı için gönderme kararı ile
kendisine gönderilen Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesi’nce görevli merciin
belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
4703 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
29.6.2001 gün ve 4703
sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun’un 5. maddesinin onuncu fıkrasında, “Uygunluk işaretinin veya
uygunluk değerlendirme işlemleri sonucunda verilen belgelerin tahrif veya
taklit edilmesi, usule uygun olmadan kullanılması yasaktır” denilmiş, 12.
maddesinin birinci fıkrasında “Bu Kanunun; ..… (f) 5 inci maddesinin onuncu
fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında beşbin Türk Lirasından
onikibinbeşyüz Türk Lirasına kadar…… idari para cezası uygulanır” denilerek
idari para cezaları düzenlenmiş; 13. maddesinde, bu idarî para cezalarına
karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebileceği öngörülmüşken, 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un
496. maddesi ile 13. madde, ”Bu
Kanunda yer alan idarî para cezaları, yetkili kuruluşlar tarafından
verilir” şeklinde değiştirilmiş; 5728 sayılı Kanun, 8.2.2008
tarihinde yürürlüğe girmiştir.
4703 sayılı Ürünlere İlişkin
Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun’da idari para cezasına
karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu
Kanunun;
a) İdarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”;
Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4703 sayılı
Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde
5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen
başvurusunun reddi ile aynı Mahkemece verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 5. Sulh
Ceza Mahkemesinin 19.madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynı
Mahkemenin 30.3.2007 gün ve 2007/478 Müt. sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/585
KARAR NO: 2013/924
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
O.A.A.
Davalı :
İstanbul Valiliği, Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 27.8.2012 tarih ve GN-500895 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 27.8.2012 tarih ve
0194610 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün ve E:2012/1641, K:2012/1788 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1146 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer kararlarına
dayanılarak, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte
olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza
davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari
yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın
iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918
ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm
konularda alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait
Şartlar” başlığı altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan
30.maddesinde araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda
bulundurulması zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar
üzerindeki değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil
edildikleri amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde
düzenlenen “Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde
araçların yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken
kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda
trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek
yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen
araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle
belirleneceği düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların
belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar,
trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için )trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 2. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 2.
İdare Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün ve E:2012/1641, K:2012/1788 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/598
KARAR NO: 2013/925
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.Y., 2- M.T.
Vekili :
Av. K.T.
Davalılar
: 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.K.
2- Fatih Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M. Z.G.
O L A Y : Davacılar vekili, dava
dilekçesinde, müvekkillerinin İstanbul İli, Fatih İlçesi, İbrahim Çavuş mevkii,
371 pafta 1476 ada, 60 parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında park alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmazın imar planında kamusal alanda (park, cami, okul vb.)
gösterilmesinin taşınmaza fiilen el atıldığı anlamına gelmeyeceğini, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.12.2012 gün ve
E:2012/253 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar vekilleri idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında park alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park alanında kaldığı, dava dosyasının
incelenmesinden, davalı Fatih Belediye Başkanlığı cevap dilekçesinde ve
konuya ilişkin olarak dosyaya sunulan Park ve Bahçeler Müdürlüğü ile İmar
ve Şehircilik Müdürlüğü yazılarında; teknik personellerince yerinde yapılan
incelemede söz konusu yerin halihazırda “açık otopark” olarak
kullanıldığının tespit edildiğinin; sözü edilen yerde müdürlüklerinin
herhangi bir tasarrufunun bulunmadığının, dava konusu yerin imar planında
park alanı görüldüğünün ancak otopark olarak kullanıldığının belirtildiği
görülmüştür.
Dosya içeriğinden her ne kadar taşınmaz otopark olarak
kullanılmakta ise de, davalılarca taşınmaza herhangi bir müdahalede
bulunulmadığı gibi taşınmazın otopark olarak kullanılıyor olmasında
herhangi bir dahlininde bulunmadığının anlaşıldığı dolayısıyla taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar
vekilleri görev itirazının, İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar vekilleri GÖREV
İTİRAZININ, İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.12.2012 gün ve
E:2012/253 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/604
KARAR NO: 2013/926
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Ticaret ve esnaf odasınca belirlenen ekmek fiyatlarına yapılan itirazın
reddine ilişkin Valilik Komisyon kararının iptali istemiyle açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.H.K.
Davalı :
Çankırı Valiliği
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde, kendisi gibi fırıncı olan onsekiz kişi ile
birlikte ticaret ve esnaf odasına başvurarak ekmek fiyatlarının
arttırılmasını (250
gram ekmeğin fiyatının 60 kuruştan, 85 kuruşa
çıkarılmasını) talep ettiklerini; Ticaret ve esnaf odalarınca uygulanan
önceki fiyatlarla çevre illerden alınan fiyatların ve gramajların karşılaştırıldığını
ve 250 gram
ekmeğin 70 Kuruştan satılmasının uygun olduğuna karar verildiğini;
kendilerinin taleplerine uygun olmayan bu zamma valilik makamı nezdinde
itiraz ettiklerini; valiliğin bu itirazı değerlendirmek üzere bir komisyon
kurarak 250 gram
ekmeğin 70 Kuruştan satılmasını belirleyen oda kararını uygun bulduğunu ve
taleplerini reddettiğini; ekmek fiyatının objektif değerlerle
belirlenmediğini dolayısıyla usul ve hukuka uygun bulunmadığını ileri
sürerek, Çankırı Valiliği Gümrük ve Ticaret İl Müdürlüğünün 11.12.2012 gün
ve 63 sayılı “Ekmek Fiyatları” konulu yazı ekindeki Komisyon Kararının
kaldırılması istemiyle Ticaret Odası ile Esnaf Odasının müşterek kararı ile
verilen ekmek zammının yetersiz olduğu gerekçesi ile Valilik Gümrük ve
Ticaret İl Müdürlüğü Komisyon Kararına yapmış olduğu itirazın “ilimizde
uygulanan önceki fiyatlar ile çevre illerden alınan ekmek fiyatları ve
gramajlarıyla mukayese edildiğinde ilimiz Ticaret ve Sanayi Odası
Başkanlığı Oda Meclisince belirlenen 30.11.2012 gün ve 2012/47 sayılı
kararla yürürlüğe konulan ekmek fiyatlarının uygun bulunduğu kanaatine
varılmıştır” şeklindeki Valilik Komisyon Kararına itiraz ederek, Ticaret Odasından
talep ettiği 250 gram
ekmeğin 85,-Kuruş olmasına havi talebinin kabulü ile 250 gram ekmeğin
fiyatının belirlendiği fiyatın 50 şer gram artırılarak üretilmesi halinde
fiyatın gramaja göre aynı katsayıyla çarpılarak bulunması konusundaki hesap
hatasının acilen ve tedbiren düzeltilmesini ve fazlaya dair haklarının
saklı tutulmasını talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.
ÇANKIRI 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.12.2012 gün
ve E:2012/448, K:2012/526 sayı ile, kamu kurumu niteliği bulunan ticaret ve
sanayi odası tarafından belirlenen ve Çankırı için geçerli olan genel
düzenleyici ekmek fiyatı belirleme işlemine yapılan itiraz üzerine bu
düzenlemenin uygun olduğu konusunda karar verdiği, idari işlem
niteliğindeki bu karara itirazın Adliye Mahkemelerine değil görevli olan
İdare Mahkemesine itirazda bulunulması gerektiği, yargı yolunun kamu
düzenine ilişkin olduğu, ayrıca HMK.nun 114 ncü maddesinde dava şartı
olarak sayıldığı, HMK.nun 138 nci maddesi uyarınca dava şartları konusunda
dosya üzerinden karar verilebileceği, açılan davada yargı yolunun idari
yargı yolu olduğu ve İdare Mahkemesinde dava açılması gerektiğinden dava
şartlarından olan yargı yolunun caiz olması dava şartının işbu davada
bulunmadığı gerekçesiyle davanın yargı yolu bakımından İdare Mahkemesinde
görülmesi gerekmesi nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava
açmıştır.
KASTAMONU İDARE MAHKEMESİ: 30.1.2013 gün ve E:2012/998 sayı ile, 5362 sayılı Esnaf ve
Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu ile Tacir ve Sanayiciler Tarafından
Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında
Yönetmelik hükümlerinden söz ederek, Çankırı İli genelinde satışı yapılacak
azami ekmek fiyatları ve gramajlarının belirlenmesine ilişkin Çankırı
Ticaret Odası Başkanlığı Oda Meclisinin 30.11.2012 tarih ve 2012/47 sayılı
kararına yapılan itirazın reddine ilişkin 10.12.2012 tarihli komisyon
kararına karşı açılan davanın 5362 sayılı Kanunun 62. maddesinin açık hükmü
gereği, görüm ve çözüm yerinin Adli Yargı olduğu sonucuna ulaşıldığı
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca, görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda karar
verilinceye kadar ertelenmesine, kararın dava dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, İdari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Çankırı İli genelinde satışı yapılacak azami ekmek fiyatları ve
gramajlarının belirlenmesine ilişkin Çankırı Ticaret Odası Başkanlığı Oda
Meclisinin 30.11.2012 gün ve 2012/47 sayılı kararına yapılan itirazın
reddine ilişkin 10.12.2012 tarihli Çankırı Valiliği Gümrük ve Ticaret İl
Müdürlüğü Komisyon kararının iptali istemiyle Çankırı Valiliğine karşı
açılmıştır.
5362
sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, “Bu Kanunun amacı; esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında
çalışanların meslekî ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî
faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak
gelişmelerini ve meslekî eğitimlerini sağlamak, meslek mensuplarının
birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim
kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumak ve bu maksatla kurulan tüzel
kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki esnaf ve sanatkârlar odaları ile
bu odaların üst kuruluşu olan birlik, federasyon ve Konfederasyonun çalışma
usûl ve esaslarını düzenlemektir.”,
“Kapsam”
başlıklı 2. maddesinde ise, “Bu Kanun, esnaf ve sanatkârlar ile bunların
yanlarında çalışanlar ve esnaf ve sanatkârlar tarafından kurulan esnaf ve
sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşları olan birlik, federasyon
ve Konfederasyon hakkında uygulanır.” denilmiş,
Aynı
Kanunun “Fiyat Tarifelerinin Tespit Şekli” başlıklı 62. maddesinde “Bu
Kanuna tabi esnaf ve sanatkârlarca üretilen mal ve hizmetlerin fiyat
tarifeleri, bağlı bulundukları odalarca hazırlanır ve odanın mensubu olduğu
birlik yönetim kurulu tarafından fiyat tarifesinin sunulmasından sonra otuz
gün içinde onaylanır veya reddedilir. Onaylanan fiyat tarifesi belediye,
mülki amirlik ve ilgili odaya yedi gün içerisinde bildirilir ve bu andan
itibaren yürürlüğe girer. Fiyat tarifeleri, uygulanacak azami hadleri
gösterir.
Belediyeler veya o yerin en büyük mülki
amiri tespit edilen bu tarifeleri uygun bulmadıkları takdirde esnaf teşekkülü
ile anlaşmaya varamazlarsa onbeş gün içinde o yerin mülki amirinin ya da
görevlendireceği yardımcısının başkanlığında, ticaret ve sanayi veya
ticaret odasından bir temsilci ile esnaf ve sanatkârlar odaları birliği
temsilcisinden teşekkül edecek bir komisyonda görüşülüp karar verilmesini
isteyebilirler.
Komisyon kararları salt çoğunlukla alınır.
Komisyon, tarifeleri uygun bulmadığı takdirde tarife yürürlükten kalkar.
Komisyon kararına karşı, ilgililer yazılı
bildirim tarihinden itibaren on gün içinde ticari davaları görmeye yetkili
mahkeme nezdinde itirazda bulunabilirler. Bu mahkemenin kararı kesindir.”
düzenlemesine yer verilmiştir.
Ticaret
ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret borsaları ile
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kuruluş ve işleyişine ilişkin
esasları düzenlemek amacında olan 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunun 12. maddesinin (ı) bendinde,
gerektiğinde 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunun 125’inci
maddesinde sayılan mal ve hizmetlerin azami fiyat tarifelerini kendi
üyeleri için, Bakanlıkça çıkartılacak yönetmeliğe uygun olarak tespit etmek
ve onaylamak odaların görevleri arasında sayılmıştır.
15.12.2004
gün ve 25671 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tacir ve
Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerin
Düzenlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 1. maddesinde; 5174 sayılı Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa tabi odalarca,
üyeleri tarafından üretilen ve 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanununa
tabi esnaf ve sanatkarlar odaları tarafından belirlenmiş tarifelere konu
mal ve hizmetlerin azami fiyat tarifelerinin kendi üyeleri için
düzenlenmesi, uygulamaya konulması ve denetimi ile diğer usul ve esasların
bu Yönetmelikle düzenlendiği, “Tarife tespit esasları” başlıklı 4.
maddesinde; odaların, bu Yönetmeliğin 1. maddesinin 1. fıkrasında
belirtilen mal ve hizmetlere ilişkin tarifeleri kendi üyeleriyle ilgili
olarak düzenleyebilecekleri, birden fazla odaya kayıtlı bulunan üyelerce
üretilen mal ve hizmetlere ilişkin tarifeler, üretilen mal ve hizmetin
tacir, deniz taciri ve sanayici vasfıyla bağlantısı dikkate alınarak ilgili
oda tarafından tanzim edileceği, “Tarifelerin hazırlanması” başlıklı 5.
maddesinde; odaların üyelerin talebi üzerine veya doğrudan, tarifesi
yapılacak mal ve hizmetler için, varsa bir önceki dönemde tespit edilmiş
olan tarifedeki hadler üzerinden, gerekli maliyet hesaplarını yaparak yeni
döneme ait tarifeleri hazırlayacağı, odaların tarifelerin hazırlanmasında
uzman kişi ve kuruluşların görüşlerine başvurabilecekleri, odaların çalışma
alanı içerisinde bulunan yerleşim yerlerinin ekonomik ve sosyal göstergelerini
dikkate alarak ayrı ayrı tarifeler hazırlayabilecekleri, meclisçe onaylanan
tarifelerin aynı gün içinde yürürlüğe gireceği, onaylanan tarifelerin en
geç on gün içinde o yer belediye ve mülki idare amirliği ile esnaf ve
sanatkarlar odaları birliğine bildirileceği, 6. maddesinde; odalarca
düzenlenen tarifelere ilişkin itirazları karara bağlamak üzere, o yerin
mülki idare amirinin veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, ilgili
belediyenin konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği
bir üye ile tarifeyi düzenleyen oda ve ilgili esnaf ve sanatkarlar odaları
birliğinin temsilcilerinden oluşan dört kişilik bir komisyon
oluşturulacağı, “Tarifelere itiraz” başlıklı 7. maddesinde ise; belediyeler
ve o yerin mülki idare amiri, odalarca tespit edilen tarifeleri uygun
bulmadıkları ve bu konuda ilgili odayla anlaşamadıkları takdirde, ayrı ayrı
veya birlikte tarifelerin kendilerine yazılı olarak bildirildiği tarihten
itibaren on beş gün içinde mülki idare amirliği nezdinde komisyona itiraz
edebilecekleri, komisyona yapılan itirazların tarifelerin uygulanmasını
durdurmayacağı, komisyonun tarifeyi onaylayacağı veya reddedeceği,
tarifenin reddi halinde, ilgili odanın ya komisyonun ret gerekçelerini
dikkate alarak yeni tarifeyi hazırlayacağı ya da komisyon kararının
kendisine yazılı bildirim tarihinden itibaren on gün içinde ticari davaları
göremeye yetkili mahkeme nezdinde itirazda bulunacağı, mahkemenin vereceği
kararın kesin olduğu kurala bağlanmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, Çankırı İli genelinde satışı yapılacak ekmeklerin azami
fiyatları ve gramajlarının belirlenmesine ilişkin Çankırı Ticaret Odası
Başkanlığı Oda Meclisinin 30.11.2012 gün ve 2012/47 sayılı kararına karşı,
fırıncılar esnafınca Çankırı Valiliğine itirazda bulunulduğu; itiraz
üzerine vali yardımcısı başkanlığında çalışan, Ticaret ve Sanayi Odası,
Belediye Başkanlığı ve Esnaf ve Sanatkarlar Odası temsilcilerinden oluşan
bir komisyon kurulduğu, anılan komisyon tarafından 10.12.2012 tarihinde
alınan kararla “İlimizde uygulanan önceki fiyatlar ile çevre iller
Kastamonu, Kırıkkale ve Çorum’dan alınan ekmek fiyat ve gramajları, 250 gram ekmeğin 0,60
kuruştan, yine 300 gram
ekmeğin 0,65 kuruş ve 0,80 kuruştan satıldığı tespit edilmiştir. Çankırı
Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığının Oda Meclisinde 30.11.2012 tarih ve
2012/47 sayılı kararı gereği, 250 gram ekmeğin, 0,70 kuruş, 300 gram ekmeğin 0,80
kuruş, 400 gram
ekmeğin 1,00 TL’den satılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu
görüşmeler sonucunda; İlimizde uygulanan önceki fiyatlar ile çevre illerden
alınan ekmek fiyatları ve gramajlarıyla mukayese edildiğinde; İlimiz
Çankırı Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı Oda Meclisinin belirlemiş olduğu
250 gram
ekmeğin, 0,70 kuruş, 300
gram ekmeğin 0,80 kuruş, 400 gram ekmeğin 1,00
TL’den satılmasının uygun bulunarak yasal yollar açık olmak üzere
komisyonca oybirliği karar verilmiştir.” denildiği ve bu kararın davacıya
11.12.2012 gün ve 63 sayılı Çankırı Valiliği Gümrük ve Ticaret İl Müdürlüğü
işlemi ile bildirildiği; davacı tarafından bildirimi yapılan komisyon
kararının kaldırılması, ticaret odasından talep edilen 250 gram ekmeğin 85
Kuruş olmasına havi talebinin kabulü ile 250 gram ekmeğin
fiyatının belirlendiği fiyatın 50 şer gram arttırılarak üretilmesi halinde
fiyatın gramaja göre aynı katsayı ile çarpılarak bulunması konusundaki
hesap hatasının acilen ve tedbiren düzeltilmesi, Valiliğin eksik inceleme
sonucu yasalara aykırı vermiş olduğu bu kararın iptali ile fazlaya ilişkin
haklarının saklı tutulması istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda
sözü edilen kanun ve yönetmelik hükümleri uyarınca, mal ve hizmetlerin
fiyat tarifelerinin bağlı oldukları odalarca hazırlanacağı ve fiyat
tarifelerinin uygulanacak azami hadleri göstereceği, bu tarifelerin uygun bulunmaması
halinde (yapılan itiraz üzerine), tarifenin uygunluğunun teşekkül edecek
bir komisyonda görüşülüp karar verilebileceği gözetildiğinde, komisyon
kararlarına karşı adli yargı nezdinde itirazda bulunulabileceği açıktır.
Bu
durumda, Çankırı İli genelinde satışı yapılacak azami ekmek fiyatları ve
gramajların belirlenmesine ilişkin komisyon kararına karşı açılan davanın
görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Kastamonu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Çankırı
2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kastamonu
İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Çankırı 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 19.12.2012 gün ve E:2012/448, K:2012/526 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/607
KARAR NO: 2013/927
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
3194 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idari nitelikteki uygulama
işleminden dolayı uğranılan zararın tazminine
ilişkin bulunan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar :
1-H.T.Mir.:a)H.T.,b)M.T.,c)M.A.T.,d)H.T.Oğlu A.T.Mir.:I- G.E.T., II- T.Ç.,
III- F.S.
2- C.Ö., 3- E.E., 4- E.G. Mirasçıları: a)
Ş.G., b) H.G., c) F.F., d) Ş.G., 5- A.T.
Vekili :
Av. A.E.
Davalı :
Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.S.T.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, Mahmutbey
Mahallesi, 3430 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında yol, park ve yeşil alan
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilli süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, taşınmazın park alanında kalan kısmına fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ve taşınmazın kamulaştırılarak, Belediyeleri
adına tapuda terkininin yapıldığını, ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
BAKIRKÖY 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.11.2012 gün ve
E:2012/277 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Bağcılar
Belediye Başkanlığı vekili idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken
olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1.
fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında yol, park ve yeşil alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında yol, park ve yeşil alanda kaldığı, ancak
dosyanın incelenmesinden, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin
cevap dilekçesinde (ve Bağcılar Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün
18.7.2012 gün ve 62711 sayılı yazılarında); dava konusu taşınmazda yapılan
incelemede, taşınmazın 15.9.2008 tarihli 1/1000 ölçekli Bağcılar Uygulama
İmar Planında kısmen yol, kısmen de yeşil (park) alanında kaldığı,
taşınmazda imar planına uygun olarak yol ve kaldırım çalışması yapıldığı,
ancak taşınmaz üzerinde fiili olarak parkın mevcut olmadığı ve park olarak
ayrılan kısma yönelik fiili bir çalışmanın (el atmanın) da olmadığının
tespit edildiği belirtilmekle birlikte, Bağcılar Belediye Başkanlığı Plan
ve Proje Müdürlüğünün 23.7.2012 gün ve 64192 sayılı yazısı ile “Mahmutbey
Mahallesi F21cl7c4d pafta, 1241 parsel sayılı 960,00 m2 alanlı
taşınmazda 3194 sayılı yasanın 18. maddesi gereğince yapılan imar
uygulaması neticesinde taşınmazın %40 ını aşan 203,27 m2 alanlı
kısmın kamulaştırılması Harita Müdürlüğünün 11.10.2006 tarih ve 1541-3442
sayılı yazısı ile Müdürlüğümüzden istenmiştir. Taşınmazda yapılan imar
uygulaması neticesinde oluşan %40 geçen ve malikler adına kayıtlı olan
kısım 15.09.2008 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Bağcılar Uygulama İmar
Planında kısmen yol ve yeşil alanında kaldığından bu taşınmazın
kamulaştırma işlemlerinin yürütülmesi hususunda 17.10.2006 tarih ve 2118
sayılı Başkanlık Onayı alınmıştır. Taşınmazın Kamulaştırma işlemlerinin
yürütülmesi hususunda karar alınmak üzere dosya 20.10.2006 tarih ve 2159
sayılı yazımız ekinde Belediye Encümenine sunulmuştur. Taşınmazın
kamulaştırma işlemlerinin yürütülmesi hususunda Belediye Encümenince
26.10.2006 tarih ve 3880 sayılı Karar alınmıştır. Kıymet Takdir Komisyonuna
yazılan 02.11.2006 tarih ve 2218 sayılı yazımız ile taşınmazın değer
tespitinin yapılması istenmiştir. Mahmutbey Mahallesi 1241 parsel sayılı
taşınmazda yapılan imar uygulaması sonucunda oluşan 203,27 m2 alanlı
F21cl7c4d pafta, 3430 ada, 2 parsel sayılı taşınmaz 18.01.2007 tarihinde
913 yevmiye numarası ile malikleri adına tescil edilmiştir. Kıymet Takdir
Komisyonunun 04.07.2011 tarih ve 163 sayılı raporuyla taşınmaza 900.00
TL/m2 birim fiyatı ile taşınmazın tamamına 900,00 X 203,27 = 182.943,00 TL
(yüz seksen iki bin dokuz yüz kırk üç TL) değer tespiti yapılmıştır.
Mahmutbey Mahallesi F21cI7c4d pafta, 3430 ada, 2 parsel sayılı 203,27 m2 alanlı
taşınmaz maliklerinden D.A. vekili A.A.ile yapılan pazarlık sonucunda
taşınmazdaki D.A. adına kayıtlı 7/120 hissenin tamamının 10.600,00 TL (on
bin altı yüz TL) bedelle kamulaştırılmasında uzlaşmaya varılarak 17.11.2011
tarih ve 216 sayılı, taşınmaz maliklerinden A.A. ile yapılan pazarlık
sonucunda taşınmazdaki A.A. adına kayıtlı 7/200 hissenin tamamının 6.300,00
TL (altı bin üç yüz TL) bedelle kamulaştırılmasında uzlaşmaya varılarak
17.11.2011 tarih ve 217 sayılı, taşınmaz maliklerinden F.T. ile yapılan
pazarlık sonucunda taşınmazdaki F.T. adına 7/200 hissenin tamamının
6.000,00 TL (altı bin üç yüz TL) bedelle kamulaştırılmasında uzlaşmaya
varılarak 17.11.2011 tarih ve 218 sayılı, taşınmaz maliklerinden Ş.A. ile
yapılan pazarlık sonucunda taşınmazdaki Ş.A. adına kayıtlı 7/200 hissenin
tamamının 6.300.00 TL (altı bin üç yüz TL) bedelle kamulaştırılmasında
uzlaşmaya varılarak 17.11.2011 tarih ve 219 sayılı, taşınmaz maliklerinden
H.A. ile yapılan pazarlık sonucunda taşınmazdaki H.A. adına kayıtlı 7/200
hissenin tamamının 6.300,00 TL (altı bin üç yüz TL) bedelle
kamulaştırılmasında uzlaşmaya varılarak 17.11.2011 tarih ve 220 sayılı,
taşınmaz maliklerinden N.A. ile yapılan pazarlık sonucunda taşınmazdaki
N.A. adına kayıtlı 7/200 hissenin tamamının 6.300,00 TL (altı bin üç yüz
TL) bedelle kamulaştırılmasında uzlaşmaya varılarak 17.11.2011 tarih ve 221
sayılı Uzlaşma Tutanakları düzenlenmiştir. Taşınmazdaki D.A., A.A., F.T.,
Ş.A., H.A. ve N.A. adlarına kayıtlı hisselerin kamulaştırılması, anılan
hisselerin Belediyemiz adına tescil işlemlerinin yapılması ve kamulaştırma
bedellerinin taşınmaz maliklerine ödenmesi hususunda karar alınmak üzere
Başkanlık Makamına yazılan 24.11.2011 tarih ve 7130 sayılı yazımız ekinde
dosya Belediye Encümenine sunulmuş olup, Belediye Encümenince 24.1 1.201 1
tarih ve 4688 sayılı Karar alınmıştır. Taşınmaz maliklerinden D.A., Ş.A.,
A.A., H.A., F.T., N.A. taşınamazdaki adlarına kayıtlı hisselerin tamamı
Bağcılar Tapu Müdürlüğünde 31.01.2012 tarihinde 1913 yevmiye numarası ile
Belediyemiz adına tescili yapılmıştır…” denilmiştir.
3194 sayılı Yasaya göre yapılan imar
planı ve bu planın uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, İmar mevzuatı uyarınca,
idarenin kamu gücünü kullanılarak tek yanlı tesis ettiği idari
işlemden kaynaklandığı açıktır.
Bu
durumda, 3194 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idari nitelikteki
uygulama işleminden dolayı uğranılan zararın
tazminine ilişkin bulunan davanın, imar mevzuatı ve 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1/b bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Bağcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Bakırköy 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin
15.11.2012 gün ve E:2012/277 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/618
KARAR NO: 2013/928
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ö.E.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 16.8.2012 tarih
ve GN-918095 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 16.8.2012 tarih ve 0191234 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/1838, K:2012/1702 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 18.2.2013 gün
ve D.İş:2012/1516, K:2012/1516 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına
da dayanılarak görevsizlik kararı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her
iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para
cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi
uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19.
madde kapsamında kabulü ile İstanbul 7. İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul
Anadolu 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, İstanbul 7. İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/1838,
K:2012/1702 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/625
KARAR NO: 2013/929
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.K.
Vekilleri : Av. Ö.F.Y., Av. E.Ç.
Davalılar
: 1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.D.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. U.E.
Birleşen dosya Ankara 22. Asliye Hukuk
Mahkemesi E: 2012/342 K:2012/532
Davacı :
N.Y.B.
Vekili :
Av. B.T.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. D.B.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Çankaya İlçesi, Sancak mevkiinde kain, 25326
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında “Çankaya Belediye Açık ve
Kapalı Spor ve Oyun Alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL bedelin dava
tarihinden kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte
davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı ile Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
Birleşen dosyadaki davacı vekili özetle; Ankara İli,
Çankaya İlçesi, 1. Bölge Sancak Mahallesinde kain, 25326 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “Oyun Alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL bedelin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 13.12.2012 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi 13.12.2012 gün ve
E:2012/ 342, K: 2012/532 sayı ile özetle; Ankara 3. Asliye Hukuk
mahkemesinin 2012/55 Esas sayılı dosya ile hukuki ve fiili irtibat
olduğundan delillerin birlikte değerlendirilmesi temini açısından usul
hükümlerine göre Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/55 Esas sayılı
dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.12.2012 gün,
E:2012/55 sayı ile görev itirazının reddine karar verilmiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı vekili ile davalı Ankara
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve davalılardan
davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında “Çankaya Belediyesi Açık ve Kapalı Spor ve
Oyun Alanı” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya İlçesi, Sancak
mevkiinde kain, 25326 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduğunu, taşınmazın imar planında “Çankaya
Belediye Açık ve Kapalı Spor ve Oyun Alanı” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “
Çankaya Belediyesi Acık ve Kapalı Spor ve Oyun Alanı”” kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün,
E:2012/55 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/668
KARAR NO: 2013/930
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 6183
sayılı Kanunun 79. maddesine göre açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Gelir İdaresi Başkanlığı Adına Lüleburgaz Vergi
Dairesi Müdürlüğü
Vekili :
Av. F.C.M.
Davalı :
E.B.
O L A Y :
Davacı kurum vekili dava dilekçesinde özetle; Kuzey Alkollü İçkiler Sanayi
ve Ticaret A.Ş.nin unvan değişikliğinden önceki ismi B.Alkollü İçkiler
Sanayi Ticaret A.Ş. olan vergi mükellefinin, Lüleburgaz Vergi Dairesi
mükellefi olup vadesi geçmiş ve haciz varakası düzenlenmiş vergilerden
dolayı 116.854.644,62 TL vergi borcu bulunduğunu, K. Alkollü İçkiler Sanayi
ve Ticaret A.Ş.nin 2010 yılına ait Kurumlar vergisi beyannamesinin
incelenmesinde şirketin aktifleri bölümünden ortaklardan alacaklar
kaleminde 81.456.628, 50TL alacak olduğunun tespit edildiğini, vergi
borçlusu şirketin %99,95 payı ile en büyük ortağının E.B. olduğunu, davacı
idare tarafından K.Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye ilgili tutarın
ortaklar tarafından şirkete ödenip ödenmediğinin sorulmasına rağmen
herhangi bir cevap alınmaması üzerine, E.B.’e 08.12.2011 tarihinde haciz
bildirisinin tebliği edildiğini ve 2009-2010 dönemi hesaplarının TMSF ile
yapılan görüşmeler sonrasında edinilen bilgiye göre mükellef şirkete TMSF
tarafından el konulacağını anlayan şirket ortaklarının şirkete ait menkul
ve bazı gayrimenkulleri kaçırmak amacıyla elden çıkardıklarının tespit
edilmesi üzerine şirketin aktiflerinin bu surette azaltılması sebebiyle
81.456.628,50 TL tutar TMSF tarafından düzenlenen 2010 yılı bilançosunda
ortaklardan alacaklar olarak gösterildiğini, 6183 sayılı Kanunun 79.
Maddesinin 6. Fıkrası gereğince, davalı E.B.’in K.Alkollü İçkiler Sanayi ve
Ticaret A.Ş.ye borçlu olduğunun tesbitine, İcra İflas Kanunun 338/1
maddesine göre cezalandırılması ve borçlu bulunduğu tutarın ödenmesi istemiyle
26.12.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
LÜLEBURGAZ 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 26.12.2011 gün ve E: 2011/566 K:2011/492 sayılı kararında
özetle; davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların tasarrufun
iptali davası niteliğinde olmayıp doğrudan doğruya Vergi Dairesi’nin
davalıdan olan vergi alacağının tesbiti aynı zamanda eda hükmünü de
içermekte olduğundan, bu hali ile vergi uyuşmazlığı ile ilgili vergi
davalarının iptal ya da tam yargı davası niteliğinde olduğu veya vergi
davalarının kendine özgü ayrı bir kategori oluşturduğu şeklinde görüşler
bulunmakla birlikte İYUK 2. Madde kapsamında değerlendirildiğinde,
uğranılan bir zarar tazmini şeklinde cereyan eden vergi davalarının tam
yargı davası, menfaati etkileyen vergi ile ilgili idari işlemlerin ortadan
kaldırılması istemi ile açılan davalarında iptal davası olarak
nitelendirilmesi dolayısıyla 2576 sayılı Yasa’nın 6/a maddesi kapsamında
kaldığından idari mahkemelerin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı verilmiştir.
Lüleburgaz
2. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizliğe ilişkin kararı davacı vekili
tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
17.HUKUK DAİRESİ; 25.12.2012 gün E:2012/3537 K:2012/14797 sayılı ONAMA
kararında; davalı Emine Başer’in dava dışı Kuzey Alkollü İçkiler Sanayi ve
Ticaret A.Ş.nin %99.95 hisse sahibi olarak şirketin kamu borçlarından 213
sayılı Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun hükümleri gereğince sorumlu
bulunduğu gerekçe gösterilerek görevsizlik kararı onanması sonucu karar
kesinleşmiştir.
Davacı
kurum vekili, bu kez aynı istemle 26.02.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
EDİRNE
VERGİ MAHKEMESİ: 01.03.2013 gün E:2013/445 sayı ile davacı Lüleburgaz Vergi
Dairesi Müdürlüğü tarafından Kuzey Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret
A.Ş.ortağı Emine Başer’e gönderilen haciz bildirisine yapılan itiraz
üzerine, Lüleburgaz Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından 6183 sayılı Kanun’un
79/6 maddesi gereğince Emine Başer’in adı geçen şirkete borçlu olduğunun
tesbiti ile İİK 338 maddeye göre cezalandırılması ve borçlu bulunduğu
tutarın ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılan davanın 6183 sayılı
Kanun’un 24, 30 ve 79. Maddeleri ile 2577 sayılı İdari Yargılama Kanunu’nun
2. Maddesi hükümleri ve davalı konumunda devlet veya kamu tüzel kişiliği
bulunmadığı gibi idari dava açılabilmesinin ön koşulu olan, ilgililerin hak
ve menfaatlerini ihlal eden idari işlem veya eylemin varlığından söz
edilemeyeceğinden adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığından, 2247
sayılı yasanın 19. maddesine istinaden görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurularak, bu mahkemenin kararına kadar dava
dosyasının bekletilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan
04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Kuzey Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin
vergi borcundan dolayı şirketin alacaklı olduğu ortaklarından en fazla
hisse sahibi olan Emine Başer’in 6183 sayılı Kanun’un 79. Maddesinin 6.
Fıkrası gereğince borçlu olduğunun tesbitine, İcra İflas Kanunu 338/1’e
göre cezalandırılması ile borçlu bulunduğu tutarın ödenmesine ilişkindir.
Lüleburgaz Vergi Dairesi 14.11.2011 tarih ve33209 sayılı
yazı ile mükellefi olan Kuzey Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
şirketin 04.11.2011 tarihi itibariyle 115.424.270,45 TL vergi borcu
olduğunu, yapılan bilanço incelemesinde şirketin alacaklılarından
81.456.628,50 TL alacağı bulunduğunu ve bu alacağın ortaklar tarafından
ödenip ödenmediği ve ödenmiş ise buna ilişkin belgelerin gönderilmesi aksi
halde 213 sayılı Vergi Usul Kanun’a göre yasal işlemlerin yapılacağı
bildirilmiştir. Şirket tarafından herhangi bir cevap verilmemesi üzerine;
şirketin en büyük ortağı olan davalı Emine Başer’e 08.12.2011 tarihinde
bahsi geçen vergi borcundan dolayı haciz bildirisi tebliğ edilmiştir.
Davalı gönderilen bu haciz bildirisine karşı 14.12.2011 tarihinde
Lüleburgaz Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne itiraz etmiştir.
Davacı kurum, mükellef şirketin TMSF tarafından el
konulacağının ortaklar tarafından anlaşılması nedeniyle, şirkete ait menkul
ve gayrimenkullerin ortaklar tarafından elden çıkarttıkları bilgisine
ulaştıklarını ancak bu hususların tesbitinin uzmanlık gerektirdiği ve
şirkete ait ticari defter ve kayıtların incelenmesi ile ortaya
çıkabileceğinden önce adli yargıda, adli yargının görevsizlik kararının
kesinleşmesi sonrasında da idari yargıda dava açmıştır.
6183 sayılı Yasa’nın iptal davası açılmasına ilişkin 24.
Maddesinde “Amme borçlusunun bu kanunun 27, 28, 29 ve 30 uncu maddelerinde
yazılı tasarruf ve muamelelerinin iptali için umumi mahkemelerde dava
açılır ve bu davalara diğer işlere takdimen umumi hükümlere göre bakılır”
Amme
alacağının tahsiline imkan bırakmamak maksadıyla yapılan tasarrufları
düzenleyen 30. Maddede “Borçlunun malı bulunmadığı veya borca yetmediği
takdirde amme alacağının bir kısmının veya tamamının tahsiline imkan
bırakmamak maksadiyle borçlu tarafından yapılan bir taraflı muamelelerle
borçlunun maksadını bilen veya bilmesi lazım gelen kimselerle yapılan bütün
muameleler tarihleri ne olursa olsun hükümsüzdür”
Üçüncü
şahısların hakları ve mecburiyetlerini düzenleyen 31. Maddede “ 27, 28, 29
ve 30 uncu maddelerde sözü edilen tasarruf ve muamelelerden faydalananlar
elde ettiklerini, elden çıkarmışlarsa takdir edilecek bedelini vermeye bu
kanun hükümleri dairesinde vermeye mecburdurlar. Bunlar karşılık olarak
verdikleri şeyden dolayı alacaklı amme idaresinden bir talepte
bulunamazlar”
Üçüncü
şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczine ilişkin 79.
Maddenin 6.fıkrasında ise (Değişik: 30/3/2006 – 5479/5 md.) “ Üçüncü şahıs,
haciz bildirisi üzerine yedi gün içinde alacaklı tahsil dairesine itiraz
ettiği takdirde, alacaklı amme idaresi bir yıl içinde, üçüncü şahsın
yaptığı itirazın aksini genel mahkemelerde açacağı davada ispat ederek,
üçüncü şahsın İcra ve İflas Kanununun 338 inci maddesinin birinci fıkrasına
göre cezalandırılmasını ve borçlu bulunduğu tutarın ödenmesine
hükmedilmesini isteyebilir.” hükümleri düzenlenmiştir.
Olayımızda,
davacı Lüleburgaz Vergi Dairesi Müdürlüğü vergi borcunun tahsili amacıyla
6183 sayılı Kanun kapsamı çerçevesinde 3. Kişi durumunda bulunan davalı
Emine Başer’e haciz bildirisinde bulunmuş ve davalı da bu haciz bildirimine
itiraz etmiştir. 6183 sayılı Kanun’un 79. Maddesinin 6.fıkrası uyarınca bu
aşamadan sonra davacı Lüleburgaz Vergi Dairesi Müdürlüğü itirazın aksini
ancak genel mahkemelerde açacağı dava ile ispat edebilecektir.
Diğer
taraftan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri
ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesinin birinci
fıkrasında, “1. (Değişik: 10/6/1994
- 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve
E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 -
4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” denilmiştir.
İdari
davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir
başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı
davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanısıra, davanın
idare aleyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek
kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu
durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve
esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya
eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine
açılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri
olmayıp, davacı alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan dava
olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz
etmek olanaksızdır.
Buna
göre, davacı idarenin vergi alacağının tahsili için 6183 sayılı Kanun’a
göre yaptığı haciz işlemine yapılan itiraz üzerine davalının borçlu olduğunun
tesbiti ile İcra İflas Kanununun 338. Maddesine göre cezalandırılması ve
borçlu bulunduğu tutarın ödenmesine ilişkin açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevlidir.
Açıklanan
nedenlerle, Lüleburgaz 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Lüleburgaz 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.12.2011 gün ve E: 2011/566 K:2011/492 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/704
KARAR NO: 2013/931
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.T., 2- G.C., 3-
H.D., 4- N.Ö., 5- H.U.
Vekilleri : Av. D.S., Av. B.İ.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. M.B.
Birleşen dosya Ankara 8. Asliye Hukuk
Mahkemesi E: 2012/229 K:2012/173
Davacılar
: 1- R.E., 2- B.K., 3- İ.S., 4- H.Ö., 5- A.S., 6- A.S., 7- T.S., 8-Z.S.,
9-S.S.
