Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı :
2011/88
Karar Sayısı : 2012/175
Karar Günü : 8.11.2012
İPTAL DAVASINI AÇANLAR : Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve
Muharrem İNCE ile birlikte 117 milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU
: 3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin;
1- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli Etkin ve
Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin
Konularda Yetki Kanunu’nun, Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi hâlinde,
yasal dayanağı ortadan kalkacağından, tümünün ve ayrı ayrı
tüm maddeleri ile eklerinin,
2- Tümünün ve
ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (I) ve (II)
sayılı cetvellerinin,
Anayasa’nın
Başlangıç’ı ile 2., 6., 91., 112. ve 166.
maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin
durdurulmasına karar verilmesi istemidir.
I- İPTAL DAVASI VE YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI
İSTEMİNİN GEREKÇESİ
Dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir:
“…
II.
GEREKÇE
1) 03.06.2011 Tarihli ve 641 Sayılı “Kalkınma
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”nin
Tümü ve Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ile Eklerinin
Anayasaya Usulden Aykırılığı
Parlamenter demokrasi ve kuvvetler
ayrılığı ilkesini kabul eden Anayasanın 7 nci
maddesinde “yasama yetkisi”, Türk Ulusu adına TBMM’ne verilmiş ve bu
yetkinin devredilemeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bunun tek istisnası,
Anayasanın 91 inci maddesinde Bakanlar Kurulu’na kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisi verilmesidir. Bu istisnai yetkinin “yetki devri” niteliğine
bürünmemesi için, Anayasa Mahkemesi’nce de belirtildiği üzere, KHK çıkarma
yetkisinin “önemli, ivedi ve zorunlu” durumlarda verilmesi, ayrıca bu
koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Her şeyden önce, tek parti
çoğunluğunun yasama organına egemen olduğu, İçtüzük uyarınca muhalefetin
yeterince konuşamadığı ve bu nedenlerle neredeyse 3-5 günde yasa
çıkarılabildiği bir ortamda, Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisi
verilmesi, anayasal kuralın amacı ve özüyle bağdaşmamaktadır.
641 sayılı KHK, 6 Nisan 2011 günlü,
6223 sayılı Yetki Yasası’na dayanılarak Bakanlar Kurulu’nca kabul
edilmiştir. 6223 sayılı Yetki Yasası, 3 Mayıs 2011 günlü Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anamuhalefet
Partisi (CHP) TBMM Grubu tarafından, bu Yetki Yasası’nın iptali ve
yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne dava açılmıştır.
Anayasa Mahkemesi, dayandığı yetki
yasası Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilen KHK’leri, haklarında dava
açılması durumunda, içeriğine girmeden, salt yetki yasaları iptal edildiği
için, aşağıdaki gerekçeyle iptal etmiştir.
“Olağanüstü hal KHK’leri
dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasadan (m. 121) alırlar. Bu tür
KHK’lerin bir yetki yasasına dayanması gerekli değildir. Buna karşılık
olağan dönemlerdeki KHK’lerin bir yetki yasasına dayanması zorunludur. Bu
nedenle, KHK’ler ile dayandıkları yetki yasası arasında çok sıkı bir bağ
vardır.
(…) KHK’nin Anayasaya uygun bir yetki
yasasına dayanması, geçerliliğinin önkoşuludur. Bir yetki yasasına
dayanmadan çıkartılan veya dayandığı yetki yasası iptal edilen bir KHK’nin
kurallarının, içerikleri yönünden Anayasaya aykırılık oluşturmasalar bile
Anayasaya uygunluğundan söz edilemez.
(…)
Bir yetki yasasına dayanmadan
çıkartılan veya yetki yasasının kapsamı dışında kalan ya da dayandığı yetki
yasası iptal edilen KHK’lerin anayasal konumları birbirinden farksızdır.
Böyle durumlarda, KHK’ler anayasal dayanaktan yoksun bulunduklarından,
içerikleri Anayasaya aykırı bulunmasa bile, dava açıldığında iptalleri
gerekir.
Bu nedenlerle,
iptaline karar verilen bir yetki yasasına dayanılarak çıkarılan KHK’lerin,
Anayasanın Başlangıcı’ndaki ‘hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada
gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk
düzeni dışına çıkamayacağı’, 2 nci maddesindeki
‘hukuk devleti’ ilkeleriyle 6 ncı maddesindeki
‘Hiç kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisi
kullanamaz’ kuralı ve KHK çıkarma yetkisine ilişkin 91 inci maddesiyle
bağdaştırılmaları olanaksızdır.”
Anayasa
Mahkemesi, yukarıda yer verilen gerekçelerle, dayandıkları 4588 sayılı
Yetki Yasası 05.10.2000 günlü, E.2000/45, K.2000/27 sayılı kararla iptal
edilen 606, 608, 609, 610, 611, 612, 613, 615, 616, 617, 618, 619, 621,
623, 624, 626, 628, 629 sayılı KHK’leri; içeriklerine girmeden, salt
anayasal dayanaktan yoksun kaldıkları için, Anayasanın başlangıcı ile 6 ncı ve 91 inci maddelerine aykırı duruma geldiklerini
belirterek iptal etmiştir. (Sırasıyla kararlar: K.2000/29, K.2000/45,
K.2000/37, K.2000/40, K.2000/42, K.2000/44, K.2000/39, K.2000/46,
K.2000/38, K.2000/36, K.2000/35, K.2000/34, K.2000/43, K.2000/41,
K.2000/33, K.2000/32, K.2000/30, K.2000/31)
Bu
itibarla, 6223 sayılı Yetki Yasası iptal edildiğinde 641 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname, yasal dayanaktan yoksun kalacağından, 03.06.2011
tarihli ve 641 sayılı “Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname”nin; esasa girmeden tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eklerinin Anayasanın Başlangıcı
ile 2 nci, 6 ncı ve 91
inci maddelerine göre iptali gerekir.
2) 03.06.2011 Tarihli ve 641 Sayılı
“Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname”nin Tümü ve Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ile
Eki (1) Sayılı Cetvel ve (II) Sayılı Cetvelin Anayasaya Aykırılığı
06.04.2011 tarihli ve 6223
sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde
Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev
ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu’na
dayanılarak Bakanlar Kurulunca hazırlanan, 03.06.2011 tarihli ve 641 sayılı
Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname 08.06.2011 tarihli ve 27958 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
KHK’lerin Anayasaya uygunluk
denetimleri, yasaların denetimlerinden farklıdır. Anayasanın 11 inci maddesindeki,
“kanunlar Anayasaya aykırı olamaz” hükmü nedeniyle, yasaların denetiminde,
yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanırken; KHK’ler
ise, konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem dayandıkları yetki
yasasına hem de Anayasaya uygun olmak durumundadır.
Bir yetki yasasına dayanmadan
çıkartılan veya yetki yasasının amacı, kapsamı veya ilkeleri dışında kalan
ya da dayandığı yetki yasası iptal edilen KHK’lerin anayasal konumları
birbirinden farksızdır. Böyle durumlarda, KHK’ler anayasal dayanaktan
yoksun bulunduklarından, içerikleri Anayasaya aykırı bulunmasa bile, dava
açıldığında iptalleri gerekir.
Anayasanın
91 inci maddesinin ikinci
fıkrasında, yetki kanununun, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin,
amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden
fazla kararname çıkarılıp çıkarılmayacağını göstereceği hükme bağlanmış; 113
üncü maddesinin birinci fıkrasında ise, bakanlıkların kurulması, kaldırılması,
görevleri, yetkileri ve teşkilatının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.
Bu bağlamda Bakanlıkları, yasa koyucunun Anayasaya, hukukun üstün
kurallarına, kamu yararına ve bakanlıkların kurulmasına ilişkin mevzuata;
Bakanlar Kurulunun ise, bunlara ek olarak ayrıca dayandığı yetki kanununa
uygun olmak koşuluyla istediği gibi kurma konusunda takdir hakkı olduğu
açıktır.
06.04.2011 tarihli ve 6223 sayılı Yetki
Kanununun “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrasında, “Bu Kanunun amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin,
verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak üzere,” ifadesine
yer verilerek Yetki Kanununun amacı ortaya konmuş; 3046
sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanunun amaç
başlıklı 1 inci maddesinde, Kanunun amacının, kamu hizmetlerinin düzenli,
süratli, etkili, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülebilmesi için
bakanlıkların kurulmasını, teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin esas ve
usulleri düzenlemek olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan, Anayasanın sistematiği incelendiğinde, Anayasada ulusal egemenliği
kullanan organlardan başka ve yürütme organından ayrı olarak anayasal
kurumlara yer verildiği gözlenmektedir. Bunların Anayasa ile özel ve
belirli görevler verilmiş Milli Güvenlik Kurulu, Radyo Televizyon Üst
Kurulu, Atatürk Kültür ve Tarih Yüksek Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığı
gibi yürütmenin bakanlık örgütlenmesinin dışında Anayasal Devlet kurumları
olduğu anlaşılabilmektedir. Bu durum, Anayasanın özel olarak bizatihi
Devlete verdiği görevleri, yürütmenin hükümet etme ve kamusal hizmetleri
yürütme aracı olan bakanlık örgütlenmesinin dışına taşıdığını
göstermektedir.
Anayasanın 166 ncı maddesindeki, ekonomik,
sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli
ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve
değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamanın ve
bu amaçla gerekli teşkilatı kurmanın Devletin görevi olduğunu belirtilen
kural da Türkiye’de bu şekilde anlaşılmıştır. Nitekim,
Anayasanın öngördüğü planlama teşkilatı, kurulduğu 30.09.1960 tarihli ve 91
sayılı Devlet Planlama Teşkilatının Kurulması Hakkında Kanundan, 03.06.2011
tarihli ve 641 sayılı KHK’ye kadar kuruluş yasası bir çok kez değişmesine
rağmen, Devlet kurumu olma özelliği değişmemiş ve organik olarak
Başbakanlığa bağlı fonksiyonel olarak bağımsız Müsteşarlık statüsü devam
etmiştir.
DPT’nin Müsteşarlık statüsünü devam
ettirmesinde, Anayasal görevlerinden kaynaklanan üç özellik etkili olmuştur.
Bunlardan birincisi, asli görevleri olan planlama,
programlama, uygulamayı yönlendirme, müşavirlik ve koordinasyon
görevlerinin, bakanlık teşkilatı içinde uygulanabilecek “hizmet” görevleri
değil, “yönetsel” görevler olması ve dolayısıyla görevin gereğinin bakanlık
örgütlenmesine sığmaması; ikincisi, Hükümetçe belirlenen amaçlar
doğrultusunda kalkınma planlarını ve yıllık programları hazırlayacak,
ekonomik-mali-parasal konularda Hükümete müşavirlik yapacak, plan ve
programların bakanlıklar tarafından uygulamasını yönlendirecek ve
koordinasyonunu sağlayacak görevleri
yürütecek teşkilatın, bakanlıklarla eş düzeyde değil, bakanlıklar ile diğer
kamu kurum ve kuruluşlarının üzerinde bir konumda kurulmasını ve bir üst
iradeye bağlı olarak çalışmasını gerektiriyor olması; üçüncüsü ise,
kalkınma stratejisi, uzun süreli plan ve yıllık programların hazırlanması,
uygulaması, yönlendirilmesi ve koordinasyonunun fonksiyonel bağımsızlıktan
geçmesi nedeniyle söz konusu Anayasal görevlerin güncel siyasal kaygı, çatışma
ve çekişme ortamından uzak tutulması ihtiyacıdır.
Öte
yandan, Anayasanın “Görev ve siyasi sorumluluk” başlıklı 112 nci maddesinin birinci fıkrasında, Başbakanın Bakanlar
Kurulunun başkanı olarak, bakanlıklar arasında işbirliğini sağlayacağı ve
hükümetin genel siyasetini gözeteceği kuralı getirilmiştir. Başbakana
verilen bu Anayasal görevin gerekleri, Devletin tüm bakanlıklarını, bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarını ortak kesen planlama, eşgüdüm, işbirliği
ve müşavirlik görevlerinin yürütümünün ihtisaslaştığı bir teşkilatlanmayı
zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, Anayasanın 112 nci
ve 166 ncı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde,
söz konusu teşkilatın yukarıda belirtildiği üzere, bakanlıkların üzerinde
kurulmasını ve bir üst idareye bağlı çalışmasını zorunlu kılmaktadır.
Ayrıca,
DPT sadece plan ve program yapmak, uygulamasını yönlendirmek ve
koordinasyonunu sağlamak görevlerini yürütmemektedir. Bunun yanında önemsiz
gibi görünmekle birlikte, bir piyasa ekonomisinde karar vericiler için çok
önemli işlevleri olan, makro modeller bağlamında uygulanan ekonomik
politikaların kamu maliyesi, ödemeler dengesi, para, banka ve mali
piyasalar üzerindeki uzun dönemli etkilerinin tahmin edilmesi, yayınlanmış istatistiki verilerin bilimsel modeller bağlamında test
edilmesi ve bilimsel esaslara dayalı öngörüler yoluyla karar verici aktörlerin
doğru şekilde bilgilendirilmesi, dünyadaki ekonomik, sosyal, kültürel
oluşum ve gelişmelerin anında değerlendirerek kamuoyunun bilgisine
sunulması gibi bir çok görev yapmaktadır. Bunların yansız ve tarafsız bir
şekilde yapılmasının, fonksiyonel bağımsızlığı gerektirdiği açıktır.
641
sayılı KHK ile ise, 19.06.1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama
Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında KHK yürürlükten kaldırılırken, DPT
Müsteşarlığı kapatılarak Kalkınma Bakanlığına dönüştürülmüştür.
540 sayılı KHK ile 641 sayılı KHK arasındaki farklar
ise; 540 sayılı KHK’nin 1 inci maddesinde, “Bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, kaynakların verimli kullanılması ve
kalkınmanın hızlandırılması amacıyla ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel
planlama hizmetlerinin bir bütünlük içerisinde etkin, düzenli ve süratli
olarak görülebilmesi için Devlet Planlama Teşkilatının kurulmasına,
teşkilat ve görevlerine dair esasları düzenlemektir.” denilirken; 641
sayılı KHK’nin 1 inci maddesinde, “Bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, Kalkınma Bakanlığının kuruluş,
görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.” denilmesi; 540 sayılı KHKnin 4 üncü maddesinde, Devlet Planlama Teşkilatı,
karma Yüksek Planlama Kurulu ve bürokrat ağırlıklı Para-Kredi ve
Koordinasyon Kurulu ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığından
oluşurken; 641 sayılı KHK’nin 22 nci ve 23 üncü
maddelerinde ise bürokratlardan arındırılmış Yüksek Planlama Kurulu ile
Para-Kredi Koordinasyon Kurulu’nun, Kalkınma Bakanlığının içindeki
kurullara dönüştürülerek planlamanın bütünleyici parçası olmaktan
çıkarılması ve 540 sayılı KHK’de Ana Hizmet Birimi olarak yer alan Yönetim
Bilgi Merkezi Dairesi Başkanlığının 641 sayılı KHK’de yer almamasıdır.