Vekili :
Av. D.S.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Ankara İli, Mamak İlçesi, Zeki Doğan Mahallesi, 38103
ada, 9 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında “lise-okul alanı”
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik her bir davacı için 2.000’er TL olmak üzere toplam 10.000 TL
bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı
idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Birleşen dosyadaki davacılar vekili özetle; davacıların
Ankara İli, Mamak İlçesi, Zeki Doğan Mahallesi, 38103 ada, 9 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “lise-okul
alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
davacılardan Rıza Erdoğan ve Bayram Koç için 1.000’er TL, İbrahim Saykan
için 3.000 TL, Hüseyin Özdemir için 2.000 TL, Arap Sakıncı, Ali Sakıncı,
Turan Sakıncı ve Satılmış Sakıncı için 560,00’ar TL ve Zeliha Sakıncı için
760,00 TL olmak üzere toplam 10.000’er TL olmak üzere toplam 10.000 TL
bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle 25.04.2012 tarihinde dava açmıştır.
Ankara 8.Asliye Hukuk Mahkemesi 26.04.2012 gün ve
E:2012/229 K:2012/173 sayı ile ön inceleme aşamasında dosya üzerinden
yaptığı inceleme sonucu, HMK.nun 166/1 ve 4.fıkraları uyarınca 2012/31 Esas
sayılı dosya ile birleştirme kararı vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde ve 15.02.2013 tarihli duruşmada görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.02.2013 gün ve
E:2012/31 sayı ile özetle, asıl ve birleşen dosya yönünden davalı Mili
Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresinde verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında “lise-okul alanı” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik her bir davacı için 2.000’er TL olmak üzere
toplam 10..000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Mamak İlçesi, Zeki Doğan
Mahallesi, 38103 ada, 9 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında “lise-okul alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “lise-okul alanında” kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 15.02.2013 gün ve E:2012/31 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/712
KARAR NO: 2013/932
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.Y.
Vekilleri : Av. M.E.A. - Av. C.A.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.T.D.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu,
Ankara ili, Çankaya ilçesi, Çukurca, 26121 Ada 5 parsel sayılı taşınmazın,
yapılan imar planında, “Sosyal
Kültürel Tesis Alanı ” olarak ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine
kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; imarlı arsa niteliğindeki taşınmaza davalı idarece fiilen el
atılmadığını; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010
tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayılı kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verdiğini, idareye yapılan müracaatlara rağmen,
hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 3.000,00
TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden alınarak
taraflarına ödenmesine; taşınmazın tapu kaydının davalı idareye tescil
ettirilmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 19.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:1.2.2013 gün ve
E:2012/588 sayı ile, davalının görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sosyal-kültürel tesis alanı olarak ayrılan taşınmazın
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında sosyal-kültürel tesis
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.000,00 TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı, İmar ve
Şehircilik Dairesi Başkanlığının 21.11.2012 gün ve M.06.0.ABB.013.03
/2012/5585-20147 (26121/5) sayılı
yazısının incelenmesinden; Çukurca-Birlik Mahallesi Islah imar Planı
Uygulamasına ait 81031 nolu parselasyon planı kapsamındaki imarın 26121 ada
2 nolu parselin, bu bölgede daha sonra yapılan Revizyon İmar Planında ait
parselasyon planı değişikliği ile yeniden düzenlemeye alınarak 26121 ada 5
nolu parsel numarasını aldığı; Çukurca-Birlik Mahallesi 26121 ada 1, 2, 3
ve 4 nolu parsellerin 81031 nolu parselasyon planı kapsamında düzenlemeye
giren tüm hissedarlardan hisseleri oranında alınan Kamu Ortaklık Payı (KOP)
hisselerden oluştuğu; Çankaya Belediye Encümeni’nin 12.12.1997 tarih ve
5634 sayılı kararıyla onaylanan parselasyon plan ile 26121 ada 1, 2, 3 ve 4
nolu parsellerin düzenlemeye alınarak aynı ada 1 nolu parselden 274m2 ve 2
nolu parselden 273m2 nin yola terk olarak ayrıldığı, 1, 2, 3 ve 4 nolu
parsellerden kalan hisselerin 26121 ada 5 nolu parseli oluşturduğu,
yapılaşma koşullarının ise “E:1,35 Hmax: Serbest yapılaşma koşulları ile Çankaya Belediyesi Sosyo-Kültürel
Tesisler Alanı (Sinema, Tiyatro,Konser Salonu, Konferans Salonu,
Kütüphane) olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Sosyo-Kültürel Tesisler Alanı
kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğu,
aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 19. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 1.2.2013 gün ve E:2012/588 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/725
KARAR NO: 2013/933
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacıya
ait bulunan ve ruhsatsız olduğu iddia edilen gecekondu ve dükkanların, imar
planında imar yolu üzerinde kalması nedeniyle yıktırılmasından dolayı
uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : H.B.
Vekili :
Av. N.P.
Davalı :
Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.I.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Altındağ
ilçesi, Yunusemre Mahallesi 117. Sokak No: 2’ de bulunan taşınmazın
davacıya ait iken 775 sayılı Yasa’nın 31. Maddesine göre Ankara ili
Altındağ ilçesi-Solfasol Gecekondu Önleme Bölgesinde inşa ettirilerek
anılan Yasa ve Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca tahsis edilen nüve
konut ile bu konutun üzerinde bina edildiği 11045 ada 1 parselin sadece
Hacı Bölükbaşı adına tahsis edildiğini, sonrasında Milli Emlak’a ait olan
komşu 19 m2
arsanın mülkiyetinin bedeli mukabilinde alınarak parselin toplamının 311m2
olduğu, zamanla genişleyen aile yapısı nedeniyle ilave konutlar yapıldığı
ama bu eklentiler için de 1983 yılında imar affından yararlanılarak gereken
yasal işlemlerin yapılmış olmasına rağmen, davalı idare tarafından
kamulaştırma yapılmadan ve bedel ödenmeksizin söz konusu yapıların
yıktırılmış olduğu açıklanarak; zararın ve taşınmaz bedelinin tesbitine,
zarara neden olan kamulaştırmasız el atma ve yıkımın Altındağ Belediyesi
tarafından yapıldığının tesbiti ile fazlaya dair her türlü dava ve talep
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin el atma tarihinden
itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle; davacıya ait gecekondunun hisseli arazi üzerine yapıldığını,
ruhsatsız ve kaçak olarak inşa edilen taşınmazların imar yolu içerisinde
kalmasından dolayı yıkıldığı ve imar yolunda kalması nedeniyle yıkılan
taşınmaza ilişkin tazminat talepli davanın idari yargıda görülmesi
gerektiği gerekçesi ile görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
7. Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.01.2013 gün ve E:2012/437 sayı ile, davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolundaki süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: Davanın, davacının taşınmazında idarenin bir eyleminden
kaynaklanan zararın tazmini talebiyle açıldığını, Anayasanın 125.
maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlandığını, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı
davaları, idari dava türleri arasında sayıldığını; bu duruma göre, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürütmesi nedeniyle kişilere verdiği zararın
tazminine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin
yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru
veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
saptanmasında esas alınan idare hukuku ilkelerine göre ve 2577 sayılı
İYUK.'nun 2/1-b. maddesinde sayılan tam yargı davası kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunduğu, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari Yargı yerlerinde açılacak
tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan yasa hükümlerinin gereği
olduğu, bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu
sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem
ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığından,
davanın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2’nci maddesinin 1
'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği
gerekçesiyle; 2547 sayılı Yasa’nın 10. maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Altındağ Belediye Başkanlığı bakımından
10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının Ankara İli, Altındağ İlçesi, Yunusemre Mahallesi, 117 Sokak No:2
nolu adreste bulunan taşınmazlarının üzerindeki gecekondu tarzındaki
yapılara ilişkin olarak, taşınmazların imar planında yolda kalması
gerekçesiyle yıkılması nedeniyle, zararın kim tarafından meydana
getirildiği ve miktarının tesbiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 1.000,00 TL nin faiziyle birlikte davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamındaki Altındağ Belediye
Başkanlığı’nın cevabi yazısında; dava konusu edilen Ankara İli, Altındağ İlçesi, Yunusemre
Mahallesi,117 Sokak No:2 nolu adresinde bulunan ve davacının hissedar
olduğu, 11045 ada 1 parselin imar uygulamaları sonucu 23543 ada 1 ve 23545
ada 1 parsellere gittiği, taşınmazlar üzerinde bulunan bir kısım yapıların
ruhsatsız olduğu, söz konusu yapıların imar planında yolda kaldığı ve bu
nedenle davalı idare tarafından yıktırıldığı anlaşılmaktadır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Olayda,
davacıya ait ruhsatsız yapının yolda kalması ve imar planının uygulanmasına
başlanılması nedeniyle yıktırılmasından dolayı zararın tespit ve tahsili
istemiyle dava açıldığı; buna göre, kamu mevzuatı hükümleri çerçevesinde ve
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan uygulama işlemleri
sonucunda davacıya ait yapı için bir bedel ödenip ödenmeyeceğine,
uğranıldığı veya uğranılacağı ileri sürülen zararların giderilip
giderilmeyeceğine, dolayısıyla bir idari işlem olan imar planına
dayanılarak ruhsatsız yapının yıktırılmasından doğan zararın tazminine
ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Altındağ
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 7. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Altındağ Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 7. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 16.01.2013 gün ve E:2012/437 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
04.06.2013 gününde Üyelerden Mustafa AYSAL ve Bahri AYDOĞAN’ın KARŞI OYLARI
ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Davalı
Belediye Başkanlığınca yapılan imar uygulaması sonucunda yolda kalan
veruhsatsız olduğu iddia edilen davacıya ait binanın, davalı idarece
kamulaştırma işlemlerine tevessül edilmeksizin yıktırılması nedeniyle
davacı tarafından kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat davası Adli
Yargı ilk derece mahkemesinde açılmış,
Davalı idare vekilinin
süresi içinde olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği dilekçe
üzerine Danıştay Başsavcılığınca uyuşmazlığın imar mevzuatı hükümleri
çerçevesinde idari yargıda çözümlenmesi gerektiği düşüncesiyle 2247 sayılı
yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar
verilerek, dosya yüksek mahkemeye gönderilmiş,
Yüksek
Mahkemece çoğunluk görüşü ile Danıştay Başsavcılığının başvurusu kabul
edilerek davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuna karar
verilmiştir.
Yüksek çoğunluk görüşüne katılamamaktayız. Zira; 3194 sayılı yasanın 18/10 md "Bu maddede belirtilen kamu
hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayan yapıların belediye veya valilikçe
kamulaştırılmadıkça yıktırılamayacağı" öngörülmüştür. Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 gün 1956/1-6 sayılı
kararında da "Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül
edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın ilgili amme hükmi
şahsiyeti aleyhine men'i müdahale davası açmaya hakkı bulunduğu gibi fiili
duruma rıza göstererek mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine
karşılık gayrimenkulün bedelinin tahsilini de dava edebileceği"
vurgulanmıştır.
Bu halde kamulaştırmasız elatma davasında
görevli yargı kolu Adli Yargıdır.
Maruz
nedenlerle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı yasanın 10. maddesi
uyarınca yaptığı başvurunun reddine karar verilmesi düşüncesinde
olduğumuzdan, sayın çoğunluğun aksi yönde oluşan görüşüne katılamıyoruz.
Üye
Mustafa AYSAL
|
Üye
Bahri AYDOĞAN
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/726
KARAR NO: 2013/934
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 1-Hukuk
uyuşmazlıklarında, adli yargı yerince görevsizlik kararı verildikten sonra,
dava dosyası gönderilmekle idari yargı yerinde dava açılmış sayılmayacağı;
2- 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Şeker Sigorta A.Ş.(Yeni Ünvanı Liberty Sigorta)
Vekili : Av. C.Ü.-Av. A.G.-Av. A.Ö.-Av. B.K.E.
Davalı : 1-M.A.C.
2- İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.İ.A.
O L A Y
: Davacı vekili özetle; davacı şirkete IS-T02-2181352 nolu sigorta
poliçesiyle malikin Slim Yatırım Holding A.Ş. ve sürücünün B.U. olduğu
34…... plakalı vasıtanın 21.05.2004 tarihinde Beykoz’da seyir halinde iken,
malikin ve sürücüsünün M.A.C. olduğu 34……. plakalı aracın çarpmasına maruz
kalarak hasara uğradığını, 21.05.2004 tarihli Kaza Tespit Tutanağına göre
bu kazanın oluşumunda 34……. Plakalı aracın sürücüsü M.A.C.’ın %25 diğer davalı
tarafın %25 oranında kusurlu olmasından dolayı 34……. plakalı araca tedbir
konularak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 764,00TL alacağın
ödeme tarihinden itibaren yıllık yasal faiziyle birlikte vekaletin
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle 29.05.2006
tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
BEYKOZ
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 16.07.2008 gün ve E: 2006/813 K: 2008/926 sayılı
karar ile özetle; dosya arasında bulunan bilirkişi raporuna göre, hurda ve
amortisman bedeli tenzil edildikten sonra davalıların kusurlarına isabet
eden zarar bedelinin 666.75 er YTL olduğu, davalı M.A. C.’ın Zorunlu M.M.S.
Şirketinden davacı sigortanın 689.00TL ödeme aldığı, bu nedenle bu
davalıdan alacağının kalmadığı anlaşıldığından bu davalı hakkında açılan davanın
reddine, davalı Belediye kusuruna isabet eden 666.75 TLnin davalı
belediyeden tahsiline karar vermiştir.
Beykoz
Sulh Hukuk Mahkemesi kararı davalı İstanbul Büyükşehir Belediye vekili
tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
17.HUKUK DAİRESİ: 29.09.2011 gün ve E:2011/2144 K: 2011/8376 sayılı
kararında özetle; davalı Belediye aleyhindeki davanın hizmet kusuruna
dayanılarak açıldığının anlaşılması nedeniyle yargı yolu yönünden
görevsizlik kararı verilmesi gerektiği vurgulanarak yerel mahkemenin kararı
bozulmuştur.
BEYKOZ
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 24.05.2012 gün ve E: 2012/152 K: 2012/1073 sayılı
kararı ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyarak görevsizlik
kararı vermiş, verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin 07.12.2012
tarihinde kesinleşmiştir.
Beykoz
Sulh Hukuk Mahkemesi 03.01.2013 gün ve 2012/152 sayılı yazı ile dava
dosyasını Beykoz nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmiştir.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 24.01.2013 gün ve E: 2013/75 K: 2013/84 sayı ile
özetle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. Maddesinde yapılan
değişikliğe göre, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ve
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekilinin, İstanbul 2. İdare Mahkemesi’ne verdiği
dilekçe ile Beykoz Sulh Hukuk Mahkemesi ile İstanbul 2. İdare Mahkemesi
kararları arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmesi üzerine, dava
dosyası Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri
AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise
ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir” ve 15. maddesinde “Olumsuz
görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren
yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra, ceza davalarında
doğrudan doğruya diğer davalarda ise taraflardan birinin istemi üzerine,
ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin
edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin
belirlenmesi istenir” denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine
uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına
yer verilmiştir.
Öte
yandan; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler”
başlıklı 20.maddesinin 1.fıkrasında; “ (1)
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin,
bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna
başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna
başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki
hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya
da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu
mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.” hükmüne yer verilmiş;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların
açılması' başlıklı 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle
açılması öngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde; çözümlenmesi Danıştay’ın
idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve askeri
yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde
bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün
içinde görevli mahkemelerde dava açılabileceği hükme bağlanmış; Yasanın “İlk inceleme üzerine verilecek karar” başlıklı
15.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1. (Değişik bent: 05/04/1990 -
3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin
3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü
maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli olduğu
konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda
ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki
yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine,
(…) karar verilir” denilmiştir.
Dosyanın,
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca incelenmesinden:
Hukuk
uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın
görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili
mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler
arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı H.M.K’nın 20. (1086
sayılı H.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’ nun 15.
maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “görev” kuralları,
aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin
düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan
mahkemeye dava dosyasının gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme
bulunmamaktadır.
Göreve
ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmiş
olması farklı sonuçlar doğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümü esasına göre
verilen görevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevli mahkemeye
gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede
açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin
uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu
bulunmaktadır.
Olayda, davacı tarafından, idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle
açılmış bir dava bulunmadan, Beykoz Sulh Hukuk Mahkemesi'nce yazı
ekinde dava dosyası İstanbul Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmiş ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine
ait dava dosyası üzerinden inceleme yapılarak görevsizlik kararı verilmiş
olup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9. maddelerinde
öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
2247 sayılı Yasa’nın
15. maddesine göre, olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalarının, son
görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden
sonra, hukuk davalarında taraflardan birinin istemi üzerine ilk görevsizlik
kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek,
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi ve görevli yargı merciin
belirlenmesinin istenmesi gerekmektedir. Ancak, başvuru koşullarının
incelenebilmesi için öncelikle, yargı yerinde usulüne göre açılmış bir dava
bulunması gerektiği tartışmasızdır.
Bu
durumda, ortada idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış bir
dava bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 15. maddesinde öngörülen
koşullar gerçekleşmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasada öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi
gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 15. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 04.06.2013 gününde
Üyelerden Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Dava, davacı şirkete IS-T02-2181352 nolu sigorta poliçesiyle
malikin S. Yatırım Holding A.Ş. ve sürücünün B.U. olduğu 34...... plakalı
vasıtanın 21.05.2004 tarihinde Beykoz’da seyir halinde iken, malikin ve
sürücüsünün M.A.C. olduğu 34........ plakalı aracın çarpmasına maruz
kalarak hasara uğradığını, 21.05.2004 tarihli Kaza Tespit Tutanağına göre
bu kazanın oluşumunda 34......... Plakalı aracın sürücüsü M.A.C.’ın %25
diğer davalı tarafın %25 oranında kusurlu olmasından dolayı 34...........
plakalı araca tedbir konularak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile 764,00TL alacağın ödeme tarihinden itibaren yıllık yasal faiziyle birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır. 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1.
maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile
görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup
görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir" ve 27. maddesinde,
“Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan
veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder" denilmiştir.
Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3.
maddesinin birinci fıkrasında(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.), “İdari
davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına
hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır" ve 9. maddesinin birinci
fıkrasında (Değişik: 5/4/1990 - 3622/2 md.), “Çözümlenmesi Danıştayın,
idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri
yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde,
bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün
içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma
tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak
kabul edilir" hükmü yer almıştır. Olayda,
adli yargı yerince yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilen dava
dosyası idari yargı yerine gönderilmiş ve bu yargı yerince, adli yargı
yerine ait dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak davada adli yargının
görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş olup, İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 ve 9. maddelerinde öngörülen şekilde usulüne
uygun olarak idari yargı yerinde açılmış bir dava bulunduğundan sözetmek
mümkün değildir. Durum böyle olmakla
birlikte, İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre yapılan usule aykırılığın
2247 sayılı Kanunun 27. maddesi kapsamında incelenemeyeceği, bu hususun
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin görev ve yetkisi dışında kaldığı, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının varlığı kabul
edilerek çözüme kavuşturulmasının dava ekonomisine ve Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygun düşeceği, bu nedenle görev
uyuşmazlığının esası incelenerek görevli yargı yerinin belirlenmesi
gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/738
KARAR NO: 2013/935
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.S.
Vekili : Av. M.A.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. M.M.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, Samandıra Mahallesinde bulunan 7413 ada,
14,16,18,23 parsel, 7435 ada 9 parsel; 7440 ada 5 parsel; 7442 ada 23
parsel; 7465 ada 24 parsel sayılı taşınmazların hissedar olarak maliki
olduğunu, söz konusu taşınmazların belediyenin imar uygulaması sonucu dere
mutlak koruma bandı içinde kaldığını, bu durumun müvekkilinin taşınmazları
üzerindeki tasarruf imkanını ortadan kaldırdığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000.00 TL tazminatın
faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde verdiği
dilekçede özetle taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak
açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANADOLU 15. ASLİYE
HUKUK MAHKEMESİ: 21.2.2013 gün ve E:2012/666 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
Davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari
işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmazların, “Dere
Mutlak Koruma Alanı” içinde kalması suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
uğranılan zararın şimdilik; 10.000,00TL'sinin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasında bulunan ve davalı İdarece Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesine
gönderilen yazıda; dava konusu taşınmaz üzerinde İdarelerince herhangi bir
tesis, bina ve inşaat faaliyeti yapılmadığı, malikinin kullanmasına engel
olacak şekilde tel çit v.b. şeylerle de çevrilmediği; bu bölgede bulunan
parselle ilgili alım satımı engelleyici herhangi bir tedbir bulunmadığı,
parsele İdareleri tarafından el atılmadığı; dava konusu parsellerin;
14.01.2011 tarih, 2 sayılı İSKİ Genel Kurul Kararı ile değişiklik yapılan
ve 23.01.2011 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren İSKİ İçme Suyu
Havzaları Yönetmeliği esaslarına göre; eski yönetmelikte "dere mutlak
koruma alanı" tanımı ve bu alanlarda yapılaşma ve faaliyetleri
yasaklayan özel hükümler yer almakta iken, anılan yönetmelikte "dere
mutlak koruma alanı" tanımı ve bu alanlarla ilgili hükümlerin
kaldırıldığı, bu nedenle eski yönetmeliğe göre dere mutlak koruma alanında
kalması nedeniyle yapılaşma ve faaliyet engeli bulunan parsellerdeki tüm
engellerin kaldırıldığı; mezkur parselin; eski havza yönetmeliğine göre
kısmen/tamamen dere mutlak koruma alanında kalmakta iken ilgili yönetmelik
hükümlerine göre parsellerin Ömerli Baraj Gölünün Uzun Mesafeli Koruma
Alanında ve 11.02.2010 tarih 514 sayılı, 12.10.2009 tarih 1989 sayılı İBB
Meclis Kararı ile onaylanan plan sahasında bulunduğu, uzun mesafeli koruma
alanında İdarelerince kamulaştırma yapılmadığı; dere mutlak koruma
alanlarında kalan parseller, Eski Yönetmeliğe göre hiçbir yapılaşma hakkına
sahip değilken, anılan yönetmeliğe göre uzun mesafeli koruma alanında
kalması nedeniyle, yönetmelik EK-2'de verilen yoğunluk değerlerinde
yapılaşma hakkına kavuşmuş olduğu, imar planı revize edilmesi halinde, yapılaşma
haklarının kullanılabileceği; imar mevzuatına uygun olarak yapılması
kaydıyla, uzun mesafeli koruma alanında kalan söz konusu parselde konut,
hayvancılık, ziraat madencilik, sanayi, depolama, eğitim tesisi, sosyal
kültürel tesisler, konut dışı kentsel çalışma alanları, ticaret alanları
vb. zehirli, zararlı olmayan konut dışı yapılaşma haklarını engelleyen bir
hüküm bulunmadığı; dava konusu taşınmazlara dair alınmış bir kamulaştırma
kararı ve kamu yararı kararı bulunmayıp, taşınmaz maliklerine tebligat
çekilmediği; parseller için 2942 sayılı kanununa göre herhangi bir kamulaştırma
bedeli blokesi yapılmadığı ve 4650 sayılı kanunla değişik 2942 sayılı
kanunun 10. maddesine göre İdareleri adına bedel tespiti ve tescil davası
açılmadığı belirtilmiştir.
Olayda,
davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve dere mutlak koruma
alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan müvekkilinin
taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet
hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.2.2013 gün ve E:2012/666 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/761
KARAR NO: 2013/936
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Kurum
çalışanının tedavi amacıyla şehir dışına yaptırdığı usulsüz sevklerden
dolayı davacı kurumun uğradığı zararın tahsili istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : MTA Genel Müdürlüğü
Vekilli : Av. E.K.
Davalı :
R.D.
Vekili :
Av. M.D.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının da aralarında bulunduğu
bir kısım Batı Karadeniz Bölge Müdürlüğü personelinin Sağlık Ocağı’ndan il
dışına yaptırdıkları usulsüz sevklerle konuyu düzenleyen mevzuata aykırı
olarak görev mahallinde yaptırabilecekleri tedavileri il dışında yaptırmak
sureti ile usulsüz tedavi yolluğu almaları ve yine konuya ilişkin mevzuata
aykırı olarak bir kısmının da refakatli olarak il dışına gitmiş
olduklarının öğrenilmesi üzerine Kurum Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca
yürütülen soruşturma neticesinde düzenlenen 09.04.2007 tarih ve 8 sayılı
soruşturma raporu ve 29.06.2007 tarih ve 4 sayılı Disiplin Kurulu Kararı
gereğince davalının kusurlu olduğunun tespit edildiğini ve aynı raporda
davalının kızı İstanbul’da ikamet ettiği halde Marmara Üniversitesi Araştırma
ve Uygulama Hastanesi KBB servisinde yapılan ameliyat nedeniyle gerek
ameliyat için gerekse ameliyat sonrasında tedavi sürecinde Zonguldak’tan
İstanbul’a refakatli olarak 7 kez gitmiş gibi göstererek 2349,60 TL
kurumdan para aldığını, haksız olarak alınan bu paranın faizi ile birlikte
kuruma iadesinin gerektiği, Kamu Zararlarının Tahsili Usulü Hakkında
Yönetmelik ve yine Devlet Memurlarının Tedavi Yardımı ve CeN.e Giderleri Yönetmeliği,
2004, 2005, 2006 yılları tedavi yardımına ilişkin bütçe uygulama
talimatları dikkate alınarak haksız olarak davalının tahsil ettiği 2349,60
TL asıl alacak ile 04.03.2008 tarihinden itibaren işlemiş olan 2785,91 TL
faizin davalıdan alınıp müvekkili kuruma verilmesi istemiyle 26.05.2008
tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ZONGULDAK 2. SULH HUKUK MAHKEMESİ: 13.10.2011 gün ve
E:2008/445, K:2011/971 sayı ile davaya konu alacağın Kamu Zararlarının
Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7/A maddesine göre
tahsili gerekeceği, Harcırah Kanununun 60. Maddesi uyarınca 6183 sayılı
Kanunun uygulanması gerekeceği, tahsil yolu bakımından öncelikle idarenin
amme alacakları hükümlerine göre kesin ve yürütülebilir idari bir tahsilat
işlemine başvurması gerekeceği, bu yol uygulamaya konulup borçlu tarafından
itiraz olunduğu takdirde idari yargıda gereğinin yapılması gerektiği, idari
yargıda çözümlenecek bir olay bakımından davanın idari yargıda çözümlenmesi
gerektiği gerekçesi ile görevsizlik kararı vermiştir. Mahkemece verilen
görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle 27.12.2012 tarihinde
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ZONGULDAK İDARE MAHKEMESİ: 16.01.2013 gün ve E:
2012/1873 K: 2013/27 sayı ile davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen
uyuşmazlık konusu meblağın davalılardan kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin
Usul ve Esaslar hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince tahsili için açılan
is bu davanın, anılan Yönetmeliğin 21. Maddesinin 5. Fıkrası göz önüne
alındığında adli yargıda görülmesi gerektiği gerekçesi ile davanın görev
yönünden reddine karar verilmiş, bu karara itiraz edilmediğinden karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, adli ve idari yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi talebiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca
ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmektedir.
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,
adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, kurum personeli olan davalının sağlık ocağından il
dışına yaptırdığı usulsüz sevkler nedeniyle kuruma verilen zararın faizi
ile birlikte tahsiline ilişkindir.
2804 sayılı
Kanuna göre kurulmuş olan MTA Genel Müdürlüğü, Başbakanlığa
bağlı genel müdürlük iken 13/01/1999 tarih ve 23582 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, Cumhurbaşkanlığının 12/01/1999 tarih ve 39-08/D-4-99-20 sayılı
Onayı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlanmıştır. Davalı ise
MTA Genel Müdürlüğü Batı Karadeniz Bölge Müdürlüğü personelidir.
Davalı Ramis Demirkır, İstanbul ‘da ikamet
eden kızı Müge Demirkır İstanbul Kaymakamlığından Kadıköy Sağlık Ocağına
yaptırdığı 18.01.2006 tarih ve 296 nolu sevkle aynı gün yapılan muayene
sonucu Marmara Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi KBB servisine
sevk edilmiş ve 19.01.2006 tarihinde hastane kaydı yaptırılmasına rağmen
26.01.2006 tarihinde yapılan muayenesi sonucunda ameliyat için hastaneye
yatışı uygun görülmüştür.
Davalı, yaklaşık bir hafta sonra Zonguldak
Bölge Müdürlüğünden alınan 30.01.2006 tarih 61 sayılı sevkle gidilen 3 nolu
Sağlık Ocağına önceki sevk kağıda ibraz edilerek, Zonguldak’taki ikinci ve
üçüncü kademe sağlık kuruluşları atlanarak İstanbul Marmara Üniversitesi
Araştırma ve Uygulama Hastanesine sevk yapılmıştır.
Davacı vekili, davalının kızının tedavi süresi
içerisinde İstanbul Barosu’na bağlı olarak stajını yapmasına rağmen gerek
ameliyat için gerekse ameliyat sonrasındaki tedavi süresince Zonguldak’tan
İstanbul’a refakatli olarak yaptırılan sevklerle 7 kez gitmiş gibi 37
günlük tedavi yolluğu alındığını ileri sürmüştür.Davalı vekili, davacının
iddialarının yerinde olmadığını Batı Karadeniz Bölge Müdürlüğü’nde yapılan
teftiş sonrasına usulsüz sevklerden dolayı ilgili kurumun Memur Disiplin
Kurulu tarafından davalıya verilen “ilerlemenin kısa süreli durdurulması”
cezası ile ödenen tedavi yolluğunun tahsiline ilişkin verilen cezanın İdare
mahkemesince iptaline karar verildiğini, ortada usulsüz sevk işlemlerinin
olmadığını savunmuştur. Olayımızda, davacı kurum
tarafından davalının kusuru nedeniyle meydana gelen zararın tahsili için
kurum çalışanına karşı açılan bir dava söz konusudur.
Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu Zararının Tespiti Ve
Bildirilmesine ilişkin 7. Maddesinde:
(1) Kamu zararları 6 ncı maddede
belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle;
a) Kontrol, denetim veya inceleme,
b) Sayıştay’ca kesin hükme bağlama,
c) Adlî, idarî veya askerî yargılama sonucunda tespit edilir.
(2) Tespit edilen kamu zararına ilişkin
yazı, tutanak, rapor, ilâm ve benzeri belgeler ilgili kamu idarelerine
gönderilir. Kontrol, denetim ve inceleme sonucunda tespit edilerek kamu
idarelerine bildirilen kamu zararlarına ilişkin belgelerde yer alan
hususlar, ilgili harcama yetkilisinin de görüşleri alınmak suretiyle
merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin en üst yöneticisi tarafından
değerlendirilir. Taşrada idarenin en üst yöneticisi ile harcama yetkilisi
görevinin aynı kişide birleşmesi halinde değerlendirme üst yönetici
tarafından yapılır. Yapılan değerlendirme sonuçları dosyasına konulur.
(3) Kontrol, denetim veya inceleme
sonucunda tespit edilen kamu zararına ilişkin belgelerde, sorumlularla birlikte
tahsil sürecine dahil edilecek ilgililer de belirtilir. Bu belirlemenin
yapılmadığı durumlarda, zararın tahsil sürecine dahil edilecek ilgililer
merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin en üst yöneticisi tarafından
yaptırılacak inceleme ile belirlenir.
(4) Yargı kararları ve Sayıştay
ilâmlarıyla tespit edilen kamu zararı alacakları ile değerlendirme
sonucunda takip ve tahsiline karar verilen alacaklar, merkezde strateji
geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili idare birimince takip
edilir.
(5) Sayıştay denetçileri tarafından
inceleme sırasında mevzuata uygun bulunmayan veya noksan görülen işler
hakkında kendilerine gönderilen kamu zararına ilişkin sorguların bir
örneği, ilgili kamu görevlisince ilgisine göre üst yönetici veya en üst
yöneticiye bildirilir. Bu sorgular, kamu idaresince ihbar kabul edilerek gerekli
kontrol, denetim ve inceleme başlatılabilir”
Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu Yararından Doğan Alacakların
Silinmesi başlıklı 21. Maddesinin 5. fıkrasında:
“Alacağın tahsili için açılan davada
kamu idaresi aleyhine karar verildiği ve Yargıtay tarafından da onanmak
suretiyle hüküm kesinleştiği veya kamu idaresi için bir yarar
görülmediğinden temyizden yetkili mercinin onayı alınarak vazgeçildiği
hallerde, Yargıtay ilâmı veya temyizden vazgeçme onayı ile buna ilişkin
aleyhteki mahkeme kararı, hukuk birimince strateji geliştirme birimi veya
ilgili taşra birimine gönderilir. Bu birimlerce de, söz konusu belgelerin
onaylı birer örnekleri ilgili muhasebe birimine intikal ettirilerek
alacağın kayıtlardan çıkarılması sağlanır” şeklindeki düzenlemeler ile kamu
zararlarının tahsiline ilişkin usul belirlenmiştir. Zonguldak 2. Sulh Hukuk
Mahkemesi görevsizlik kararında Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin Kamu Zararının
Tespiti ve Bildirilmesine ilişkin 7. Maddesine, Zonguldak İdare Mahkemesi
ise aynı yönetmeliğin 21. Maddesine dayanmış ise de göreve ilişkin usul ve
esasların yönetmelik ile belirlenmesinin mümkün olmaması nedeniyle davaya
bakmakla görevli mahkemenin Kamu Zararlarının Tahsiline
İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre değil, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı”
başlığını taşıyan 2. maddesinin birinci fıkrasında, “1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari
dava türleri şunlardır: a) (İptal:
Anayasa Mahkemesi’nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı
ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” denilmiştir.
İdari
davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir
başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına
bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanısıra, davanın idare
aleyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek kişiler
aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu
durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve
esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya
eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine
açılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri
olmayıp, davacı alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan dava
olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz
etmek olanaksızdır.
Buna
göre, davacı idare alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan
davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümünde adli yargı
yeri görevlidir.
Açıklanan nedenlerle, Zonguldak 2.Sulh Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Zonguldak 2.
Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 13.10.2011 gün ve E:2008/445, K:2011/971 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/763
KARAR NO: 2013/937
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İcra
ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre itirazın iptali istemiyle açılan
davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Sosyal Güvenlik Kurumu
Vekili :
Av. S.Y. Davalı : N.Ç.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının Sosyal Güvenlik
Kurumunda araştırmacı memur olarak görev yapmakta iken, davalıya
02/2007-03/2009 tarihleri arasında Özel Hizmet Tazminat Oranlarında hata
yapılmak suretiyle 14.053,76 TL sehven fazla ödeme yapılmış olduğunu,
durumun davalı sigortalıya 24.04.2009 tarihinde bildirildiği halde söz
konusu meblağa itiraz edilmediği gibi ödeme de yapılmadığından kurum
alacağının tahsili için Ankara 1. İcra Müdürlüğü’nün 2009/6454 sayılı dosya
ile takip yapıldığı, davalının takibe itirazı sonucu takip durduğundan
itirazın iptali ile takibin devamına, %40 İcra İnkar Tazminatına
hükmedilmesine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava
açılmıştır.
ANKARA
13. İŞ MAHKEMESİ; 13.10.2010 gün ve E: 2009/689 K:2010/820 sayı ile özetle;
davalının İdarede 657 sayılı Yasa’ya tabi araştırmacı memur statüsünde
çalıştığı, uyuşmazlığın tarafların işçi, işveren olmadığı ve uyuşmazlığın
İş Kanunu’ndan kaynaklanmadığı gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle
reddine karar verilmiş, kararın davacı Kurum tarafından temyizi üzerine
Yargıtay 10. Hukuk Mahkemesi’nin 12.04.2011 gün, E:2011/4364 K:2011/5176
sayılı onama kararı ile görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
7. İDARE MAHKEMESİ ; 02.10.2012 gün ve 2012/1612 K: 2012/2524 sayı ile
özetle; davacı idare tarafından, her ne kadar adli yargı kararı esas
alınmak suretiyle dava açılmış ise de, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 1
ve 67. Maddeleri uyarınca, icra takiplerine ilişkin olarak itirazın iptali
davasının görüm ve çözüm yerinin adli yargı yeri olduğu gerekçe gösterilmek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, yapılan itiraz
başvurusu üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 16.01.2013 gün ve
E:2013/110 K:2013/629 sayılı kararı ile görevsizlik kararı onanarak
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi talebiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, dava dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile, Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle
açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret
edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince
düzenlenen ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip
borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere
yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın
takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir.
(Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra:
17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile icra dairesinin
bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin
anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye
mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 13.İş Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13. İş
Mahkemesi’nin 13.10.2010 gün ve E:2009/689 K:2010/820 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/766
KARAR NO: 2013/938
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ç.
Vekili : Av.B.B.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.D.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekom A.Ş.
Kayseri İl Müdürlüğü emrinde teknisyen olarak görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adının 29.06.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini,
bunun üzerine Erciyes Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanlığı’na
atandığını ve yeni görevine başladığını, 18.08.2011 tarihli dilekçesiyle
yaptığı başvurusu ile ek ödemelerin maaşına yansıtılmasını istemiş ise de
bu talebinin zımnen reddedilmesi nedeniyle davalı kurum tarafından
davacının maaşına eklenmeyen ikramiye ve aylık ek ödemelerinin maaş nakil
ilmühaberine eklenmesi ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi talebinin
davalı kurum tarafından zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile başvuru
tarihinden itibaren eksik ödenen farkın yasal faizi ile birlikte ödenmesi
istemiyle 12.12.2011 tarihinde idari yargıya dava açmıştır.
KAYSERİ
1. İDARE MAHKEMESİ : 27.12.2011 gün ve E: 2011/1520 K: 2011/1319 sayı ile
vermiş olduğu kararında özetle; davalı olarak gösterilen Türk
Telekomünikasyon A.Ş.deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ye
satılmış ve böylece Türk Telekomünikasyon A.Ş. kamu kurumu niteliğini
yitirdiğinden idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz edilemeyeceği davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar verilmiş ve bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
DANIŞTAY
5. DAİRESİ: 05.07.2012 gün ve E: 2012/2790 K: 2012/5119 sayı ile vermiş
olduğu kararında özetle; davalı şirketin Telekomünikasyon Kurumu ile Türk
Telekom arasında imzalanan “ Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine
İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi “ ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve
yetkisi ile donatılmış olması nedeniyle belirlenen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna
varıldığından davacının temyiz isteğinin kabulü ile Kayseri 1. İdare
Mahkemesinin görevsizliğe ilişkin kararının bozulmasına karar verilmiş,
Mahkemece bozma kararına uyulmuştur.
Davalı
vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına
girdiği öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
KAYSERİ 1. İDARE MAHKEMESİ: 27.11.2012 gün ve
E:2012/954 sayı ile, imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek
hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel
yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için,
406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği; bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından,
hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin bulunduğu; bu durumda,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin
görevliliğine karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'i,
Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin Blok
Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe
Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128.
maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel
kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın
Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci
fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." hükmünün yer
aldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen
gerçekleştiği tarihten sonra davacı ile davalı şirket arasındaki uyuşmazlığın,
01/01/2006 tarihinden itibaren yeni nakil belgesi düzenleninceye kadar
geçen süre içinde tahakkuk eden zam ve tazminatlar ile maaş nakil
ilmühaberinin düzenlendiği tarihinden itibaren ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen
eksik ücretlerinin yasal faizi ile ödenmesi ve davalının redde ilişkin
işleminin iptali talebinden kaynaklandığı; öte yandan, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
"a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri
olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacı ile özelleştirilen kuruluş arasındaki uyuşmazlık
konusu davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı yerinin,
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde bu kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Kayseri 1. İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kayseri 1. İdare
Mahkemesi’nin 27.11.2012 gün ve E:2012/954 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/770
KARAR NO: 2013/939
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.S.
Vekili :
Av. M.B.
Davalı :
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili :
Av. H.K.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Yüzüncü Yıl Üniversitesi
adına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında Orta Doğu Teknik
Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyolojik Bilimler Bölümünde doktora
eğitimini alması nedeniyle davalı Yüzüncü Yıl Üniversitesi ile imzalamış
olduğu Yenimahalle 4. Noterliğinin 27.12.2004 gün ve 51722 yevmiye numaralı
kefalet senedine göre yerine getirmesi gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün
iptali istemiyle davalı idareye vermiş olduğu 19.6.2012 (varış) tarihli
dilekçesindeki talebinin reddine ilişkin Davalı Üniversitenin 27.6.2012 gün
ve 3666 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
VAN 1. İDARE MAHKEMESİ; 4.10.2012 gün ve E:2012/1334 sayı ile, 2547 sayılı
Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir Diğer
Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne
dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan
işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna
varıldığı, gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Olayda, davacı Orta Doğu
Teknik Üniversitesinde görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet
senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal
karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi
arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme
ilişkisi kurulduğu, dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki
sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan
borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu bu nedenlerle 2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Biyolojik Bilimler
Bölümünde doktora öğrencisi olan davacının, davalı üniversite lehine
yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.)
Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi
kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir
üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu
şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar,
bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi
veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre
bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine
getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim
kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları
bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Ortadoğu Teknik Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme
uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülüğün iptali
istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Van 1. İdare
Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Rektörlük
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Van 1. İdare Mahkemesinin
4.10.2012 gün ve E:2012/1334 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde Üyelerden Sıddık
YILDIZ’ın KARŞIOYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa
uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi yetiştirme programı
kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç göz önünde
bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit
düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından söz etmeye
olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir
uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/771
KARAR NO: 2013/940
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, özelleştirme tarihinden sonra
tesis edilen işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği
K A R A R
Davacı :
Y.Ö.
Vekili
: Av. B.B.
Davalı
: Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. B.S.Y.
O L A Y
: İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı, Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü Bünyan Devlet
Hastanesi emrine atanmıştır.
Davacı 18.8.2011 tarihli dilekçesiyle,
maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini istemiş; bu isteği zımnen reddedilmiştir.
Davacı vekili; davalı idarenin zımni ret işleminin
iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri 1. İdare Mahkemesi: 13.12.2011 gün ve
E:2011/1494, K:2011/1296 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekom
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay
5. Daire Başkanlığı: 05.07.2012 gün ve E:2012/2498, K:2012/5106 sayı ile,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ilgili olarak
bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
sonucuna varılmakta olduğu aksi yöndeki kararda isabet görülmediği gerekçesiyle
davacının temyiz isteminin kabulüyle İdare Mahkemesince verilen kararın
bozulmasına karar vermiş, Mahkemece bozma kararına uyulmuştur.
Davalı
vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına
girdiği öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
KAYSERİ 1. İDARE MAHKEMESİ: 22.11.2012 gün ve
E:2012/971 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesi hükümleri uyarınca,
kamu kurumuna nakil hakkı bulunan personelden hizmet sözleşmesi
feshedilenlerin 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi uyarınca yeniden kamu
personeli statüsüne girdiğinde kendilerine ödenecek ücretin hesaplanması
görevinin idari nitelik taşıdığı, bu hesaplama konusunda T.
Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı, anılan şirketin belirlediği
atamaya esas ücrete göre personele atandığı kurumda ödenecek maaşın tespit
edilecek olması dolayısıyla T. Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinin kamu görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi,
öte yandan davacının kamu kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne
girmesi karşısında, kamu görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı
iddiasına dayandırılan ve bu nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari
uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal
hak istemiyle açılan davanın görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari
yargıya ait olduğu, gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine
ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosya
örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'i,
Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin Blok
Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe
Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128.
maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel
kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın
Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasında,
"Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin
altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa koyucu
tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu personeli
sayıldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen
gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki uyuşmazlığın,
bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığı, öte yandan, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
"a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri
olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin; özelleştirilen kuruluş
tarafından reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ise davada
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurusunun zımnen reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
Kayseri 1. İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
Kayseri 1. İdare Mahkemesinin 22.11.2012 gün ve E:2012/971 sayılı
GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/772
KARAR NO: 2013/941
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.K., 2- H.K., 3-
S.F., 4- R.Y.
Vekili :
Av. M.Y.
Davalılar
: 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. S.T.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu
mevkii, 4151 Ada, 6 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 8.3.2013 gün ve
E:2012/477 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar vekillerinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13. maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b
bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar
vekillerinin görev itirazının, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar vekillerinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 8.3.2013 gün ve E:2012/477
sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/773
KARAR NO: 2013/942
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.K., 2- Y.K., 3-
M.K., 4- K.Ş., 5- Ş.D., 6- M.K., 7- Y.S.
Vekili :
Av. O.T.
Davalılar
: 1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu
mevkii, 4055 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında rekreasyon tesisleri alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili süresi
içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.1.2013 gün ve
E:2012/508 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın
10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında rekreasyon tesisleri alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında rekreasyon tesisleri alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında
yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Antalya 8. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 8. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 18.1.2013 gün ve E:2012/508 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/780
KARAR NO: 2013/943
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Davalılardan
Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Halk Eğitim Merkez’inde açılan meslek kursu
atölyesinde öğretici olarak görev yapan davacının, kıdem tazminatı
alacağının tahsili amacı ile açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı :
H.A.
Vekili :
Av. S.Y.
Adli ve
İdari
Yargıda
Davalılar :1.Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğü
Vekili :
Av. D.T.
2. Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av.F.K.
Sadece
Adli
Yargıda
Davalı : 3.Sosyal Güvenlik Kurumu
Vekili :
Av.C.Ö.
O L A Y
: Davacı vekili, Zile Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi’ne verdiği dava
dilekçesinde özetle; davacının Zile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı
ile Milli Eğitim Bakanlığı Milli Eğitim Zile Halk Eğitim Müdürlüğü
Merkezine ait ayakkabı atölyesinde 12.12.1988 tarihinde kursiyer olarak
göreve başladığını, 20.06.1990 tarihinde kursiyerliğinin bitmesi üzerine bu
tarihten itibaren aralıksız ve sürekli olarak çalışmaya davanın ettiğini,
01.05.1993 tarihinde SSK işe giriş bildirgesinin verildiğini, 1994
tarihinde askere gittiğini, 1996 yılında döndüğünde aynı yerde çalışmaya
devam ettiğini, davacının 1993,1996 ve 1997 yıllarına ait sigorta
primlerinin eksik yatırıldığını,1988,1999,2000,2001,2002,2003 yıllarına ait
sigorta primlerinin ise hiç yatırılmadığını, bu sürelerde sigortalı olduğunun
tespiti ile hak kazandığı 3600,00 TL kıdem tazminatının iş akdinin fesih
tarihinden itibaren yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
ZİLE
ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ: 18.11.2011 gün ve 2011/162 karar sayılı kararı
ile davacının davasını kıdem tazminatı talebi yönünden tefrik ederek
2011/407 esasa kaydetmiş, 21.11.2011 tarih ve 2011/418 sayılı kararı ile
davanın, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda tanımlanan hizmet akdinden
kaynaklanan bir dava olmadığı, kanun ve yönergeler ile çerçevesi çizilen
statüler hukuki ile ilgili bir dava olduğu belirtilerek davanın idari
yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk
Dairesi’nin 04.12.2012 tarih ve 2012/40600 karar sayılı kararı ile mahkeme
hükmünü onanmış, bu suretle karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 3600,00 TL
kıdem tazminatının işten çıkarılma tarihinden itibaren işleyecek yıllık
mevduata uygulanan en yüksek faizi ile davalılardan tahsili istemi ile
idari yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 29.03.2013 gün 2013/78 sayılı ara kararı ile davalı ile
davacı arasında kural olarak yazılı olması gereken ve kamuda genel istihdam
politikası ile tespit edilen ilkelere uygun bir sözleşmenin ve davalı
idarelerce genel kadro usulüne uygun bir atama tasarrufunun bulunmadığını,
diğer taraftan Zile Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2011/62 esas sayılı
dosyasına davalı idarece verilen cevap dilekçesinde davacının kurumda işçi
sıfatı ile değil kursiyer öğrenci sıfatına sahip olarak çalıştığını,
dosyaya sunulan ücret bordrolarında davacının kursiyer olarak gözüktüğünü,
sonuç olarak davacının kamu personeli rejimine tabi olmadığını, ileri
sürdüğü iddiaların niteliği itibari ile işçi olduğunu iddia eden davacının
talep ettiği tazminatın 1475 sayılı iş kanunun hükümlerinden kaynaklandığını,
5521 sayılı İş Mahkemeleri kanunun 1. Maddesinde İş Kanununun
uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların İş Mahkemeleri’nde çözüleceğinin
düzenlendiğini, bu kapsamda davacının işçi olup olmadığına karar verme ve
bir alacağı var ise belirleme görevinin adli yargıya ait olduğunu
belirterek görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar
ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, her iki yargı yerinde ortak işlem olan davacının kıdem
tazminatı esas 3600,00 TL alacağı yönünden oluşan
olumsuz görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının Zile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile Milli Eğitim
Bakanlığı Milli Eğitim Zile Halk Eğitim Müdürlüğü Merkezine ait ayakkabı
atölyesinde ilk olarak kursiyer daha sonra işçi olarak çalıştığı,
10.08.1992 tarihinden 11.11.2003 gününe kadar - dava konusu yerde askerlik
yaptığı 1994 tarihinden 1996 tarihine kadar olan süre hariç- sürekli ve
aralıksız olarak çalışması nedeni ile hak kazandığını ileri sürdüğü 3600,00
TL kıdem tazminatının iş akdinin fesih tarihinden itibaren yıllık mevduata
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi talebine ilişkin alacak davasıdır.
Davacının çalıştığı dönemde yürürlükte
olan 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003 tarih ve 25134 sayılı R.G.de
yayımlanan 4857 sayılı Kanunun 120. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 1475
sayılı İş Kanunu 1.maddesinde :
“Bir hizmet akdine dayanarak herhangi
bir işte ücret karşılığı çalışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek
kişiye işveren, işin yapıldığı yere işyeri denir.”
26/01/2006 tarihli ve 5450 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki Ve Teknik
Öğretim Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun’un 5. Maddesinde:
“Mesleki
ve teknik öğretim okulları döner sermaye atelyelerinin muamelatı, idare
tarzı ve siparişlerden alınacak ücretlerle bu atelyelerde yapılan sipariş
işlerinde çalıştırılacak talebeye umumi hasılattan verilecek ücretler
Maliye ve Milli Eğitim Bakanlığınca müşterek tesbit olunur.”
Milli Eğitim Bakanlığı İşletmeler
Dairesi Başkanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Çalışma Yönergesi’nin sürekli
işçi kadroları”nın kapsamı başlıklı 13. Maddesinde :
“a) Bakanlıkça tahsisli ve vizeli işçi
kadrosu verilmeyen işletmelerin işçi çalıştırmaları mümkün değildir. Kadrosuz
işçi çalıştırmak suç olduğu gibi bu işçilere ödenen ücretlerde
sorumlulardan geriye tahsil edilir,
b) Sürekli işçi kadrolarının
işletmelere göre dağılımı yeniden düzenlenerek, Devlet Personel Başkanlığı
ile Maliye ve Gümrük Bakanlığı'na vize ettirilmiştir, (Ek : 6)
c) Her işletme kendisine tahsis edilen
bu sürekli işçi kadrolarında boş varsa veya herhangi bir nedenle boşalırsa
(emeklilik, ölüm, istifa vb.) bu boş kadrolara işletmeler Dairesi Başkanlığı'nın
izni alınmadan kesinlikle işçi alınmayacaktır.
d) Başkanlığın yazılı müsaadesi olmadan
işçilerin işine son verilmeyecektir.
e) Kendi isteği ile ayrılan veya ölen
işçilerin durumu derhal Başkanlığa bildirilecektir.
f) Bu kadroda çalışan işçilerin emekli
olmaları, işten ayrılmaları veya işten çıkarılmaları halinde Başkanlığın
uygun görüşü alınmadan herhangi bir ad altında tazminat ödenmeyecektir. Bu
konudaki izin talep yazılarında; emekliliğin türü (yaşlılık, malulen vb)
işten çıkış yada çıkarılış nedeni, döner sermayede çalıştığı süre (yıl, ve
ay olarak) son aldığı ücret vs sigorta sicil numarası bildirilecektir.”
Milli Eğitim Bakanlığı İşletmeler
Dairesi Başkanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Çalışma Yönergesi’nin 42.
maddesinde :
“a) Döner sermayede siparişler üzerinde
fiilen çalışan öğrenciye atölye şeflerince takdir edilen ücret ödenir.
Ancak, bu ücret saat başına 200- lirayı geçemez.
DEĞİŞİKLİK : - 3423 sayılı kanun
kapsamında çalışan öğrenciler için;
a) Her dereceli Mesleki ve Teknik
Öğretim okul ve kurumlarında öğrenim gören öğrencilere öğrenci hakkı olarak
saat başına azami, günlük asgari ücretin 1/8'i kadar ücret ödenir.
b) Her dereceli Mesleki ve Teknik
Öğretim Okul ve Kurumlarında üretim işlerinde çalışan öğrencilerle, kursiyer,
stajyer öğrencilerin işçilikleri atölye şefleri tarafından takdir edilir.
-3308 sayılı kanun kapsamında çalışan
öğrenciler için ; yaşına uygun asgari ücretin %30'undan aşağı olmamak üzere
ücret ödenir. Asgari Ücret Tespit Komisyonunun belirlediği yaşına uygun
asgari ücrete göre saat ücreti belirlenir.)
b) Öğrenci ücretleri gelir vergisinden
muaf olduğundan, bu ücretten sadece % 06 damga, vergisi kesilerek, kalanı
net olarak ödenir.
c) Öğrenci ücretleri takip eden ayın 10
una kadar ödenir.d) Kız Teknik Öğretim Olgunlaşma Enstitüleri, Pratik Kız
Sanat Okulları, Pratik Erkek Sanat Okulları ve Halk Eğitim merkezlerindeki
kursiyerler öğrenci gibi değerlendirilmeyecek, iş becerisi iyi olan
kursiyerlere (a) fıkrasına göre ücret ödenir.
e) Yapılacak işlerde işçilik tutarı hesaplanırken
(tahsis edilirken) öğrenci hakkı da içinde olacaktır. Yani ödenen işçilik
ücreti ile öğrenci hakkının toplamı o iş için tahsis edilen işçilik
tutarını aşmayacaktır.
f) Sadece ikinci ve üçüncü sınıf
öğrencilerine ücret ödenecektir. “
şeklindeki düzenlemeler ile Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı mesleki ve teknik
öğretim okullarında çalıştırılacak öğrencilere ilişkin çalıştırma ve ücret
esaslarının belirlendiği görülmektedir.
Bu düzenlemeler ışığında dava dosyası
incelendiğinde; davacının davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı
okulda yazılı bir hizmet akdine dayalı olarak çalışmadığı, dosya kapsamında
bulunan 1992 tarihinden 2003 tarihine kadar olan maaş bordrolarının
incelemesinden davacının maaşını kursiyer sıfatı ile aldığı, Tokat Valiliği
İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 16.06.2011 tarihli yazı cevabından; davacının
öğretmen olarak çalıştığını iddia ettiği 1988 tarihi ile 2003 tarihleri
arasında adı geçen ayakkabıcılık kursu öğreticisi olarak Atölye Şefi Dursun
Özkarslı ve Necmi Kaya’nın görevlendirildiğinin anlaşıldığı, tüm bu
bilgiler birlikte değerlendirildiğinde davacının dava konusu ayakkabıcılık
atölyesinde Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki Ve Teknik Öğretim
Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun’un 5. Maddesine göre istihdam edildiği
anlaşılmaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir” denilmek sureti ile idari
yargıda görülecek dava ve işler sayılmıştır.
30.01.1950 tarih 5521 Sayılı İş
Mahkemeleri Kanunu’nun 1. Maddesinde:
“İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya
işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü
hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli
olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.” denilmek sureti ile
İş Mahkemelerinin görev alanı da belirlenmiştir.
Tüm bu yasal düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde, davacı 1988 ile 2003 tarihleri arasında
Tokat İli Zile İlçesi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı Ayakkabıcılık
Atölyesinde aralıksız ve sürekli olarak çalıştığını, bu sebeple 1475 sayılı
İş Kanunu’nun 14. Maddesi gereğince kıdem tazminatına hak kazandığını iddia
ettiğine göre, davacının işçi sıfatı taşıyıp taşımadığı, taşıyor ise
çalışmaları karşılığında kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı,
kazanmış ise miktarının belirlenmesine ilişkin uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Zile Asliye
Hukuk (İş) Mahkemesinin Görevsizlik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Zile Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 21.11.2011 tarih ve 2011/407
Esas 2011/418 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/783
KARAR NO: 2013/944
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- A.H., 2- M.H., 3- S.A., 4- F.A., 5- D.B.
Vekili : Av. M.E.
& Av.Ş.Ö. Davalılar : 1- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili
: Av. H.İ.Y. 2- Melikgazi Belediye Başkanlığı/Kayseri Vekili : Av. Z.S.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin hissedar oldukları Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Germir Mahallesi,
11374 ada, 4 parselde kayıtlı bulunan taşınmazın, 5 yıldan daha uzun süre
önce onanmış ve kesinleşmiş 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre, yeşil alanda/parkta kaldığını; bu
imar durumuna göre taşınmazdan fiilen ve hukuken tasarruf etme imkanının
ortadan kalktığını; İhtisas dairesi olan Yargıtay 5.HD’nin 03.05.2011
tarih,2011/182 Esas ve 2011/7779 Karar sayılı ilamı ile aynı dairenin
22.03.2011 tarih, 2010/17128 Esas ve 2011/5077 Karar sayılı ilamında da
benimsenen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5-662
Esas ve 2010/551 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; 3194 Sayılı
Yasa'nın 10.maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli imar planının
kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde davalı belediyece dava konusu
taşınmazın ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine
getirilmemesi ve taşınmaz malikinin süresi belirsiz şekilde kısıtlanması
nedeniyle kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat şartları oluştuğundan,
taşınmazın bedelinin ödenmesinin gerektiğini; bu aşamaya kadar davalı
idarece herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi, taşınmazın
bedelinin ödenmediğini ve söz konusu olaylarda müvekkillerinin de rızası
alınmadığından dava konusu taşınmaza el atılmış olduğunu; bunun sonucunda
müvekkilinin çok büyük zarara uğradığını, yapılan işlemin hukuka ve
özellikle mülkiyet hakkına aykırılık oluşturduğunu ifade ederek; fazlaya
ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 15.000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır. Davalı İdarelerin vekilleri, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev
itirazında bulunmuşlardır. KAYSERİ
4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.10.2012 gün ve E:2012/186 sayı ile, yargı
yoluna ilişkin görev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı İdarelerin
vekillerinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri
dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında park ve yaya yolu olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalı İdarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında park
alanı ve yaya yolu olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 15.000,00 TL tazminatın faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, dava konusu taşınmazın, 1/1000 ölçekli imar
planında şeritvari park alanı ve
yaya yolu olarak ayrıldığı, plan kapsamında taşınmaz üzerinde
yapılmış tesis bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla park alanı ve yaya yolu
kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İdarelerin vekillerinin, görev itirazlarının, Kayseri 4.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri 4.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2.10.2012 gün ve E:2012/186 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/785
KARAR NO: 2013/945
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.S.
Vekilleri : Av. M.E.A. - Av. C.A.
Davalılar
: 1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. D.B.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.N. K.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin hissedar olduğu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Öveçler Mah. 27794
Ada, 6 parsel sayılı taşınmazın,
yapılan imar planında, “Park Alanı” olarak ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine
kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; taşınmazın imarlı arsa niteliğinde
olduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 20 1 07551 K. sayılı
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini; yapılan
müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya
ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 3.000,00 TL’sı
bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en
yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının davalı
idareye tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri, süresi içerisinde görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 21.ASLİYE
HUKUK MAHKEMESİ: 2.10.2012 gün
ve E: 2012/251 sayı ile, Davalı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı
idarelerin vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında park alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, Davacının taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı
idarelerin vekillerinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen
biçimde, anılan davalı idareler ve davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında park alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
3.000,00 TL.sı bedelin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
Davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla “Park ve Spor Alanı” kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi
konulduğu, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan Davacıya ait taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin, görev itirazlarının, Ankara 21.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 21.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2.10.2012 gün ve E: 2012/251 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/786
KARAR NO: 2013/946
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-M.S., 2- A.S., 3- T.S. Mirasçıları; a- B.S., b- H.S., c- R.H.S., d-
İ.H.S.
Vekili :
Av. N.B.
Davalılar
: 1- Ankara
İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. S.K.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.D.
3- Ostim Organize
Sanayi Bölgesi Müdürlüğü
Vekili :
Av. A.Ö., Av. H.İ.K.
4- Maliye Hazinesi
Vekili :
Av. N.A.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedarı oldukları Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Macun Mahallesinde bulunan 43452 ada 1 parsel sayılı
taşınmaza, davalı idarenin herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın eğitim alanı olarak kullanmak
üzere el attığını; arsa vasfındaki taşınmazın Ankara’nın değerli bir
bölgesinde bulunduğunu; bu durumda kamulaştırmasız el atma nedeniyle,
kamulaştırmasız el atma tazminatına hükmedilebilmesi için dava açtıklarını
ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000
TL'nin yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalıların vekilleri, süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
ANKARA
11.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.2.2013 gün ve E:2012/517 sayı ile,
davalıların yargı yolu itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan, Ankara
İl Özel İdaresi, Milli Eğitim Bakanlığı ve Maliye Hazinesi vekillerinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında eğitim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalılardan, Ankara İl Özel İdaresi, Milli Eğitim Bakanlığı ve
Maliye Hazinesi vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, anılan
davalı idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında eğitim alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000,00
TL’nin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, dava konusu Ankara İli, Yenimahalle İlçesi,
Macun Mahallesinde bulunan 43452 ada 1 parsel sayılı taşınmazın, Eğitim Alanı kullanımında kaldığı,
taşınmaz
üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis bulunmadığı anlaşılmıştır
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla eğitim alanı
kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan davacılara ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara İl Özel İdaresi, Milli Eğitim
Bakanlığı ve Maliye Hazinesi vekillerinin görev itirazlarının, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Ankara İl Özel İdaresi, Milli Eğitim
Bakanlığı ve Maliye Hazinesi vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 11. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 27.2.2013 gün ve E:2012/517 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/787
KARAR NO: 2013/947
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.B.
Vekilleri
: Av. A.Y. & Av. F.Y. & Av.A.A.D.
Davalılar
: 1- Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.B.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.E.K.
O L A Y :
Davacı vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Alacaatlı Mahallesi mevkii, 60941 ada, 4 parselde kain taşınmazın,
yapılan imar planında, “Kentsel
Rekreasyon Alanı" olarak ayrıldığını ve tapu kaydına
"Kamulaştırılacak" şerhi işlendiğini; imarlı arsa niteliğindeki
taşınmaza, davalı idarelerce fiilen el atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu'nun 15/12/2010 tarih, 2010/5-662 E. ve 2010/551 K. sayılı
kararı ile, bu tür yerlerin bedelinin maliklere ödeneceğine karar
verildiğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya
ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL.
bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte,
davalı idarelerden alınarak davacı müvekkile ödenmesine; dava konusu taşınmazdaki
paylarının tapuda, davalı idareler adına tescil edilmesine karar verilmesi
istemiyle; adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri,
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA
10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.3.2013 gün ve E:2012/518 sayı ile, davalı
tarafın görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kentsel rekreasyon alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında kentsel rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL bedelin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili
tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye Başkanlığı, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 12.10.2012 gün ve 19456 sayılı yazısında; 60941 ada 4
parselin; 1/1000 ölçekli, 84225 nolu parselasyon planı kapsamında yapılaşma
koşullarıyla “Kentsel Rekreasyon
Alanı” kullanımında kaldığı; 1/1000 ölçekli 84225 nolu parselasyon
planı notlarında Kentsel Rekreasyon Alanları için, “72.2. Kentsel
rekreasyon alanları, mevcut kullanım ve topografik özellikleri dikkate
alınarak projelendirilecek özel planlama alanlarıdır. Bu alanların
projeleri ve uygulamaları ilgili belediyesince özel proje yapılarak
uygulamaya açılır. Bu alanda yalnız rekreasyonla ilgili tesisler
yapılacaktır, (lokanta, büfe, açık hava tiyatrosu, açık kapalı spor
tesisleri, çocuk bahçeleri oyun alanları, piknik ve eğlence yerleri vb.)
E=0.05, yapı yaklaşma mesafeleri ve yapı yükseklikleri proje özelliklerine
göre belirlenir. Açık hava tiyatrosu emsal dışındadır.12.3. Kentsel
rekreasyon alanlarında, ilçe belediyesince hazırlanacak kentsel tasarım
proje koşullarına uygun ölarakT0700(T m2'den az olmamak kaydıyla ifraz
edilebilir. “ denildiği; söz konusu imar planının, Yenimahalle Belediye
Meclisinin 13.11.2002 gün ve 398 sayılı kararı ile uygun görülerek, Ankara
Büyükşehir Belediyesi İmar Daire Başkanlığının 26.09.2003 gün ve 17776
sayılı yazıları ile onaylandığı hususları tespit edildiği belirtilmiştir.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla Kentsel
Rekreasyon
Alanı kullanımında kaldığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 10. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 5.3.2013 gün ve E:2012/518 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/792
KARAR NO: 2013/948
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.D.
Vekili : Av.S.B.
Davalı : Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.
C.Ç.B.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul İli,
Bağcılar İlçesi, Yeni Mahalle F21e22b2d (Eski 245 dt 4e Pafta) 2353 (21)
ada Parsel: 3, 4 ve 5 nolu parsellerin maliki olduğunu; bu parsellerin,
yürürlükte olan planlarda sırasıyla, 26/11/1990 TT'li Kirazlı Islah imar
planında çocuk bahçesi, 19.10.2004 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar
planında çocuk bahçesi, 15.9.2008 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama İmar
planında çocuk bahçesi olarak düzenlenmesinin yapıldığını; müvekkile ait 3
adet taşınmazın tamamının 1990 tarihinden itibaren tüm imar planlarında çocuk bahçesi olarak düzenlendiği
halde, herhangi bir kamulaştırma yapılmadığını, tahsis amacına uygun bir
tesis kurulmadığını; müvekkilince defalarca başvurulmasına rağmen, mülkiyet
haklarını kısıtlayan, tahsis amacı dışına çıkarılmasına yönelik bir imar
plan değişikliği yapılmadığını, kamulaştırma işlemi de yapılmadığını, bedel
olarak tazminat ödenmediğini, İnşaat izni verilmediğini; müvekkilinin
mülkiyet hakkının uzun süredir kısıtlandığını; bu durumun yürürlükteki
mevzuata aykırı olduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile, 588.000,00 TL( Beşyüzseksensekizbin Türk lirası) tazminatın
kamulaştırmasız el koyma hükümleri çerçevesinde davalıdan tahsiline;
alacaklarına dava tarihinden kararın kesinleşmesine kadar yasal faiz, karar
kesinleştikten sonra Anayasanın 46/ son fıkrası uyarınca kamu alacakları
için ödenen en yüksek faiz uygulanmasına; talep halinde taşınmazların tapu
kayıtlarının iptali ile davalı adına tesciline karar verilmesi istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
BAKIRKÖY 7.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:15.11.2012 gün ve E:2012/288 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında çocuk bahçesi olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10.
maddede öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmazlarına, imar
planlarında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla 588.000,00 TL bedelin, faizi
ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8.maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Bağcılar Belediye Başkanlığının 17.7.2012 gün ve
M.34.3.BAĞ.0.29.00.00-310.03.99.01-61656 sayılı yazısının incelenmesinden;
Bağcılar İlçesi Yenimahalle F21c22b2d pafta, 2353 (21) ada, 3, 4 ve 5
parsel sayılı taşınmazların, 15.09.2008 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli
Bağcılar Uygulama İmar Planında; Çocuk
Bahçesi Alanında kalmakta olduğu; anılan taşınmazlarda kamulaştırma
yapılmasına ilişkin herhangi bir işlem bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının maliki olduğu taşınmazların imar planıyla Çocuk Bahçesi
Alanında kaldığı, aradan uzun
yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve E:2012/288 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/793
KARAR NO: 2013/949
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-H.K., 2-B.K., 3-Ş.K., 4-İ.K., 5-Y.U., 6-F.İ., 7-S.G., 8-A.U.(O.)
Vekilleri
: Av. N.A. - Av. F.A.
Davalılar
: 1- Konyaaltı
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.Y.
2- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.O. 3- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Haz.Av. F.S.
4-Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.T.C.C.
O L A Y : Davacıların
vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Konyaaltı İlçesi,
Hurma Mahallesi, 8441 Ada 4 parsel sayılı taşınmazın, imar planında okul yeri/ilkokul olarak
ayrıldığını; 1/l000 Ölçekli uygulama imar planının 15-16 sene önce
yapıldığını, o zamandan beri plana yönelik hiçbir işlem yanılmadığını,
kısıtlılık durumunun devam ettiğini; taşınmazı kamulaştırmayarak veya takas
yoluyla davacıya başka bir yerden taşınmaz yer vermeyerek pasif kalmak
suretiyle tasarrufunu engelleyen davalı idarenin, Anayasada yer alan temel
hak ve hürriyetlerle bireyin mülkiyet hakkına saygılı olduğundan söz
edilemeyeceğini; bunun hukuk güvenliğini yok ettiğini; imar
planının fiilen hayata girilmemesi, pasif ve suskun kalmak
ve işlem tesis edilmemek sureti ile mülkiyet hakkının kısıtlandığını,
bunun, taşınmaza davalılar tarafından el atıldığının kabulünü
gerektirdiğini; bu konuda, Yargıtay Genel Kurulunun ve Yargıtay 5. Hukuk
Dairesinin emsal kararları bulunduğunu ifade ederek; fazlaya dair ve diğer
tüm hakları saklı tutularak, imar planının fiilen hayata geçirilmemesi, pasif
ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle mülkiyet hakkı
kısıtlanarak taşınmaza davalılar tarafından el atıldığının kabulü
gerekeceğinden, şimdilik 20.000,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmışlardır.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı, Milli Eğitim
Bakanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekilleri
süresi içinde görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.2.2013 gün ve E:2012/542 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında ilkokul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu taşınmazlarına, imar
planında okul yeri/ilkokul alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000,00 TL'si bedelin
faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla İlkokul Alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Antalya
6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1.2.2013 gün ve E:2012/542
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/794
KARAR NO: 2013/950
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.O.
Vekili :
Av. M.Y
Davalılar
: 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. Z.H.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin Antalya - Konyaaltı, Arapsuyu mevkiinde
bulunan, aşağıda ada ve parsel numaraları yazılı taşınmazlarda hissedar
olduğunu;
ADA
|
PARSEL
|
ADA
|
PARSEL
|
ADA
|
PARSEL
|
ADA
|
PARSEL
|
3526
|
1
|
20018
|
3
|
20064
|
3
|
20311
|
1
|
4165
|
1
|
20060
|
4
|
20071
|
2
|
20312
|
1
|
20008
|
2
|
20061
|
2
|
20074
|
2
|
|
|
20012
|
2
|
20062
|
4
|
20077
|
3
|
|
|
20016
|
2
|
20063
|
2
|
20310
|
1
|
|
|
anılan taşınmazların,
imar planında Belediye Semt Spor Tesis Alanı vb. gibi kamu hizmetine
ayrıldığını; ancak uzun yıllardır programa alınmadığını, bu şeklide, imar
planının fiilen hayata geçirilmemesi, pasif ve suskun kalınması ve işlem
tesis edilmemesi suretiyle, davacının mülkiyet hakkının kısıtlanarak,
taşınmaza el atılmış olduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010
gün ve E:2010/5-662, K:2010/651 sayılı kararının da bu yönde bulunduğunu;
imar planlarında uzunca bir süre kamu alanı olarak tahsis edilmiş bulunan
söz konusu taşınmazı kamulaştırmayarak veya takas yoluyla davacıya başka
bir yerden taşınmaz yer vermeyerek pasif kalmak suretiyle tasarrufunu
engelleyen davalı idarenin, Anayasada yer alan temel hak ve hürriyetlerle
bireyin mülkiyet hakkına saygılı olduğundan söz edilemeyeceğini; İmar
Planının fiilen hayata geçirilmemesi, pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis
edilmemek sureti ile mülkiyet hakkı kısıtlanarak taşınmaza davalılar
tarafından el atıldığının kabulünün gerektiğini ifade ederek; fazlaya dair
ve diğer tüm hakları saklı tutularak, şimdilik 10.000,00 TL’nin yasal
faiziyle birlikte dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte tahsili istemiyle önce Gençlik ve Spor Bakanlığına karşı; daha
sonra aynı istemle Konyaaltı Belediye
Başkanlığına karşı adli yargı yerinde davalar açılmış; her ikisi de Antalya
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin esaslarına kaydedilen davalardan; E:2012/545
sayılı dava dosyası, 19.2.2013 tarihinde, K:2013/80 sayı ile, aynı
Mahkemeye ait E:2012/379 numaralı dava dosyası ile birleştirilmiştir.
(Mahkemece aynı tarihte, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığının görev itirazının reddine de
karar verildiği görülmüştür.)
Davalıların vekilleri, birleştirme öncesi ve sonrasında,
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:19.2.2013 gün ve E:2012/379 sayı ile, görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar
planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında semt spor alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
Davalılardan, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında Belediye
Semt Spor Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL'nin faiziyle birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü
cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit
edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, dava konusu taşınmazların, 1/1000 ölçekli imar
planında Belediye Semt Spor Alanı olarak
ayrıldığı, davalılar tarafından dava konusu parsellere fiilen el atıldığına
yönelik dosyada bilgi bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazların, imar planıyla Belediye Semt Spor Alanı kullanımında
kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya
ait taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Antalya
2.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.2.2013 gün ve E:2012/379
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/795
KARAR NO: 2013/951
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- S.S., 2- C.A., 3- N.A., 4- K.A., 5- N.A.
Vekilleri : Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalı :
Muratpaşa
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.E.
O L A Y : Davacıların
vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Alan Mahallesinde bulunan 12539 Ada 2 parsel sayılı taşınmazın, yaklaşık
10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi ile davalılar
tarafından pazar yeri olarak
ayrıldığını ancak, davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz
üzerinde işlem tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el
attıklarını; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., 3194 sayılı
İmar Kanunun 10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan
imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif
ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale
edilmesinin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir
niteliği olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma
olgusunun varlığı için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin
E:2010/17128, K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma
işaret edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının,
Anayasanın 35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu
ifade ederek; taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı
için ve açmış oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde
tutularak, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10.000,00.TL (On Bin TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma
bedelinin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:1.3.2013 gün ve E:2012/497 sayı ile, davanın
kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası olduğu, bu davalara
bakmak görevinin adli yargıya ait olduğu gerekçesiyle, davalı tarafın görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında pazar alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu taşınmazlarına, imar
planında pazar alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla pazar alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 1.3.2013 gün ve E:2012/497 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/796
KARAR NO: 2013/952
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- Ş.K., 2- S.K., 3- S.K.,
Vekilleri
: Av.
M.E.A. - Av. C.A.
Davalılar
: 1- Sağlık
Bakanlığı
Vekili :
Haz. Av. Ö.G.H.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.Ö.Y.
3- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.
Ç.U.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara ili, Çankaya İlçesi, Karakusunlar
Mah., 27518 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan imar planında, “Sağlık
Alanı” olarak ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi
konulduğunu; imarlı arsa niteliğindeki taşınmaza davalı idarece fiilen el
atılmadığını, ancak; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010
tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayılı kararı ile, bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiğini, bugüne kadar idareye yapılan
müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; dava konusu
taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 2.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı
idarelerden alınarak taraflarına ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu
kaydının davalı idarelere tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdarelerin vekilleri, süresi içerisinde, davanın idari yargı yerinde
görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA
5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:1.2.2013 gün ve E:2012/508 sayı ile, davalıların
yargı yolu nedeniyle görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı İdarelerden, Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sağlık alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın uğranıldığı ileri sürülen zararın
tazminine ilişkin kısmı için olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalı İdarelerden, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler ve davanın
uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar oldukları taşınmazlarına,
imar planında sağlık alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL.sı bedelin, dava tarihinden
itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini
yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir
alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu edilen 27518 ada 1 sayılı parselin
Karakusunlar-Çukurambar 3.Etaba ait 1/1000 ölçekli İmar Planı kapsamında “Sağlık Alanı” kullanımında
kaldığı, yapılaşma koşullarının E:0.50, Umax: 9.50m olarak oluşturulduğu; söz
konusu parselin de bulunduğu alana ait 81129 nolu parselasyon planının
Çankaya Belediye Encümeninin 22.06.1995 tarih ye 3123 sayılı kararıyla
onaylandığı; taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar/parselasyon planıyla Sağlık Alanı kullanımında kaldığı, tapu
kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğu, aradan uzun zaman geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İdarelerden, Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının, Ankara 5.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İdarelerden, Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 5.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1.2.2013 gün ve E:2012/508 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/797
KARAR NO: 2013/953
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: N.T.Mirasçıları; 1- A.T., 2- S.T., 3- C.T., 4- M.G., 5- Z.T., 6- H.(T.)
S., 7- N.(T.) S.,
8- N.S., 9- O.S., 10- M.(S.) S., 11-
G.(S.) K.
Vekili :
Av. M.Y.
Davalılar
: 1- Konyaaltı
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.Y.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Haz.Av. M.G.
O L A Y : Davacıların vekili,
müvekkillerinin maliki olduğu Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu
mevkiinde bulunan, 4151 Ada, 6 parsel sayılı taşınmazın; imar planında
Belediye LİSE ALANI vb. gibi kamu hizmetine ayrıldığını, ancak beş yıldan
daha fazla zamandır programa alınmadığını; bu şeklide, imar planının fiilen
hayata geçirilmemesi, pasif ve suskun kalınması ve işlem tesis edilmemesi
suretiyle, davacının mülkiyet hakkının kısıtlandığını ve taşınmaza el
atıldığını; nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, 15.12.2010 gün ve
E:2010/5-662, K:2010/651 sayı kararının da bu yönde olduğunu; imar
planlarında uzunca bir süre kamu alanı olarak tahsis edilmiş bulunan söz konusu
taşınmazı kamulaştırmayarak veya takas yoluyla davacıya başka bir yerden
taşınmaz yer vermeyerek pasif kalmak suretiyle tasarrufunu engelleyen
davalı idarenin, Anayasada yer alan temel hak ve hürriyetlerle bireyin
mülkiyet hakkına saygılı olduğundan söz edilemeyeceğini; imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi, pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis
edilmemek sureti ile mülkiyet hakkı kısıtlanarak taşınmaza davalılar
tarafından el atıldığının kabulünün gerektiğini ifade ederek; fazlaya dair
ve diğer tüm hakları saklı tutularak, imar planının fiilen hayata
geçirilmemesi, pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle
mülkiyet hakkı kısıtlanarak taşınmaza davalı tarafından el atıldığının
kabulü gerekeceğinden, şimdilik 10.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsili istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmışlardır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi içinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
ANTALYA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:22.2.2013 ve E:2012/499 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında Lise alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı Vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların maliki olduğu taşınmazlarına, imar
planında lise alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla lise alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Antalya
6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.2.2013 ve E:2012/499
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/798
KARAR NO: 2013/954
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.B.
Vekilleri
: Av. S.A., Av. Z.T.A., Av. H.M.K.
Davalılar
: 1- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.K.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Antalya - Konyaaltı, Hurma,
8441 ada 4 parsel; Konyaaltı 4024 ada 1 parsel ve Konyaaltı 5679 ada 1 parselde
kain taşınmazların, imar planında ilköğretim
alanı olarak ayrıldığını; 3194 sayılı İmar Kanunun 10 maddesine
göre, davalı belediyece imar planının yürürlük tarihinden itibaren en geç
üç ay içerisinde planın tatbiki için 5 yıllık imar planının hazırlanması ve
kamulaştırma işlemini yapacak kurumca işlemin tamamlanmasının gerektiğini,
ancak taşınmazların, uzun zamandan bu yana hizmet alanları olarak
belirlenmiş olmasına rağmen davalı belediyece bugüne kadar herhangi bir
işlem yapılmadığını; müvekkilinin Anayasada güvence altına alınan mülkiyet
hakkının kısıtlandığını; buna karşılık davalı idarece kamulaştırma yönünde
herhangi bir işlem yapılmadığını; davalı idarelerin, pasif ve suskun
kalarak, amacına uygun işlem tesis etmemek sureti ile müvekkilin mülkiyet
hakkını, eylemli olarak süresi belli olmayan bir sınırlandırmaya tabi
tuttuklarını; davalı tarafın, müvekkile ait taşınmaza el koyduğu olgusunun
sonucu olarak, mülkiyetin bedele çevrilmesini isteyebileceğinin yasanın
gereği olduğunu; AİHM ve Yargıtay'ın içtihatlarının, kendilerini doğrular
nitelikte olduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile, her bir parselde bulunan hisseler için toplam 15.000TL nin dava tarihinden
itibaren faizi ile birlikte tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:20.2.2013 gün ve E:2012/679 sayı ile, davalıların
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında ilköğretim okul alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalı İdarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında ilköğretim
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 15.000,00
TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, dava konusu taşınmazların, 1/1000 ölçekli imar
planında ilköğretim okulu alanı olarak
ayrıldığı, plan kapsamında taşınmaz üzerinde yapılmış tesis bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazların, imar planıyla ilköğretim okulu alanı kullanımında
kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya
ait taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İdarelerin vekillerinin, görev itirazlarının, Antalya 6.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.2.2013 gün ve E:2012/679 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/802
KARAR NO: 2013/955
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ss Madenciler Akdeniz Toplu Konut Yapı Kop.