Bu hususlar dışında, 540 sayılı KHK ile 641 sayılı KHK
kelimesi kelimesine hemen hemen aynı olmakla
birlikte, DPT Müsteşarlığının yukarıda belirtilen eksiklikleri de
barındırır bir şekilde Kalkınma Bakanlığına dönüştürülmesiyle, planlamanın
uzmanlığa dayalı fonksiyonel bağımsızlığı, hizmet bakanlığının yapısal
özelliğinden kaynaklanan kamu hizmeti-siyasal tercih birlikteliği ile
bürokratik mekanizmaların çarkları içinde yok edilerek, Anayasada Devlete
yüklenen görevler ile ilişkisi kesilmiş; Kalkınma Bakanlığının bakanlıklar
ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlar arasında uygulamayı yönlendirme ve
eşgüdümü sağlama ile Hükümete müşavirlik yapma görevlerinin yapılabilirliği
ise ortadan kaldırılmıştır. Ekonomik
ve sosyal alanlarda kullanıcılara nesnel, tarafsız bilgi üretilmesi de
Bakanlık teşkilatı içinde Hükümetin uygulamalarını doğrulayan bir niteliğe
bürünecektir.
Bu itibarla, DPT Müsteşarlığının Kalkınma Bakanlığına
dönüştürülmesi, 6223 sayılı Yetki
Kanununun “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrasındaki, “kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli ve
ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak” amacıyla bağdaşmadığından
Anayasanın 91 inci maddesine aykırı olmanın yanında, Anayasanın 112 nci ve 166 ncı maddeleri
birlikte değerlendirildiğinde, Anayasanın 166 ncı
maddesiyle Devlete verilen görevlerin bakanlık örgütü eliyle yürütülmesi,
Anayasanın 112 nci ve 166 ncı
maddeleriyle bağdaşmamaktadır.
Yukarıda açıklandığı üzere, 03.06.2011 tarihli
ve 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin tümü ve ayrı ayrı tüm
maddeleri ile Eki (I) Sayılı Cetvel ile (II) Sayılı Cetvel, Anayasanın 91
inci, 112 nci ve 166 ncı
maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir.
III. YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA İSTEMİNİN GEREKÇESİ
06.04.2001 günlü ve 6223 sayılı “Kamu Hizmetlerinin
Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu
Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine
İlişkin Yetki Kanunu”nu iptal edildiğinde, 641 sayılı KHK’nin Anayasal
dayanağı ortadan kalkacağından, ,
03.06.2011 tarihli ve 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin tümü ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki cetvellerin yürürlüğünün
durdurulması gerekeceği değerlendirilmektedir.
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının,
bakanlık haline getirilerek Anayasal görevlerini, Anayasanın öngördüğü
şekilde yapamaz hale getirilmesinden, toplumun tüm kesimlerinin telafisi
olmayan zararlar göreceği açıktır.
Öte yandan, Anayasal düzenin hukuka
aykırı kural ve düzenlemelerden en kısa sürede arındırılması, hukuk devleti
sayılmanın en önemli gerekleri arasında sayılmaktadır. Anayasaya
aykırılıkların sürdürülmesi, özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü
ilkesini de zedeleyecektir. Hukukun üstünlüğünün sağlanamadığı bir düzende,
kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından, bu ilkenin
zedelenmesi hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara
yol açacaktır.
Bu zarar ve durumların doğmasını
önlemek amacıyla, Anayasaya açıkça aykırı olan ve iptali istenen hükümlerin
iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin de durdurulması istenerek
Anayasa Mahkemesine dava açılmıştır.
IV. SONUÇ VE İSTEM
03.06.2011 tarihli ve 641 sayılı
“Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname”nin;
1) Tümü ve ayrı ayrı
tüm maddeleri ile ekleri usulden Anayasanın Başlangıcı ile 2 nci, 6 ncı ve 91 inci maddelerine;
2) Tümü ve ayrı ayrı
tüm maddeleri ile eki (I) Sayılı Cetvel ile (II) Sayılı Cetvel, Anayasanın
91 inci,112 nci ve 166 ncı
maddelerine;
aykırı
olduklarından iptallerine ve uygulanmaları halinde giderilmesi güç ya da
olanaksız zarar ve durumlar olacağı için, iptal davası sonuçlanıncaya kadar
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı
ile arz ederiz.”
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen
Kanun Hükmünde Kararname Kuralları
641 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname’nin iptali istenen kuralları
ile eki cetveller şöyledir:
MADDE 1- (1) Bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, Kalkınma Bakanlığının kuruluş, görev,
yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.
MADDE 2- (1)
Kalkınma Bakanlığının görevleri şunlardır:
a)
Ülkenin doğal, beşeri ve iktisadi her türlü kaynak ve imkânlarını tespit
ederek takip edilecek iktisadi, sosyal ve kültürel politika ve hedeflerin
belirlenmesinde Hükümete müşavirlik yapmak.
b)
Hükümetçe belirlenen amaçlar doğrultusunda makro ekonomik, sektörel (sosyal ve iktisadi) ve bölgesel gelişme
alanlarında, ulusal ve yerel düzeyde analiz ve çalışmalar yaparak kalkınma
planı, orta vadeli program, yıllık programlar, stratejiler ve eylem
planları hazırlamak.
c)
Bakanlıkların ve kamu kurum ve kuruluşlarının iktisadi, sosyal ve kültürel
politikayı ilgilendiren faaliyetlerinde koordinasyonu sağlamak, uygulamayı
etkin bir biçimde yönlendirmek ve bu konularda Hükümete müşavirlik yapmak.
ç)
Uluslararası kuruluşlarla iletişim içerisinde çalışarak ileriye dönük
stratejiler geliştirmek ve topluma perspektif sağlayan politika önerilerini
katılımcı bir yaklaşımla belirleyerek özel kesim için orta ve uzun dönemde
belirsizlikleri giderici genel bir yönlendirme görevini yerine getirmek.
d) Kalkınma planlarının ve yıllık programların başarı
ile uygulanabilmesi için ilgili kurum ve kuruluşların ve mahalli idarelerin
kuruluş ve işleyişlerinin iyileştirilmesi konusunda görüş ve tekliflerde
bulunmak; kurumsal kapasiteyi her yönüyle geliştirme amacıyla gerekli her
türlü tedbiri almak; kurumsal stratejik yönetim ve planlama konularında
merkezi uyumlaştırma ve yönlendirme fonksiyonunu yerine getirmek.
e)
Kalkınma planlarının ve yıllık programların uygulanmasını izlemek ve
koordine etmek, değerlendirmek ve gerektiğinde kalkınma planlarında ve
yıllık programlarda usulüne uygun değişiklikler yapmak.
f)
Maliye, para, dış ticaret ve kambiyo politikalarının kalkınma planı ve
yıllık programların hedefleriyle uyum içinde uygulanması konusunda Hükümete
müşavirlik yapmak.
g) Özel
sektör ve yabancı sermaye faaliyetlerinin plan hedef ve amaçlarına uygun
bir şekilde yürütülmesini düzenleyecek teşvik ve yönlendirme politikaların
genel çerçevesini hazırlamak ve Hükümete teklif etmek.
ğ)
Kalkınmada öncelikli yörelerin daha hızlı bir şekilde gelişmesini
sağlayacak tedbirleri tespit ve teklif etmek, uygulamayı izlemek ve
koordine etmek.
h)
Kalkınma planı ve yıllık programlardaki ilke ve hedeflere uygun olarak,
uluslar arası ekonomik kuruluşlarla ilişkilerin geliştirilmesinde, temas ve
müzakerelerin yürütülmesinde gerekli görüş ve tekliflerde bulunmak.