Vekili : Av. S.K.
Davalı : Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu,
Antalya İli Konyaaltı İlçesi 9170 ada 1 parsel, 6479 ada 1 parsel, 6238 ada
1 parsel, 6480 ada 1 parsel, 6250 ada 1 parsel ve 20100 ada 1 parsel sayılı
taşınmazların; imar planında
resmi kurum alanı, park, semt spor
alanı ve rekreasyon alanı olarak ayrılmasına rağmen, Yasada
öngörülen 5 yıllık süre içinde kamulaştırma işlemlerine başlanmadığı gibi
aradan uzun zaman geçmesine rağmen işlem
yapılmadığını; artık hukuki el koymanın sözkonusu olmadığını, bu
nedenle adli yargının görevli bulunduğunu; imarlı arsaların çok değerli
olduğunu; taşınmazların imar planında ve tapuda cinsi arsa, resmi kurum
alanı, park, semt spor tesis alanı ve rekreasyon alanı olarak ayrıldığını,
ancak kamulaştırma işlemi yapılmadığını; imar planı ile müvekkilinin
mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, bu yerin satılamadığını, inşaat
yapılamadığını, hatta ipotek-rehin olarak bile verilemediğini; bu
nedenlerle kamulaştırmasız elkoyma nedeni ile tazminat davası açılmasının
zorunlu olduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşulu
ile bu yerlerdeki müvekkili hisselerine kamulaştırmasız el koyma nedeni ile
10.000TL belirsiz alacağın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
ile birlikte tazmini istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.2.2013 gün ve
E:2012/630 sayı ile, davalının görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında resmi kurum alanı, park, semt spor alanı ve rekreasyon alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazlarına, imar
planında resmi kurum alanı, park,
semt spor alanı ve rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu 6250 ada 1 nolu parsel ile 6238 ada
1 nolu parselin Belediye Semt Spor
Tesis Alanı, 6480 ada 1 nolu parselin Park Alanı, 6479 ada 1 nolu parselin Resmi Kullanış Alanı, 9170 ada 1 nolu parselin Resmi Kurum Alanı olarak
planlandığı; 20100 ada 1 nolu parselin 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı
ve İmar Uygulamasının İdare Mahkemesi Kararı ile iptal edilmiş olduğu
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazların imar planıyla Belediye Semt Spor Tesis Alanı, Park Alanı, Resmi Kullanış Alanı ve Resmi
Kurum Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmazlar üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 20.2.2013 gün ve E:2012/630 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/803
KARAR NO: 2013/956
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş.A.
Vekili : Av. A.B.
Davalı : Ankara İl Özel
İdaresi
Vekili :
Av. E.B.
O L A Y :Davacı vekili,
müvekkilinin hissedar olduğu Ankara ili, Etimesgut, Eryaman 46225 ada 1
parsel sayılı taşınmazın, Ankara Büyükşehir Belediyesinin 1/5000'lik “N.ım
imar planı" ve Etimesgut Belediyesi'nin 1/1000'lik "uygulama imar
planında" davalı idare lehine ilköğretim
alanı olarak ayrıldığını, bu sebeple müvekkilinin mülkiyet hakkının
kısıtlandığını; bu durum uzun yıllardır devam ettiğini; Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun, 2010/5-662 Esas 2010/651 Karar sayılı kararında "
taşınmazın imar planının kesinleşmesi akabinde uzun yıllar programa
alınmayan imar planının fiilen hayata geçilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya
da takas cihetine gitmeyen davalı idarece pasif ve suskun kalınarak işlem
tesis edilmemek suretiyle davacının taşınmazına hukuken müdahale edildiği
ve bu haliyle idarenin eyleminin mülkiyet hakkını ortadan kaldıran bir
niteliğe sahip bulunan kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli
bulunduğu" içtihadında bulunduğunu; dava konusu bu olayda da davalı
idarenin eyleminin, mülkiyet hakkını ortadan kaldıran bir nitelikte
olduğunu, kamulaştırmasız el koyma hükümlerinin uygulanmasının gerektiğini
ifade ederek; belirlenecek bedel üzerinden artırılmak kaydıyla şimdilik;
180.000,00 TL kamulaştırmasız elatma bedelinin faiz, masraf ve ücreti
vekalet ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin hakların saklı
tutulmasına, hükmedilecek bedel karşılığında dava konusu taşınmazdaki
müvekkil hissesinin iptali ile davalı idare adına kayıt ve tesciline karar
verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 5.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ: 21.2.2013 gün ve E:2012/389 sayı ile, Yargıtay İçtihadı Birleştirme
Genel Kurulu’nun 16.05.1956 gün ve 1956/1-6 sayılı kararı gereğince
idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmaza el atması halinde
malikin idareye karşı dilerse el atmanın önlenmesi, dilerse taşınmaz
mülkiyetinin devri karşılığı tazminat talep edebileceğinin karara
bağlandığı, içtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcı olduğu, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu, 5 ve 18 Hukuk Dairelerinin aynı mahiyetteki istikrar
kazanmış uygulamaları ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6
maddesi hükmü gözetilerek kamulaştırmasız el atma talepli davalarda adli
yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine vermiştir.
Davalı
vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında ilköğretim alanına ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve
eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10.
maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu
görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında ilköğretim Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik;
180.000 TL bedelin faiziyle birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim
kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet
yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili
tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, dava konusu Şeyh Şamil Mahallesi, imarın 46225 ada 1
sayılı parselin içerisinde bulunan bölgeye ait 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar
Planının Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapıldığı ve Ankara
Büyükşehir Belediye Meclisinin 28.09.1995 gün ve 671 sayılı kararı ile
onandığı; onanlı planda imarın 46225 ada 1 sayılı parselin “Temel Öğretim Alanı” olarak
ayrıldığı, inşaat emsalinin E-0.80 ve saçak seviyesinin Hmax=Serbest olacak
şekilde yapılaşma koşulunun bulunduğu; taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Temel Öğretim Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Sincan 5.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 5. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 21.2.2013 gün ve E:2012/389 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/804
KARAR NO: 2013/957
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.S.
Vekili : Av. V.Ö.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.B.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu 15698 Ada 1 parselde kayıtlı
taşınmazın hissedarlarından olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında
“Çocuk Bahçesi” olarak ayrılmak sureti ile el atıldığını, bu nedenle
davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar
verilmesini istemiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi; 21.11.2012 gün ve
2012/258 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru
yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Mamak Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “ Çocuk Bahçesi “ olarak ayrılmak
sureti ile kamulaştırmasız olarak el atıldığından bahisle, taşınmazın imar
planında “Çocuk Bahçesi Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Çocuk Bahçesi Alanı”nda kalmakta iken Mamak
Belediye Meclisinin 03.09.2012 tarih ve 506 sayılı kararı ile uygun
görülüp; Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’nın 15.10.2012 tarih ve
1827 sayılı kararı ile onanan imar planı değişikliğinde “ Özel Spor Tesisi
Alanı” olarak değiştirildiği ve bu şekilde kamulaştırmasız el atıldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun,
davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı
irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 17.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 17. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 21.11.2012 gün ve 2012/258 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/805
KARAR NO: 2013/958
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.K.
Vekili : Av. Y.B.
Davalı :
Çekmeköy Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.G.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu 461 ada 1 parselde kayıtlı
taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında yol
alanında kaldığını, taşınmaza fiilen el atıldığını, bu şekilde davacının
tasarruf imkanının elinden alındığını ve davacının zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1000,00 TL tazminatın
değerlendirme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı
alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapudan terkinine karar
verilmesini istemiştir.
Davalı Çekmeköy Belediye Başkanlığı vekili cevap
dilekçesinde görev itirazında bulunmamış ancak mahkemenin 3. oturumdaki
beyanında; görev itirazında bulunmuştur
Ümraniye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 10.01.2012
tarihli ön inceleme tutanağı ile ilk duruşmanın 22.03.2012 tarihinde
yapılmasına karar verildiği, 22.03.2012 tarihinde yapılan ilk duruşmaya
davacı ve davalı vekillerinin katıldıkları, davalı vekili tarafından cevap
dilekçesinin tekrar edildiği ve dava konusu alanın İSKİ Koruma alanında
kalması nedeni ile davanın husumetten reddine karar verilmesinin talep
edildiği, davanın İSKİ Genel Müdürlüğü'ne ihbarının istendiği, mahkemece
dava konusu taşınmazın mutlak dere alnında kalıp kalmadığı hususunun sorulması
konusunda İSKİ Genel Müdürlüğü’ne müzekkere yazılmasına ve 2. duruşmanın
12.06.2012 tarihinde yapılmasına karar verdiği, 12.06.2012 tarihli 2.
celsesine davacı vekilinin katıldığı ve fakat davalı vekilinin katılmadığı,
mahkemece İSKİ Genel Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere cevabının beklenmesine
karar verildiği ve bir sonraki duruşma tarihi olarak 09.10.2012 gününün
belirlendiği, 09.10.2012 tarihli duruşmaya davacı ve davalı vekillerinin
katıldığı, davalı vekilinin davanın idari yargının görev alanına girdiğini
belirterek görev yönünden davanın reddine karar verilmesini talep ettiği,
mahkemece davacı vekiline davalı vekilinin celsede bulunduğu beyanlara
karşı beyanda bulunması için süre verildiği ve duruşmanın 24.01.2013 gününe
ertelendiği, 24.01.2013 tarihinden mahkemece davalı vekilinin görev
itirazının reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davalı Çekmeköy Belediye Başkanlığı vekilinin ,idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine , dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 4.6.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
“ Yol Alanı “ olarak ayrılmak sureti ile kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın imar planında “Yol” olarak ayrılan alanda kalan kısmı
bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, değerlendirme
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1000,00
TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı
merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev
konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın
bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar
verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma
isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli
yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının
reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında
ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez” denilmiş; 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda, Ümraniye 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde
görülen davada, Davalı Çekmeköy Belediye Başkanlığı vekilince 04.11.2011 tarihinde kayda giren birinci cevap dilekçesinde, görev itirazında bulunulmadığı, ancak
09.10.2012 tarihinde yapılan 3.oturumda, davanın çözümünde idari yargının
görevli olduğu ileri sürülerek görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda; Davalı Çekmeköy Belediye Başkanlığı vekili tarafından, Ümraniye
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada, (en geç)birinci oturumdan sonra
yapılan görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan
başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
4.6.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/806
KARAR NO: 2013/959
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözüm-lenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-Ş.O., 2-A.R.O., 3-K.Y.,
4-H.İ.O., 5-İ.O., 6-E.U., 7-O.İ., 8-S.E.
Vekili : Av. H.H.S.
Davalı :
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
E.S.Ç.
İhbar
olunanlar:1-Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı
2-Ankara Valiliği'ne izafeten Gençlik
Hizmetleri ve Spor İl Müd.
Vekili : Av.
N.Ö.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde; müvekkillerinin dava konusu 43387 Ada 1 parsel ve 43390
Ada 1 parsel sayılı taşınmazlarda hissedar olduklarını, dava konusu 43387
Ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında “Spor Alanı“ ve 43390 Ada 1
parsel sayılı taşınmazın “Belediye Hizmet Alanı” olarak kaydedildiğini, taşınmaza fiilen el atılmadığı ancak
idare tarafından herhangi bir kamulaştırma işleminin de yapılmadığını, bu
nedenle davacının zarar gördüğünü,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik her bir davacı için ayrı ayrı 1000.00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesi ;06.02.2013 gün ve
2012/410 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru
yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacılardan S.E.’in hissedarı bulunduğu 43390 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, imar planında “ Belediye Hizmet Alanı”da , diğer davacıların
hissedarı bulunduğu 43387 Ada 1 parselin ise imar planında “ Spor Alanı”nda
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın imar planında belediye hizmet alanı ve spor alanında kalan kısmı
bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, her bir davacı
için ayrı ayrı 1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesine karar
verilmesi istemi ile açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu 43390 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın “Belediye Hizmet Alanı”nda, 43387
Ada 1 parsel sayılı taşınmazın “ Spor Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedarı olduğu
taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 16.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 16.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.02.2013 gün ve 2012/410 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/808
KARAR NO: 2013/960
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.M.P., 2.M.P., 3.F.P., 4.Z.F.P.
Vekili : Av. A.A.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.B.
O L A Y :Davacılar vekili dava
dilekçesinde; müvekkillerinin dava konusu 1412 Ada 3 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarları olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında okul alanında
kaldığını, dava konusu taşınmazın kamulaştırılmadığını, bedelinin
ödenmediğini ya da takasen başka bir arazi ile değiştirilmediğini, bu
nedenle davacıların zarar gördüklerini, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile 580,000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar
verilmesini istemiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 18.10.2012 gün
2012/105 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacıların taşınmazına, imar planında okul alanında kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
okul alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 580,000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Eğitim Tesisi Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedarı olduğu
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İstanbul
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Bakırköy 8. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ Bakırköy 8. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 18.10.2012 gün 2012/105 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/809
KARAR NO: 2013/961
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Davalı tarafından hukuka aykırı sevk kullanılarak
alınan yolluklar nedeniyle kurumun uğradığı zararın, faizi ile birlikte
tahsili talebiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
MTA Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. P.Z.
Davalı :
E.G.
Vekili :
Av.A.O.O.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalının da aralarında
bulunduğu bir kısım Batı Karadeniz Bölge Müdürlüğü personelinin Sağlık
Ocağı’ndan il dışına yaptırdıkları usulsüz sevklerle konuyu düzenleyen
mevzuata aykırı olarak görev mahallinde yaptırabilecekleri tedavileri il
dışında yaptırmak sureti ile usulsüz tedavi yolluğu almaları ve yine konuya
ilişkin mevzuata aykırı olarak bir kısmının da refakatli olarak il dışına
gitmiş olduklarının öğrenilmesi üzerine Kurum Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca
yürütülen soruşturma neticesinde düzenlenen 09.04.2007 tarih ve 8 sayılı
rapor gereğince davalının kusurlu olduğunun tespit edildiğini ve aynı
raporda davalının 2003,2004,2005 ve 2006 yıllarında yaptırdığı diş
tedavileri sırasında Tedavi yardımına ilişkin bütçe uygulama talimatlarında
ve Devlet Memurlarının Tedavi Yardımı ve CeN.e Giderleri Yönetmeliğinde
belirtilen esaslara aykırı olarak diş tedavisi 12.11.2012 tarihinden
tamamlanmasına rağmen 2003 yılında 10 kez, 2004 yılında 14 kez, 2005
yılında 4 kez ve 2006 yılında 7 kez sevk yaptırarak toplam 4278,00 TL Diş
Tedavi yolluğu aldığını, bu nedenle mevzuata aykırı şekilde usulsüz olarak
davalıya ödenen 4278,00 TL asıl ve 04.03.2008 tarihine kadar işlemiş
2497,67 Tl işlemiş faiz olmak üzere toplam 6775,77 TL’nin 04.03.2008
tarihinden itibaren asıl alacağa işlemeye devam edecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsili istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
ZONGULDAK 2. SULH HUKUK MAHKEMESİ:
13.10.2011 gün ve 2008/447 Esas 2011/972 Karar sayılı kararı ile dosya
kapsamında aldırılan 09.05.2011 tarihli rapor dosyayı aydınlatmaya yeter
nitelik bulunmak sureti ile davalının 2003 ve sonrasında yaptırdığı sevkler
nedeni ile kendisine ödenen 4278,00 TL’nin Harcırah Kanunu ve Devlet
Memurları Tedavi Yargımı ve CeN.e Giderleri Yönetmeliğinin ilgili
maddelerine aykırı olduğunu ve davacının kuruma sunduğu yanıltıcı belgelerle
bu ödemenin yapılmasını sağladığını, davanın bu niteliği gereğince davalı
tarafından hukuka aykırı olarak alınan 4278,00 TL’nin Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul
Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7/A maddesi gereğince tahsilinin
gerektiğini, bu kanun uyarınca tahsili istenen alacağa ilişkin davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ZONGULDAK
İDARE MAHKEMESİ: 16.01.2013 gün ve 2012/1872 Esas 2013/26 Karar sayılı
kararı ile davaya konu tedavi giderleri için usulsüz olarak yapılmak sureti
ile kurumun uğradığı zararın tahsili istemi ile açılan davada Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul
Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 21. maddesinin 5. Fıkrası gereğince adli
yargı mercilerinin görevli olduğu gerekçesi davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalının da aralarında bulunduğu bir kısım Batı
Karadeniz Bölge Müdürlüğü personelinin Sağlık Ocağı’ndan il dışına
yaptırdıkları usulsüz sevklerle konuyu düzenleyen mevzuata aykırı olarak
görev mahallinde yaptırabilecekleri tedavileri il dışında yaptırmak sureti
ile usulsüz tedavi yolluğu almaları ve yine konuya ilişkin mevzuata aykırı
olarak bir kısmının da refakatli olarak il dışına gitmiş olduklarının
öğrenilmesi üzerine Kurum Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca yürütülen soruşturma
neticesinde düzenlenen 09.04.2007 tarih ve 8 sayılı rapor gereğince
davalının kusurlu olduğunun tespit edildiği ve aynı raporda davalının
2003,2004,2005 ve 2006 yıllarında yaptırdığı Diş tedavileri sırasında
Tedavi yardımına ilişkin bütçe uygulama talimatlarında ve Devlet
Memurlarının Tedavi Yardımı ve CeN.e Giderleri Yönetmeliğinde belirtilen
esaslara aykırı olarak diş tedavisi 12.11.2012 tarihinden tamamlanmasına
rağmen 2003 yılında 10 kez, 2004 yılında 14 kez, 2005 yılında 4 kez ve 2006
yılında 7 kez sevk yaptırarak toplam 4278,00 TL Diş Tedavi yolluğu aldığı,
bu nedenle mevzuata aykırı şekilde usulsüz olarak davalıya ödenen 4278,00
TL asıl ve 04.03.2008 tarihine kadar işlemiş 2497,67 TL işlemiş faiz olmak
üzere toplam 6775,77 TL’nin 04.03.2008 tarihinden itibaren asıl alacağa
işlemeye devam edecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemi ile
istemiyle açılmıştır.
Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu Zararının Tespiti Ve
Bildirilmesine ilişkin 7. Maddesinde:
“(1) Kamu zararları 6 ncı maddede
belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle;
a) Kontrol, denetim veya inceleme,
b) Sayıştayca kesin hükme bağlama,
c) Adlî, idarî veya askerî yargılama sonucunda tespit edilir.
(2) Tespit edilen kamu zararına ilişkin
yazı, tutanak, rapor, ilâm ve benzeri belgeler ilgili kamu idarelerine
gönderilir. Kontrol, denetim ve inceleme sonucunda tespit edilerek kamu
idarelerine bildirilen kamu zararlarına ilişkin belgelerde yer alan
hususlar, ilgili harcama yetkilisinin de görüşleri alınmak suretiyle
merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin en üst yöneticisi tarafından
değerlendirilir. Taşrada idarenin en üst yöneticisi ile harcama yetkilisi
görevinin aynı kişide birleşmesi halinde değerlendirme üst yönetici
tarafından yapılır. Yapılan değerlendirme sonuçları dosyasına konulur.
(3) Kontrol, denetim veya inceleme
sonucunda tespit edilen kamu zararına ilişkin belgelerde, sorumlularla birlikte
tahsil sürecine dahil edilecek ilgililer de belirtilir. Bu belirlemenin
yapılmadığı durumlarda, zararın tahsil sürecine dahil edilecek ilgililer
merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin en üst yöneticisi tarafından
yaptırılacak inceleme ile belirlenir.
(4) Yargı kararları ve Sayıştay
ilâmlarıyla tespit edilen kamu zararı alacakları ile değerlendirme
sonucunda takip ve tahsiline karar verilen alacaklar, merkezde strateji
geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili idare birimince takip
edilir.
(5) Sayıştay denetçileri tarafından
inceleme sırasında mevzuata uygun bulunmayan veya noksan görülen işler
hakkında kendilerine gönderilen kamu zararına ilişkin sorguların bir
örneği, ilgili kamu görevlisince ilgisine göre üst yönetici veya en üst
yöneticiye bildirilir. Bu sorgular, kamu idaresince ihbar kabul edilerek
gerekli kontrol, denetim ve inceleme başlatılabilir”
Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu kararından Doğan
Alacakların Silinmesi başlıklı 21. Maddesinin 5. fıkrasında :
“Alacağın tahsili için açılan davada
kamu idaresi aleyhine karar verildiği ve Yargıtay tarafından da onanmak
suretiyle hüküm kesinleştiği veya kamu idaresi için bir yarar
görülmediğinden temyizden yetkili mercinin onayı alınarak vazgeçildiği
hallerde, Yargıtay ilâmı veya temyizden vazgeçme onayı ile buna ilişkin
aleyhteki mahkeme kararı, hukuk birimince strateji geliştirme birimi veya
ilgili taşra birimine gönderilir. Bu birimlerce de, söz konusu belgelerin
onaylı birer örnekleri ilgili muhasebe birimine intikal ettirilerek
alacağın kayıtlardan çıkarılması sağlanır”
şeklindeki düzenlemeler ile kamu
zararlarının tahsiline ilişkin usul belirlenmiştir. Zonguldak 2. Sulh Hukuk
Mahkemesi görevsizlik kararında Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin Kamu Zararının
Tespiti Ve Bildirilmesine ilişkin 7. Maddesine, Zonguldak İdare Mahkemesi
ise aynı yönetmeliğin 21. Maddesine dayanmış ise de göreve ilişkin usul ve
esasların yönetmelik ile belirlenmesinin mümkün olmaması gerçeği karşısında
davaya bakmakla görevli mahkemenin sadece Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre değil, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlığını
taşıyan 2. maddesinin birinci fıkrasında, “1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri
şunlardır:
a) (İptal:
Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;
Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” denilmiştir.
İdari
davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir
başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı
davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanı sıra, davanın
idare aleyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek
kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın, ortada idarece
kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek
yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve
menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine açılmış 2577 sayılı
Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmadığı, davacı alacağının
tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan dava olduğu ayrıca Kamu Zararlarının Tahsiline
İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu Zararından Doğan Alacakların
Silinmesi başlıklı 21. Maddesinin 5. fıkrasında idarenin alacağına
ilişkin olarak kişiye karşı açılan bu tür tazminat davalarında adli yargı
mercilerinin görevli olduğunun belirtilmesi karşısında idari yargının
görevine giren bir dava bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna
göre, davacı idare alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan
davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümünde adli yargı
yeri görevlidir.
Açıklanan
nedenlerle, Zonguldak 2.Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Zonguldak 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 13.10.2011 gün ve 2008/447
Esas 2011/972 Karar sayılı kararı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/810
KARAR NO: 2013/962
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Davacının, aleyhine
başlatılan takip dosyasında kendisine usulüne
uygun ödeme emri gönderilmemesi nedeni ile uğradığı zararının tazmini için
açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.K.
Vekili :
Av. S.Ç.
Davalı :
TC Posta ve Telgraf Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. L.Ş.
O L A Y : Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; davacının esasen Almanya’da yaşadığını,
davacının Almanya’da iken hakkında Uşak 4. İcra Müdürlüğü’nün 2011/1214
Esas sayılı dosyası üzerinden 14.000 EURO borçlu olduğu gerekçesi ile takip
başlatıldığını, söz konusu takip nedeni ile kendisine tebligat
yapılmadığını, M.D. isimli PTT görevlisinin tebligatı 3. Kişiye yaptığını,
ve bu nedenle icra takibinin şeklen kesinleştiğini, davacının kesinleşen
icra takibi nedeni ile Vakıfbank hesabında bulunan 66002,43 TL’ye haciz
konulduğunu ve paranın tahsil edildiğini, M.D. hakkında görevi kötüye
kullanma suçundan Uşak Ağır Ceza Mahkemesi’nde yapılan yargılamanın
2011/201 esas sayılı dosya üzerinden devam ettiğini, davacının zararı ile
ilgili olarak davalı kuruma başvuru yapıldığını, davalı kurumun talebe
olumlu bir cevap vermediğini ve davacının zararını karşılamadığını, bu
sebeplerle davacının uğradığı 66002,43 TL maddi ve 20,000 TL manevi zararın
23.02.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan
alınarak davacıya verilmesini talep ettiklerini belirtmiştir.
Davalı PTT Genel Müdürlüğü vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Manisa İdare Mahkemesi ; 15.02.2012 gün 2011/1644 esas
sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı PTT Genel Müdürlüğü vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
Yargıtay
Başsavcısı olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması talebinde özetle; davanın, davalı PTT idaresinin
emrinde çalışan posta dağıtıcısının davalı idarenin yüklendiği resmi
tebligatların yapılması işini görevinin gereklerine uygun yapmaması sonucu
davacının aleyhine ve haksız olarak özel hukuka ait bir işlem tesisi ile
maddi zararın yol açıldığı iddiasına dayandığını, 4000 Sayılı kanun ile
değiştirilen 406 sayılı yasanın 1. Maddesinde “(Değişik fıkra: 05/11/2008-5809 S.K./67.mad) Posta ve telgraf tesis ve işletilmesine ilişkin hizmetler T.C. Posta ve
Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğünce (PTT), telekomünikasyon hizmetleri ise
yetkilendirilen işletmeciler tarafından yürütülür. “ hükmüne yer
verildiğini, 4502 sayılı kanun ile de kurum isminin “ Türkiye Cumhuriyeti
Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü” adını aldığını, davalı kurumun
22.02.2000 tarih ve 236972 sayılı resmi gazetede yayınlanan ana statü’nün
3. Maddesinin 1 numaralı bendinde bu Ana Statü ile Genel Müdürlüğün tüzel
kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı
bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunun belirtildiğini, 233 sayılı KHK ve Ana
Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak karlılık ve
verimlilik esaslarına göre yönetilmesi öngörülen iktisadi faaliyetleri
bakımından özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu,5584 sayılı kanunun 46-545
maddelerinde kurum faaliyetleri sırasında doğan zararların nasıl
ödeneceğinin düzenlendiğini, PTT idaresinin gördüğü bu hizmet nedeni ile
kişi ve kurum arasında akdi bir ilişkinin bulunduğunu, kişi tarafından bir
ücret karşılığında işin yapılmasının istendiğini, idare tarafından da
verilen ücret karşılığında bu yükümlülüğün yerine getirildiğini, bu akdi
ilişkinin ifası sırasında, bundan etkilenenlerin zararlarının da özel hukuk
hükümlerine göre istenmesinin gerektiğini, bu nedenle davada adli yargı yerinin görevli olduğu görüşüne
yer verilmekle 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı TC Posta ve Telgraf Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Başsavcısı'nca, davalı TC Posta ve Telgraf Genel Müdürlüğü
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; davacının, Almanya’da iken aleyhine
Uşak 4. İcra Müdürlüğü’nün 2011/1214 Esas sayılı dosyası üzerinden 14.000
EURO alacak için başlatılan takip sırasında kendisine yapılan ödeme emrinin
usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeni ile kesinleşen takip dosyasında
ödemek zorunda kaldığı 66002,43 TL maddi zararı ile yapılan bu usule aykırı
işlemler nedeni ile gördüğü 20,000 TL manevi zararın 23.02.2011 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline ilişkin olarak açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Kanun ile “Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi” kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Kanun’la değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise Türk Telekomünikasyon A.Ş.
tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmış; 27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Kanun ile de “Türkiye Cumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel
Müdürlüğü” adını almış olup, 22.2.2000 tarih ve 23972 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Ana Statü’nün “Hukuki Bünye” başlıklı 3. maddesinin 1 numaralı
bendinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan Türkiye Cumhuriyeti Posta ve
Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü’nün, tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Kamu İktisadi
Kuruluşu olduğu belirtilmiş ve aynı maddenin 2 numaralı bendinde de, 233
sayılı KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk
hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmiştir.
Buna
göre, Posta ve Telgraf Teşkilatı, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu ise de, 233 sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve Ana Statü ile, özerk bir
tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri
doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımından özel
hukuk hükümlerine tabi kılındığı açıktır.
Bu
durumda, posta hizmetini yürüten Kuruluş ile bu hizmetten yararlananlar
arasındaki hukuki ilişkinin, Kuruluşun günlük iktisadi faaliyetlerinden
doğan bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığında kuşkuya yer yoktur.
Nitekim,
posta faaliyeti sırasında doğan zararlardan dolayı Kuruluşun sorumluluğu ve
sınırları ile ödenecek tazminatın miktarları, 1950 tarih ve 5584 sayılı
Posta Kanunu’nun IV. Bölümünde yer alan 46-55. maddelerinde ayrıntılı
olarak düzenlenmiştir.
Belirtilen
durum karşısında, olayda bir idari işlem ya da eylemden doğmuş bir zarar
söz konusu olmayıp, posta alıcısının uğradığı zarardan dolayı Kuruluşun
tazmin yükümlülüğünün saptanmasına ilişkin bulunan davanın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı TC Posta
ve Telgraf Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Manisa İdare
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı TC Posta
ve Telgraf Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ Manisa İdare
Mahkemesinin 15.02.2012 gün 2011/1644 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/811
KARAR NO: 2013/963
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A. Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. A.K.
Davalı :
Sivas Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.T.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle sigortalısı olan Oyuncak Galeri
isimli iş yerinin belediyeye ait su şebekesi borusu patlaması sonucu çıkan
suyun kaldırım taşlarının arasından sızarak işyerindeki malzemelere zarar
vermesi nedeni ile zarar gördüğünü, davacının sigortalısı Oyuncak Galeri
isimli işyerinin zararını karşıladığını ve ödediği meblağın tahsili için
olayda kusuru bulunan davalı aleyhine Sivas 3. İcra Müdürlüğü’nün 2009/2961
esas sayılı dosyasında takip başlattığını ancak başlatılan takibe davalı
tarafından haksız olarak itiraz edildiğini, itirazın iptali ile takibin
devamına, davalının %40’dan az olmamak kaydı ile inkar tazminatına mahkum
edilmesine karar verilmesini talep ederek adli yargıda dava açmıştır.
SİVAS 1.
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 24.11.2010 gün ve 2010/309 Esas 2010/1586 karar
sayılı kararı ile dava konusu zararın idarenin hizmet kusurundan
kaynaklandığını ve 2577 sayılı yasanın 2. Maddesi gereğince davaya idari
yargıda bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, kararın temyizi üzerinde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin
21.11.2012 gün 2011/13257 Esas 2012/18820 Karar sayılı kararı ile temyiz
isteminin reddi üzerine bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez takip konusu 1095,036 TL’nin ödeme tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemi ile idari yargı yerinde
dava açmıştır.
SİVAS
İDARE MAHKEMESİ: 07.03.2013 gün ve 2013/6 sayılı ara kararı ile dava konusu
alacağın İİK 67. Maddesi gereğince tahsiline girişildiğini, 2577 sayılı
İYUK’nun 2. Maddesinde idare mahkemesinde tam yargı olarak görülebilecek üç
tür davanın düzenlendiğini ve açılan davanın niteliği gereğince idari
yargıda görülmesinin mümkün olmadığını gerekçe göstererek davada adli yargı
mercilerinin görevli olduğunu, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, her iki yargı yerinde dava dışı Oyuncak Galeri isimli
işyerinde meydana gelen zararın tahsili istemi ile 1095,036 TL için açılan
davalar yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirket sigortalısının işyerinde davalının
görevi gereği sorumlu olduğu su şebekesi borusunda meydana gelen patlamam
nedeni ile ödemek zorunda kaldığı 1095,036 TL tazminatın rücuen davalıdan
tahsili için başlatılan takibe itiraz edilmesi nedeni ile bu itirazın
iptali ile takibin devamına karar verilmesi istemi ile açıldığı
anlaşılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda
yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi
üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde
itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi
içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir.
(Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra:
17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan
itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 24.11.2010 gün ve 2010/309 Esas
2010/1586 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/813
KARAR NO: 2013/964
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Davalılardan
Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Halk Eğitim Merkezi’nde açılan meslek kursu
atölyesinde öğretici olarak görev yapan davacının, kıdem tazminatı
alacağının tahsili amacı ile açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
T.E.
Vekili :
Av. S.Y.
Adli ve
İdari
Yargıda Davalılar : 1.Kaymakamlık
Makamı (Sosyal Yard. ve Day. Fonu Ayakkabı Atolyesi)
Vekili :
Av. D.T.
2. Milli Eğitim Bakanlığı (Zile Halk
Eğitim Merkezi Akşam Sanat Okulu
Müdürlüğü Ayakkabıcılık Kursu İşbirliği)
Vekili :
Av. F.K.
Sadece
Adli
Yargıda
Davalı : 3.Sosyal Güvenlik Kurumu
Vekili :
Av. C.Ö.
O L A Y
:Davacı vekili, Zile Aliye Hukuk(İş) Mahkemesi’ne verdiği dava dilekçesinde
özetle; davacının Zile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile Milli
Eğitim Bakanlığı Milli Eğitim Zile Halk Eğitim Müdürlüğü Merkezine ait
ayakkabı atölyesinde 26.12.2000 tarihinden 30.03.2007 tarihinde davalı
işyerini kapatıncaya kadar çalışmaya devam ettiğini, 30.03.2007 tarihinde
davalının işyerini kapattığını ve davacının işine de son verdiğini,
davacının dava konusu yerde hizmet akdine bağlı olarak çalıştığını, bu
nedenle kıdem tazminatına hak kazandığını ancak işten çıkarılan davacıya
herhangi bir tazminat ya da ücret ödenmediğini, bu nedenlerle davacının
26.12.2000 tarihinden 30.03.2007 tarihine kadar hizmet aktine bağlı olarak
dava konusu işyerinde çalıştığının tespitine, 3600,00 TL kıdem
tazminatı,1050,00 TL İhbar Tazminatının, 1500,00 TL yıllık ücret
alacağının, 1000,00 TL fazla çalışma ücretinin işten çıkarılma
tarihi,1250,00 TL ücret farkı alacağının ise dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemi ile dava
açtıklarını belirtmiştir.
ZİLE
ASLİYE HUKUK ( İŞ ) MAHKEMESİ: 18.11.2011 gün ve 2011/112 karar sayılı
kararı ile davacının davasını işçi alacaklarına ilişkin talebi yönünden
tefrik ederek 2011/405 esasa kaydetmiş, 21.11.2011 tarih ve 2011/416 sayılı
kararı ile davanın, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda tanımlanan hizmet
akdinden kaynaklanan bir dava olmadığı, kanun ve yönergeler ile çerçevesi
çizilen statüler hukuki ile ilgili bir dava olduğu belirtilerek davanın
idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, görev yönünden reddine
karar vermiş; bu karar davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk
Dairesi’nin 16.10.2012 tarih ve 2012/34636 karar sayılı kararı ile mahkeme
hükmünü onanmış, bu suretle karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 3600,00 TL
kıdem tazminatı,1050,00 TL İhbar Tazminatının, 1500,00 TL yıllık ücret
alacağının, 1000,00 TL fazla çalışma ücretinin işten çıkarılma tarihi,1250,00
TL ücret farkı alacağının ise dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemi ile davalılardan tahsili istemi
ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 10.04.2013 gün 2013/77 sayılı ara kararı ile davalı ile
davacı arasında kural olarak yazılı olması gereken ve kamuda genel istihdam
politikası ile tespit edilen ilkelere uygun bir sözleşmenin ve davalı
idarelerce genel kadro usulüne uygun bir atama tasarrufunun bulunmadığı, diğer
taraftan Zile Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2011/112 esas sayılı dosyasına
davalı idarece verilen cevap dilekçesinde davalının kurumda işçi sıfatı ile
değil kursiyer öğrenci sıfatına sahip olarak çalıştığını, dosyaya sunulan
ücret bordrolarında davacının kursiyer olarak gözüktüğünü, sonuç olarak
davacının kamu personeli rejimine tabi olmadığını, ileri sürdüğü iddiaların
niteliği itibari ile işçi olduğu ileri sürülen davacının talep ettiği
tazminatın 1475 sayılı iş kanunun hükümlerinden kaynaklandığını, 5521
sayılı İş Mahkemeleri kanunun 1. Maddesinde İş Kanununun uygulanmasından
doğan uyuşmazlıkların İş Mahkemeleri’nde çözüleceğinin düzenlendiğini, bu
kapsamda davacının işçi olup olmadığına karar verme ve bu kapsamda alacağı
var ise belirleme görevinin adli yargıya ait olduğunu belirterek görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247
sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, her iki yargı yerinde ortak işlem olan davacının işçi
olarak hak kazandığını iddia ettiği 8400,00 TL alacağı yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının Zile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile Milli Eğitim
Bakanlığı Milli Eğitim Zile Halk Eğitim Müdürlüğü Merkezine ait ayakkabı
atölyesinde işçi olarak çalıştığı, 26.12.2000 tarihinden 30.03.2007
tarihine kadar olan dönem için hak kazandığı 3600,00 TL kıdem
tazminatı,1050,00 TL İhbar Tazminatının, 1500,00 TL yıllık ücret
alacağının, 1000,00 TL fazla çalışma ücretinin işten çıkarılma
tarihi,1250,00 TL ücret farkı alacağının ise dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemi ile açılan
alacak davasıdır.
Davacının
çalıştığı dönemde yürürlükte olan 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003
tarih ve 25134 sayılı R.G.de yayımlanan 4857 sayılı Kanunun 120. maddesi
ile yürürlükten kaldırılan 1475 sayılı İş Kanunu 1.maddesinde :
“Bir hizmet akdine dayanarak herhangi
bir işte ücret karşılığı çalışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek
kişiye işveren, işin yapıldığı yere işyeri denir.”
26/01/2006 tarihli ve 5450 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki Ve Teknik
Öğretim Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun’un 5. Maddesinde:
“Mesleki
ve teknik öğretim okulları döner sermaye atelyelerinin muamelatı, idare
tarzı ve siparişlerden alınacak ücretlerle bu atelyelerde yapılan sipariş
işlerinde çalıştırılacak talebeye umumi hasılattan verilecek ücretler
Maliye ve Milli Eğitim Bakanlığınca müşterek tesbit olunur.”
Milli Eğitim Bakanlığı İşletmeler
Dairesi Başkanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Çalışma Yönergesi’nin sürekli
işçi kadroları”nın kapsamı başlıklı 13. Maddesinde :
“a) Bakanlıkça tahsisli ve vizeli işçi
kadrosu verilmeyen işletmelerin işçi çalıştırmaları mümkün değildir. Kadrosuz
işçi çalıştırmak suç olduğu gibi bu işçilere ödenen ücretlerde
sorumlulardan geriye tahsil edilir, .
b) Sürekli işçi kadrolarının
işletmelere göre dağılımı yeniden düzenlenerek, Devlet Personel Başkanlığı
ile Maliye ve Gümrük Bakanlığı'na vize ettirilmiştir, (Ek : 6)
c) Her işletme kendisine tahsis edilen
bu sürekli işçi kadrolarında boş varsa veya herhangi bir nedenle boşalırsa
(emeklilik, ölüm, istifa vb.) bu boş kadrolara işletmeler Dairesi
Başkanlığı'nın izni alınmadan kesinlikle işçi alınmayacaktır.
d) Başkanlığın yazılı müsaadesi olmadan
işçilerin işine son verilmeyecektir.
e) Kendi isteği ile ayrılan veya ölen
işçilerin durumu derhal Başkanlığa bildirilecektir.
f) Bu kadroda çalışan işçilerin emekli
olmaları, işten ayrılmaları veya işten çıkarılmaları halinde Başkanlığın
uygun görüşü alınmadan herhangi bir ad altında tazminat ödenmeyecektir. Bu
konudaki izin talep yazılarında; emekliliğin türü (yaşlılık, malulen vb)
işten çıkış yada çıkarılış nedeni, döner sermayede çalıştığı süre (yıl, ve
ay olarak) son aldığı ücret vs sigorta sicil numarası bildirilecektir.”
Milli Eğitim Bakanlığı İşletmeler
Dairesi Başkanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Çalışma Yönergesi’nin 42.
maddesinde :
“a) Döner sermayede siparişler üzerinde
fiilen çalışan öğrenciye atölye şeflerince takdir edilen ücret ödenir.
Ancak, bu ücret saat başına 200- lirayı geçemez.
DEĞİŞİKLİK : - 3423 sayılı kanun
kapsamında çalışan öğrenciler için;
a) Her dereceli Mesleki ve Teknik
Öğretim okul ve kurumlarında öğrenim gören öğrencilere öğrenci hakkı olarak
saat başına azami, günlük asgari ücretin 1/8'i kadar ücret ödenir.
b) Her dereceli Mesleki ve Teknik
Öğretim Okul ve Kurumlarında üretim işlerinde çalışan öğrencilerle, kursiyer,
stajyer öğrencilerin işçilikleri atölye şefleri tarafından takdir edilir.