ı)
Bölgesel veya sektörel bazda
gelişme programları hazırlamak,
i)
Kalkınma ajanslarının koordinasyonunu sağlamak ve bunlarla ilgili iş ve
işlemleri yürütmek.
j)
Bilgi toplumuna ilişkin politika, hedef ve stratejileri hazırlamak, bu
alanda kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve özel sektör
arasındaki koordinasyonu sağlamak ve uygulamayı etkin bir biçimde
yönlendirmek.
k)
Mevzuatla Bakanlığa verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak.
MADDE 3- (1)
Bakanlık, merkez ve yurtdışı teşkilatından oluşur.
(2)
Bakanlık merkez teşkilatı ekli (I) sayılı cetvelde gösterilmiştir.
MADDE 4- (1)
Bakanlığın en üst amiri olan Bakan, Bakanlık icraatından ve emri
altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden Başbakana karşı sorumlu olup
aşağıdaki görev, yetki ve sorumluluklara sahiptir:
a) Bakanlığı
Anayasaya, kanunlara, hükümet programına ve Bakanlar Kurulunca belirlenen
politika ve stratejilere uygun olarak yönetmek.
b)
Bakanlığın görev alanına giren hususlarda politika ve stratejiler
geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık amaç ve hedefler oluşturmak,
performans ölçütleri belirlemek, Bakanlık bütçesini hazırlamak, gerekli
kanunî ve idarî düzenleme çalışmalarım yapmak, belirlenen stratejiler,
amaçlar ve performans ölçütleri doğrultusunda uygulamayı koordine etmek,
izlemek ve değerlendirmek.
c)
Bakanlık faaliyetlerini ve işlemlerini denetlemek, yönetim sistemlerini
gözden geçirmek, teşkilat yapısı ve yönetim süreçlerinin etkililiğini
gözetmek ve yönetimin geliştirilmesini sağlamak.
ç)
Faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklar, kamu kurum ve
kuruluşları ile işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.
MADDE 5- (1)
Müsteşar, Bakandan sonra gelen en üst düzey kamu görevlisi olup Bakanlık
hizmetlerini, Bakan adına ve onun emir ve yönlendirmesi doğrultusunda,
mevzuat hükümlerine, Bakanlığın amaç ve politikalarına, stratejik planına
uygun olarak düzenler ve yürütür. Bu amaçla, Bakanlık kuruluşlarına gereken
emirleri verir ve bunların uygulanmasını gözetir ve sağlar. Müsteşar bu
hizmetlerin yürütülmesinden Bakana karşı sorumludur.
(2)
Müsteşara yardımcı olmak üzere dört Müsteşar Yardımcısı
görevlendirilebilir.
MADDE 6- (1)
Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır:
a)
Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme Genel Müdürlüğü.
b)
Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğü.
c)
İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü,
ç)
Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü.
d)
Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü.
e) Dış
Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü.
f)
Yatırım Programlama, İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü.
g)
Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü,
ğ)
Hukuk Müşavirliği.
h)
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
ı)
Kurullar Sekreteryası Dairesi Başkanlığı.
i)
Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği,
j) Özel
Kalem Müdürlüğü.
MADDE 7- (1)
Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme Genel Müdürlüğünün görevleri
şunlardır:
a)
Yıllık programların makro dengelerini oluşturmak.
b)
Kalkınma planlarının hazırlanmasına katkıda bulunmak.
c) Konjonktürel gelişmeleri izlemek ve değerlendirmek.
ç) Kamu
maliyesi, ödemeler dengesi, para, banka ve mali piyasalar konularında
gerekli araştırmaları yapmak ve bu çerçevede gerekli politika önerilerinde
bulunmak.
d)
Kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş vermek.
e)
Uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek.
f)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 8- (1)
Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğünün görevleri
şunlardır:
a)
Kalkınma planlarının makro dengelerini oluşturmak.
b)
Yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunmak ve uzun vadeli
stratejiler oluşturmak.
c)
Ekonomik modeller, dünya ekonomisi, ülke ekonomileri, ulusal ve uluslar
arası stratejiler, sanayileşme, teknoloji, çevre politikaları ve benzeri
konularda araştırmalar yapmak.
ç)
Geliştirdiği makro modeller ile ekonomik ve sosyal politikaların uzun
dönemli etkilerini tahmin etmek.
d)
Bölgesel entegrasyonlarla ilgili gelişmeleri ve
stratejileri izlemek ve bunlara yönelik alternatifler hazırlamak.
e)
Kalkınma planlarının uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek, bu konularda
uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek.
f)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 9- (1)
İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)
İktisadi sektörlerde proje geliştirme ve değerlendirme, sanayileşme, teşvik
ve yönlendirme, iç ve dış ticaret politikaları konularında çalışma ve
araştırmalar yapmak suretiyle kalkınma planları ve yıllık programların
hazırlanmasına katkıda bulunmak.
b)
İktisadi sektörlerle ilgili olarak ileriye dönük stratejiler geliştirmek.
c) Kamu
yatırım programını hazırlamak, kamu projelerini izlemek ve yıl içinde revizyonu ile ilgili işlemleri yapmak, uygulamaya ait
dönem raporlarını hazırlamak, uygulamayı yönlendirmek, kurumsal ve hukuki
düzenlemeler ile ilgili görüş vermek, plan ve programların uygulanması
sırasında kamu ve özel kesim kuruluşları arasında gerekli koordinasyonu
sağlamak ve bu amaçla kurum ve kuruluşların üst düzey yetkili
temsilcilerinin katılacağı komisyonlar kurmak ve uluslararası kuruluşlarla
temas ve müzakerelere iştirak etmek.
ç)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 10- (1)
Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)
Sosyal sektörlerde çalışma ve araştırmalar yapmak suretiyle kalkınma
planları ve yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunmak.
b)
Sosyal sektörlerle ilgili olarak ileriye dönük stratejiler geliştirmek,
kamu yatırım programını hazırlamak, kamu projelerini izlemek ve yıl içinde revizyonu ile ilgili işlemleri yapmak, uygulamayı
yönlendirmek, kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş vermek, plan
ve programların uygulanması sırasında kamu ve özel kesim kuruluşları
arasında gerekli koordinasyonu sağlamak ve bu amaçla kurum ve kuruluşların
üst düzey yetkili temsilcilerinin katılacağı muhtelif komisyonlar kurmak,
uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek.
c)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 11- (1)
Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)
Bölge, il ve ilçe bazında araştırma ve planlama çalışmaları yapmak veya
yaptırmak, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bu konularda yapacakları
çalışmaların kalkınma planları ve yıllık programlarla tutarlılığını sağlamak.
b)
Yapısal uyum politikalarının uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek
sorunların çözümü amacıyla projeler geliştirmek ve bu konularda yapılacak
çalışmaları koordine etmek, kalkınma ajanslarının genel koordinasyonunu
sağlamak ve bunlarla ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
c)
Yerel istihdamın ve girişimciliğin geliştirilmesi çerçevesinde küçük ve
orta ölçekli sanayi işletmelerinin, esnaf ve sanatkârların ve kırsal
kesimin sorunlarına yönelik politikalar geliştirmek, kurumsal ve hukuki
düzenlemeler ile ilgili görüş vermek, uygulamayı yönlendirmek.