-3308 sayılı kanun kapsamında çalışan
öğrenciler için; yaşına uygun asgari ücretin %30'undan aşağı olmamak üzere
ücret ödenir. Asgari Ücret Tespit Komisyonunun belirlediği yaşına uygun
asgari ücrete göre saat ücreti belirlenir.)
b) Öğrenci ücretleri gelir vergisinden
muaf olduğundan, bu ücretten sadece % 06 damga, vergisi kesilerek, kalanı
net olarak ödenir.
c) Öğrenci ücretleri takip eden ayın 10
una kadar ödenir.d) Kız Teknik Öğretim Olgunlaşma Enstitüleri, Pratik Kız
Sanat Okulları, Pratik Erkek Sanat Okulları ve Halk Eğitim merkezlerindeki
kursiyerler öğrenci gibi değerlendirilmeyecek, iş becerisi iyi olan
kursiyerlere (a) fıkrasına göre ücret ödenir.
e) Yapılacak işlerde işçilik tutarı
hesaplanırken (tahsis edilirken) öğrenci hakkı da içinde olacaktır. Yani ödenen
işçilik ücreti ile öğrenci hakkının toplamı o iş için tahsis edilen işçilik
tutarını aşmayacaktır.
f) Sadece ikinci ve üçüncü sınıf
öğrencilerine ücret ödenecektir “
şeklindeki düzenlemeler ile Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı mesleki ve teknik
öğretim okullarında çalıştırılacak öğrencilere ilişkin çalıştırma ve ücret
esaslarının belirlendiği görülmektedir.
Bu düzenlemeler ışığında dava dosyası
incelendiğinde; davacının davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı
okulda bir yazılı hizmet akdine bağlı olarak çalışmadığı, dosya kapsamında
bulunan 2000 tarihinden 2007 tarihine kadar olan maaş bordrolarının
incelemesinden davacının maaşını kursiyer sıfatı ile aldığı, Tokat Valiliği
İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 16.06.2011 tarihli yazı cevabından; davacının
öğretmen olarak çalıştığını iddia ettiği 2000 tarihi ile 2007 tarihleri
arasında adı geçen ayakkabıcılık kursu öğreticisi olarak Atolye Şefi Dursun
Özkarslı ve Necmi Kaya’nın görevlendirildiğinin anlaşıldığı, tüm bu
bilgiler birlikte değerlendirildiğinde davacının dava konusu ayakkabıcılık
atölyesinde Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki Ve Teknik Öğretim
Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun’un 5. Maddesine göre istihdam
edildiği anlaşılmaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.” denilmek sureti ile idari
yargıda görülecek dava ve işler sayılmıştır.
30.01.1950 tarih 5521 Sayılı İş
Mahkemeleri Kanunu’nun 1. Maddesinde:
“İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya
işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü
hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli
olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.” denilmek sureti ile
İş Mahkemelerinin görev alanı da belirlenmiştir.
Tüm bu yasal düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde, davacı 2000 ile 2007 tarihleri arasında
Tokat İli Zile İlçesi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı Ayakkabıcılık
Atölyesinde aralıksız ve sürekli olarak çalıştığını, bu sebeple 1475 sayılı
İş Kanunu’nun 14. Maddesi gereğince kıdem tazminatına hak kazandığını iddia
ettiğine göre, davacının işçi sıfatı taşıyıp taşımadığı, taşıyor ise
çalışmaları karşılığında kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı,
kazanmış ise miktarının belirlenmesine ilişkin uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Zile Asliye
Hukuk ( İş) Mahkemesinin Görevsizlik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Tokat İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zile Asliye
Hukuk (İş) Mahkemesinin 21.11.2011 tarih ve 2011/405 Esas 2011/416 Karar
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/814
KARAR NO: 2013/965
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.E.A.
Vekili : Av. C.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 43173 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “Temel Eğitim Alanı” alanı olarak
ayrıldığını dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım
hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının
zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini
istemiştir.
Davalı Ankara İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi; 11.12.2012 gün
2012/544 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında temel eğitim alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 22.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 22.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 11.12.2012 gün 2012/544 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/816
KARAR NO: 2013/966
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- R.K., 2- İ.Ç.
Davalı : İstanbul Valiliği, Silivri
Bölgesi Trf. Dent. İst. Amirliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 …... plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3 (araçların tescil edildikleri amacın dışında
kullanılması) ve 58. (indirme ve bindirme kuralları) maddeleri uyarınca,
sürücü belgesi sahibi davacı R.K. adına 19.9.2012 tarih ve GN-796771
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
toplam olarak 2.022,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden araç sahibi davacı İ.Ç. adına düzenlenen 19.9.2012 tarih ve 4046
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacılardan İbrahim Çelik, idari para cezası ile aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
1. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve E:2012/1667, K:2012/1667 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
Recep Karakaş ise, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
SİLİVRİ 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 8.11.2012 gün ve
D.İş:2012/669 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 4.6.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması
yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9
md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da
temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine
uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına
yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacılardan Recep
Karakaş’ın, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
adına verilen 2.022,00 TL tutarındaki idari para ceza-sının kaldırılması
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunduğu ve Mahkemece görevsizlik
kararı verildiği, bu işlem ile ilgili olarak Recep Karakaş’ın idari yargı
yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince
Recep Karakaş hakkında bu işlem ile ilgili olarak verilmiş bir görevsizlik
kararı da bulunmadığı, söz konusu idari para cezası ile bu cezanın
verildiği Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağına istinaden düzenlenen
“araç trafikten men tutanağı”nın iptali istemiyle de davacılardan İbrahim
Çelik’in idari yargı yerinde dava açtığı, Mahkemece davanın görev yönünden
reddine karar verildiği, bu işlemler ile ilgili olarak davacı İbrahim Çelik
tarafından adli yargı yerine dava açılıp açılmadığı konusunda bir bilgi
olmadığı gibi, adli yargı yerince İbrahim Çelik hakkında bu işlemler ile
ilgili olarak verilmiş bir görevsizlik kararı da bulunmadığı, ancak
davacılardan Recep Karakaş’ın yukarıda sözü edilen görevsizlik kararları
arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürerek dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini istemesi üzerine,Silivri 1.Sulh Ceza
Mahkemesi’nce dava dosyasının görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince,
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı Kanun’un 27.
maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen
koşulların oluşmaması nedeniyle, BAŞVURUNUN aynı Kanun’un 27. maddesi
uyarınca REDDİNE, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/817
KARAR NO: 2013/967
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 5996 sayılı Yasa uyarınca verilen idari para
cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : D. Ahşap Ambalaj ve Paketleme Tic. Yetkilisi
S.D.K.
Vekili : Av. Ş.S.
Davalı : Kocaeli Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğü
O L A Y : Kocaeli Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğünce, ilgili Kanun’da Bakanlıkça belirlenen ahşap ambalaj
malzemelerini onay almadan ürettiğinden bahisle davacı adına, 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanu-nu’nun 38.maddesinin
birinci fıkrası (e) bendi uyarınca 22.052 TL. idari para cezası
veril-miştir.
Davacı vekili,
idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
KOCAELİ 5. SULH CEZA MAHKEMESİ: 28.11.2012 gün ve Değ.
İş. No:2012/733 sayı ile, idari yaptırım kararının “faaliyetin
durdurulmasını” da içerdiği nedeniyle, davacının idare mahkemesine başvurmakta
muhtariyetine, karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
KOCAELİ 2. İDARE MAHKEMESİ; 28.1.2013 gün ve E:
2012/1210, K:2013/103 sayı ile, Kabahatler Kanunu uyarınca, 5996 sayılı
Yasa uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine
ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri
arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında
kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği
sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Her ne kadar adli yargı yerince verilen kararın hüküm
fıkrasında “ mahkemenin görevsizliğine”, “davanın görev yönünden reddine”
şeklinde bir ibare yer almamakta ise de, karar gerekçesinde davanın idare
mahkemesinde görülmesi gerektiğinin açıkça belirtilmiş olması karşısında
verilen kararın görevsizlik kararı olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Bu
durumda adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı,
Gıda ve Yem Kanunu’nun 38.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca
verilen 22.052 TL. idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
5996
sayılı Kanun’un “Zararlı
organizmaların kontrolü ve yükümlülükler” başlığı altında düzenlenen 15.
maddesinin dokuzuncu fıkrasında, “Ambalaj
malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması
gerekenler Bakanlıkça belirlenir. Belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini
üretecekler Bakanlıktan onay almak zorundadır”, “Bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar” başlıklı 38. maddesinin
birinci fıkrası (e) bendinde, “15 inci maddenin dokuzuncu fıkrasında
belirtilen Bakanlıkça belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini onay almadan
üretenlerin faaliyeti durdurulur ve yirmibin Türk Lirası idarî para cezası
verilir. Onaylı olduğu hâlde Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı üretim
yapanlara birinci defa onbin Türk Lirası, bir yıl içerisinde aynı fiilin
tekrarı hâlinde yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir, ahşap
ambalaj malzemelerinin onay şartlarını kaybeden tesislere altı ayı aşmamak
üzere süre verilir, bu süre zarfında üretim askıya alınır, verilen süre
sonunda olumsuzlukların giderilmemesi durumunda onayı iptal edilir” denilmektedir.
Olayda, dava, idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmış olup; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri,
Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nda da idari para cezası verilecek
hususlar düzenlenmiş; ancak, idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin
bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu
Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise
“idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nda da idari para
cezasına itiraz konusunda görevli mah-kemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Kocaeli 5. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik
kararı-nın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 5.
Sulh Ceza Mahkemesi’nin 28.11.2012 gün ve Değ. İş. No:2012/733 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/819
KARAR NO: 2013/968
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O.Y.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.C.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Ankara İli, Çankaya İlçesi, Zafertepe
Mahallesi, 7707 ada, 8 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “pazar yeri alanı’’ olarak ayrıldığını, taşınmazın tapu kaydının davalı idare
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
2.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 27.12.2012 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.12.2012 gün ve
E:2012/372 sayı ile davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı açısından, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında
“pazar yeri alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü
cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit
edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya İlçesi, Zafertepe
Mahallesi, 7707 ada, 8 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “pazar yeri alanı’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında pazar yeri alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2012/372
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/820
KARAR NO: 2013/969
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O.A.C.
Vekili : Av. Ş.A.
Davalılar
: 1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.C.C.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, 6248 ada, 1
parsel ve 2 parsel sayılı taşınmazların hisseli maliki olduğunu, taşınmazın
imar planında “ilköğretim okul yeri’’
olarak ayrıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
20.000 TL nin yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve
müteselsilen davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Antalya İl
Özel İdaresi vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçesinde
görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 30.01.2013 gün ve
E:2012/617 sayı ile davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Antalya İl
Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılar Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ile Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri dilekçe
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek.
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Antalya İll Özel İdaresi
vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Antalya İl Özel İdaresi
açısından, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazlarına, imar planında
“ilköğretim okul yeri” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin davalı idarelerden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, 6248
ada, 1 parsel ve 2 parsel sayılı taşınmazların hisseli maliki olduğunu,
taşınmazların imar planlarında “ilköğretim okul yeri’’ olarak ayrılmış olmalarına rağmen taşınmazlar üzerinde
herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmazlar için alınmış kamulaştırma
kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında ilköğretim okul yerinde kaldığı, taşınmazlara
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Antalya İl Özel
İdaresi vekillerinin görev itirazlarının Antalya 5. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ile Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.01.2013 gün ve
E:2012/617 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/821
KARAR NO: 2013/970
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.K., 2- G.K.
Vekilleri : Av. İ.Ö., Av. F.Ö.
Davalı :
Didim Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.K.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Aydın İli, Didim İlçesi, Sulubatak
mevkii, 80 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın
imar planında “kentsel yeşil alan’’
olarak ayrıldığını, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000 TL nin dava
tarihinden itibaren işletilecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek
faiz oranıyla davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Didim Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 22.01.2013 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuşlardır.
Didim (Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.01.2013
gün ve E:2012/505 sayı ile davalı Didim Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Didim Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Didim Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Didim Belediye Başkanlığı
açısından, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında
“kentsel yeşil alan” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 100.000 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede Aydın İli, Didim İlçesi, Sulubatak
mevkii, 80 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın
imar planında “kentsel yeşil alan’’
olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis
bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kentsel yeşil alanda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile davalı Didim Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Didim (Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Didim Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Didim (Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
22.01.2013 gün ve E:2012/505 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/822
KARAR NO: 2013/971
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.Ö.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar
: 1-Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. D.K.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Bağlıca
Mahallesi, 46937 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “spor tesisleri alanı’’ olarak ayrıldığını, taşınmazın tapu kaydının davalı idare
adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faizi ile birlikte, müştereken ve müteselsil sorumlu davalı
idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 22.01.2013 tarihli ön
inceleme duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.01.2013 gün ve
E:2012/332 sayı ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında “spor
tesisleri alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, müştereken ve
müteselsil sorumlu davalı idarelerden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Bağlıca
Mahallesi, 46937 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “spor tesisleri alanı’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında spor tesisleri alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.01.2013
gün ve E:2012/332 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/823
KARAR NO: 2013/972
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.R.A.
Vekili : Av. H.F.A.
Davalılar
: 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. M.Ö.
2- Kartal Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.E.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının İstanbul İli, Kartal İlçesi, Yakacık’ta
kain, 114 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki iken, taşınmazın
ortasından yol geçmesi nedeniyle taşınmazın 137,138 ve 139 parsellere ifraz
edildiğini ve ifrazdan sonra meydana gelen işbu dava konusu 3 adet parselin
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “yol ve ağaçlandırma
alanı’’ olarak ayrıldığını,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL nin yasal
faizi ile birlikte taşınmazların tahsis edildikleri amaca uygun olarak
davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ve Kartal Belediye
Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde ve
28.02.2013 tarihli ön inceleme duruşmasında görev itirazında
bulunmuşlardır.
İstanbul Anadolu 24. Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.02.2013
gün ve E:2013/670 sayı ile davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile Kartal
Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile
Kartal Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile Kartal Belediye Başkanlığı
vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ve Kartal Belediye Başkanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında “yol
ve ağaçlandırma alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin davalı idarelerden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; İstanbul İli, Kartal İlçesi,
Yakacık’ta kain, 114 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki iken,
taşınmazın ortasından yol geçmesi nedeniyle taşınmazın 137,138 ve 139
parsellere ifraz edildiğini ve ifrazdan sonra meydana gelen işbu dava
konusu 3 adet parselin hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
“yol ve ağaçlandırma alanı’’
olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında yol ve ağaçlandırma alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile Kartal Belediye Başkanlığı
vekillerinin görev itirazlarının İstanbul Anadolu 24. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı
ile Kartal Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE
İLİŞKİN İstanbul Anadolu 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.02.2013 gün ve
E:2013/670 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/824
KARAR NO: 2013/973
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ç.
Vekili : Av. E.V.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 27560 Ada 7 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “Anaokulu Yeri” alanı olarak
ayrıldığını. Dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım
hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını bu nedenle davacının
zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptaline
karar verilmesini istemiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 25.01.2013 gün
2012/337 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili bakımından 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“Anaokulu Alanı” kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Anaokulu Alanı”nda kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00
TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Anaokulu” alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmı yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 3. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 25.01.2013 gün 2012/337 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmı yönünden KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/825
KARAR NO: 2013/974
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.M.
Vekili : Av. E.A.
Davalılar
: 1.İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. E.E.
2. TC. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Vekili :
Av. L.A.U.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 1064 Ada 232 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, dava
konusu taşınmazın imar planında “ Konut Alanı” olarak ayrıldığını ve 2960
sayılı yasanın geçici 4. Maddesi uyarınca “konut kullanımına ayrılmış ancak
yapı yapılmamış yerlerde yeşil alan statüsü uygulanır” hükmü gereğince
davacının dava konusu taşınmazda fiilen tasarruf etme imkanının elinden
alındığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım
hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının
zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 30,000
TL’nin dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalı
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ve TC. Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçesinde özetle;
görev itirazında bulunmuşlardır.
İstanbul 10 Asliye Hukuk Mahkemesi ; 17.01.2013
gün 2012/237 esas sayılı kararı ile görev reddine karar vermiştir.
Davalılar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili ile Çevre ve Orman Bakanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi
üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı;
İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı
irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları
ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalılar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile Çevre
ve Orman Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
Davalılar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile Çevre ve
Orman Bakanlığı vekilinin vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Konut Alanı”nda alanında kaldığı ve
2960 sayılı yasanın geçici 4. Maddesi uyarınca “konut kullanımına ayrılmış
ancak yapı yapılmamış yerlerde yeşil alan statüsü uygulanır” hükmü
gereğince davacının dava konusu taşınmazda fiilen tasarruf etme imkanının
elinden alındığını belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın imar planında “Konut Alanı”nda kalan kısmı bakımından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile dava tarihinden itibaren
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte 30.000 TL’nin
davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Konut Alanı”ında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının maliki olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile Çevre ve Orman Bakanlığı
vekilinin görev itirazının İstanbul 10.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile Çevre ve Orman Bakanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ İstanbul 10.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.01.2013
gün 2012/237 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/826
KARAR NO: 2013/975
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözüm-lenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.H.B., 2-A.A.
Vekili : Av. S.A.
Davalı :
Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 4055 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Belediye
Rekreasyon Tesisleri Alanı” olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza
fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile
kısıtlandığını, bu nedenle davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile her bir davacı için ayrı ayrı 7500.00 TL
olmak üzere toplam 15.000,000 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faizi
ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi: 20.02.2013 gün 2012/677
esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar
planında “Belediye Rekreasyon Tesisleri Alanı” alanında kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Belediye Rekreasyon Tesisleri Alanı” alanında kalan kısmı bakımından,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile her bir davacı için ayrı
ayrı 7500.00 TL olmak üzere toplam 15.000,000 TL’nin dava tarihinden
itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Belediye Rekreasyon Tesisleri Alanı” alanı
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 6. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Antalya 6. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 20.02.2013 gün 2012/677 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/827
KARAR NO: 2013/976
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.E.
Vekili : Av.İ.İ.
Davalılar
:1.İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. N.K.
2. Fatih Belediye Başkanlığı
Vekili
:Av. M.Ö.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 1074 Ada 51 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “Park Alanı” olarak ayrıldığını, dava
konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 8000,00 TL
tazminatın, dava tarihinden karar tarihine kadar işleyecek yasal faizi,
kararın kesinleşmesinden sonra ise amme alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini
istemiştir.
Davalılar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili ve Fatih Belediye Başkanlığı vekili mahkemenin ilk oturumundaki
beyanlarında özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.12.2012 gün
2012/222 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Belediye Başkanlığı vekili ile davalı
Fatih Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde yaptıkları başvuru üzerine
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği
taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılar vekilleri bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“ Kısmen Yol Ve Kısmen De Park Alanı”nda bırakılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında yol ve
park alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 8000,00 TL’nin dava tarihinden kararın kesinleşmesine kadar
işleyecek sürede dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte kararın kesinleşmesinden sonra ise amme alacaklarına uygulanan en
yüksek faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Kısmen Yol Ve Park Alanı”nda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılar
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve Fatih Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının İstanbul 16.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve Fatih Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ İstanbul 16.Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.12.2012
gün 2012/222 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN tazminata ilişkin kısmının
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/828
KARAR NO: 2013/977
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-E.A., 2-V.M., 3-S.M.,
4-N.Ö., 5-N.M., 6-H.M., 7-A.V., 8-L.M.
Vekili : Av. M.Y.
Davalılar
: 1.Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
İhbar
Olunanlar:1-. Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.E.Y.
2- Kültür ve Turizm Bakanlığı
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 47466 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Kültür ve
Eğlence” alanı olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el
atılmadığını ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile
kısıtlandığını, bu nedenle davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin
tespit edilerek davacılara hisseleri oranında ödenmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.11.2012 gün
2012/281 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak
tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler,
"idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program
ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar
planında “ Kültür ve Eğlence “ alanında kaldığı belirtilmek suretiyle, taşınmazın
imar planında “Kültür ve Eğlence” alanında kalan kısmı bakımından
kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacılara verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin yapılan imar düzenlemesi neticesinde 47466 Ada 2 parsel
numarasını aldığı, imar planında “Kültür ve Eğlence” alanında kaldığı, dava
konusu taşınmazla ilgili herhangi bir kamulaştırma işleminin yapılmadığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı
imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazının Sincan
5.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Sincan
5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.11.2012 gün 2012/281 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/829
KARAR NO: 2013/978
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.Y.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av.D.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:
müvekkilinin dava konusu 43173 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı
olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda
kaldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım
hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının
zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini
istemiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi : 28.01.2013 gün
2012/435 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi
ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “ Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda alanında kalan kısmı bakımından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe ---girer.
(Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay
tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları
belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 15. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 15. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 28.01.2013 gün 2012/435 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/830
KARAR NO: 2013/979
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.S.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar
: 1.Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.Ş.
2. Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av.A.T.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 28060 Ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “Otopark Alanı” alanı olarak ayrıldığını,
dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren kam alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini
istemiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi : 21.01.2013 gün
2012/260 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“Otopark Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Otopark Alanı”nda kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Otopark Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin
kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara
3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.01.2013 gün 2012/260 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARIN tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/831
KARAR NO: 2013/980
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : C.E.
Vekili : Av. R.C.
Davalı :
Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. H.R.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 145 Ada 173 parselde kayıtlı taşınmazın sahibi olduğunu, dava
konusu taşınmazın imar planında “Yeşil Alan “olarak ayrıldığını. dava
konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile15000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan
alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
mahkememin ilk oturumdaki beyanında özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 22.01.2013 gün
2012/185 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Kayseri Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“Park Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Park Alanı”nda kalan kısmı
bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 15000 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Park Alanı”nda alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının maliki olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Kayseri
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Kayseri 2. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Kayseri
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Kayseri 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 22.01.2013 gün 2012/185 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/832
KARAR NO: 2013/981
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : A.K.
Vekili :
Av. B.B.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Kartal İlçesi, Çavuşoğlu
Mahallesi, Yalnız Selvi mevkii, 57 Pafta, 2215 Ada, 103 Parselde kayıtlı
taşınmazın maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında temel eğitim
tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
KARTAL 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.9.2012 gün ve
E:2012/170 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmaza, imar planında
temel eğitim tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında temel eğitim tesis alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili
görev itirazının, Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekili
GÖREV İTİRAZININ, Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.9.2012 gün ve
E:2012/170 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/833
KARAR NO: 2013/982
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- İ.Ö., 2- A.D.
Vekili :
Av. F.P.K.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresine İzafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacılar vekili, dava
dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Şehitali Mahallesi
45 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında ilköğretim alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.2.2013 gün ve
E:2012/156 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında ilköğretim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında ilköğretim alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
vekilinin görev itirazının, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.2.2013 gün ve
E:2012/156 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/834
KARAR NO: 2013/983
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.G., 2- K.G., 3-
C.G., 4- Ş.G., 5- Z.G., 6- B.G., 7- A.D., 8- C.B.
Vekili :
Av. M.Y.
Davalı :
Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu
mevkii, 20154/1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında belediye hizmet alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.12.2012 gün ve
E:2012/470 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında belediye hizmet alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında belediye hizmet alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili
görev itirazının, Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekili
GÖREV İTİRAZININ, Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.12.2012 gün ve
E:2012/470 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/835
KARAR NO: 2013/984
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : C.Ş.
Vekili :
Av. S.F.U.
Davalı :
Ankara Valiliğine İzafeten Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Mamak İlçesi, General Zeki
Mahallesi, 36223 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.2.2013 gün ve E:2012/413
sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI;
Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir
idari işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından;
başka bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı
gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği
şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve
eylemlerden doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin
gereği olduğu, bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu
sonuçlarının giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem
ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki
elatma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat
taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu
edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı
Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve
eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi
gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili,
taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının
hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı vekilinin görev itirazının, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
13.2.2013 gün ve E:2012/413 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/836
KARAR NO: 2013/985
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
:1-H.Ş.,2-N.Ç.,3-Ş.Ş.(T.),4-U.B.,5-T.Ş.,6-E.Ş.,7-N.Y., 8-A.İ., 9-İ.Ş., 10-
F.K., 11- A.Ş.
Vekili :
Av. A.O.
Davalılar
: 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. Z.H.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu
Mahallesi, 20063 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında semt spor sahası
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri
sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.1.2013 gün ve
E:2012/277 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında semt spor sahası alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 20.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında semt spor sahası alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili görev itirazının, Antalya 7. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ, Antalya 7. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 22.1.2013 gün ve E:2012/277 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/837
KARAR NO: 2013/986
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.S.E. KONUT ÜRETİM YAPI
KOOPERATİFLER BİRLİĞİ
Vekili : Av. Y.U.
Davalılar
: 1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. S.A.
2-İzmir İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. E.E.
3-Güzelbahçe Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.G.Y.
4-İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Ö.Ç.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının İzmir İli, Güzelbahçe İlçesi, Merkez, Karamanderesi
mevkii 870 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında temel eğitim alanı
olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalılar adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000
TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı İzmir İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
İzmir 5.Asliye Hukuk Mahkemesi: 17.09.2012 gün ve
E:2012/5 sayı ile, davalılar İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İzmir
İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan İzmir İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İzmir İl Özel
İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan
İzmir İl Özel İdaresi vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılardan İzmir İl
Özel İdaresi açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemi bakımından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının
davalılar adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını
belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında temel
eğitim alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından başvurusunun kabulü ile,
davalı İzmir İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının İzmir 5. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı İzmir İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.09.2012 gün ve E:2012/5 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/838
KARAR NO: 2013/987
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-M.Ç., 2-S.A.
Vekilleri : Av. A.S.
Davalı :
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.T.K.A.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi,
5534 ada, 2 parselde kayıtlı taşınmazın hisseli maliki olduklarını,
taşınmazın imar planında semt spor sahası olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile her bir davacı için ayrı ayrı 9.900'er TL’den şimdilik
19.800 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 4.Asliye Hukuk Mahkemesi:
28.09.2012 gün, E:2012/148 sayı ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, idari işlem, bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli maliki oldukları taşınmaza
imar planında semt spor sahası olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 19.800 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu taşınmazın imar planında semt
spor sahası olarak ayrıldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 4. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.09.2012
gün, E:2012/148 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/839
KARAR NO: 2013/988
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F.Ç.
Vekili : Av. M.A.
Davalılar
: 1-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.O.
2-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.S.E.
3-Antalya İl Özel İdaresi
O L A Y : Davacı vekili
Antalya İl Özel İdaresini davalı olarak göstermek suretiyle 25.06.2012
günlü dilekçesi ile özetle; davacının Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Demircikara Mahallesi, 5521 ada, 12 ve 5626 ada, 1 parselde kayıtlı
taşınmazların hisseli maliki olduğunu, 5521 ada, 12 parsel sayılı
taşınmazın imar planında ortaokul
alanı, 5626 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın ise kreş alanı olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazların davacı adına olan hisselerinin ilgili davalı
idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 20.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmış olup, iş bu dava Antalya 6.Asliye Hukuk
Mahkemesi'nin E:2012/399 sayılı dosyasında görülmüştür.
Davacı vekili Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Muratpaşa Belediye Başkanlığını davalı olarak göstermek suretiyle
26.12.2012 günlü dilekçesi ile özetle; davacının Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesi, 5521 ada, 12 ve 5626 ada, 1 parselde kayıtlı
taşınmazların hisseli maliki olduğunu, 5521 ada, 12 parsel sayılı taşınmazın
imar planında ortaokul alanı, 5626
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın ise kreş
alanı olarak ayrıldığını belirterek, dosyanın kamulaştırmasız el
atmadan doğan zararın tazmini için diğer ilgili idare olan Antalya İl Özel
İdaresi'ne Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/399 sayılı
dosyasında açılan dava dosyasıyla birleştirilmesi, taşınmazların davacı
adına olan hisselerinin ilgili davalı idare adına tescili ile, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 20.000 TL nin faizi ile
birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmış olup,
Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan bu davada, mahkeme
dava dilekçesini davalılara tebliğ etmeksizin 27.12.2012 gün, E:2012/232,
K:2012/374 sayı ile davanın Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2012/399
sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
Davalılardan Antalya İl Özel İdaresi vekili, Antalya
6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/399 sayılı dosyasında birleşme
kararından önceki aşamada, 1.celsede süresi içerisinde beyanen, görev
itirazında bulunmuştur.
Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.11.2012 gün ve
E:2012/399 sayı ile, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili,
Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/399 sayılı dosyasında birleşme
kararından sonraki aşamada, süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde
özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesi:
08.02.2013 gün, E:2012/399 sayı ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi
vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, davanın taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı
bakımından, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli maliki olduğu, 5521 ada, 12
parsel sayılı taşınmazına imar planında ortaokul alanı, 5626 ada, 1 parsel sayılı taşınmazına ise kreş alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazların davacı adına olan
hisselerinin ilgili davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu 5521 ada, 12 parsel sayılı taşınmazın imar planında ortaokul alanı, 5626 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın ise kreş alanı olarak
ayrıldığı, taşınmazlara idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazların bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın
taşınmazların bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın taşınmazların bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 08.02.2013 gün,
E:2012/399 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/840
KARAR NO: 2013/989
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.K.
Vekilleri : Av. S.A., Av. S.A.
Davalılar
: 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Ö.
2- Sancaktepe Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.S.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, Paşaköy mahallesi,
Değirmencivarı mevkii 1121 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu,
taşınmazın gerek İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, gerekse de
Sancaktepe Belediye Başkanlığı tarafından yapılan imar planında ağaçlandırılarak ekolojik açıdan ormanla
bütünleştirilecek alan olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile
birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
1.celsede süresi içerisinde beyanen, görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekili 1.celsede
süresi içerisinde beyanen, görev itirazında bulunmuştur.
Kartal 4.Asliye Hukuk Mahkemesi: 25.09.2012 gün ve
E:2012/94 sayı ile, davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Sancaktepe Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sancaktepe
Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve
davalılardan Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılardan Sancaktepe Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında ağaçlandırılarak ekolojik açıdan ormanla
bütünleştirilecek alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü
cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit
edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parselin imar planında ağaçlandırılarak
ekolojik açıdan ormanla bütünleştirilecek alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Kartal 4. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Kartal 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25.09.2012 gün ve E:2012/94 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/841
KARAR NO: 2013/990
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözüm-lenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : 1-H.B., 2- A.A.
Vekili : Av. S.A.
Davalılar
: 1.Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2. Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av.Ö.U.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 4025 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Lise Alanı”
olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak
kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle
davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
her bir davalı için ayrı ayrı 7500,00 TL tazminatın dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak
davacılara verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalılar Konyaaaltı Belediye Başkanlığı vekili ile
Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 20.02.2013 gün
2012/676 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların taşınmazına, imar planında “Lise Alanı”nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Lise Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile her bir davacı için ayrı ayrı 7500,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
alınarak davacılara verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Lise Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedar olduğu
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 6.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Antalya 6.Asliye
Hukuk Mahkemesinin 20.02.2013 gün 2012/676 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/842
KARAR NO: 2013/991
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ü.
Vekili : Av. Ü.Y.
Davalılar
: 1-Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.M.Ü.
2. Kayseri Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı
Vekili :
Av.H.B.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 2294 ve 2293 parsellerde kayıtlı taşınmazların sahibi olduğunu,
dava konusu taşınmazların imar planında “Park Alanı ve Yol “ olarak
ayrıldığını, dava konusu taşınmazlara fiilen el atıldığını, bu nedenle
davacının taşınmazını kullanamadığını ve zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar
verilmesini istemiştir.
Davalılardan Melikgazi Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 27.12.2012 gün
2012/266 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Park Alanı ve Yol” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Park alanı ve Yol” kısmında kalan alanı bakımından fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar uygulaması neticesinde 11449 Ada 15 ve 11449 Ada 16
parsel numaralarını aldığı, söz konusu parsellerin bir kısmının imar
planında “Park Alanı ve Yol” alanında kaldığı, her ne kadar davacı
tarafından taşınmaza fiilen el atıldığı iddia edilmiş ise de dosya
kapsamında aldırılan 08.10.2012 tarihli harita mühendisi Caner Ediz’in
raporundan dava konusu taşınmazlara idarece fiilen el atılmadığının
anlaşıldığı, davacı vekili tarafından kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Kayseri 4. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Kayseri 4. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 27.12.2012 gün 2012/266 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/843
KARAR NO: 2013/992
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-R.Ş., 2-E.A., 3-A.E.,
4-İ.A., 5-İ.A., 6-Y.A., 7-Z.K., 8-G.A., 9-A.A.
Vekili : Av. M.Ş.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. P.G.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 26121 Ada 5 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Çankaya
Belediyesi Sosyal ve Kültürel Tesis Alanı” olarak ayrıldığını, dava konusu
taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi
nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacıların zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 8000,00 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara
verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya
tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi; 24.01.2013 gün
2012/231 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların taşınmazına, imar planında “Çankaya Belediyesi Sosyal ve
Kültürel Tesis Alanı” nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Çankaya Belediyesi Sosyal
ve Kültürel Tesis Alanı” alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 8000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Çankaya Belediyesi Sosyal ve Kültürel Tesis
Alanı” nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacıların hissedarı olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 9. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 9. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 24.01.2013 gün 2012/231 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/847
KARAR NO: 2013/993
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : R.G.
Vekilleri
: Av. A.Ü., Av. A.T.
Davalılar
: 1- Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.B.K.
2-İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.G.Ö.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Çakmak Mahallesi
Topunun 652 Ada 2 Parselde kayıtlı bulunan taşınmazın tamamının maliki
olduğunu; davalıların taşınmazın tamamını imar planlarında park alanına
ayırarak hukuken arsadan faydalanmalarını engellediğini, arsaya hukuka
aykırı bir şekilde kamulaştırmasız olarak el attıklarını; ancak
kamulaştırma işlemi yapmadıklarını; müvekkiline bir bedel de ödenmediğini;
davalı kuruma yaptıkları uzlaşma başvurusundan da bir sonuç alınamadığını
ifade ederek; kamulaştırmasız el atılan arsa için fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL kamulaştırmasız el atma
bedelinin el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
İSTANBUL
ANADOLU 13.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:21.3.2013 gün ve E:2012/665 sayı ile,
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İdarelerin
vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma
göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında park alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
İdari Yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının sahibi olduğu taşınmazına, imar planında
park alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000,00
TL’nin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Ümraniye Belediye Başkanlığı İmar Ve Şehircilik
Müdürlüğünün 13.8.2012 gün ve M.34.6.ÜMR..0.06.01-612 S
2011/11301-2012/20149-1800996 sayılı yazısında; dava konusu Çakmak Mah. 25
pafta, 652 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın “13/02/1998 t.tarihli 1/5000
Ölçekli Ümraniye Revizyon N.ım İmar Planı” ve “13.02.1998-15.03.1999 t.t
1/1000 Ölçekli Ümraniye Revizyon Uygulama İmar Planı” kapsamında “Park
Alanı” lejantında kaldığı; bahse konu parselin, herhangi bir İmar Uygulama
işlemi görmediği için kadastral parsel niteliğinde olduğu, parselden DOP
Kesintisi yapılmadığı, ancak söz konusu parselin imar parseli mi- yoksa
kadastral parsel mi olduğuna ilişkin kesin ve güncel bilginin, Ümraniye
Tapu Müdürlüğünden temin edilmesinin gerektiği belirtilmiştir.
Olayda,
davacının sahibi olduğu taşınmazın, imar planıyla “park alanı” kullanımında
kaldığı, aradan uzun zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmazlar
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazların bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazların
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
idarelerin vekillerinin görev itirazlarının, İstanbul Anadolu 13.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN İstanbul
Anadolu 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.3.2013 gün ve E:2012/665 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/849
KARAR NO: 2013/994
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.B.
Vekilleri
: Av. S.A., Av. Z.T.A., Av.H.M.K.
Davalılar
: 1- Kültür ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. S.T.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Antalya - Konyaaltı, Hurma,
8859 ada 2 parselde kain taşınmazın, imar planında kütüphane alanı olarak ayrıldığını; 3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine göre, davalı belediyece imar planının yürürlük tarihinden
itibaren en geç üç ay içerisinde planın tatbiki için 5 yıllık imar planının
hazırlanması ve kamulaştırma işlemini yapacak kurumca işlemin
tamamlanmasının gerektiğini, ancak taşınmazların, uzun zamandan bu yana
hizmet alanları olarak belirlenmiş olmasına rağmen davalı belediyece bugüne
kadar herhangi bir işlem yapılmadığını; müvekkilinin Anayasada güvence
altına alınan mülkiyet hakkının kısıtlandığını; buna karşılık davalı
idarece kamulaştırma yönünde herhangi bir işlem yapılmadığını; davalı
idarelerin, pasif ve suskun kalarak, amacına uygun işlem tesis etmemek
sureti ile müvekkilin mülkiyet hakkını, eylemli olarak süresi belli olmayan
bir sınırlandırmaya tabi tuttuklarını; davalı tarafın, müvekkile ait
taşınmaza el koyduğu olgusunun sonucu olarak, mülkiyetin bedele
çevrilmesini isteyebileceğinin yasanın gereği olduğunu; AİHM ve Yargıtay'ın
içtihatlarının, kendilerini doğrular nitelikte olduğunu ifade ederek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik 15.000TL’nin dava
tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:1.3.2013 gün ve E:2012/647 sayı ile, davalıların
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kütüphane alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli
yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken
olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, Davalı İdarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında kütüphane
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 15.000,00
TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, dava konusu taşınmazların, 1/1000 ölçekli imar
planında kütüphane alanı olarak
ayrıldığı, İmar Kanununun 18.maddesi Uyarınca Yapılacak Arsa ve Arazi
Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 12.maddesi gereği
oluşturulan kamu tesis alanlarından olduğu; taşınmazda idarece herhangi bir
kamulaştırma işlemi veya bu işlem için alınmış bir karar ve ayrılmış ödenek
bulunmadığı, davalı tarafından dava konusu parsellere fiilen el atılmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın, imar planıyla kütüphane alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre
geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İdarelerin vekillerinin, görev itirazlarının, Antalya 2.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İdarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1.3.2013 gün ve E:2012/647 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/857
KARAR NO: 2013/995
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.S.
Vekilleri : Av.O.T., Av. A.T.
Davalılar
: 1-
Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.Y.
2- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.O.
3-
İçişleri Bakanlığı
Vekili :
Haz.Av. S.T.
O L A Y : Davacının vekilleri,
müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Çakırlar
Mahallesi 20135 ada 1 parsel sayılı taşınmazın, imar planında Resmi Kurum/
Kütüphane alanı olarak gösterildiğini; 1/1000 ölçekli uygulama imar planı
yapıldığı zamandan beri plana yönelik hiçbir işlem yapılmadığını; davalı idarelerin,
ne kamulaştırma bedelini ödediğini ne de imar değişikliği yapıp aynı
değerde bir imar parseli verdiğini; pasif kalmak suretiyle müvekkilinin
tasarrufunu engelleyen davalı idarenin, Anayasada ye alan temel hak ve
hürriyetlerle bireyin mülkiyet hakkını ve hukuk güvenliğini ihlal ettiğini;
malikin taşınmaz üzerindeki egemenliğinin hukuk düzeninin sınırları içinde
üçüncü kişilere karşı korunduğunu ve 4271 sayılı TMK.nun 683.maddesinde
malike, hukuka aykırı olarak müdahalenin önlenmesini isteme hakkı
tanındığını; bu kişinin taşınmazına eylemli olarak el atıp tamamen veya
kısmen kullanılmasına engel olunması ile imar uygulaması sonucu o kişinin
mülkiyetinde olan taşınmaza hukuken kullanmaya engel sınırlamalar
getirilmesi arasında sonuç itibariyle bir fark bulunmadığını, her ikisinin
de kişinin mülkiyet hakkının sınırlandırılması anlamında aynı sonucu
doğurduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ve Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin
emsal kararlarında da belirtildiği üzere; İmar planının fiilen hayata
geçirilmemesi, pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle
mülkiyet hakkı kısıtlanarak taşınmaza davalı tarafından el atıldığının
kabulü gerekeceğinden dolayı dava açtıklarını ifade ederek; kamulaştırmasız
el atma karşılığı suretiyle, fazlaya dair tüm dava ve diğer hakları saklı
kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL. bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle ile birlikte davalı idarelerden tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmışlardır.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı Vekilleri süresi içinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:1.2.2013 gün ve E:2012/527 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı
Belediye Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı Vekillerinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin
de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında kütüphane alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve
eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı
Vekillerinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazlarının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen
biçimde, anılan davalı idareler
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında kütüphane alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında
bulunan Konyaaltı
Belediye Başkanlığının cevap dilekçesinin incelenmesinden, davaya konu taşınmazın, Antalya Belediyesinin
20.09.2000 tarih ve 306 sayılı Encümen Kararı ile yapılan imar uygulaması
işleminde Resmi Kurum Alanı
olarak ayrıldığı, Antalya 1.İdare Mahkemesi’nin E,1999/455 ve K,2001/327
sayılı ilamı ile, dava konusu taşınmazı kapsayan bölgeye ilişkin 1/1000 ve
dayanağı 1/5000 ölçekli imar planlarının iptaline karar verildiği; iptal
kararı gereği Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılması gereken
1/5000 ölçekli N.ım imar planının 06/02/2012 tarih ve 92 sayılı Meclis
Kararı ile kesinleştiği, Konyaaltı Belediyesince, 1/5000
ölçekli N.ım İmar planına ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı
çalışmalarının halen devam ettiği, kesinleşmiş uygulama imar planının
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Resmi Kurum/Kütüphane Alanı kullanımında
kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
ve İçişleri Bakanlığı vekillerinin
görev itirazlarının, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
ve İçişleri Bakanlığı vekillerinin
GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
1.2.2013 gün ve E:2012/527 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/858
KARAR NO: 2013/996
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.D.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G.
Davalılar
: 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.E.Ö.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.O.
3-Gençlik
ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av.Z.H.
O L A Y : Davacının vekilleri,
müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesinde bulunan 6293 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın, yaklaşık 10-15
yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi ile davalılar tarafından
semt spor sahası olarak ayrıldığını ancak, davalıların bu güne değin pasif
ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem tesis etmemek sureti ile
taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanununun 7., 3194 sayılı İmar Kanunun 10.maddesine aykırı olarak; uzun
yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeni
ile davalı idarece, pasif ve suskun kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti
ile taşınmaza müdahale edilmesinin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu
ortadan kaldıran bir niteliği olduğunu; idarenin bu eyleminin,
kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli olduğunu; Yargıtay
5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli
kararında bu duruma işaret edildiğini belirterek; taşınmaza davalılar
tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış oldukları davanın
belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm
talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin
TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmışlardır.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Gençlik ve Spor
Bakanlığı vekilleri
süresi içinde görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:18.2.2013 gün ve E:2012/468 sayı ile,, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar
planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında tarafından semt spor
sahası olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazına, imar
planında semt spor sahası olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına
uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti
esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini
yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir
alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık
payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden
önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla tarafından semt spor
sahası kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının,
Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.2.2013 gün ve E:2012/468
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/859
KARAR NO: 2013/997
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.E.
Vekili : Av. L.B.
Davalı :
Osmangazi Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. R.B.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 2287 Ada 10 parselde kayıtlı taşınmazın sahibi olduğunu, dava
konusu taşınmazın imar planında “Genel Otopark, Spor Tesisi ve Yeşil Alan”
olarak ayrılmak sureti ile kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile
kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 10000,00 TL tazminatın dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
karar verilmesini istemiştir.
Davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi; 08.03.2013 gün 2012/750
esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Genel Otopark, Spor Tesisi ve Yeşil
Alan” alanında kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Genel Otopark, Spor Tesisi
ve Yeşil Alan” alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Genel Otopark, Spor Tesisi ve Yeşil Alan”
alanı alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Osmangazi
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Bursa 4. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Osmangazi Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Bursa 4. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 08.03.2013 gün 2012/750 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/860
KARAR NO: 2013/998
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : 1-B.E., 2- D.E., 3-A.S.E.
Vekili : Av. B.T.
Davalı :
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.A.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 43688 Ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Kültürel Tesis
Alanı” olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını
ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu
nedenle davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 1000.00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi
ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini
istemiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi; 06.03.2013 gün
2012/558 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların taşınmazına, imar planında “ Kültürel Tesis Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “Kültürel Tesisi Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacılara verilmesi ve taşınmazın tapusunun davalı adına tesciline
hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Kültürel Tesis Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 10.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 10.Asliye
Hukuk Mahkemesinin 06.03.2013 gün 2012/558 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/861
KARAR NO: 2013/999
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Davacıya ait bulunan ve ruhsatsız olduğu belirtilen
bina ile ağaçların imar planında park alanında kalması nedeniyle
yıktırılmasından dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : H.B.
Vekili : Av. E.B.K.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.O.T.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 50944
Ada’da bulunan taşınmazının üzerinde ev ve ağaçlarının bulunduğunu, dava
konusu taşınmazın davalı Belediye Başkanlığı imar planında “Park Alanı”
olarak ayrıldığını ve dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan evin yıkılması
konusunda karar alındığını ancak davalı belediye başkanlığına yapılan
başvuruya rağmen kendisine herhangi bir ödemede bulunulmadığını, müvekkili
tarafından Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yaptırılan tespit
neticesinde davalının yıkılan bina bedeli olarak 20263,25 TL, ağaç bedeli
olarak 4350,00 TL zararının olduğunun saptandığını, bu nedenlerle 24613,25
TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmesini talep ettiğini
beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 27.02.2013 gün
2012/465 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN
ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
imar planında “Park Alanı” olarak ayrılan davalıya ait taşınmaz üzerinde
bulunan binanın davalı Belediye Başkanlığı encümeninin kararına istinaden
davalı tarafından yıktırılması nedeni ile uğranılan zararın ve dava konusu
taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların bedelinin tespiti ile davalıdan tahsili
amacına dayalı olarak açılan tazminat davası niteliğindedir.
Dava
dosyanın incelenmesinden; Mamak ilçesi, General Zeki Doğan Mahallesi, 504
Sokak, No:2 adresinde 50944 pafta sayılı olarak davacı adına hisseli olarak
tapuda tescilli olan taşınmaz üzerine ev inşaa edildiği; taşınmazın imar
uygulaması sonucu 36190 Ada 2 parsel ve 36188 Ada 1 sayılı parsele
dönüştüğü, bu alanın imar planında park alanı olarak belirlenmesinden
dolayı davacıya 36190 Ada 2 parselde 149/61 hisse ve 36188 Ada 1 parselde
233/883 hissenin verildiği; 21.03.2012 tarihinde düzenlenen yapı tatil
tutanağı ile 50994 Ada sayılı parsel üzerinde bulunan davacıya ait yapının
ruhsatsız olduğunun tespit edildiği, davacı tarafından, 10.04.2012
tarihinde, yapının maliyet bedeli saptanmaksızın yıkım kararı verilmesi
nedeni ile Ankara 22.Aliye Hukuk Mahkemesinde bina maliyet bedeline ve ağaç
bedeline yönelik olarak yaptırılan tespitte belirlenen toplam 24613,25
TL’nin, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bu davanın
açıldığı ve 11.9.2012 tarihli tutanaktan söz konusu yapıların Belediye
Encümenliğinin yıkım kararının tebliği üzerine davacı tarafından yıkıldığı
anlaşılmıştır.
Bu
durumda, her ne kadar davacı tarafından Ankara 22. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde
açılan tespit dosyasında ev ve ağaçlar için bedel tespiti yaptırılmış ve
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bu bedel dava konusu edilmiş
ise de, ortada idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir
işleminin bulunmadığı, davanın anılan Yasanın 14. maddesinde işaret edilen
bedel arttırma davası niteliğinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Olayda,
imar uygulaması sonucu 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca
yıkım işlemi tesis edildiği, davacıya ait tapulu hissenin başka imar
parselinden karşılandığı anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, tapulu
alan üzerinde ruhsatsız olarak yapılan yapılar için yapı maliyet bedeli
ödenip ödenmeyeceğine, dolayısıyla imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 27.02.2013 gün 2012/465 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/862
KARAR NO: 2013/1000
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.Y.
Vekili : Av. M.E.E.
Davalılar
:1.Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
2. TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. M.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 44744 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “Rekreasyon Alanı” olarak ayrıldığını,
dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.03.2013 gün
2012/639 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Rekreasyon Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “Rekreasyon Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan
tahsili ile taşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına tesciline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Rekreasyon Alanı”nda alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
19. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin
kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara
19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.03.2013 gün 2012/639 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARIN tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/863
KARAR NO: 2013/1001
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş.U.
Vekili : Av. G.T.N.
Davalı :
Ankara Valiliği (Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü)
Vekili :
Av. D.O.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 39111 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “ Kamusal Alan Kreş Alanı “olarak
ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım
hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının
zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile
davalı adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 19.02.2013 gün
2012/519 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Kamusal Alan- Kreş Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “Kamusal Alan-Kreş Alanı”nda alanında kalan kısmı bakımından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte 1000,00 TL tazminatın davalıdan alınarak
davacıya verilmesi ve taşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına
tesciline hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Kamusal Alan-Kreş Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 12.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 12.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 19.02.2013 gün 2012/519 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/867
KARAR NO: 2013/1002
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.Ö.
Vekilleri : Av. Ş.T., Av. A.D.
Davalılar
: 1- Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. G.Ö.
2- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.Ö.
Dahili Davalı: Sultangazi Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ç.A.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi, Zübeyde hanım
mahallesi, 709 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın
gerek İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, gerekse de Gaziosmanpaşa
Belediye Başkanlığı tarafından yapılan imar planında cami alanı olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 8.000 TL ile, oluştuğu belirtilen munzam zararın ayrıca
davacıdan alınan bütün emlak vergilerinin davalılardan müşreken ve
müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Gaziosmanpaşa 1.Asliye Hukuk Mahkemesince dava dilekçesi
ve 1.celse duruşma gününün 06.03.2007 günü olduğunu bildirir tebligat
15.01.2007 tarihinde davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekiline, 04.01.2007 tarihinde davalı Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı
vekiline tebliğ edilmiştir.
Davalı
Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı vekili 09.01.2007 tarihli dilekçesi ile,
cevap süresinin duruşma gününe kadar uzatılmasını talep etmiş olup, bu
talep dilekçesinde görev itirazında bulunmamıştır.
Davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili 18.01.2007 tarihli dilekçesi ile,
cevap süresinin duruşma gününe kadar uzatılmasını talep etmiş olup, bu
talep dilekçesinde görev itirazında bulunmamıştır.
Davalı Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı vekili 05.03.2007 havale
tarihli cevap dilekçesi ile süresi içerisinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili 02.03.2007
havale tarihli dilekçesi ile davaya cevaplarını sunmuş olup, bu
dilekçesinde görev itirazında bulunmamış olmakla birlikte 06.03.2007
tarihli 1.celsede de görev itirazında bulunmamıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilince 14.09.2012
günlü 20.celsede beyanen görev itirazında bulunulmuştur.
Gaziosmanpaşa
1.Asliye Hukuk Mahkemesince Sultangazi Belediye Başkanlığını davaya dahil
etmek için adına 12.08.2009 tarihinde ekinde dava dilekçesi yer alan
tebligat tebliğ edilmiş olmakla, söz konusu tebligat ile sonraki ilk
duruşma gününün 14.07.2009 günü olduğu belirtilmiştir.
Dahili davalı
Sultangazi Belediye Başkanlığı vekili 31.08.2009 havale tarihli dilekçe ile
davaya cevaplarını sunmuş olup, bu dilekçede görev itirazında bulunmamıştır.
Dahili davalı
Sultangazi Belediye Başkanlığı vekili 01.06.2012 tarihli dilekçe ile özetle
görev itirazında bulunmuştur.
Gaziosmanpaşa 1.Asliye Hukuk Mahkemesi; 14.09.2012
gün, E:2006/648 sayı ile özetle, davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Sultangazi Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda verdiği 17.09.2012 havale tarihli dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın,
2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi
gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari
ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev
itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından
görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı
veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi
için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza
mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde
de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı
yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları
şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik
kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince
incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya
uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun
açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma
istenemez” denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin,
uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce
şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde
ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda,
Gaziosmanpaşa 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2006/648 sayılı dosyasında görülen davada, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasını talep eden davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilince 2247 sayılı Kanunun 10.maddesinde belirtildiği şekilde hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda olacak şekilde yapılmış
usulüne uygun bir görev itirazının bulunmadığı, buna karşın 14.09.2012 günlü 20.celsede beyanen görev itirazında bulunulduğu, Gaziosmanpaşa 1.Asliye Hukuk
Mahkemesi'nin 14.09.2012 gün, E:2006/648 sayılı kararı ile görev itirazının
reddine karar verildiği, sonrasında davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda verdiği 17.09.2012 tarihli dilekçesi ile yapılan müracaat ile
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması istenildiği anlaşılmıştır.
Hal böyle iken,
davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili tarafından, 06.03.2007 tarihli birinci oturumdan sonra sunulan dilekçenin görev itirazına
ilişkin kısmının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın
10.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ:
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 4.6.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/868
KARAR NO: 2013/1003
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-A.A. adına A.A.,
2-N.H.A., 3-O.T.'a vekaleten A.K.
Vekili : Av. M.M.T.
Davalı :
Ankara Valiliği İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43119
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında temel eğitim alanı
olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000
TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 13.Asliye Hukuk Mahkemesi: 31.01.2013 gün ve
E:2012/294 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından, davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında temel
eğitim alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından, başvurusunun
kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara
13. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.01.2013 gün ve E:2012/294 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/869
KARAR NO: 2013/1004
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : F.C. Mirasçıları:1-
C.C., 2- F.N.C., 3- Y.C., 4- A.Y.C.
Vekilleri : Av. G.Ç., Av. H.H.Ç.
Davalı :
Ankara Valiliği İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Demet Mahallesi, 15884
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında temel eğitim okul yeri
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 15.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi: 31.01.2013 gün ve
E:2012/531 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından, 10.maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında temel eğitim okul yeri olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında temel
eğitim okul yerinde kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 23.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.01.2013 gün ve E:2012/531 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/870
KARAR NO: 2013/1005
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.Y.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Ankara Valiliği İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Çankaya İlçesi, Malazgirt Mahallesi, 27226
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında kreş alanı olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 21.03.2013 gün ve
E:2012/509 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından, davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına imar planında kreş alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının
davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını
belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kreş
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 21.03.2013 gün ve E:2012/509 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/871
KARAR NO: 2013/1006
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Z.O.
Vekilleri : Av. İ.Y., Av. M.E.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Köyü, 43199 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında kentsel rekreasyon alanı olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın bedelinin ödenmesi karşılığında tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 20.Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.03.2013 gün ve
E:2012/622 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin
kısmı için, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından, davanın
uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına imar planında kentsel rekreasyon alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
bedelinin ödenmesi karşılığında tapu kaydının davalı adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi
ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kentsel
rekreasyon alanı kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın
uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun
kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 20. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 26.03.2013 gün ve E:2012/622 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/872
KARAR NO: 2013/1007
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : L.D.
Vekilleri : Av. M.E., Av. Ş.Ö.
Davalı :
Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Yıldırım Beyazıt
Mahallesi, 3231 ada, 161 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında yol ve
yeşil alan (park) olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekili 1. celsede
süresi içerisinde beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 6.Asliye Hukuk Mahkemesi: 15.01.2013 gün ve
E:2012/433 sayı ile, davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Melikgazi Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında yol ve yeşil alan (park) olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında yol ve
yeşil alanda (park) kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Kayseri 6. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.01.2013 gün ve E:2012/433 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/873
KARAR NO: 2013/1008
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O.M.
Vekili : Av. Z.K.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının İstanbul İli, Pendik İlçesi, 3986 ada, 5 parsel ve 3980
ada 13 parsel sayılı taşınmazların hisseli maliki olduğunu, taşınmazların imar
planında temel eğitim/öğretim
tesisi alanı (okul yeri) olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın
mülkiyet bedelinin ödenmesi halinde tapusunun iptali ile davalı idare adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile taşınmazın
bedeli için şimdilik 1.000 TL ile, ecri misil olarak dava tarihinden
itibaren geriye dönük son beş yılın bedeli için şimdilik 1.000 TL olmak
üzere şimdilik 2.000 TL. nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 25.12.2012 gün ve
E:2012/518 sayı ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem,
bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları
bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın, taşınmazların bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
açısından, davanın, taşınmazların
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazlarına imar planında temel eğitim/öğretim tesisi alanı (okul
yeri) olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın mülkiyet bedelinin ödenmesi halinde tapusunun iptali
ile davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile taşınmazın bedeli için şimdilik 1.000 TL ile, ecri misil olarak
dava tarihinden itibaren geriye dönük son beş yılın bedeli için şimdilik
1.000 TL olmak üzere şimdilik 2.000 TL. nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi
onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parsellerin imar planında temel
eğitim/öğretim tesisi alanında (okul yeri) kaldığı, taşınmazlara
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazların bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazların bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Pendik 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 25.12.2012 gün ve E:2012/518 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/874
KARAR NO: 2013/1009
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
:1-V.Y.2-A.G.3-B.H.4-Z.D.5-S.H.6-N.H.7-M.H.8-Ç.Ç.9-D.T.10-N.T.,11-İ.E.,12-B.A.,
13-M.Ş.14-S.A.15-S.Ş.16-E.D.17-Y.K.18-S.A.19-S.A.20-N.A.21-N.A.(G.)22-
M.T.K.
Vekili :
Av. A.K.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ç.E.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Mamak İlçesi, Şahintepe
Mahallesi, 36486 Ada, 5 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında pazar yeri alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.2.2013 gün ve
E:2012/476 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında Pazar yeri alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında pazar yeri alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili
görev itirazının, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekili
GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.2.2013 gün ve
E:2012/476 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/875
KARAR NO: 2013/1010
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmazlara kamulaştırmasız
el atmasından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada, idarece fiili
olarak el atılan taşınmaz bakımından, davanın haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE, fiili olarak el atılmayan
taşınmaz bakımından ise, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.Ç.
Vekili : Av. İ.B.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde özetle, müvekkilinin İstanbul İli, Pendik İlçesi, 3988 ada 8
parsel, 3978 ada 13 parsel, 3994 ada 4 parsel, 3983 ada 21 parsel sayılı
taşınmazların hissedar olarak maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
temel eğitim alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik kamulaştırmasız el atma bedeli 1.000,00 TL;
ecri misil bedeli 1.000,00 TL’nin faiziyle birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, taşınmazlara fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak
açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
PENDİK 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.12.2012 gün,
E:2012/522 sayı ile, mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi
üzerine dosya Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın taşınmazın
hukuken el atılan kısımları yönünden çözümünde idari yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada kısmen idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu taşınmazlara, imar
planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
işleyecek yasal faiziyle kamulaştırmasız el atma bedeli 1.000,00 TL, ecri
misil bedeli 1.000,00 TL’nin tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasında bulunan İstanbul İl Özel İdaresi Hukuk
Müşavirliğinin 16.8.2012 gün ve 45426 sayılı yazısından, idareleri Emlak
Yönetimi Daire Başkanlığının 8.8.2012 tarih ve 44852 sayılı yazısında, dava
konusu taşınmazlardan 3978 ada 13 parsel, 3994 ada 4 parsel ve 3983 ada 21 parsel
sayılı taşınmazların boş arsa durumunda olduğu ve fiili el atmanın söz
konusu olmadığı; 3988 ada 8 parsel sayılı taşınmaz üzerinde ise Mesut
Yılmaz İlköğretim Okulu bulunduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.
Hal böyle iken, davaya konu taşınmazlardan 3988 ada, 8
parsel sayılı taşınmazın üzerinde okul olduğu ve böylece iş bu taşınmaza
kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı İmar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında
yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu
gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler
olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması
karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini
taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin
dava konusu taşınmazlardan 3988 ada, 8 parsel sayılı taşınmaza
kamulaştırmasız el atması karşısında, bu taşınmaz bakımından el atmadan
doğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Diğer
taraftan, davaya konu 3978 ada 13 parsel, 3994 ada 4 parsel, 3983 ada 21
parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak, taşınmazın imar planında temel
eğitim alanında kaldığı belirtilmiş olup, bu parsellerde de herhangi bir
kamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi, herhangi bir çalışmanın da
yapılmadığı, dolayısıyla bu taşınmaza fiili olarak el atılmadığı ifade
edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; N.ım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dolayısıyla, davaya konu 3978 ada 13
parsel, 3994 ada 4 parsel, 3983 ada 21 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin
olarak; imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar
planında temel eğitim alanında kaldığı, bu taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği, davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan taşınmazlara ilişkin olan davanın ise, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle;
1-Davaya
konu İstanbul İli, Pendik İlçesi, 3988 ada 8 parsel sayılı taşınmaz
bakımından davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yeri görevli olduğundan
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerektiği,
2-Davaya konu İstanbul İli, Pendik İlçesi 3978 ada
13 parsel, 3994 ada 4 parsel, 3983 ada 21 parsel sayılı taşınmaz bakımından
davanın görüm ve çözümünde İdari Yargı yeri görevli olduğundan Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından,
başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde, davaya konu İstanbul İli,
Pendik İlçesi, 3988 ada 8 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın görüm
ve çözümünde ADLİ YARGI yeri görevli olduğundan Danıştay Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN REDDİNE, davaya konu İstanbul İli, Pendik İlçesi 3978 ada 13
parsel, 3994 ada 4 parsel, 3983 ada 21 parsel sayılı taşınmaz bakımından
davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGI yeri görevli olduğundan Danıştay
Başsavcısı’nın davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV
İTİRAZININ Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25.12.2012 gün, E:2012/522
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/876
KARAR NO: 2013/1011
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-A.O.(U.),2-Z.T.3-A.K.,4-D.(Ö.)D.,5-M.(A.)D.,6-A.B.,7-A.(U.)K.,8-S.D.,9-H.K.(G.)
10-Ş.A.11-C.O.12-Z.O.(K.)13-H.O.(U.)14-M.O.,15-Ş.O.(S.),16-N.İ.,17-K.E.,18-
R.C.
19-S.C.,20-H.K.,21-S.K.,22-R.K.23-F.K.24-D.D.(U.)25-A.D.26-R.D.27-R.D.28-
S.E.,
29-S.K., 30- Ü.D.
Vekilleri : Av. N.A., Av. F.A.
Davalılar
: 1- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
3- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. S.T.
4- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.K.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Hurma mahallesi, 8855
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında meslek lisesi alanı olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 20.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Antalya İl Özel İdaresi vekili 1.celsede süresi
içerisinde beyanen, görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili 1.celsede süresi
içerisinde beyanen, görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 21.03.2013 gün ve
E:2012/443 sayı ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Antalya İl Özel
İdaresi, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı,
Antalya İl Özel İdaresi, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Milli Eğitim
Bakanlığı, Antalya İl Özel İdaresi ve Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Milli Eğitim
Bakanlığı, Antalya İl Özel İdaresi ve Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilleri açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında meslek lisesi alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Antalya İl Özel
İdaresi, Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekillerinin uyuşmazlık
çıkarılması talebini içeren dilekçelerinin dosyaya sunulmasından sonra,
davacılar vekili tarafından dosyaya sunulan 05.04.2013 havale tarihli cevap
dilekçesinde davaya konu taşınmaza fiilen el atıldığı ve okul yapıldığı
belirtilerek, adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu ifade edilmiş ve
dosyaya buna ilişkin olduğu belirtilen fotoğraflar sunulmuştur.
Dosya kapsamında yer alan Konyaaltı Kaymakamlığı İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğünün 17.08.2012 günlü cevabi yazısında, davaya konu
taşınmazın üzerinde Milli Eğitim Bakanlığı‘nın hizmetlerinde kullanılan
okul bulunmadığı belirtilmiştir.
Konyaaltı Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak
Müdürlüğü’nün 01.10.2012 günlü cevabi yazısında, taşınmaza Konyaaltı
Belediyesi tarafından fiilen kamulaştırma yapılmaksızın el atılmadığı
belirtilmiştir.
Her ne kadar davacılar vekili tarafından taşınmaza
fiilen el atıldığı iddia olunmuş ve dosyaya buna ilişkin olduğu belirtilen
fotoğraflar sunulmuş ise de, gerek Konyaaltı Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün, gerekse de Konyaaltı Belediye Başkanlığı Plan ve Proje
Müdürlüğü'nün cevabi yazılarında taşınmazın üzerinde okul bulunmadığının,
taşınmaza el atılmadığının belirtilmiş olması, bununla birlikte Antalya
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin uyuşmazlığa konu E:2012/443 sayılı dosyasının
21.03.2013 günlü celsesinde davacılar vekili tarafından ‘’..taşınmaz imar
planında meslek lisesi alanı olarak ayrılmıştır. Okul yapılmamıştır…’’
şeklinde beyanda bulunulduğunun anlaşılmış olması ile birlikte davacılar
vekilince 19.07.2012 tarihli dava dilekçesinde taşınmaza fiilen el
atıldığına dair bir ibareye yer verilmemiş olmasına karşın,dosyaya sunulan
fotoğrafların 01.05.2011 tarihleri arasında olduğu birlikte
değerlendirildiğinde, dosyaya sunulan fotoğrafların davaya konu taşınmazla
ilgili olup olmadığına dair resmi bir kayıt da yer almadığından, taşınmaza
fiilen el atılmadığının kabulü gerekmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında meslek
lisesi alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar
Milli Eğitim Bakanlığı, Antalya İl Özel İdaresi ve Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının Antalya 2. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar
Milli Eğitim Bakanlığı, Antalya İl Özel İdaresi ve Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.03.2013 gün ve E:2012/443 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/877
KARAR NO: 2013/1012
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.H.Y.
Vekili :
Av. Ö.S.
Davalılar
: 1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.Y.
2- Gölbaşı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ü.M.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin, Ankara İli, Gölbaşı
İlçesi, Gölbaşı Mahallesi, 401 parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
maliki olduğunu, söz konusu taşınmaza davalı idareler tarafından
kamulaştırma yapılmadan el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faiziyle birlikte tahsili ve taşınmazın davalı idareler
adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı vekili süresi içinde
verdiği dilekçede özetle, 401 nolu parselin imar planının 12.7.2011
tarihinde onaylandığını, imar palanına ekli krokide ağaçlandırılacak alan,
(mezarlık alanı) ve yol olarak ayrıldığını ileri sürerek davanın reddi
gerektiğini belirtmiş; diğer davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili ise süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el
atılmadığını, davanın görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
GÖLBAŞI ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.3.2013 gün ve
E:2013/173 sayı ile, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davanın hissedar olduğu taşınmaza imar planında ağaçlandırılacak alan
(mezarlık alanı) ve yol olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faiziyle birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idarelerden tahsili, taşınmazın davalılar lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
Dava
dosyasında bulunan ve Gölbaşı Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliğine 8.5.2013
tarihinde sunulduğu anlaşılan Bilirkişi Kurulu Raporunun incelenmesinden,
401 numaralı parselin tamamının 52.088,00 m2
olduğu, bunun 42.588.000
m2 sinin mezarlık, 3.100.00 m2 sinin Gölbaşı
Belediyesinin spor tesis alanı ve 6.400.00 m2 sinin yol olarak
kullanıldığı, davacının taşınmaz üzerinde tasarruf imkanının bulunmadığı;
Gölbaşı Belediyesi web sitesinden, taşınmaz üzerinden geçen yolun
genişliğinin 30.00 m
olarak ölçüldüğü; ayrıca 19.4.2013 günlü Kadastro Teknisyeni raporunda dava
konusu parselin tamamına el atıldığının belirtildiği dolayısıyla taşınmaza
fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında
yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu
gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici
işlemler olduğu, bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlara fiilen el atılarak, park, spor
alanı ve yol olarak kullanılması karşısında, idarenin bu eyleminin
kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana
getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin
kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların
tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam
yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait
olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete
konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş
görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın
tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,
yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının
III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlak
Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle
kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni
Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil
neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye
mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmazlara kamulaştırmasız el atmasından
doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü, adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/878
KARAR NO: 2013/1013
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :
1-Z.O.(K.),2-K.O.,3-C.O.,4- M.O.,5-Z.K.,6-M.K.(A.oğlu), 7-M.K.Ö.,8- E.K.,
9- B.K.
10- H.K., 11- A.U.(O.),12-E.T.,13-N.K.,14-G.O.,15-
M.K.,16-N.K.,17- M. K.
Vekilleri : Av. N.A., Av. F.A.
Davalılar
: 1- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.K., Av. Z.B.U.
2- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Hurma mahallesi, 9964
ada, 2 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında resmi kurum alanı olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 20.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 5.Asliye Hukuk Mahkemesi: 28.01.2013 gün ve
E:2012/527 sayı ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılardan Konyaaltı Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında resmi kurum alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, davalı Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilince uyuşmazlık çıkarılması talebini içeren
dilekçenin dosyaya sunulmasından sonra, davacılar vekili tarafından dosyaya
sunulan 07.03.2013 havale tarihli cevap dilekçesinde davaya konu taşınmaza
fiilen el atıldığı ve yol yapıldığı belirtilerek, adli yargı mahkemelerinin
görevli olduğu ifade edilmiş ve dosyaya buna ilişkin olduğu belirtilen
fotoğraflar sunulmuştur.
Dosya kapsamında yer alan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Plan ve Proje Müdürlüğü'nün 05.10.2012 günlü cevabi yazısında, davaya konu
taşınmazın bulunduğu alanda herhangi bir resmi kurum binasının bulunmadığı ve
taşınmazın boş olduğu belirtilmiştir.
Her ne kadar davacılar vekili tarafından taşınmaza
fiilen el atıldığı iddia olunmuş ve dosyaya buna ilişkin olduğu belirtilen
fotoğraflar sunulmuş ise de, Konyaaltı Belediye Başkanlığı Plan ve Proje
Müdürlüğü'nün cevabi yazısında taşınmazın bulunduğu alanda resmi kurum
binasının bulunmadığı belirtilmiş olmakla birlikte, davacılar vekilince
31.08.2012 tarihli dava dilekçesinde taşınmaza fiilen el atıldığına dair
bir ibareye yer verilmemiş olmasına karşın, dosyaya sunulan fotoğrafların
28.11.2011 ile 30.11.2011 tarihleri arasında olduğu anlaşılmakla, dosyaya
sunulan fotoğrafların davaya konu taşınmazla ilgili olup olmadığına dair
resmi bir kayıt da yer almadığından, taşınmaza fiilen el atılmadığının
kabulü gerekmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında resmi
kurum alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 5. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.01.2013 gün ve E:2012/527 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/879
KARAR NO: 2013/1014
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ö.
Vekili :
Av. R.C.
Davalılar
: 1- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.B.
2- Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Ü.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Anbar Mahallesi,
Topraklı mevkii, K-34-C-03-B-1-D Pafta, 10159 Ada, 52 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında yol alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmazın imar planında kısmen park, kısmen de kanalda kaldığını
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
KAYSERİ 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.3.2013 gün ve
E:2012/244 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, uygulama imar
planında kısmen park alanı, kısmen de kanal olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar
haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere
verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kısmen park alanı, kısmen de kanal alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Kayseri
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili görev itirazının, Kayseri 2. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Kayseri
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ, Kayseri 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 5.3.2013 gün ve E:2012/244 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/880
KARAR NO: 2013/1015
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş.K.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
İl Özel İdaresine İzafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. D.S.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Karakusunlar
Mahallesi, 27535 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında anaokulu alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
3.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.2.2013 gün ve
E:2012/506 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiş, bu
karar davalı idare vekiline 11.02.2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
anaokulu alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 3.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili,
taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar
haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere
verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında anaokulu alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı vekilinin görev itirazının, Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
1.2.2013 gün ve E:2012/506 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/881
KARAR NO: 2013/1016
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- N.K., 2- R.K., 3-
G.K., 4- C.K., 5- F.K., 6- F.K., 7- S.A., 8- S.Ş., 9- Ü.K.
Vekili :
Av. S.A.
Davalı :
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.A.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Demircikara Mahallesi, 8486 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında semt spor
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 13.500,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 28.1.2013 gün ve
E:2012/658 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiş, bu karar davalı
idare vekiline 06.02.2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Davalı vekili idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında semt spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 13.500,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında semt spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar
olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili
görev itirazının, Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekili
GÖREV İTİRAZININ, Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.1.2013 gün ve
E:2012/658 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/882
KARAR NO: 2013/1017
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- K.T., 2- K.T., 3-
B.T.İ.
Vekili :
Av. E.K.T.
Davalı :
Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. M.S.
İhbar
Olunan: Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. L.D.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Mamak İlçesi, Üreğil
mevkiinde kain, 50189 Ada, 4 Parsel sayılı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında tamamı üzerinden
TEDAŞ tarafından yüksek gerilim hattı geçirildiğini, kalan kısmının da imar
açısından kullanılamaz durumda olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 6.498,00 TL
tazminatın yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı idarelerden TEDAŞ vekilince savunma dilekçesinde,
dava konusu Ankara İli, Mamak İlçesi, Üreğil Mahallesi, 50189 ada, 4 parsel
üzerinden Başkent ELEKTRİK Dağıtım A.Ş. işletmesinde bulunan şirketlerine
ait Çankaya II TM – Kayaş II TM ENH geçmekte olup, bu hattın kamulaştırma
işlemlerine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2.4.1990 tarih ve
687-3073 sayılı yazısı ile onaylanan kamulaştırma planlarına göre, mülga
TEK Yönetim Kurulundan alınan 18.4.1990 tarih ve 21-320 sayılı karar ile
başlanıldığı, bu kapsamda söz konusu hattın isabet ettiği taşınmazların
şirketleri adına tapuda tescil işlemlerinin yapıldığı belirtilmiş, birinci
celsede de görev itirazında bulunulmuştur
Diğer davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili, süresi
içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
taşınmazın imar planında enerji nakil hattı koruma bandı içinde “park”
kullanımında kaldığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.3.2013 gün ve
E:2012/517 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi
üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın Enerji Nakil Hattı Koruma Bandı
içinde “park” kullanımında kaldığı bu suretle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle 6.498,00 TL’nin davalı idarelerden tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; N.ım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Dairesi Başkanlığı Yapı Denetim ve Ruhsat Şube Müdürlüğü’nün Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesine hitaplı 23.11.2012 gün ve 19969 sayılı yazısında,
50189 ada 4 sayılı parselin, Mamak Belediye Meclisinin 5.6.2009 tarih ve
448 sayılı kararı ile uygun görülerek, Ankara Büyükşehir Belediye
Meclisinin 17.7.2009 tarih ve 1654 sayılı kararı ile onaylanan “Güneydoğu
Ankara Kentsel Gelişme Alanı I. Etap Uygulama İmar Planı” kapsamında
kaldığı, parselin, Enerji Nakil Hattı Koruma Bandı içinde “Park”
kullanımında kaldığı, parselasyon planlarının Mamak Belediye Encümeninin
24.9.2009 tarih ve 1206/1302 sayılı kararı ile uygun görülerek, Ankara
Büyükşehir Belediye Encümeninin 8.10.2009 tarih ve 2584 sayılı kararı
onaylanarak askı ve tescil işlemleri için Mamak Belediye Başkanlığı’na
gönderildiği belirtilmiş; Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğü Proje ve Tesis Dairesi Başkanlığı Harita ve Kamulaştırma Müdürlüğü’nün
aynı mahkemeye hitaplı 23.11.2012 gün ve 6801 sayılı yazısında, dava konusu
Ankara İli, Mamak İlçesi, Üreğil Mahallesi 50189 ada, 4 parsel no’lu
taşınmaza isabet eden Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. işletimindeki,
1991-1992 yıllarında tesis edilen şirketlerine ait Çankaya II TM-Kayaş II
TM Enerji Nakil Hattının kamulaştırma işlemlerine, Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığının 2.4.1990 tarih ve 687-3073 sayılı yazısı ile
onaylanan kamulaştırma planları gereğince, mülga TEK Yönetim Kurulundan
alınan 18.4.1990 tarih, 21-320 no’lu karar ile başlanıldığı ve hat
güzergahında kalan 144 (yeni 287, 288, 289), 120 (yeni 276, 277) ve 121
parsel no’lu taşınmazların kamulaştırma işlemlerinin tamamlanarak
şirketleri adına gerekli tapu tescil işlemlerini sağlandığı ancak, daha
sonra ilgili Belediye tarafından bölgede yapılan imar uygulaması sonucu,
kamulaştırma işlemleri tamamlanan söz konusu taşınmazlar ile anılan hattın
güzergahında kalmayan dolayısıyla kamulaştırmasına ihtiyaç bulunmayan 115,
114, 154, 273, 278, 313, 48, 49 ve 50 parsel no’lu taşınmazlar üzerinde
herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı, ancak, söz konusu parsellerin
daha sonra bölgede yapılan imar uygulaması sonucu oluşan 50189 ada, 4
parsel no’lu taşınmaz altında hisselendirilerek enerji nakil hattının
isabet ettiği güzergah içerisinde bırakıldığı açıklanmış; Mamak Belediyesi
İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 10.12.2012 gün ve 2071222113 sayılı
yazısından, kesinleşen imar planında 50189 ada 4 parselin ENH (enerji nakil
hattı) koruma kuşağının altına isabet ettiği için “Park Alanı” kullanımına
ayrıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı TEDAŞ
vekilinin görev itirazının, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı TEDAŞ
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.3.2013
gün ve E:2012/517 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/883
KARAR NO: 2013/1018
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.T.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
İl Özel İdaresine İzafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, İvedik-İmar
Köyü, 43391 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 17. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.1.2013 gün ve
E:2012/245 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar
konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili,
taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı vekilinin görev itirazının, Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
23.1.2013 gün ve E:2012/245 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/884
KARAR NO: 2013/1019
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.M.A., 2- M.A.K., 3-
E.N.S.
Vekili :
Av. A.O.
Davalı :
Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.C.C.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Kışla
Mahallesi, Arapalanı mevkii, 1437 Ada, 8 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve
E:2012/374 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili
görev itirazının, Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekili
GÖREV İTİRAZININ Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.3.2013 gün ve
E:2012/374 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/885
KARAR NO: 2013/1020
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.S., 2- C.A., 3-
N.A., 4- K.A., 5- N.A.
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar
: 1- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.C.C.
2- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.A.
3- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.G.M.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Alan
Mahallesi, 7949 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Antalya İl Özel İdaresi ve Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 8.3.2013 gün ve
E:2012/492 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar Antalya İl Özel İdaresi ve Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilleri idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar
Antalya İl Özel İdaresi ve Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilleri görev
itirazının, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar
Antalya İl Özel İdaresi ve Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilleri GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 8.3.2013 gün ve
E:2012/492 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/887
KARAR NO: 2013/1021
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.B.
Vekili
: Av. M.G.A.
Davalı :
Sincan Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. Ö.D.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde, Sincan Belediyesi Hesap İşleri
Müdürlüğünce, taraflarına IRV Dairesi tarafından 04 cilt, 19 sıra nolu
53.391,00 TL para cezasını içerir 2011 yıl ve 7 gün vadeli 2.5.2012 tarihli
ödeme emri gönderildiğini, yapılan işlemin hukuka ve kanunlara aykırı
olduğunu ileri sürerek, ödeme emrinin iptali istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
4. İDARE MAHKEMESİ: 20.9.2012 gün ve E:2012/790, K:2012/1171 sayı ile, davacı
ile davalı idare arasında kira sözleşmesi imzalandıktan sonra sözleşme
hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan ve bu haliyle de adli yargı
mahkemelerinin görev alanı kapsamında bulunan para cezasının tahsiline
yönelik ödeme emrinin de adli yargı mercilerinde dava konusu edilmesi
gerektiği sonucuna varıldığından, davanın esasının incelenmesine olanak
bulunmadığı gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle Sincan İcra Tetkik Mahkemesine hitaplı dilekçe
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
15.11.2012
gün ve E:2012/585, K:2012/485 sayı ile, İcra İflas Kanununun 4. maddesi
uyarınca, icra mahkemesinin icra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı
yapılan şikayet ve itirazları inceleme görevi bulunduğu; somut olayda İcra
ve İflas Dairesinin yapmış olduğu bir işlem bulunmadığı; Amme alacaklarına
ilişkin ödeme emrinin iptaline yönelik talebin reddine karar vermek
gerektiği gerekçesiyle mahkemeleri görevli ve yetkili olmadığından ödeme emrinin
iptaline yönelik talebin reddine karar vermiş, bu karar davacı vekilince
temyiz edilmiş, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 11.3.2013 gün ve
E:2012/34142, K:2013/8521 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
Davacı vekili, idari yargı ve adli yargı yerlerince
verilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz
görev uyuşmazlığının çözümü için başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 4.6.2013
günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Anayasa’nın 158. maddesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin adli, idari
ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin
olarak çözümlemeye yetkili olduğu belirtilmiş; 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesinde,
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş,
adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev
yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir…”; 14. maddesinde, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir…”; 19. maddesinde, “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya
incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin
görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler…”
denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin,
uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce
şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde
ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Dava Şartları” başlıklı 114.
maddesinde yargı yolunun caiz olması dava şartları arasında sayılmış, yargı
yolunun caiz olmaması durumunda dava şartı yokluğu nedeniyle davanın
reddedileceği hüküm altına alınmıştır.