ç)
Kalkınmada öncelikli yöreleri ve ihtiyaçlarını tespit etmek, bu yörelerin
özelliklerini dikkate alarak daha hızlı bir gelişme sağlanması amacıyla
gerekli çalışmaları yapmak, bölgesel kalkınma projeleri ile ilgili
koordinasyonu sağlamak ve görev alanına giren konularda görüş vermek ve
uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek, kamu yatırım
programının hazırlanmasına katkıda bulunmak ve yatırım programında gerekli revizyonları yapmak.
d) Bakan
tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 12- (1)
Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)
Bölgesel, çok taraflı ve ikili kalkınma ve ekonomik ilişkilerin kalkınma
planları ve yıllık programlarda belirtilen ilke, hedef ve politikalarla
uyumlu ve etkili bir şekilde yürütülmesi için gerekli çalışmaları yapmak.
b)
Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarına yardımcı olmak amacıyla bu
ülkelere yönelik teknik yardım faaliyetlerini yürütmek, gelişme yolundaki
ülkeler ve özellikle İslam ülkeleri arasında ekonomik ve ticari işbirliği
amacıyla kurulan teşkilatlarla ilgili gerekli çalışmaları yapmak, bu
teşkilatların daimi nitelikteki kurullarının gerektiğinde sekreterya hizmetlerini yürütmek.
c) Kalkınma
alanında ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği program ve
projelerini hazırlamak, koordine etmek ve gerektiğinde yürütmek, ülke dış
politikasını destekleyecek şekilde dünya ekonomisi, ülke ekonomileri
konularında analitik ve stratejik çalışmalar ile politika analizleri
yapmak, bu görevlerin gerektirdiği üst düzey koordinasyonu sağlamak.
ç)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 13- (1)
Yatırım Programlama, İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğünün görevleri
şunlardır:
a)
Kalkınma planı ve programlar kapsamında belirlenen öncelikler çerçevesinde
kamu yatırım politikalarını oluşturmak, yatırımlara ilişkin analiz ve
araştırmalar yapmak, kamu kuruluşlarının yürüteceği proje fikirlerinin geliştirilmesine
destek vermek, projeleri analiz etmek ve kamu yatırım programını
hazırlamak, izlemek ve değerlendirmek,
b) Kamu
yatırımlarının gerçekleştirilmesinde uygun finansman modelleri geliştirmek,
kamu-özel işbirliği projelerini analiz etmek, kamu kurum ve kuruluşlarının
proje planlama ve izleme-değerlendirme faaliyetlerine ilişkin esas ve
usulleri belirlemek ve bu konularda kapasite geliştirmelerine destek olmak.
c)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 14- (1)
Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)
Bakanlığın insan gücü planlaması ve personel politikasıyla ilgili
çalışmaları yapmak; personel sisteminin geliştirilmesi ve performans
ölçütlerinin oluşturulması ile ilgili
tekliflerde
bulunmak; Bakanlık personelinin atama, özlük, disiplin ve emeklilik ile
ilgili işlerini yapmak; Bakanlığın eğitim planını hazırlamak, hizmet öncesi
ve hizmet içi eğitim programlarını düzenlemek ve uygulamak.
b) 5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, kiralama ve satın
alma işlerini yürütmek; temizlik, aydınlatma, ısıtma, onarım ve taşıma
hizmetlerini yapmak; genel evrak faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek,
Bakanlık sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamak ve yürütmek.
c)
Bakanlık kütüphane ve arşiv hizmetlerini yürütmek,
ç)
Bakanlığın bilişim, bilgi işlem, bilgi güvenliği ile ilgili her türlü iş ve
işlemi yapmak veya yaptırmak; kurumsal iletişim politikasının
oluşturulmasına ve Bakanlık birimlerinin buna uygunluk sağlamasına yardımcı
olmak, Bakanlık yayınları ile ilgili her türlü işlemi yapmak.
d)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 15- (1)
Hukuk Müşavirliğinin görevleri şunlardır:
a)
Bakanlığın taraf olduğu adlî ve idarî davalarda, tahkim yargılamasında ve
icra işlemlerinde Bakanlığı temsil etmek, dava ve icra işlemlerini takip
etmek, anlaşmazlıkları
önleyici hukukî
tedbirleri zamanında almak.
b)
Bakanlık hizmetleriyle ilgili olarak diğer kamu kurum ve kuruluşları
tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarını, Bakanlık birimleri tarafından
düzenlenecek her türlü sözleşme ve şartname taslaklarını, Bakanlık ile
üçüncü kişiler arasında çıkan her türlü uyuşmazlıklara ilişkin işleri ve
Bakanlık birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukukî mütalaasını
bildirmek.
c)
Bakanlıkça hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilen dava ve icra
takiplerine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bunları izlemek, koordine
etmek ve denetlemek.
ç)
Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata, plan ve programa
uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukî teklifleri
hazırlayıp Bakana sunmak.
d)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
(2)
Birinci fıkrada belirtilen her türlü dava ve takip işleri ile diğer
görevler Bakanlığın Hukuk Müşavirleri ile Avukatları aracılığıyla yerine
getirilir. Gerekli hallerde dava ve takip işleri Hazine Avukatları
aracılığıyla veya ihtiyaç duyulması halinde Bakanlıkça belirlenecek usul ve
esaslar çerçevesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinde öngörülen doğrudan temin usulü ile
avukatlar veya avukatlık ortaklıkları ile yapılacak avukatlık sözleşmeleri
yoluyla yürütülür.
(3)
Davalarda temsil yetkisi bulunan Hukuk Müşavirleri ve Avukatların bir
listesi Bakanlıkça ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve bölge idare
mahkemesi başkanlıklarına verilir. Bu listelerin birer nüshası, Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından adlî yargı çevresinde, bölge idare mahkemesi
başkanlığınca idarî yargı çevresinde bulunan mahkemelere gönderilir. Yüksek
mahkemeler ve bölge adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini
kullanacakların isimleri, ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veya
başkanlıklarına bildirilir.Listede isimleri yer
alan Hukuk Müşavirleri ve Avukatlar, baroya kayıt ve vekâletname ibrazı
gerekmeksizin temsil yetkilerini kullanırlar. Temsil yetkisi sona erenlerin
isimleri yukarıda yazılı mercilere derhal bildirilir.
(4)
Bakanlık lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme
bağlanarak karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücretlerinin Avukatlara
dağıtımı hakkında, 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun
hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.
MADDE 16- (1)
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:
a) 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 22/12/2005
tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatla strateji
geliştirme ve mali hizmetler birimlerine verilen görevleri yapmak.
b)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 17- (1)
Kurullar Sekreteryası Dairesi Başkanlığının
görevleri şunlardır:
a)
Yüksek Planlama Kurulu, Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu, Bakanlık
bünyesinde veya koordinasyonunda oluşturulacak diğer kurullar ve
komitelerden Bakan tarafınca belirlenecek olanların sekreterya
hizmetlerini yürütmek ve anılan kurul ve komiteler tarafından alınan
kararların uygulanmasını takip etmek.
b)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 18- (1)
Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğinin görevleri şunlardır:
a)
Bakanlığın basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetlerini planlamak ve
bu faaliyetlerin belirlenen usul ve ilkelere göre yürütülmesini sağlamak.
b) 4982
sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre yapılacak bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru bir şekilde sonuçlandırmak üzere
gerekli tedbirleri almak.
c)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 19- (1)
Özel Kalem Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)
Bakanın çalışma programını düzenlemek.
b)
Bakanın resmî ve özel yazışmalarını, protokol ve tören işlerini düzenlemek
ve yürütmek.
c)
Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 20- (1)
Bakanlıkta, önem ve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak üzere
otuz Bakanlık Müşaviri atanabilir.