Sincan
İcra Hukuk Mahkemesince, icra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı
yapılan şikayet ve itiraz kapsamında olmayan davanın mahkemelerinin görev
ve yetkisinde olmadığı nedeniyle talebin reddine karar verilmiştir.
Görüldüğü
üzere İcra Hukuk Mahkemesinin kararı, idari yargının görevli olduğu
gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, adli
ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmek
mümkün değildir.
Bu
durumda olayda, 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde öngörülen koşullar
gerçekleşememiştir.
Açıklanan
nedenlerle 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
4.6.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/888
KARAR NO: 2013/1022
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O.A.C.
Vekili : Av. Ş.A.
Davalılar
: 1. Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2. Gençlik Ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av.Z.H.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
müvekkillinin dava konusu 6238 Ada 1 ve 3250 Ada 1 parselde kayıtlı
taşınmazların hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında
“Semt Spor Sahası” olarak ayrıldığını ancak davalıların dava konusu
taşınmazları kamulaştırmadıkları gibi davacıya takasen başka yerden
taşınmaz da vermemek sureti ile hareketsiz kalmak sureti ile davacının
taşınmazlar üzerindeki tasarruf imkanını kısıtladıklarını, bu nedenle
davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
20000,00TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Gençlik ve
Spor Bakanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde
özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi: 30.01.2013 gün
2012/618 esas sayılı ara kararı ile dosya üzerinden yazılı olarak görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hissedarı bulunduğu taşınmazlarına, imar planında “Semt Spor
Sahası” alanında kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Semt Spor Sahası” alanında
kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
20,000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parsellerin imar planında “Semt Spor Sahası” alanında kaldığı,
taşınmazlara idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazların bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedarı olduğu taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 5.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Antalya 5.Asliye
Hukuk Mahkemesinin 30.01.2013 gün 2012/618 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/889
KARAR NO: 2013/1023
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-H.E., 2-E.E., 3-Ç.E.
Vekili : Av. M.G.K.
Davalı
: Trabzon İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. D.K.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 835 Ada 30 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarları olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “24 Şubat
İlköğretim Okulu Gelişme Sahası” olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza
fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile
kısıtlandığını, bu nedenle davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 1200,00 TL tazminatın davalıdan alınarak
davacılara verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalı adına
tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Trabzon İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Trabzon 1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 03.10.2012 gün
2012/164 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Trabzon İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Trabzon İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Trabzon İl Özel İdaresi vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacılara ait taşınmaza,19.10.1988 tarihli imar planında 24 Şubat
İlköğretim Okulu Genişletme Alanı olarak yer verilmek ve 2002 yılındaki
revizyon imar planında da “ ilköğretim Alanı” olarak ayrılmak sureti ile
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“İlköğretim Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile 1200,00 TL tazminatın davalıdan alınarak davacılara
verilmesi ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalı adına tapuya tesciline
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar
haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere
verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “İlköğretim Okul Alanı”nda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedarı olduğu
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Trabzon
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Trabzon 1.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmı yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Trabzon
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ Trabzon 1.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 03.10.2012 gün 2012/164 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmı yönünden KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/890
KARAR NO: 2013/1024
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.S.
Vekili : Av. O.T.
Davalılar
: 1.Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2. Antalya Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı
Vekili :
Av. A.G.M.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
müvekkilinin dava konusu 20131 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarlarından olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Rekreasyon
Tesisleri Alanı” olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el
atılmadığını ancak idare tarafından taşınmazın kamulaştırılmaması ya da
davacıya başka bir yerden takasen de taşınmaz verilmemesi sureti ile
hareketsiz kaldığını, bu nedenle tasarruf imkanının kısıtlandığını ve zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya
tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 01.03.2013 gün
2012/487 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Rekreasyon Tesisleri Alanı”nda
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın imar planında “Rekreasyon Tesisleri Alanı”nda kalan kısmı
bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
verilmesine istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar
haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere
verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Rekreasyon Tesisleri Alanı”nda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedarı olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 2. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ Antalya 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 01.03.2013 gün 2012/487 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmı yönünden KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/891
KARAR NO: 2013/1025
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el
atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.G.
Vekili : Av. D.S.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 1249 Ada 3/A parselde kayıtlı taşınmazın sahibi olduğunu, dava
konusu taşınmazın 71 m2
lik kısmının imar planında “ Yol “ olarak ayrıldığını, dava konusu
taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi
nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle daha önce dava konusu taşınmaz ile
ilgili olarak 6500,00 TL tazminat istemi ile Ankara 9. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde dava açtığını, mahkemenin 24.11.2011 tarih, 2011/290 Esas
2011/361 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiğini ve bu
kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2012/1746 Esas 2012/6515 Karar sayılı
ilamı ile onanarak kesinleştiğini, söz konusu dava sırasında taşınmazın el
atılan kısmı yönünden davacının 17752,50 TL tazminat hakkına sahip
olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle geri kalan 11252,50 TL’nin ilk dava
tarihi olan 06.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 06.02.2013 gün
2012/423 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“Yol Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Yol Alanı”nda kalan kısmı
bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 11252,50 TL
tazminatın, ilk dava tarihi olan 06.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
Davalı idare vekillerinin görev itirazının reddine
ilişkin Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 06.02.2013 gün, E:2012/423
sayılı kararından önce dosyaya getirtilen Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı’nın 02.10.2012 tarih M.06.1.ABB.0.11.04/2012-6267-12918 sayılı yazısında
“ dava konusu 1249 Ada 3 parselin İmar İdare Heyeti’nin 30.12.1960 tarih ve
799 sayılı kararı ile onanan 44375 nolu parselasyon planında 714 m2 nin yola giden
olarak ayrıldığı ve mevcutta kaldırım ve asfalt olarak kullanıldığı”nın
belirtildiği davalı idare tarafından dosyaya bu hususun aksine bir delil
ibraz edilmediği, hal böyle iken, davaya konu taşınmazın fiilen yolda
kaldığı ve böylece iş bu taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el
atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında
yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu
gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici
işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması
karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini
taşıdığı açıktır.
Öte yandan,
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin
dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atması karşısında, bu taşınmaz
bakımından el atmadan doğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksız
fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı
yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, dava konusu taşınmaz bakımından davanın görüm ve çözümünde Adli
Yargı yeri görevli olduğundan Danıştay Başsavcısının Başvurusunun reddi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 4.6.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/892
KARAR NO: 2013/1026
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasında, ASAT Genel Müdürlüğü vekilinin
talebi yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulu
taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, Davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin talebi yönünden ise davanın İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.T.B.
Vekili :Av. S.İ.
Davalılar
: 1.Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. R.O.
2. Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.Y.
3.ASAT Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. İ.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde;
müvekkilinin dava konusu 12131 Ada 6 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Arıtma Tesisi
Alanı” olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza çitle çevrilmek
sureti ile fiilen el atıldığını, bu şekilde davacının mülkiyet hakkının kısıtlandığını
ve zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1500,00
TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili cevap
dilekçesi ile, ASAT Genel Müdürlüğü vekili ise mahkemenin 21.02.2013
tarihli 2. Celsesindeki beyanı ile görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 11.10.2012 ve
21.02.2013 günlü 2012/45 esas sayılı kararları ile görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili ile ASAT
Genel Müdürlüğü vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre;
Davalı ASAT Genel Müdürlüğü vekilinin 17.02.2012 tarihli
cevap dilekçesinde yargı yoluna ilişkin bir itirazının olmadığı, Antalya 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16.05.2012 tarihli ön inceleme tutanağı ile ilk
duruşmanın 11.10.2012 tarihinde yapılmasına karar verildiği, 11.10.2012
tarihinde yapılan ilk duruşmaya davacı ve davalı vekillerinin
katılmadıkları, mahkemece davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
celse arasında verdiği dilekçe ile ileri sürdüğü yargı yolu itirazının
reddine ve 2. duruşmanın 21.02.2013 tarihinde yapılmasına karar verdiği,
mahkemenin 21.02.2013 tarihli 2. celsesine davalı ASAT Genel Müdürlüğü
vekilinin katıldığı ve bu celsedeki beyanında davanın idari yargının görev
alanına girdiğini belirterek görev yönünden davanın reddine karar
verilmesini talep ettiği, mahkemece davalı vekilinin görev itirazının
reddine karar verildiği, bu incelemeler ışığında davalı ASAT Genel Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının 2477 sayılı Kanunun 10. Maddesinde düzenlenen
sürede yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin ise
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde ASAT Genel
Müdürlüğü vekilinin talebi yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde
öngörülen koşulu taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca
reddine, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin talebi yönünden ise
davada idari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada ASAT Genel Müdürlüğü vekilinin talebi yönünden 2247 sayılı Yasa’nın
10. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddine, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
talebi yönünden ise davada idari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Arıtma Tesisi Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “Artıma Tesisi Alanı”nda kalan kısmı bakımından 15000,00 TL
tazminatın davalılardan alınarak davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davalı
ASAT Genel Müdürlüğü vekilinin yargı yolu itirazı Yönünden;
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı
merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev
konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın
bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar
verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma
isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli
yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının
reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında
ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez” denilmiş; 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda, Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin
16.05.2012 tarihli ön inceleme tutanağı ile ilk duruşmanın 11.10.2012
tarihinde yapılmasına karar verildiği, 11.10.2012 tarihinde yapılan ilk
duruşmaya davacı ve davalı vekillerinin katılmadıkları, mahkemece davalı Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin celse arasında verdiği dilekçe ile ileri
sürdüğü yargı yolu itirazının reddine ve 2. duruşmanın 21.02.2013 tarihinde
yapılmasına karar verildiği, mahkemenin 21.02.2013 tarihli 2. celsesine
davalı ASAT Genel Müdürlüğü vekilinin katıldığı ve bu celsedeki beyanında
davanın idari yargının görev alanına girdiğini belirterek görev yönünden
davanın reddine karar verilmesini talep ettiği, mahkemece davalı vekilinin
görev itirazının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; Davalı
ASAT Genel Müdürlüğü vekili tarafından, Antalya 3.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde görülen davada, (en geç)birinci oturumdan sonra yapılan görev
itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; N.ım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Arıtma Tesisi Alanı”nda kaldığı, her ne kadar
davacı tarafından, dava konusu taşınmazın çevresine tel çekilmek sureti ile
fiilen el atıldığı iddia edilmiş ise de; aynı parsele ilişkin olarak diğer
bir hissedar tarafından Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne açılan 2012/32
Esas sayılı dava dosyasında yapılan 19.06.2012 tarihli keşif ve alınan
08.10.2012 tarihli bilirkişi raporundan, dava konusu demir tellerin kaldırıldığı,
demir direkler halen yerinde mevcut ise de bunun imar planının uygulanması
amacına yönelik bir fiili müdahale olarak nitelenemeyeceği, sonuç olarak
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, davacı vekili tarafından
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle,
1-ASAT
Genel Müdürlüğü vekilinin talebi yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulu taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerektiği,
2-Davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin talebi yönünden ise; Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü görev itirazının Antalya 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmı yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASAT Genel Müdürlüğü vekilinin
talebi yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulu
taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin talebi yönünden ise davada İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin talebi yönünden Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
GÖREV İTİRAZININ, Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.10.2012 ve
21.02.2013 günlü E:2012/45 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN tazminata ilişkin
kısmı yönünden KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/893
KARAR NO: 2013/1027
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : V.Y.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar
: 1.Gençlik Ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. D.K.
2. Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av.C.I.
3-Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 43110 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “ Spor Alanı” olarak ayrıldığını, dava
konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini
istemiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde
verdikleri cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 07.02.2013 gün
2012/310 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Spor Alanı”nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Spor Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar adına tesciline
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Spor Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan
Yenimahalle Beledoiye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.02.2013 gün 2012/310 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARIN tazminata ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/894
KARAR NO: 2013/1028
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.Y.
Vekili : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
O
L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43109 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
“ağaçlandırılacak alan’’
olarak ayrıldığını, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte, davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.02.2013 gün ve
E:2012/491 sayı ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında
“ağaçlandırılacak alan” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva
Mahallesi, 43109 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “ağaçlandırılacak alan’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.02.2013
gün ve E:2012/491 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/895
KARAR NO: 2013/1029
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.M.T., 2- E.K.C., 3-
İ.N.C.T.
Vekili : Av. A.G.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.K.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların İstanbul İli, Bayrampaşa İlçesi,
Sağmalcılar Mahallesi, 6-7/7 pafta, 22444 parsel sayılı taşınmazın maliki
olduğunu, taşınmazın imar planında “teknik öğretim alanı’’ olarak ayrıldığını, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde ve 11.12.2012 tarihli ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuştur.
İstanbul 13. Asliye Hukuk Mahkemesi; 11.12.2012 gün ve
E:2012/117 sayı ile davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında “teknik
öğretim alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; İstanbul İli, Bayrampaşa İlçesi,
Sağmalcılar Mahallesi, 6-7/7 pafta, 22444 parsel sayılı taşınmazın maliki
olduğunu, taşınmazın imar planında “teknik öğretim alanı’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında teknik öğretim alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının
İstanbul 13. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN İstanbul 13. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 11.12.2012 gün ve E:2012/117 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/896
KARAR NO: 2013/1030
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- Ş.G., 2- A.G.
Vekili : Av. S.K.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.A.A.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, 8855
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında “meslek lisesi alanı’’
olarak ayrıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalı taraftan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde ve 01.03.2013 tarihli ön inceleme duruşmasında
görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 01.03.2013 gün ve
E:2012/393 sayı ile davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek. 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Milli Eğitim Bakanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
“meslek lisesi alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin davalı idareden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, 8855
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında “meslek lisesi alanı’’
olarak ayrılmış olmalarına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis
bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında meslek lisesi alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin görev itirazının Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 01.03.2013 gün ve E:2012/393
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/897
KARAR NO: 2013/1031
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.Y., 2- A.Y.B.
Vekili : Av. A.S.
Davalı :
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.A.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Demircikara Mahallesi, 7249 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında “semt spor alanı’’ olarak ayrıldığını, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik davacılardan Anıl Yeşil
için 10.000 TL, Ahmet Yunus Bankoğlu için 10.000 TL olmak üzere toplam
20.000 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde ve 08.03.2013 tarihli ön inceleme duruşmasında
görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 08.03.2013 gün ve
E:2012/637 sayı ile davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı;
İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek. 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
“semt spor alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik davacılardan Anıl Yeşil için 10.000
TL, Ahmet Yunus Bankoğlu için 10.000 TL olmak üzere toplam 20.000 TL’nin
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.,
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Demircikara Mahallesi, 7249 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında “semt spor alanı’’ olarak ayrılmış olmalarına rağmen
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında semt spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 2. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 08.03.2013 gün ve E:2012/637 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/898
KARAR NO: 2013/1032
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-R.K., 2-O.T., 3- P.B.,
4-A.B., 5-Ş.B., 6-N.A., 7-A.B., 8-A.F.B., 9-S.B., 10-F.Ş.
11-N.B.,12-R.B.,13-A.B.,14-A.B.,15-S.B.,16-K.B.,17-M.A.,18-A.A.,19-F.A.,20-F.A
Vekili : Av. G.Ç.E.
Davalılar
: 1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. P.G.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.B.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca
Mahallesi, 26121 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında “Çankaya Belediyesi Sosyal Kültürel
Alan’’ olarak ayrıldığını,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 263.900 TL nin dava
tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen
davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde ve 12.03.2013 tarihli ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi; 12.03.2013 gün ve
E:2012/232 sayı ile davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri
dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek. 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Çankaya Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Çankaya Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
“Çankaya Belediyesi Sosyal Kültürel Alan” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 263.900
TL’nin davalı idarelerden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar
haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere
verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca
Mahallesi, 26121 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında “Çankaya Belediyesi Sosyal Kültürel
Alan’’ olarak ayrılmış
olmalarına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi
taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Çankaya Belediyesi Sosyal Kültürel Alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Çankaya
Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının Ankara 12. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV
İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
12.03.2013 gün ve E:2012/232 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/899
KARAR NO: 2013/1033
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F.Ş.
Vekili : Av. H.S.
Davalılar
: 1- Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. M.A.
2- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.D.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca
Mahallesi, 26182 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “klinik ve poliklinik alanı’’ olarak ayrıldığını, taşınmazın tapu kaydının davalı
idareler adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 3.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalı idarelerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde ve 07.06.2012 tarihli ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.06.2012 gün ve
E:2012/114 sayı ile davalılardan Sağlık Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Sağlık Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Sağlık Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Sağlık Bakanlığı
açısından, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında
“klinik ve poliklinik alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 3.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte, müştereken ve müteselsilen davalı idarelerden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca
Mahallesi, 26182 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “klinik ve poliklinik alanı’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir klinik bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında klinik ve poliklinik alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin
görev itirazının Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.06.2012 gün ve E:2012/114
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/900
KARAR NO: 2013/1034
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.A.Y.
Vekili : Av. A.Ç.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. R.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi, Muratbey Mahallesi, 476 ve 687 parsel
sayılı taşınmazların maliki olduğunu, söz konusu taşınmazların belediyenin
imar uygulaması sonucu dere mutlak koruma bandı içinde kaldığını, bu
durumun müvekkilinin taşınmazları üzerindeki tasarruf imkanını ortadan
kaldırdığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
2.000.00 TL tazminatın faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde verdiği
dilekçede özetle taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
Büyükçekmece 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi: 08.03.2013 gün ve E:2012/931 sayı ile görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
Davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar
konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b
bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının maliki olduğu taşınmazların, “Dere
Mutlak Koruma Alanı” içinde kalması suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
uğranılan zararın şimdilik; 2.000,00 TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyasının incelenmesinde; Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü’nün 21.11.2012 tarihli cevabi
yazısında; söz konusu taşınmazlara Büyükçekmece Barajı Projesi kamulaştırma
sınırı dışında kaldığı için kamulaştırılmamış olup, el atılmadığının
bildirildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve dere mutlak koruma
alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan
müvekkilinin taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği;
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik
gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği
şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının, Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Büyükçekmece 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.03.2013 gün ve E:2012/931 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/901
KARAR NO: 2013/1035
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.A.U., 2- F.Ç., 3-
M.G., 4- M.A., 5- F.K.
Vekili : Av. R.A.
Davalılar
: 1- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.O.E.
2- Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.D.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Kayseri İli, Melikgazi İlçesi,
Gökkent Mahallesi, Derinöz mevkii, 11404 ada, 22 parsel sayılı taşınmazın
maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “park, yol ve yeşil alan’’ olarak ayrıldığını, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 20.000 TL’nin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.01.2013 gün ve
E:2012/454 sayı ile davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılar Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Melikgazi Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri
dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek.
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Melikgazi Belediye Başkanlığı vekillerinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Melikgazi Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında “park, yol
ve yeşil alan” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin davalı idarelerden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Gökkent
Mahallesi, Derinöz mevkii, 11404 ada, 22 parsel sayılı taşınmazın maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında “park, yol ve yeşil alan’’ olarak ayrılmış olmalarına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park, yol ve yeşil alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun
kabulü ile, davalılar Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Melikgazi Belediye Başkanlığı vekillerinin
görev itirazlarının Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Melikgazi Belediye
Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri
6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.01.2013 gün ve E:2012/454 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/904
KARAR NO: 2013/1036
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.A.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı aracın yasa dışı
taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 19.9.2012
tarih ve GN-545527 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar
Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanağa istinaden düzenlenen 19.9.2012 tarih ve 0203367 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza
altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/1638, K:2012/1663 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez
aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuş, dava devam ederken
aracının 4.2.2013 tarih ve 0255855 sayılı araç trafikten men tutanağı ile
tekrar trafikten men edildiğini belirterek, araçla ilgili tedbir kararı
verilmesini talep etmiştir.
BÜYÜKÇEKMECE 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.3.2013 gün ve D.
İş:2013/530 sayıyla;davacının 19.9.2012 tarih ve GN-545527 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile 19.9.2012 tarih ve
0203367, 4.2.2013 tarih ve 0255855 sayılı araç men tutanaklarına itiraz
ettiğinden bahsederek, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da
dayanılarak itirazın görev yönünden reddine ve oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan
görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, 19.9.2012 tarih ve GN-545527 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile verilen idari para
cezası ile bu tutanağa istinaden düzenlenen 19.9.2012 tarih ve 0203367
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağının iptali istemiyle açılan dava yönünden
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli
yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir
görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı
inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar
bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma
görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Büyükçekmece 2. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19. madde
kapsamında kabulü ile İstanbul 7. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece
2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 7. İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/1638,
K:2012/1663 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/906
KARAR NO: 2013/1037
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın Kabahatler
Kanunu uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
U.Ç.
Vekili :
Av. İ.Ç.
Davalı :
İstanbul Valiliği, İstanbul Emn. Md.
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34………
plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden
bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi Y.Ç. adına 18.7.2012 tarih ve GN-700289
seri-sıra numaralı,araç sahibi davacı adına 18.7.2012 tarih ve GN-700290
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 18.7.2012 tarih ve 0180327 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı,18.7.2012
tarih ve GN-700289 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar
Tutanağı ile verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 27.9.2012 gün ve D.
İş:2012/683 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, sürücü belgesi sahibi ve kendi adına
verilen idari para cezalarının iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL
8. İDARE MAHKEMESİ: 21.11.2012 gün ve E:2012/2029, K:2012/2326 sayı ile,
davanın para cezası ve araç men tutanağının iptali istemiyle açıldığından
bahsederek, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili
davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki
verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında,
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan
görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve
idari yargı yerleri arasında, 18.7.2012 tarih ve GN-700289 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile verilen idari para
cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının, 15. maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu
süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Pendik 1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Pendik 1. Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 27.9.2012 gün ve D. İş:2012/683 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/907
KARAR NO: 2013/1038
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G.-S. Turizm Taşımacılık ve
Servis Tic. A.Ş.
Vekili : Av. A.Ö.
Davalı : İstanbul Valiliği, Bölge Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34…….. plaka sayılı aracın yasa dışı
taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi
H.K. adına 5.10.2012 tarih ve GO-189634 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı adına
düzenlenen 5.10.2012 tarih ve 0210275 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve E:2012/1792, K:2012/1979 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 25.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1225 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık
yazısıyla, idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir
örneğinin getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıl-dığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın
iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918
ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. Maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun
hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davaların
görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi
uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm
konularda alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait
Şartlar” başlığı altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan
30.maddesinde araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda
bulundurulması zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar
üzerindeki değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil
edildikleri amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde
düzenlenen “Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde
araçların yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken
kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda
trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek
yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen
araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle
belirleneceği düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların
belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar,
trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için )trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 10. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 10.
İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/1792, K:2012/1979 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/908
KARAR NO: 2013/1039
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-N.K., 2-H.D.,
3-F.İ.D., 4-Ç.Ö., 5-A.V.Ö., 6-E.A., 7-Y.Z., 8-E.Z., 9-İ.B.Z.
Vekili : Av. S.A.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. Ş.N.G.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 26796 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarları olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Okul Yeri”
olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak
kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle
davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
10,000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı
Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde
özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 1 Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.12.2012 gün 2011/576
esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların taşınmazına, imar planında “ Lise Alanı”nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Lise Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 10,000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine ve taşınmazın
tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Lise Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedarı olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmı yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 27.12.2012 gün 2011/576 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
tazminata ilişkin kısmı yönünden KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/909
KARAR NO: 2013/1040
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.M.İ.
Vekili : Av. H.K.
Davalılar : 1. Milli Eğitim
Bakanlığı
Vekili : Av. E.Ö.S.
2. Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.İ.G.
O L A Y Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
müvekkilinin dava konusu 21898 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarlarından olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “İlkokul
Alanı” olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmazın imar plan9ı uygulamasının
üzerinden uzun zaman geçmesine karşın tahsisi amacı doğrultusunda işlem
yapılmadığı gibi kamulaştırma işlemine de başlanmadığını, bu şekilde
davacının kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlanması nedeni
ile davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile 3000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ve Altındağ
Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 9 Asliye Hukuk Mahkemesi ; 28.02.2013 gün
2012/340 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ve Altındağ
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ve Altındağ Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekili ve Altındağ Belediye Başkanlığı vekili bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında ilk önce “Lise Alanı”nda, imar
planındaki değişiklikten sonra ise “ İlkokul Alanı”nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın son imar
değişikliğinden sonra “İlkokul Alanı”nda alanında kalan kısmı bakımından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte 3000,00 TL tazminatın davalılardan
alınarak davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “İlkokul Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekili ve Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 9.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekili ve Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 9.Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.02.2013 gün 2012/340
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/910
KARAR NO: 2013/1041
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, özelleştirme tarihinden sonra
tesis edilen işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.Ç.
Vekili
: Av. N.B.D.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.H.B.
O L A Y
: İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı, 22.12.2010 tarihinde Sağlık Bakanlığı
emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin maaş nakil
ilmühaberinin, denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin
yansıtılmaması nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek
ödemelerinden denge tazminatını alacağından fazlaya dair hakkı saklı kalmak
kaydıyla 2.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara
1. İş Mahkemesi, 15.5.2012 gün ve E:2011/276, K:2012/489 sayı ile,
davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin, Yüksek Planlama
Kurulunun 5473 sayılı Yasa kapsamındaki (ilave tediye, ikramiye gibi) ek
ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan personel için öngörülen ödemeden
yararlanma hakkı bulunmadığından açılan davanın reddine karar vermiş, bu
karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi 1.10.2012 gün ve E:2012/27082, K:2012/32347 sayı ile, ‘’Uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. Somut uyuşmazlıkta normatif
dayanaklar 406 sayılı Kanunun Ek. 29. maddesi, 375 sayılı KHK.’un Ek 3.
maddesi, 399 sayılı KHK.’un Ek. II cetveli ve bu kanun hükmünde
kararnamelere dayanılarak çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar
arasındaki sözleşme hükümleridir.406 sayılı Kanunun 29.Maddesinin 3.Fıkrasının
birinci cümlesine göre “399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
sözleşmeli personel ve kapsam dışı personel statüsünde çalışanlar hakkında,
4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası
hükümlerinin uygulanmasında, Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihteki unvanları esas alınarak Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi
itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş olan ücret ve diğer malî haklarına bu
tarihten Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına
ilişkin olarak bildirim tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine
yapılacak artış oran ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak
tutar dikkate alınır. Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığına
bildirilenlerin 15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin
belirlenmemiş olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate
alınarak bu tarih için ücret ve diğer malî haklan tespit etmeye Yönetim
Kurulu yetkilidir”.Davalı ile nakle tabi kapsam dışı personel arasından
imzalanan TIP 2 sözleşmenin 7. Maddesindeki kurallara göre ise “Nakil
hakkını saklı tutan çalışanın ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük
hakları için iş mevzuatına tabi kapsam dışı personel esaslarında yer alan
hükümler uygulanır (2.f).
Ancak ücretlerde yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında
olacaktır. Diğer taraftan özelleştirme uygulamaları nedeni ile nakilleri
düzenleyen 4046 sayılı Özelleştirme Kanununun 22/5 maddesinde özelleştirme
nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli ve iş
kanunlarına tabi personelin Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihteki kadro ve pozisyonlarına göre almakta oldukları ücret yanında,
bildirim tarihi itibarı ile almakta oldukları ikramiye, ek ödeme gibi vs ek
ödemelerin de sabit bir değer olarak bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek yasal düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında,
davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı
KHK hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme
sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde
çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak, nakil
edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam
dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır. Dairemizce yukarda
belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi işçilerle davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik
kararlar vermiştir. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün
ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde
görüleceği konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan
karara göre “yasal düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan
ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul
bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel
kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı, söz konusu personelin, aylıksız
izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin devam ettiği,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı
şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği, 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile
Türk Telekom arasında
imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine ilişkin imtiyaz
Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi ile
donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları ve
yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri
gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması
nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı
bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir
kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer
özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı
şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari
işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğu” kabul edilmiştir. Danıştay İdari dava
Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel,
özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarım belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir. Mahkemece davanın HMK.nun 114/1-b
maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı
yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken,
yazılı şekilde esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.’’
demek suretiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.
ANKARA 1. İŞ MAHKEMESİ: 25.12.2012 gün ve
E:2012/1304, K:2012/1388 sayı ile, bozma kararına uyarak HMK. 115/2 maddesi
uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez maaş nakil ilmühaberinin, yeni
atandığı kuruma eksik bildirimine (denge tazminatı, enflasyon farkı ve
aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı idarenin
22.12.2010 gün ve 010912 sayılı işleminin iptali ile mahrum kalınan tutarın
ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 9. İDARE MAHKEMESİ: 20.3.2013 gün ve
E:2013/192 sayı ile, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adi yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı
gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı mercilerinin görev
alanına girdiği sonucuna varıldığından 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
Kuruluş ve İşlemi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 19. maddesine göre başvuruda
bulunulmuş olduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak idare mahkemesinin istemi üzerine Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ise davada
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun
ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüyle, Ankara 1.
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.
İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 1. İş Mahkemesinin
25.12.2012 gün ve E:2012/1304, K:2012/1388 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/911
KARAR NO: 2013/1042
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.H.A.
Vekili : Av. A.S.
Davalı :Muratpaşa Belediye
Başkanlığı
Vekili :
Av. E.Ö.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 12954 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “Semt Spor Sahası”na ayrıldığını, dava
konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10000 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 28.02.2013 gün
2012/663 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Murtpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi
ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Oyun Alanı Semt Spor Alanı”nda
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın imar planında “Oyun Alanı Semt Spor Alanı”nda alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10000 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi
içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik
itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Oyun Alanı Semt Spor Alanı”nda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 7. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 7. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 28.02.2013 gün 2012/663 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/912
KARAR NO: 2013/1043
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.E.
Vekili : Av. A.Y.
Davalılar : 1. Milli Eğitim
Bakanlığı
Vekili : Av. S.T.
2. Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.T.C.C.
3. Muatpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.A.K.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 5698 Ada 21 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, dava
konusu taşınmazın imar planında “Anaokulu” olarak ayrıldığını, dava konusu
taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak kullanım hakkının imar düzenlemesi
nedeni ile kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10,000 TL taşınmaz bedelinin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, ayrıca 1000,00
haksız işgal tazminatının her yıl dönem sonundan itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar
verilmesini istemiştir.
Davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili, Ankara
İl Özel İdaresi vekili ve Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin süresi
içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında
bulunmuşlardır.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 08.02.2013
gün 2012/266 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili ile Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar
Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında
“Anaokulu Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Anaokulu Alanı”nda kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10,000 TL
taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte, ayrıca 1000,00 haksız işgal tazminatının her yıl dönem sonundan
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a)Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Anaokul Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının maliki olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılar Milli
Eğitim Bakanlığı vekili ile Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılar Milli
Eğitim Bakanlığı vekili ile Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.02.2013 gün 2012/266
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/913
KARAR NO: 2013/1044
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Y.
Vekili : Av. A.S.
Davalı : Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 7282 Ada 4 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu, dava
konusu taşınmazın imar planında “Kreş Alanı” olarak ayrıldığını, dava
konusu taşınmaza idarece pasif ve suskun kalınmak sureti ile müdahale
edildiğini, davacının kullanım hakkının imar düzenlemesi nedeni ile
kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 10000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine
karar verilmesini istemiştir.
Davalı Antalya İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 20.02.2013
gün 2012/665 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazına, imar planında “Kreş Alanı”nda belirtilmek suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Kreş
Alanı” kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 10000 TL
tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Kreş Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Antalya Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Antalya 6.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Antalya Özel İdaresi
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.02.2013
gün 2012/665 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/914
KARAR NO: 2013/1045
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. Tarım Ürünleri End. Ve
Tic. A.Ş.
Vekili : Av. A.T.B.
Davalılar
: 1- Kültür ve Turizm Bakanlığı
2- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
3- Maliye Hazinesi
Vekilleri
: Av. G.B.
Birleşen
Dosya Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi E: 2012/162 K:2012/375
Davacı :
E. Tarım Ürünleri End. Ve Tic. A.Ş.
Vekili :
Av. A.T.B.
Davalı :
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.K.A.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Antalya İli, Güzelbağ Mahallesi, 27930 ada, 1 parsel
(imardan önce Güzeloba köyü, 1317 parsel) sayılı taşınmazın maliki
olduğunu, taşınmazın imar planında “1. derece doğal sit alanı” olarak ayrıldığını belirterek,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL bedelin
dava tarihinden itibaren devlet alacaklarına uygulanacak olan en yüksek
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalılar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı ve Maliye Hazinesi vekilleri süresi içerisinde
verdikleri cevap dilekçesinde ve 19.06.2012 tarihli duruşmada görev
itirazında bulunmuşlardır.
Birleşen dosyadaki davacı vekili özetle; davacının
Antalya İli, Güzelbağ Mahallesi, 27930 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “1. derece doğal sit alanı-park
alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000
TL bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Birleşen dosya davalısı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 5.Asliye Hukuk Mahkemesi 18.09.2012 gün ve
E:2012/162 K:2012/375 sayı ile ön inceleme aşamasında dosya üzerinden
yaptığı inceleme sonucu, HMK.nun 166. maddesi gereğince 2012/49 Esas sayılı
dosya ile birleştirme kararı vermiştir.
Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 19.06.2012 gün ve
E:2012/49 sayı ile özetle, davalılar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı ve Maliye Hazinesi vekillerinin, 05.02.2013 gün ve
E:2012/49 sayılı ile de birleşen dosyanın davalısı Muratpaşa Belediyesi
vekilinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, asıl dosya davalıları Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı ve Maliye Hazinesi vekilleri ile birleşen dosya davalısı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve birleşen dosya davalısı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “1. derece doğal sit alanı-park alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Antalya İli, Güzelbağ Mahallesi, 27930
ada, 1 parsel (imardan önce Güzeloba köyü, 1317 parsel) sayılı taşınmazın
maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “1. derece doğal sit alanı-park
alanı” olarak ayrılmış
olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi
taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “1. derece doğal sit alanı-park alanı” kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 5. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 5. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 19.06.2013 gün ve E:2012/49 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/916
KARAR NO: 2013/1046
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F.H.
Vekili : Av. İ.H.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
Birleşen
dosya Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi E:2012/191 K:2012/308
Davacı :
O.A.
Vekili :
Av. İ.H.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. D.O.İ.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43119
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında “okul alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL bedelin el atma
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle 20.02.2012 dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
Birleşen dosyadaki davacı vekili özetle; Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43119 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “okul alanı” olarak ayrıldığını belirterek,
taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL bedelin el atma tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle 30.03.2012 tarihinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi 10.07.2012 gün ve
E:2012/191 K:2012/308 sayı ile ön inceleme aşamasında dosya üzerinden
yaptığı inceleme sonucu 2012/89 Esas sayılı dosya ile birleştirme kararı
vermiştir.
Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 02.10.2012 gün ve
E:2012/89 sayı ile özetle, asıl ve birleşen dosya yönünden davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın, uğranıldığı ileri
sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında “okul alanı” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın, davalı idare
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000
TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava
dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva
Mahallesi, 43119 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “okul alanı”
olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir okul
bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “okul alanında” kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun
kabulü ile davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara
6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, uğranıldığı
ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 02.10.2012 gün ve
E:2012/89 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/917
KARAR NO: 2013/1047
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : U.Ş.
Vekili : Av. T.A., Av. M.B.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekom A.Ş.
Ankara İl Müdürlüğü emrinde kapsam dışı statüde koruma güvenlik memuru
olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adının 22.02.2006 tarihinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine Maliye Bakanlığı Gelir
İdaresi Başkanlığında 02.05.2006 tarihinde yeni görevine başladığını, ek
ödemelerin maaşına yansıtılmasına ilişkin talebinin 28.10.2010 tarihinde yaptığı
başvurunun sonuçsuz kalması nedeniyle, 2006-2010 tarihlerinde davalı
tarafından düzenlenerek davacının çalıştığı kuruma gönderilmesi gereken
artışlı maaş nakil bildirim cetveli ücretlerinin yer aldığı net ücret
bordrolarının tesbiti ile davalı kurum tarafından davacının maaşına
eklenmeyen 500 TL enflasyon farkı olarak, 100 TL’nin Y.P kurulu kararı
uyarınca 500 TL olmak üzere toplam 1.100 TL 01.01.2006 tarihinden itibaren
yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
20.01.2011 tarihinde adli yargıya dava açmıştır.
ANKARA
17. İŞ MAHKEMESİ: 29.11.2012 gün ve E:2011/65 K:2012/845 sayı ile özetle,
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nun zaman bakımından
uygulama başlıklı 448.maddesinde: "Bu kanun hükümleri, tamamlanmış
işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır." hükmünün
düzenlendiği, aynı yasanın dava şartları başlıklı 114. maddesi l/b bendinde
"Yargı yolunun caiz olması"nın dava şartı olarak belirtildiği,
görev kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her hal ve aşamasında
mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerektiği, aynı yasanın 115.
maddesinde ise, dava şartı noksanlığı halinde davanın usulden reddedileceği
belirtilip, davada belirtilen gerekçelerle idari yargının görevli olduğu
gerekçe gösterilerek dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar
verilmiş, karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez davalı kurum aleyhine aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
9. İDARE MAHKEMESİ : 11.02.2013 gün E: 2013/185 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığı çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 04.06.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile, Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Maliye Bakanlığı Gelir
İdaresi Başkanlığı’na atanması nedeniyle yeni görevine başlayan davacı
tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin kendisine
ödenmesi ve maaş ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem nedeniyle eksik ve yanlış
hesaplanan maaş nakil bildiriminin düzeltilmesi ve ek ödemelerin davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve 02.05.2006 tarihinde
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığında görevine başlayan davacı
tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve
maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil
ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 17. İş Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 17. İş
Mahkemesi’nin 29.11.2012 gün ve E:2011/65 K:2012/845 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 04.06.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/918
KARAR NO: 2013/1048
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı
idarenin işleteni bulunduğu trenin demiryolu hattında seyir halinde iken,
müteveffa R.C.Ç.’e çarpması sonucu meydana gelen ölüm olayı sebebiyle
uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan
davada, olayın hemzemin geçitte meydana gelmemiş olması karşısında,
uyuşmazlığın çözümünün, TCDD İşletmesinin görevinde olan kamu hizmetini
yürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca aldığı önlemler
yönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu gerektirecek başka bir
nedenin bulunup bulunmadığının belirlenmesine bağlı bulunduğu, bu belirleme
ise, Anayasa ve yasa hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince
yapılabilecek nitelikte olduğundan, davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGI
YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacılar : 1- T.Ç.-A.G.Ç. kendi
adlarına asaleten çocukları İ.Ç.’e velayeten
2- R.Ç., 3- H.Ç., 4- E.Ç., 5- H.K.
Vekilleri : Av. İ.M., Av. A.S.M.
Davalı :
TCDD Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. E.Y.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle;12.05.2011 tarihinde davalı idarenin işleteni
bulunduğu ve davalı tarafından istihdam edilen makinist S.K.’ın sevk ve
idaresindeki 36946 sefer sayılı trenin Manisa Barbaros Mahallesi 4408 sokak
üzerinde bulunan YAYALARA YÖNELİK HEMZEMİN GEÇİT ÜZERİNDE R.C.Ç.’in içinde
bulunduğu bebek arabasına çarparak ölümüne sebebiyet verdiğini, Olayın
meydana geldiği mahallin karayolu ile demir yolunun kesiştiği yer olması ve
yayalar tarafından sürekli ve engelsiz kullanılması itibariyle 2918 sayılı
Karayolları Kanununun 3. maddesinde ifadesini bulduğu gibi karayolu
karakterinde olduğunu, bu sebeple ve tam kaza davası olması itibariyle
Genel Yargının alanına giren olayda davacıların destekten yoksun kaldıkları
gibi manen de zarar gördüklerini, davalı idarenin olay mahallinin yerleşim
alanı olması, geçidin yayalar tarafından kullanılmasının sürekli bulunması
karşısında gerekli önleyici tedbirleri almamış olması nedeniyle kusurlu
bulunduğundan meydana gelen maddi ve manevi zararı tazmin etmekle yükümlü
olduğunu, bu sebeple ölüm neticesinde maddi desteğini yitiren ve doğal
olarak acı ve ıstırap duyan davacıların düçar kaldıkları maddi ve manevi
zararların davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiklerini,
müteveffa R.C.Ç.’in, davacılardan T.Ç. ve A.G.Ç.’in müşterek çocukları ve
davacı İ.Ç.’in de kardeşi olduğunu, ölüm sonucunda davacılar baba T.Ç. ile
anne A.G.Ç.’in maddi desteklerini yitirmiş oldukları gibi diğer kardeş İ.Ç.
ile birlikte büyük boyutta acı duymaya sürüklenmiş ve bu sebeple manen de
zarar görmüş olduklarını belirterek,maddi tazminat yönünden fazlaya ilişkin
talep ve dava hakları saklı tutularak davacı baba T.Ç. için 1000 TL.,
davacı anne A.G.Ç. için 1000 TL. talep ettiklerini, manevi tazminat
yönünden davacı baba T.Ç. için 40000 TL., anne A.G.Ç. için 40000 TL.,
davacı kardeş İ.Ç. için 20000 TL. büyükbaba R.Ç. için 10.000 TL, babaanne
H.Ç. için 10.000 TL , amca E.Ç. için 5.000 TL, hala H.K. için 5.000 TL nin
olayın meydana geldiği 12.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, kazanın meydana geldiği yerin hemzemin
geçit olmadığını belirterek görev itirazında bulunmuştur.