MADDE 21- (1)
Bakanlık, 13/12/1983 tarihli ve 189 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurtdışı teşkilatı kurmaya
yetkilidir.
MADDE 22- (1)
Yüksek Planlama Kurulu, Başbakanın başkanlığında, Bakan ile Başbakanın
belirleyeceği diğer bakanlardan oluşur. Başbakanın bulunmadığı toplantılara
Bakan veya Başbakanın belirleyeceği bir bakan başkanlık eder. Kurulun
görüşeceği konuların mahiyet ve özelliğinin gerektirdiği durumlarda, Kurula
Başkan tarafından diğer bakanlar ve kamu görevlileri de çağrılabilir.
(2)
Ekonomik, sosyal ve kültürel hedefler ile politikaların belirlenmesine esas
teşkil edecek hususlar Yüksek Planlama Kurulunda görüşülerek tespit edilir.
Bu suretle tespit edilen esaslar Bakanlar Kurulunda öncelikle görüşülerek
karara bağlanır.
(3)
Yüksek Planlama Kurulunun görevleri şunlardır:
a)
İktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı planlamada ve politika hedeflerin
tayininde Bakanlar Kuruluna yardımcı olmak ve hazırlanacak kalkınma
planları ile yıllık programları, Bakanlar Kuruluna sunulmadan önce, belirlenen
amaçlara uygunluk ve yeterlik bakımından incelemek.
b)
Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomik hayatıyla ilgili konularda yüksek
düzeyde kararlar almak.
c)
Yatırım ve ihracatın teşvikine ilişkin esasları tespit etmek,
ç)
Toplu Konut İdaresi bütçesini onaylamak.
d)
Kanunlarla ve diğer mevzuatla yetki verilen konularda karar vermek.
MADDE
23- (1) Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu, Başbakanın
belirleyeceği bakanlar ve müsteşarlar ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Başkanından oluşur. (Ek cümle: 7/7/2011 - KHK - 646/12md.) Kurulun başkanı Başbakan
tarafından belirlenir.
(2)
Kurul toplantılarına Başkan tarafından konuyla ilgili bakanlar davet
edilebilir ve görüşülecek konuların gerektirdiği hallerde diğer kamu
görevlileri de çağrılabilir.
(3)
Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulunun görevleri şunlardır:
a)
Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomi, para, kredi ve maliye politikalarını
tespit ederek uygulanmasında koordinasyon sağlamak ve bununla ilgili
gerekli tedbirleri ve kararları almak.
b)
Bakanlar Kurulunun veya Yüksek Planlama Kurulunun incelenmesini istediği
konularda görüş bildirmek.
c) Destekleme
politikalarının esaslarını belirleyerek destekleme fiyatları konusunda
Bakanlar Kuruluna tavsiyelerde bulunmak.
ç)
Ödemeler dengesindeki gelişmeleri takip ederek gerekli tedbirleri almak,
ithalattan alınacak teminat ve fonlar hakkında Bakanlar Kuruluna teklifte
bulunmak.
d)
Bakanlar Kurulunca verilen diğer görevleri yapmak.
e)
Kurul Kararlarının uygulanmasını takip etmek.
MADDE 24- (1)
Kalkınma Araştırmaları Merkezinin görevleri şunlardır:
a)
Hükümet programları ve kalkınma planlarında yer alan stratejik öncelikler
doğrultusunda ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınma konuları ile ilgili her
türlü araştırmayı yapmak veya yaptırmak.
b)
Ülkemizin kalkınma tecrübelerini, başta komşu ülkeler olmak üzere,
işbirliği içinde olunan gelişmekte olan ülkelere aktarılmasına teknik
destek vermek.
c)
Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarına yardımcı olmak amacıyla bu
ülkelere yönelik teknik yardım ve işbirliği faaliyetlerinin yürütülmesine
teknik destek vermek.
ç) Kamu
kurum ve kuruluşlarında planlama, programlama, proje hazırlama ve yönetme
konularında kapasite geliştirme amacıyla eğitimler vermek.
d)
Yurtiçinde ve yurtdışında kamu, özel ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak
çalışma ve araştırmalar yapmak, eğitim programları uygulamak.
e)
Görev alanıyla ilgili konularda kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç
duyacağı kılavuz ve el kitaplarım hazırlamak veya hazırlatmak.
(2)
Merkez, bu görevlerini yürütürken, yerli ve yabancı üniversitelerin,
kurumların ve düşünce kuruluşlarının temsilcileri ve uzmanlarıyla işbirliği
yapabilir, yerli ve yabancı özel kişiler ile tüzel kişilere araştırma,
etüt, analiz ve proje çalışmaları yaptırabilir.
(3)
Merkezin organları; İzleme ve Yönlendirme Kurulu ve Başkanlıktır. İzleme ve
Yönlendirme Kurulu; Müsteşar, Müsteşar Yardımcıları ve Merkez Başkanından
oluşur. Kurula Müsteşar, bulunmadığı durumlarda görevlendireceği Müsteşar
Yardımcısı başkanlık eder.
(4)
Merkezin çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından çıkarılan
yönetmelikle belirlenir.
MADDE 25- (1)
Bakanlık, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak
üzere diğer bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, meslek odaları, sivil
toplum kuruluşları, özel sektör temsilcileri ve konu ile ilgili uzmanların
katılımı ile çalışma grupları oluşturabilir.
MADDE 26- (1)
Bakanlık bilgi toplamada, plan ve programların hazırlanmasında ve
uygulamanın izlenmesinde, bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, kamu
iktisadi teşebbüsleri ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve özel kesim
üst düzey kuruluşları ile yakın işbirliği içinde bulunur.
(2)
Bakanlık, kalkınma planlarının ve yıllık programların hazırlanması,
uygulanması ve izlenmesi safhalarında gerekli olan verileri, bunların
toplanmasında ve değerlendirilmesindeki amaç ve zaman aralıkları ile bu
verilerin sunulma şeklini tespit eder.
(3)
Türkiye İstatistik Kurumu, plan ve programların hazırlanmasında gerek
duyulan bilgileri zamanında ve yeterli kapsamda sağlamak amacıyla Bakanlık
ile yakın işbirliği içinde çalışır.
MADDE 27- (1)
Bakanlık, görevleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün kamu
kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan
istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve
kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişiler bu bilgileri istenilen süre
içinde öncelikle ve zamanında vermekle yükümlüdürler.
(2) Bu
şekilde elde edilen bilgilerden ticari sır niteliğinde olanların
gizliliğine uyulur.
MADDE 28- (1)
Bakanlık, kabul edilen planların, yıllık programların ve projelerin
uygulanmasındaki uyum ve işbirliğini sağlar.
(2)
Plan, yıllık program ve proje uygulaması, Bakanlıkça zaman zaman gözden geçirilerek elde edilen sonuçlar
değerlendirilir ve alınması gerekli tamamlayıcı tedbirler, belirli
devrelerde hazırlanacak raporlarla Bakanlar Kuruluna sunulur.
MADDE 29- (1)
İktisadi, sosyal ve kültürel hedefler ile politikaların belirlenmesine esas
teşkil edecek hususlar Yüksek Planlama Kurulunda görüşülerek tespit edilir.
(2) Bu
suretle tespit edilen esaslar Bakanlar Kurulunda öncelikle görüşülerek
karara bağlanır.
MADDE 30- (1)
Bakanlık, Bakanlar Kurulunun onayladığı esaslar ve hedefler çerçevesinde
kalkınma planını hazırlar ve Yüksek Planlama Kuruluna sunar.
(2)
Kalkınma planının Başbakanlığa sunulmasından itibaren bir hafta içinde
Yüksek Planlama Kurulu toplanır. Kurul bu planı inceleyerek, planın kabul
edilmiş bulunan ana hedeflere uygun olup olmadığını bir raporla Bakanlar
Kuruluna bildirir. Plan Bakanlar Kurulunda incelenerek kabul edildikten
sonra Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına arz olunur.
MADDE 31- (1)
Orta Vadeli Program; Stratejik Planlar, Kalkınma Planları ve genel ekonomik
koşulların gerekleri doğrultusunda gelecek üç yıla ilişkin olarak makro
politikaları, ilkeleri, hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik
büyüklükleri de kapsayacak şekilde Bakanlık tarafından hazırlanarak
Bakanlar Kuruluna sunulur.
(2)
Orta Vadeli Program Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlar Kurulu tarafından
onaylanarak Resmi Gazetede yayımlanır.
MADDE 32- (1)
Yıllık Programlar, Bakanlıkça hazırlanarak Yüksek Planlama Kuruluna
sunulur. Bu Kurul programları inceleyerek bir raporla Bakanlar Kuruluna
sunar. Bakanlar Kurulunda kabul edilen Yıllık Programlar kesinleşmiş olur.
Yıllık Programlar ile birlikte orta vadeli tahminler de sunulur.
(2) Yıllık
Programlar, bütçeler ile iş programlarından önce hazırlanır. Bütçelerle iş
programlarının hazırlanmasında Yıllık Programlarda kabul edilmiş olan
esaslar dikkate alınır.
(3)
Bütçelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunda
görüşülmesi sırasında, birden fazla yılı kapsayan ve Kalkınma Planı ve
Yıllık Programların bütünlüğünü ilgilendiren yatırım projelerinin Programa
ilave edilmesinde, 3067 sayılı Kalkınma Planlarının Yürürlüğe Konması ve
Bütünlüğün Korunması Hakkında Kanunun 2nci maddesinde yer alan esas ve
usullere uyulur.
(4)
Yıllık Programlarda yer alan makro politikaların uyum içinde yürütülmesini
sağlamak amacıyla Bakanlar Kuruluna değerlendirme raporları sunulur.
MADDE 33- (1) Bakanlık ve Kalkınma Araştırmaları Merkezi,
görevleri ile ilgili olarak ihtiyaç duyduğu konularda araştırma, etüt ve
proje ile uluslararası ikili ve çok taraflı temas ve toplantılar düzenleme
ve bunlarla ilgili her türlü mal ve hizmetlerin sağlanması gibi işleri
yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilere sözleşme veya pazarlık suretiyle
yaptırabilir ve bu konularla ilgili mal ve hizmet satın alabilir.
(2) Bu
kapsamdaki faaliyetler ile Bakanlığa teklif edilen projelerin
değerlendirilmesi ve desteklenen projelerin izlenmesine ilişkin hizmet
alımlarında görev alan kamu görevlileri ve hizmetinden yararlanılacak diğer
kişiler için ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak harcamalar
Bakanlık bütçesinden karşılanır. Bakanlıkça desteklenen araştırma
geliştirme projelerinde proje süresi ile sınırlı olmak kaydıyla proje
kapsamında görev yapan öğretim elemanlarına onaylanan projede belirlenen
tutarlar üzerinden ödeme yapılabilir. Projede görev yapan ve kamu görevlisi
olmayan diğer personele onaylanan projede belirlenen tutarlar üzerinden
ücret ödenebilir.
MADDE 34- (1)
Bakanlığın her kademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik
plan ve programlara, performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına
uygun olarak yürütmekten üst kademelere karşı sorumludur.
MADDE 35- (1)
Bakan, Müsteşar ve her kademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça
belirtmek ve yazılı olmak şartıyla yetkilerinden bir kısmım alt kademelere
devredebilir. Yetki devri, uygun araçlarla ilgililere duyurulur.
MADDE 36- (1)
Bakanlık; görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla
düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir.
MADDE 37- (1) Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür,
Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, Genel Müdür
Yardımcısı, Daire Başkanı, Bakanlık Müşaviri, Hukuk Müşaviri, Planlama
Uzmanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Özel Kalem Müdürü, Planlama
Uzman Yardımcısı ile Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünde fiilen görevli
Bilgisayar Mühendisi ve Çözümleyici kadroları karşılık gösterilmek
kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli
personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli
personel istihdam edilebilir. Bu
suretle çalıştırılacak personele, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II)
sayılı cetvelde unvanları itibarıyla yer alan taban ve tavan ücretleri
arasında kalmak üzere, Bakan tarafından belirlenecek tutarda aylık brüt
sözleşme ücreti ödenir. Söz konusu personele, hastalık ve yıllık izinler
dâhil, Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarında
ikramiye ödenir. Bunlardan üstün gayret ve çalışmaları sonucu emsallerine
göre başarılı çalışmalar yaptıkları tespit edilenlere, Bakanın onayı ile
Haziran ve Aralık aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarına kadar
teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu fıkrada belirtilen kadrolarda fiilen
çalışanlara, 657 sayılı Kanunda belirtilen en yüksek Devlet memuru
aylığının (ek gösterge dâhil);
a) 9
ila 7 nci derecelerden aylık alanlara % 25'ini,
b) 6
ila 4 üncü derecelerden aylık alanlara % 30'unu,
c) 3
ila 1 inci derecelerden aylık alanlara % 35'ini,
geçmemek üzere,
Bakanlıkça tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde her ay aylıkla
birlikte damga vergisi hariç herhangi bir kesintiye tabi olmaksızın peşin
olarak fazla çalışma ücreti ödenir.
(2)
Yabancı uzmanlar da sözleşmeli olarak istihdam edilebilir.
(3) Bu
suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları ile ücret miktarı ve
her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit edilir.
MADDE 38- (1)
Bakanlık, görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere Planlama Uzmanı
ve Planlama Uzman Yardımcısı istihdam eder.
(2)
Planlama Uzman Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak aşağıdaki
şartlar aranır:
a)
Kalkınma ve planlama hizmetlerinin gerektirdiği niteliklere sahip olmak.
b) En
az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim
kurumlarından mezun olmak.
c)
Yönetmelikle belirlenen yabancı dillerden en az birini iyi derecede bilmek,
ç)
Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak.
(3)
Planlama Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve
hazırlayacakları uzmanlık tezinin, oluşturulacak tez jürisi tarafından
kabul edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak
kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul
edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı
ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların
uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye
Tespit Sınavından asgarî (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna
denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye
yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına
bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı
halde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl
içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini
sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler,
ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile
süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, Planlama
Uzman Yardımcısı unvanını kaybederler ve Bakanlıkta durumlarına uygun
kadrolara atanırlar.
(4)
Planlama Uzmanı ile Planlama Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları,
yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile
diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
MADDE 39- (1) Kamu idarelerinde çalışanlardan durumları
yönetmelikteki şartlara uygun olanlar, kurumlarının muvafakati ile
Bakanlıkta sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler. Bu personel kurumundan
aylıksız izinli sayılır. İzinli oldukları sürece memuriyetleri ile ilgili
özlük hakları devam ettiği gibi, bu süreler kendi kurumlarında çalışmış
gibi addedilerek terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır ve herhangi bir
işleme gerek kalmaksızın terfileri süresinde yapılır.
(2)
Birinci fıkrada belirtilen kamu idarelerinde görevli personel; aylık,
ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer sosyal hak ve yardımları
kurum veya kuruluşlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Bakanlıkta
görevlendirilebilir.