Manisa 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 12.02.2013 gün ve
E:2012/489 sayı ile, davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı TCDD Genel Müdürlüğü
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: ‘’İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su
yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve
onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların; Anayasa'nın 125'inci maddesinin son fıkrasında yer alan,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kuralı ile 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1
'inci fıkrasının (b) bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davalarına idari yargı
yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenleme uyarınca, İdari Yargı'nın
görevinde bulunmaktadır.
Dosyada
bulunan, "Olay Yeri Görgü ve Tespit Tutanağı" ile yapılan diğer
tespitlerden; zararı doğuran olayın trene biniş, iniş veya trenle yolculuk
sırasında ya da hemzemin geçitte meydana gelmediğinin anlaşılması
karşısında; taraflar arasında yolcu taşıma sözleşmesinin hükümlerinin veya
2918 sayılı Kanunun uygulanmasını gerektiren bir hukuki ilişkinin
varlığından söz edilmesi de mümkün olmamaktadır.
Bu
bakımdan; dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D. İşletmesinin görevinde
olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca
aldığı önlemler yönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu
gerektirecek başka bir nedenin bulunup bulunmadığının belirlenmesine bağlı
bulunduğu;bu belirleme ise, yukarıda açıklanan Anayasa ve yasa hükümleri
çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan;
davanın görüm ve çözümü İdari Yargı'nın görev alanına girmektedir.’’ demek
suretiyle 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı TCDD Genel Müdürlüğü açısından, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Manisa-Muradiye
istasyonları arası 65+060
km.’de seyir halindeki trenin çarpması sonucu ölen
Rıfat Can Çetin’in vefatı sebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve
manevi zararın faizi ile birlikte davalı idareden tazmini istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde,
Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle
değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu
görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte
meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”
denilmiştir.
Dosya kapsamında yer alan Manisa Trafik Denetleme ve
Koordinasyon Müdürlüğü’nün 22.06.2011 günlü yazısında,34946 sefer sayılı
trenin 12.05.2011 tarihinde Manisa-Muradiye arası Km.65+060’da müteveffa
Rıfat Can Çetin’in içinde bulunduğu bebek arabasına çarptığı, olay mahalli
olan Km.65+060 hat kesiminin istasyon sahası dışında olup, ana hatta
bulunduğu belirtilmiştir.
Uyuşmazlığa konu kazanın meydana gelmesinden sonra
Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı’nca olay mahallinde keşif yapılmış olup,
dosya kapsamında yer alan 17.05.2011 tarihli Olay Yeri Keşif Tutanağında,
olay yerinin Manisa Merkez Barbaros Mahallesi 4401 numaralı sokak ile 4408
sokağın kesiştiği İzmir-İstanbul yolu üzerindeki Kuşlubahçe köprüsünün
yaklaşık 150-200 metre
batı tarafında elektrik trafosunun tam karşısında demiryolunun kenarında
olduğu,4401 numaralı sokağın demiryolunun kuzey tarafından demiryoluna
paralel şekilde doğu-batı istikametinde uzandığı,4408 numaralı sokağın ise
kuzey-güney istikametinde ve demiryoluna dik şekilde devam edip, 4401
numaralı sokağa T şeklinde bitiştiği,olayın 4408 numaralı sokağın
demiryoluna paralel 4401 numaralı sokağa bitiştiği yerin yaklaşık 6-7 metre ilerisinde
etrafında bariyer veya herhangi bir engel veya uyarı levhası bulunmayan
demiryolunun üzerinden yaya olarak geçildiği anlaşılan yerde ve demiryolu
raylarına yaklaşık 1
metre kadar mesafede meydana geldiği belirtilmiştir.
Dosyada bulunan gerek Olay Yeri Keşif Tutanağı, gerekse
de Manisa Trafik Denetleme ve Koordinasyon Müdürlüğü’nün yazısından
anlaşıldığı üzere, uyuşmazlığa konu olay trene biniş, iniş veya trenle
yolculuk sırasında ya da hemzemin geçitte meydana gelmemiş olup,
dolayısıyla taraflar arasında yolcu taşıma sözleşmesinin veya 2918 sayılı
Yasanın uygulanmasını gerektiren bir hukuki ilişkinin varlığından söz
edilmesi de mümkün olmayacaktır.
Diğer yandan, 8.10.1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan,Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları işletmesi Genel
Müdürlüğü (T.C.D.D.) Ana Statüsü'nün "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1
'inci maddesi, "Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı
Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine
tabi olarak söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette
bulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları işletmesi Genel
Müdürlüğü adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye,
amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık
ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları
düzenlemektir..." hükmünü taşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı
3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D. işletmesinin,
sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde
özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir "Kamu iktisadi
Kuruluşu" olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel
hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4'üncü maddesinde de,
sayılan kuruluş amaç ve faaliyet konularının tamamına yakınının
"tekel" kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi
ve denetimi konularında 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmekte
olup; buna göre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır.
233
sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve Ana
Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve
verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, işletmenin iktisadi
faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmış olması, onun
kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkil
etmemektedir.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su
yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve
onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların; Anayasa'nın 125'inci maddesinin son fıkrasında yer alan,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kuralı ile 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1
'inci fıkrasının (b) bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davalarına idari yargı
yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenleme uyarınca, İdari Yargı'nın
görevinde bulunmaktadır.
Bu
bakımdan; dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D. İşletmesinin görevinde
olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca
aldığı önlemler yönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu
gerektirecek başka bir nedenin bulunup bulunmadığının belirlenmesine bağlı
bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıda açıklanan Anayasa ve yasa hükümleri
çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan; davanın
görüm ve çözümü İdari Yargı'nın görev alanına girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı TCDD
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Manisa 2. Asliye
Hukuk Mahkemesinin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı TCDD
Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Manisa 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 12.02.2013 gün ve E:2012/489 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/919
KARAR NO: 2013/1049
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin
dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine
göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F.D.
Vekili : Av. M.İ.
Davalılar
: 1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.Y.
2- Gölbaşı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ü.M.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının hissedar olarak malik bulunduğu Ankara İli,
Gölbaşı İlçesi (Şafak Mahallesi sınırlarında yer alan) merkez 401 nolu
parsele Büyükşehir Belediyesi’nin Mezarlık, Yol ve Yeşil alan, Gölbaşı
Belediyesi’nin ise spor tesisleri yapmak suretiyle usulüne uygun bir
kamulaştırma işlemi yapmaksızın, kamulaştırmasız olarak el attıklarını,
taşınmazın tamamıyla bahsi geçtiği şekilde kullanılmakta olduğundan,
yapılaşmadan geri dönülmesinin de, davacının bir tasarrufta bulunmasının da
mümkün olmadığını belirterek, fazlaya, ek dava açmaya, ıslahta bulunmaya
ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, kamulaştırmasız el
atılan davacı hissesinin davalıların el atmadaki payları oranında adlarına
tapuda terkin ve tescili karşılığında şimdilik 20.000 TL.nin faizi ile
birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Gölbaşı Asliye Hukuk Mahkemesi; 10.04.2013 gün ve
E:2013/210 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı;
İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı
irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları
ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden,10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına Büyükşehir
Belediyesi’nce Mezarlık, Yol ve Yeşil alan, Gölbaşı Belediyesi’nce ise spor
tesisleri yapılmak suretiyle usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi
yapılmaksızın, kamulaştırmasız olarak el atıldığından bahisle, fazlaya, ek
dava açmaya, ıslahta bulunmaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı
kalmak kaydıyla, kamulaştırmasız el atılan davacı hissesinin davalıların el
atmadaki payları oranında adlarına tapuda terkin ve tescili karşılığında
şimdilik 20.000 TL.nin faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, davaya konu
taşınmazda yapılan keşif sonrasında tanzim edilmiş olan bilirkişi
raporunda; davaya konu taşınmazın 6000 m2 sinin yol, 42000 m2 sinin
mezarlık, 3000 m2
sinin spor tesisi olarak kullanıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
Hal
böyle iken, davaya konu taşınmazın bir kısmının fiilen yol, mezarlık, spor
tesisi olarak kullanıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18.maddesinin verdiği yetki ile arazi
ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması,
arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar
planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade
açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü
ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı
yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın
bir kısmına fiilen el atılması karşısında, idarenin bu eyleminin
kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana
getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin
kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların
tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam
yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait
olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel
mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye
aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen
zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız
fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü, adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/920
KARAR NO: 2013/1050
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacıların
çocuğunun, bisiklet ile giderken istinat duvarından düşmesi sonucu meydana
geldiği iddia olunan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : R.Y. adına velayeten kendi adlarına asaleten
M.Y. ile N.Y.
Vekilleri : Av. B.U., Av. O.Ş.
Davalı : Yozgat Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ş.H.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
''Küçük anne babasıyla birlikte Fatih Mah. Çengeltepe
Cad. No:…. Yozgat adresinde ikamet etmekte olup ilköğretim okulu
öğrencisidir. Hayatta hedefleri olan başarılı bir öğrencidir. Gerek ailesi
gerekse öğretmenleri R.Y.'nın geleceğini en iyi seviyede tutmak için mutlu
bir hayat sürebilmesi için bütün imkanlarını seferber etmişlerdir.
Ancak bütün bu çabalara rağmen 07.04.2012 günü ekmek
almak için dışarı çıktığında herhangi bir korkuluğu olmayan, herhangi bir
emniyet tedbiri bulunmayan yolda yaklaşık 6 metre yükseklikten
Sivas Caddesi üzerine düşmüştür.
Kaza sonrası Yozgat Devlet hastanesine kaldırılan R.
için Acil Servis bölümünde ilk müdahale yapıldıktan sonra Yozgat Kadın
Doğum ve Çocuk Hastanesine kaldırılmıştır. Mide kanaması geçirmiş ve bundan
dolayı ameliyat olmuştur. Daha sonra yoğun bakım ünitesine alman R.
Yaklaşık 20 gün yoğun bakım ünitesinde yatmıştır. R. bu olaydan sonra duyu
organında zayıflık geçirmiş, buna ilişkin tedavisi hala devam etmektedir.
Ekte sunmuş olduğumuz 24.05.2012 tarihli raporda da bu husus ortaya
konulmuştur.
Bu konu ile ilgili soruşturma Yozgat Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından 2012/1312 Haz. Say. ile devam ettirilmektedir.
Uzun süren hastane ameliyat, tedavi süreci R.'i
fazlasıyla yıpratmıştır. Okulunda diğer arkadaşlarına göre geri kalmış,
hatta okulunu tamamlayamayacak seviyeye gelmiştir. Ailesinin bütün
çabalarına rağmen adeta hayata küsmüştür, dışarı çıkmaz olmuştur. R. bu
olaydan dolayı daha küçük yaşta psikolojik tedaviye başlamış ve ağır
ilaçlar kullanmak durumunda kalmıştır. Böyle bir durum karşısında Recep' in
anne babası ne yapacaklarını bilemez olmuşlardır.
Böyle bir olayın ana sebebi Yozgat Belediyesidir. Yozgat
Belediyesi, vazifesini yerine getirmemiş, bütün insanları tamamen
tehlikenin içerisine atmıştır. Orada yoldan düşen R. olmayabilirdi. Başka
ailelerin canı yanabilirdi. Hatta telafisi olmayacak daha büyük zararlar
meydana gelebilirdi. Ancak buna rağmen belediye hala halkın güvenliğini
korumak görevi olduğunun farkına varamamıştır. Müvekkilime bir geçmiş olsun
dahi diyememiştir.
Müvekkil M.Y. ile N.Y. adına asaleten çocukları R.Y.
adına velayeten, mağduriyetinin bir nebze olsun giderilebilmesi için
uğradığı manevi zararların tazmini için 25.000 TL manevi tazminat davası
açma gereği hasıl olmuştur.'' demek suretiyle davanın kabulü ile 25.000 TL
manevi tazminatın davalı aleyhine hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Yozgat 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 25.09.2012 gün,
E:2012/240, K:2012/672 sayı ile özetle, ''01.10.2011 tarihinde yürürlüğe
giren 6100 sayılı HMK'nun 3.maddesinin 1.tümcesinde "Her türlü idari
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı
vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne
bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk
mahkemeleri bakar." hükmü konulmuş, bu hüküm Anayasa Mahkemesi'nin
16.2.2012 gün ve 2011/35 Esas 2012/23 Karar sayılı kararıyla iptal
edilmiştir.
6100 sayılı HMK'nun 114/1-c maddesinde "mahkemenin
görevli olması" şartı dava şartı olarak belirtilmiş, yine HMK 115/1
maddesinde "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın
her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığım
her zaman ileri sürebilirler." hükmü getirilmiştir.
Bu durum da mahkememizce öncelikle mahkememizin görevli
olup olmadığı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
İdare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakârlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesi mümkündür. Özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
halleri ise belirli konular için düzenlenmiş olup sınırlıdır, idarenin
idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan eylem ve
işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Mahkememiz dosyasında idarenin kusurlu eyleminden
bahisle davacı tazminat talep etmiş, davacı vekili daha sonra davadan
vazgeçtiğini beyan etmiştir. Davanın geri alınabilmesi için HMK 123 maddesi
gereği davalının açık rızası gereklidir. Bu nedenlerle ve yukarıda
açıklanan nedenlerle HMK 114/1-b maddesi gereğince dava konusunun idari
yargının görev alanında kaldığı anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine
karar vermek gerekmiştir.'' demek suretiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Yozgat İdare Mahkemesi: 31.01.2013 gün, E:2012/1096,
K:2013/42 sayı ile özetle, ''2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenin sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir." hükmüne, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde;
"Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri
kapsar." hükmüne, "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110.
maddesinde ise; "işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları
olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu
Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin
kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. "
hükmüne yer verilmiştir.
2918 sayılı Kanundan doğan bir sorumluluk davası
niteliğini taşıyan işbu davanın, yukarıda değinilen mevzuat hükümleri
uyarınca görüm ve çözümünde Adli Yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonuç
ve kanaatine varılmıştır.'' demek suretiyle 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca davanın Görev Yönünden Reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Davacı vekili tarafından; 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve
idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının mahkemece, ekinde adli yargı dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların oğlunun, 07.04.2012 günü Yozgat İli, Fatih Mahallesi,
Çengeltepe Camii sokak, No:13 E-88 Karayolu Sivas istikametinin sağ
kısmında bulunan isimsiz sokak ile 70 Evler 2.Sokağın kesiştiği noktada
bisiklet ile giderken istinat duvarı üzerinden E-88 Devlet Karayoluna
bağlantılı olan yaya kaldırımı üzerine düşerek yaralandığından bahisle,
duyulan elem ve ızdırabın karşılığı olarak 25.000 TL manevi zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yer alan 18.04.2012 günlü Olay Yeri İnceleme Raporunda, olay
adresinin E-88 Karayolu Sivas istikametinin sağ kısmında bulunan isimsiz
sokak ile 70 evler 2.sokağının kesiştiği yer olduğu, açık alan ve yol üstü
olduğu, zemini parke taşlarından oluşan 70 evler 2.sokak yol genişliğinin 9 metre olduğu, sokağın
kesiştiği isimsiz olan ve zemini parke taşlarından oluşan sokağın doğu
kısmının genişliğinin 8,30
metre olduğu, sokağın batı kısmının genişliğinin 7,40 metre olduğu,
istinat duvarı ile isimsiz sokağın kenarındaki kaldırım taşları arasındaki
toprak ve otlardan oluşan kısmın doğu istikametindeki genişliğinin 4,80 metre olduğu,
batı kısmındaki genişliğinin 3,60 metre olduğu, buradaki kaldırım
taşlarının yüksekliğinin yaklaşık 20 cm olduğu, toprak ve otlardan oluşan
kısımda 2.sokağın hizasında 75
cm yüksekliğinde 9 metre uzunluğunda
demir korkuluğun bulunduğu ancak bu korkuluğun seviyesinin toprak
seviyesinde olduğu ve üzerinin toprak ile dolu olduğu ve korkuluğun
kaldırım seviyesinde kaldığı bunun haricinde herhangi bir korkuluğun ve tel
örgünün bulunmadığı, taşlardan örülmüş olan istinat duvarının yerden
yüksekliğinin 3 metre
olduğu, istinat duvarı ile E-88 Karayolu arasında parke taşlarından oluşan
yaya kaldırımının bulunduğu belirtilmiştir.
Davaya
konu olayın meydana geliş şekli ve kusurun belirlenmesine ilişkin olarak
Yozgat Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma dosyasına sunulmuş olan
bilirkişi raporunda, olayın Yozgat İli, Fatih Mahallesi, Çengeltepe Camii
sokak, no:13, E-88 Karayolu Sivas istikametinin sağ kısmında bulunan isimsiz
sokak ile 70 evler 2.sokağın kesiştiği noktada yol üstünde ve açık alanda
olduğu, çocuğun bisiklet ile giderken istinat duvarından E-88 Devlet
Karayoluna bağlantılı olan yaya kaldırımı üzerine düşerek yaralandığı
belirtilmiştir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve
8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı
ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda
bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili
mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin
davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlığa
konu olayda ise, kazanın meydana geldiği yer, yukarıda anlatımı yapıldığı
şekilde bir karayolu değil, gerek dosya kapsamındaki bilirkişi raporu,
gerekse de olay yeri inceleme raporunda anlatımı yapıldığı üzere bir
istinat duvarı olup, davacıların oğlu olan Recep Yatcı bisikleti ile
giderken bahse konu istinat duvarından E-88 Devlet Karayoluna bağlantılı
olan yaya kaldırımı üzerine düşerek yaralanmış ve bu yaralanma neticesinde
meydana geldiği iddia olunan manevi zararın tazmini istemi ile dava
açılmıştır.
Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 3. maddesinde, her türlü idari eylem
ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut
bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı
maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk
mahkemelerinin bakacağı hükmüne, geçici 1. maddesinde ise, bu Kanunun yargı
yolu ve göreve ilişkin hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki
tarihte açılmış olan davalarda uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiş, bu
Kanunun 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi, 16.2.2012
tarih ve E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararıyla; dava konusu kuralla, sadece
kişinin vücut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi
zararların ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini
konusunun kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye
hukuk mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile
idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama
alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini
davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin
aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün
adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı; ayrıca iki
ayrı yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun
kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara
ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz
sorumluluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde
kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten
kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesinin mümkün olduğu; özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
hallerinin ise belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu;
idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu
nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem, işlem veya
sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların
farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğunun
söylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak, kişilere
verdiği zararların tazmini istemiyle, idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve
çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerine ait olduğu yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Olayda da, istinat duvarına davalı Belediyece korkuluk
yapılmadığı için sözkonusu kazanın meydana geldiği iddiasının bir hizmet kusuruna,
dolayısıyla manevi zarara yol açtığı iddiasının tam yargı davasına konu
olabileceği kuşkusuzdur.
Kamu
hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Yozgat İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yozgat İdare Mahkemesi’nin 31.01.2013 gün, E:2012/1096,
K:2013/42 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/921
KARAR NO: 2013/1051
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.A.
Vekilleri
: Av. N.B.D., Av. Ö.A., Av. K.Ç.L. Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili :
Av. M.H.B.
O L A Y
: Davacı vekili dilekçesinde özetle; Davacının,
davalı şirket nezdinde tekniker unvanı ile ve 121278 kurum sicil no. ile
çalışmakta iken, 20.09.2010 tarihinde davalı tarafından yapılan tek taraflı
iş akdi feshi neticesinde, 406 sayılı Yasanın Ek:29. ve devamı hükümleri
ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesi hükümlerine dayanılarak başka kamu
kurum ve kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına
bildiriminin yapıldığını, bildirimin yapıldığı tarih itibariyle, bildirime
esas ücretine dair düzenlenen nakil bildirim cetvelinde yer alan ücret
hesaplanmasında esaslı hata yapıldığını, eksik ücret bildirimine yol açan
işlem sonucu belirlenen ücrete sadece, bildirim tarihine kadar geçen süre
içerisinde devlet memurlarına yapılan zamların yansıtıldığını, bu dönemler
için devlet memurlarına verilen enflasyon farklarının yansıtılmadığını,
ayrıca nakil bildirim cetvelinde yer alan nakle esas ücret hesabında,
uygulanması gereken 406 sayılı Yasanın EK. 29. vd. maddeleri hükümlerine
göre işlem yapılmayarak eksik ücret bildirimi yapıldığını, eksik ücret
bildirimine yol açan işlem sonucu belirlenen ücrete sadece bildirime kadar geçen süre içerisinde devlet memurlarına yapılan
zamların yansıtıldığını, buna karşılık bu dönem için devlet mamurlarına verilen enflasyon farklarının
yansıtılmadığını belirterek, davacının maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden denge tazminatını
alacağından fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000 TL.nin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 1.İş
Mahkemesi: 15.05.2012 gün, E:2011/280, K:2012/493 sayı ile özetle, davacının, davalı şirkette 4046 sayılı Yasanın 22. Maddesi
uyarınca nakle tabi sözleşmeli personel olarak çalışmakta iken, davalı Telekom'un özelleştirilmesinden sonra 2.Tip sözleşme bağıtlayıp İş
Yasasına tabi işçi statüsünde çalışmasını devam ettirdiğini, bilahare iş
sözleşmesinin feshi üzerine 406 Sayılı Yasanın Ek. 29. Maddesi ve 4046
Sayılı Yasanın 22. Maddesi yarınca Kamu Kurum Kuruluşlarında istihdam
edilmek üzere Devlet Personel başkanlığına yapılan bildirimi müteakip,
başka kuruma nakli sonucu davalı şirketle olan ilişiğinin kesildiğini,
davacının ücretlerinde bir noksanlık bulunmadığını ve 5473 Sayılı Yasada
öngörülen 40,00 TL. ve 80,00 TL lik ek ödemelerin, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
çalışan personelin ücretine yapılan genel bir artış niteliğinde olmayıp
Türk Telekom'un yer almadığı ve Yasada tahdidi olarak belirtilen Kurum ve
unvanlarındaki personelin mali haklarının yönetilmesine ilişkin olduğundan
davacının ve davalının tabi olduğu 406 Sayılı Yasanın 29/3 maddesi ve 4046
Sayılı Yasanın 22.maddesi uyarınca davacının ve aynı konumdaki Türk Telekom personelinin, Yüksek Planlama Kurulunun 5473 Sayılı Yasa
kapsamındaki (ilave tediye, ikramiye gibi) ek ödemeden yararlanma hakkı bulunmayan
personel için öngörülen ödemeden yararlanma hakkı bulunmadığından bahisle
davanın reddine karar vermiştir.
Bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi 01.10.2012
gün, E:2012/27086, K:2012/32351 sayı ile özetle; ‘’Uyuşmazlık 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme
sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi
olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplanmaktadır. Somut uyuşmazlıkta normatif dayanaklar 406
sayılı Kanunun Ek. 29. maddesi, 375 sayılı KHK.’un Ek 3. maddesi, 399
sayılı KHK.’un Ek. II cetveli ve bu kanun hükmünde kararnamelere
dayanılarak çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar arasındaki
sözleşme hükümleridir.406 sayılı Kanunun 29.Maddesinin 3.Fıkrasının birinci
cümlesine göre “399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
sözleşmeli personel ve kapsam dışı personel statüsünde çalışanlar hakkında,
4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası
hükümlerinin uygulanmasında, Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihteki unvanları esas alınarak Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi
itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş olan ücret ve diğer malî haklarına bu
tarihten Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve
pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim tarihine kadar geçen süre içinde
kamu görevlilerine yapılacak artış oran ve/veya miktarları uygulanmak
suretiyle bulunacak tutar dikkate alınır. Kapsam dışı personelden Devlet
Personel Başkanlığına bildirilenlerin 15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına
göre ücretinin belirlenmemiş olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar
dikkate alınarak bu tarih için ücret ve diğer malî haklan tespit etmeye
Yönetim Kurulu yetkilidir”.Davalı ile nakle tabi kapsam dışı personel
arasından imzalanan TIP 2 sözleşmenin 7. Maddesindeki kurallara göre ise
“Nakil hakkını saklı tutan çalışanın ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük
hakları için iş mevzuatına tabi kapsam dışı personel esaslarında yer alan
hükümler uygulanır (2.f).
Ancak ücretlerde yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında
olacaktır. Diğer taraftan özelleştirme uygulamaları nedeni ile nakilleri
düzenleyen 4046 sayılı Özelleştirme Kanununun 22/5 maddesinde özelleştirme
nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına
tabi personelin Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki
kadro ve pozisyonlarına göre almakta oldukları ücret yanında, bildirim
tarihi itibarı ile almakta oldukları ikramiye, ek ödeme gibi vs ek
ödemelerin de sabit bir değer olarak bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek yasal düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında,
davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı
KHK hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme
sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde
çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak, nakil
edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam
dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır. Dairemizce yukarda
belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi işçilerle davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik
kararlar vermiştir. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün
ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde
görüleceği konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan
karara göre “yasal düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde
bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak
makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk
tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı, söz konusu personelin,
aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin devam
ettiği, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği, 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile
Türk Telekom arasında
imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine ilişkin imtiyaz
Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi ile
donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları ve
yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri
gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması
nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı
bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir
kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer
özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu” kabul edilmiştir.
Danıştay İdari dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir.
Gerçekten özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir.
Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında”
olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarım belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında
ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı
yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir. Mahkemece davanın
HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması"
nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar
verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek davanın reddine karar
verilmesi hatalıdır.’’ demek suretiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.
Ankara
1.İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapmış olduğu yargılama
neticesinde,25.12.2012 gün, E:2012/1308, K:2012/1392 sayı ile özetle, ‘’406
sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yeri olduğundan HMK 114/1 -b
maddesi uyarınca, aynı yasanın 115/2 maddesi uyarınca açılan davanın
usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.’’
demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, davacının maaş nakil ilmühaberinin yeni atandığı kuruma eksik
bildirimine (denge tazminatı, enflasyon farkı ve aldığı ikramiyenin
yansıtılmaması nedeniyle) ilişkin davalı idarenin 30.12.2010 tarih ve 11200
sayılı davacı adına tanzim edilmiş olan maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali ile mahrum kalınan parasal hakların
ödenmesi istemiyle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 9. İdare
Mahkemesi: 20.03.2013 gün, E:2013/193 sayı ile özetle, ‘’1953 tarih ve
6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.01.2000
tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri
saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından
fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu
düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır...”
denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2.maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür.” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin
durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000
tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği
dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E: 1995/1, K: 1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumlan ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin İdari Yargı olduğu
yolundaki ilke kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa'nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü:(Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.)Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından
tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş.
Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih
ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.01.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü)
kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme,Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu İktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel
kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa'nın Ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom’da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 398 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel,kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom’da
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından
karşılanır...” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli
sayılmıştır.
2577
sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri sayılmış olup, kural
olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan
davalara bakılmaktadır.
Buna
göre; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adlı yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.’’demek
suretiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nin
hisse devir (14.11.2005) tarihinde görev yapmakta iken 406 sayılı Kanunun
Ek 29.maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre diğer kamu kurum
ve kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve Çevre ve Orman Bakanlığı emrine ataması yapılan davacı
tarafından, denge tazminatı, enflasyon farkı ve ikramiyelerinin maaş nakil
ilmühaberine yansıtılmaması nedeniyle eksik ödemelerin tazmini istemiyle
yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem
nedeniyle yoksun kaldığı maddi haklarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı
anlaşılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden
yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu
kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 9. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ İLE, Ankara 1. İş Mahkemesince
verilen 25.12.2012 gün, E:2012/1308, K:2012/1392 sayılı görevsizlik
kararının kaldırılmasına 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/922
KARAR NO: 2013/1052
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.D.
Vekili : Av. M.A.
Davalılar
: 1-Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
H.B.
2-Kocahisar Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.D.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu 3330 ada 5 parselde kayıtlı
taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu parselin imar planında “Kısmen Park
Kısmen de Yol Alanı” olarak ayrıldığını, davalı idare tarafından imar
planının onaylanarak kesinleştiği tarihten beri dava konusu taşınmazda imar
amacına uygun herhangi bir işlem tesis edilmediğini, kamulaştırma görevinin
yerine getirilmediğini, bu şekilde davacının taşınmaz üzerindeki tasarruf
imkanının kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 12000,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalılar Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili ile Kocahisar Belediye Başkanlığı vekili dava dosyası Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 'nin 2012/25 Esas üzerinden yürütülmekte
iken mahkemenin 15.06.2012 tarihli ilk celsesinde özetle; görev itirazında
bulunmuşlardır. Daha sonra dava dosyası Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 'nin 2012/474 Esasına kaydedilmiştir.
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ; 15.01.2013 gün ve
2012/474 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar Kocahisar Belediye Başkanlığı vekili ile
Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri
dilekçeleri üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay.
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Kocahisar Belediye Başkanlığı vekili ile Kayseri Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılar Kocahisar Belediye Başkanlığı vekili ile Kayseri Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında “Kısmen Park ve Kısmen Yol Alanı”nda
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın imar planında “ Yol ve Park Alanı”nda kalan kısmı bakımından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 12000,00 TL'nin davalılardan
tahsili istemiyle açılmıştır.
Davacının
davasının ilk olarak Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 'nin 2012/25 Esas sayılı dosyası üzerinden
yürütüldüğü, yargılama yapılırken davacının dosyasının Kayseri 6. Asliye Hukuk
Mahkemesi 'nin 2012/474 Esasına
kaydedildiği ve yargılamaya bu dosya üzerinden devam edildiği, yapılan
mahkeme ve dosya esas numarası değişikliğinin nedenine ilişkin dosya
kapsamında bir bilgi ya da tutanağa rastlanmadığı ancak her iki dosyanın
tarafları, dava konusu parsel, duruşma tarihleri ve bilirkişi raporundaki
keşif tarihi dikkate alındığında dosyaların birbirini takip eden tek bir
dosya olduğu kanaatine ulaşılabildiği, bu duruma ilişkin olarak
mahkemesinden faks ile açıklama istendiği ve dosyamıza sunulan mahkemelerin
dosya dağılımına ilişkin çizelgeden Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2012/25 esas sayılı dosyasının Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2012/474 esasına kaydedildiğinin tespit edildiği ve yargılamanın esasına
etkili olmaması ve usul ekonomisine uygun olamaması nedenleri ile dosyasının
bu hususun açıklatılmak üzere mahkemesine gönderilmesine gerek görülmeden
faks ile dosyamıza gönderilen belge yeterli görülerek dosyanın esası
hakkında incelemeye geçilmiştir.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel
hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere
hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama
Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren
valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet
sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan
süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,
valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Kısmen
Yol ve Kısmen Park Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının maliki olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılar
Kocahisar Belediye Başkanlığı vekili ile Kayseri Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Kayseri 6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılar Kocahisar Belediye Başkanlığı
vekili ile Kayseri Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Kayseri
6.Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.01.2013 gün ve 2012/474 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/924
KARAR NO: 2013/1053
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : O. Gıda Sağlık ve İnşaat Taahhüt
Sanayi Tic. Paz. Ltd. Şti.
Vekili : Av. M.S.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı aracın yasa dışı
taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi
M.G. adına 9.8.2012 tarih ve GN-598091 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş
ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen
9.8.2012 tarih ve 0188191 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60
gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
5. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E:2012/1584, K:2012/2548 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez,aynı istemle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.4.2013 gün ve D.
İş:2013/52 sayıyla; davanın idari para cezasına karşı da açıldığından
bahsederek,5326 sayılı Kaba-hatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari
para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına dayanarak
davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev
yönünden reddine ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan
görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine
kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler
ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma
görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme N.an daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın
iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326
sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli
cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi
bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere
göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davaların görüm ve
çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm
konularda alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait
Şartlar” başlığı altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan
30.maddesinde araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda
bulundurulması zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar
üzerindeki değişiklikleri bildirme, Ek 2.maddesinde araçların tescil
edildikleri amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde
düzenlenen “Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde
araçların yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken
kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda
trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek
yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen
araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği
düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların
belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar,
trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için )trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Büyükçekmece 4. Sulh Ceza Mahkemesinin başvurusunun 19. madde
kapsamında kabulü ile İstanbul 5. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece
4. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve E:2012/1584,
K:2012/2548 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/928
KARAR NO: 2013/1054
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.S.Ç.
Vekili :
Av. B.B.
Davalı
: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.D.
O L A Y
: Davacı vekili 05.12.2011 günlü dava dilekçesinde özetle, davacının, Türk
Telekom Kayseri İl Müdürlüğü’nde sözleşmeli teknisyen olarak görev yapmakta
iken, 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi uyarınca Kayseri Karayolları 6. Bölge
Müdürlüğü’ne atanması sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin, ilişik
kesme tarihinde kadar geçen süre içinde, yılda 4 defa verilen ikramiye
tutarının ve 40 + 40 olarak da bilinen denge tazminatının davacının maaş
nakil ilmühaberindeki maaşına ilave edilmemesi nedeniyle, nakil tarihine
göre ikramiyelerin ve ek ödemelerin yeniden hesaplanarak maaş ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi talebinin davalı kurum tarafından zımnen reddine
ilişkin işlemin iptali ile, davacının davalı şirkete konu ile ilgili
yapılan başvuru tarihi olan 05.09.2011 tarihi itibariyle eksik ödenen
farkın yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebinde bulunduğunu belirterek
idari yargıda dava açmıştır.
Kayseri
1. İdare Mahkemesi, dava dilekçesini tebliğe çıkartmaksızın; 13.12.2011
gün, E:2011/1496, K:2011/1297 sayı ile özetle, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde bulunan kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon AŞ.nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan bahisle, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu belirterek, dava dilekçesinin
görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 5.Dairesi 5.7.2012
gün, E:2012/2887, K:2012/5108 sayı ile özetle, ‘’4502 sayılı Yasa'nın Resmi
Gazete’de yayımlandığı 29.1.2000 gününden, özelleştirme sürecinin
tamamlanmasının ardından hisse satış sözleşmesinin imzalandığı 14.11.2005
tarihine kadar geçen bu dönemde, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası
kamuya ait olan Türk Telekom'un bir kamu kuruluşu olduğu ve personeliyle
arasında doğan uyuşmazlıklara idari yargıda bakılacağı Danıştay
kararlarında kabul edilmiştir. (Örneğin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun
17.6.2010 günlü, E 2010/329,K:2010/1310 sayılı kararı.)
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında
imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz
Sözleşmesinin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra ise, hisselerinin
yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu
kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Belirtilen
tarihten sonra, kural olarak, Türk Telekom personelinin kamu personeli ve
işlemlerinin idari işlem sayılamayacağı, bir özel hukuk tüzel kişisi olan
Türk Telekom'a karşı idari yargıda dava açılamayacağı açıktır.
406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun 15.2.2006 tarihli ve 26081 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5457 sayılı Yasa ile değisik
Ek 29. maddesinin birinci fıkrasında "Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakil için DPB'ye bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır. Bu
fıkrada belirtilen süre içinde, nakle tâbi personelden Türk Telekom
tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten,
kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç
doksan (yüzseksen günlük aylıksız izin süresi aşılmamak kaydıyla ve 15 Ocak
2006 tarihindeki üçüncü fıkraya göre hesaplanan ücretleriyle) gün içinde
Türk Telekom tarafından DPB’ye bildirilir ve bunların aylıksız izinleri bu
tarih itibarıyla sona erer. Hizmetine ihtiyaç duyulmayan personelin \
tespiti ve kendi isteği ile nakil talebinde bulunma süresi, hisse devir
tarihinden itibaren yüzelli günü aşamaz. Bu fıkranın birinci cümlesinde
sayılanlardan aylıksız iznin bitiminden sonra Türk Telekomun tâbi bulunduğu
mevzuata ve bu fıkraya istinaden akdedilen sözleşmeye göre çalışmaya devam
edenlerden hisse devir tarihinden itibaren en geç beş yıl içinde is
sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erenler, bu madde hükümlerine göre
işlem yapılmak üzere is sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren otuz
gün içinde sözleşmenin sona erdiği yılın 15 Ocak tarihindeki üçüncü fıkraya
göre hesaplanan ücretleriyle Devlet Personel Başkanlığına bildirilir ve
bunların bildirim tarihine kadar geçen süre içindeki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı ile diğer malî ve özlük
haklan Türk Telekom tarafından karşılanır" hükmü yer almıştır.
Aktarılan
yasal düzenleme ile, Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı, bu
sürenin bitiminden sonra da, tarafların istemi halinde imzalanacak sözleşme
sonucunda Türk Telekom A.Ş.'de çalışmaya devam edebilecekleri, bu şekilde
sözleşme imzalayan personelin iş akitlerinin devir tarihinden itibaren beş
yıl içinde feshedilmesi halinde DPB'ye bildirilerek kamu kurumlarına nakil
işlemlerine başlanacağı anlaşılmaktadır.
Diğer yandan,
imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı
şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli
süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte eşas alınmaktadır. Belirtilen nitelikleriyle, söz
konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis
edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Söz
konusu işlemler, içerikleri itibarıyla idari işlem niteliğinde olmakla
beraber, bir özel hukuk tüzel kişisi olan davalı şirketçe tesis edilmiş
olmaları nedeniyle idari yargı denetimine tabi olup olmayacağı da ayrıca
değerlendirilmelidir.
Davalı
şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında imzalanan
“Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” ile
belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu
görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri
bulunduğu yukarıda belirtilmiştir. Belirtilen statüsü ve özel yasa
hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip
olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden
farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu
durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu sonucuna varılmakta olup aksi yöndeki kararda hukuki isabet
görülmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, davacının temyiz istemini kabulüyle Kayseri 1. İdare
Mahkemesi'nin 13.12.2011 tarihli, E:2011/1496, K:2011/1297 sayılı kararın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1/c fıkrası
uyarınca bozulmasına’’ karar vermiştir.
Danıştay
5.Dairesinin 5.7.2012 gün, E:2012/2887, K:2012/5108 sayılı bozma ilamının
tebliğinden sonra, davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 1. İdare Mahkemesi; 22.11.2012 gün, E:2012/969
sayı ile özetle, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince süresi
içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; Telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki
kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan
bir kuruluş olduğunu, özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'inin,Bakanlar
Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür" hükmünün yer aldığını,406 sayılı Yasa'nın Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci
fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek
suretiyle yasa koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin,
kamu personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom
hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı
Şirket arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini
taşıdığını, öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik:
8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri olarak
sayıldığını, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin, özelleştirilen kuruluş tarafından
zımnen reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğunu belirterek, 2247
sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.
vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. Bakımından 10.maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında ise Kayseri Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü’ne atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı
başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. 1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten,ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, ceN.e giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, Kayseri 1. İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kayseri 1. İdare
Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün, E:2012/969 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/929
KARAR NO: 2013/1055
KARAR TR : 04.06.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.B., 2- H.Ö.
Vekilleri : Av. M.E., Av. Ş.Ö.
Davalı :
Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Gültepe Mahallesi, 2948
ada, 5 parsel sayılı taşınmazın maliki olduklarını,taşınmazın imar planında
park alanı olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 15.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekili 1. celsede
süresi içerisinde beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 6.Asliye Hukuk Mahkemesi: 15.01.2013 gün ve
E:2012/434 sayı ile, davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Bahri AYDOĞAN, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 4.6.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre,davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında park alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; N.ım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin N.ım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya
yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer.
(Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki
amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya
kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında
isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Kayseri 6. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.01.2013 gün ve E:2012/434 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 4.6.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
|