MADDE 40- (1)
Bakanlık personeli, mesleki bilgi ve tecrübelerini geliştirmek ve ihtisas
yapmak üzere yurtdışına gönderilebilir.
MADDE 41- (1)
2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun
eki cetvellerde sayılanlar dışında kalan memurların atamaları Bakan
tarafından yapılır. Bakan bu yetkisini alt kademelere devredebilir.
MADDE 42- (1)
Kadroların tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer
hususlar 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine göre düzenlenir.
MADDE 43- (1) Mevzuatta;
a)
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı ya da sorumlu olduğu Bakana
yapılan atıflar Kalkınma Bakanına yapılmış sayılır.
b)
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına yapılan atıflar Kalkınma Bakanlığına;
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarına yapılmış olan atıflar Bakanlık
Müsteşarına; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında diğer birim ve
yöneticilerine yapılmış atıflar Bakanlığın ilgili birim ve yöneticilerine
yapılmış sayılır.
(2) 19/6/1994 tarih ve 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, ek 2 nci maddesi hariç, yürürlükten kaldırılmıştır.
(3) 190
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığına ait bölümleri yürürlükten kaldırılmış ve ekli (1)
sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele Kalkınma Bakanlığı bölümü olarak
eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına
ilişkin düzenlemeler, bir yıl içinde yürürlüğe konulur. Bu düzenlemeler
yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde
Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği
tarihte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı merkez ve yurtdışı
teşkilatlarına ait her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç ve malzeme, her
türlü borç ve alacaklar, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtlar
ve diğer dokümanlar ile kadro ve pozisyonlarda bulunan personel hiçbir
işleme gerek kalmaksızın Kalkınma Bakanlığına devredilmiş sayılır. Mülkiyeti Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca, Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığına tahsis edilmiş taşınmazlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın
tahsis amacında kullanılmak üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır.
(2)
Bakanlığın 2011 malî yılı harcamaları, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanununa istinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme
yapılıncaya kadar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının 2011 yılı bütçesinde
yer alan bütçe ödeneklerinden karşılanır.
(3)
Bakanlığın teşkilatlanması sebebiyle teşkilat, görev, personel, kadro,
demirbaş devri ve benzeri hususlarda ortaya çıkabilecek sorunları gidermeye
Bakan yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği
tarihte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında;
a)
Genel Sekreter, Müsteşarlık Müşaviri, Müsteşar Müşaviri, Yönetim Bilgi
Merkezi Dairesi Başkanı, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı, Personel
Dairesi Başkanı, Yayın ve Temsil Dairesi Başkanı, Genel Sekreter Yardımcısı
unvanlı kadrolarda bulunanların görevleri bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
yürürlüğe girdiği tarihte sona erer. Bu fıkra uyarınca görevleri sona
erenler ekli (2) sayılı liste ile ihdas edilen Bakanlık Müşaviri
kadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılırlar. Bu
madde uyarınca ihdas edilen Bakanlık Müşaviri kadroları, herhangi bir sebeple
boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
b) Bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte, Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığı kadrolarında bulunanlardan yukarıdaki fıkralarda
belirtilenle dışında kalanlar, Bakanlık için ihdas edilen aynı unvanlı
kadrolara halen bulundukları kadro dereceleriyle başka bir işleme gerek
kalmaksızın atanmış sayılır. Yukarıdaki fıkralarda sayılanlar hariç olmak
üzere kadro unvanları değişenler veya kaldırılanlar ise altı ay içerisinde
Bakanlıkta kazanılmış hak aylık derecelerine uygun başka bir kadroya
atanırlar. Atama işlemi yapılıncaya kadar Bakanlıkça ihtiyaç duyulan
işlerde görevlendirilirler. Bunlar yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski
kadrolarına ait aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer
malî haklarını almaya devam eder.
(2) Bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığının yurtdışı teşkilatında, Daimi Temsilci Yardımcısı,
Planlama Müşaviri, Planlama Müşaviri Yardımcısı kadrolarında görev
yapanlar, Bakanlığın yurtdışı teşkilatında Daimi Temsilci Yardımcısı,
Kalkınma Müşaviri ve Kalkınma Müşaviri Yardımcısı kadrosuna atanmış
sayılırlar ve yurtdışı görev sürelerinin sonuna kadar görevlerine devam
eder.
(3) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında 540 sayılı
Kanun Hükmüne Kararname uyarınca kadro karşılığı sözleşmeli olarak istihdam
edilen personelden bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 nci
maddesinin birinci fıkrasında kadro unvanları yer almayan personelin malî
ve sosyal hakları hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam
olunur.
(4) Bu madde uyarınca atanan veya atanmış sayılan
personelin yeni kadrolarına atandıkları veya atanmış sayıldıkları tarih
itibarıyla eski kadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları sözleşme
ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı), her
türlü zam ve tazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı, görev
tazminatı, ek ücret, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü
ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai
ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas
alınır.); yeni atandıkları kadrolara ilişkin olarak yapılan sözleşme
ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı), her
türlü zam ve tazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı, görev
tazminatı, ek ücret, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü
ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai
ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark
tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın fark kapanıncaya
kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atandıkları
veya atanmış sayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi
bir değişiklik olanlarla, kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara
fark tazminatı ödenmesine son verilir.
(5) Bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığında geçen hizmetler Bakanlıkta geçmiş sayılır.
(6)
Maliye Bakanlığı uhdesinde Hazine Avukatları tarafından Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığını temsilen takip edilmekte olan dava ve icra
takiplerine ilişkin dosyalar, Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken
belirlenecek esaslara göre bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren bir yıl içerisinde Bakanlığa
devredilir. Bu
şekilde devredilen dava ve icra takipleri ile ilgili olarak devir tarihine
kadar yapılmış her türlü işlem Bakanlık adına yapılmış sayılır.
(7)
Mülga 19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet
Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin geçici 2 nci maddesi uyarınc sözleşmeli olarak çalıştırılanların
sözleşmeleri devam eder. Bunların mali ve sosyal hakları
hakkında bu
Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte
bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
(8)
Mülga 28/7/1967 tarihli ve 933 sayılı Kalkınma
Planının Uygulanması Esaslarına Dair Kanun uyarınca sözleşmeli olarak
çalıştırılanların sözleşmeleri devam eder. Bunların mali ve sosyal hakları
hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
(9) Mülga
19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama
Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü
maddesi uyarınca görev yapanların görevlendirilmeleri başka bir işleme
gerek kalmaksızın 39 uncu madde hükümlerine göre devam eder.
GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Kalkınma
Bakanlığı teşkilatlanıncaya kadar, Bakanlığın merkez ve yurtdışı
teşkilatında değişen veya yeni kurulan birimlere verilen görevler ve
hizmetler, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından mevcut
personel eliyle yürütülmeye devam olunur. Kalkınma Bakanlığı teşkilat ve
kadrolarını en geç altı ay içinde bu Kanun Hükmünde Kararnameye uygun hale
getirir.
GEÇİCİ MADDE 5- (1) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının yurtdışı
teşkilatı ve yurtdışı birimleri, Kalkınma Bakanlığı yurtdışı teşkilatı
olarak faaliyetine devam eder.
Kadro
değişiklikleri
GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren bir yıl süreyle 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9
uncu maddesindeki sınırlamalara bağlı olmaksızın boş kadrolarda sınıf,
unvan ve derece, dolu kadrolarda derece değişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
MADDE 44- (1) Bu
Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 45- (1) Bu
Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
(I) SAYILI CETVEL
|
KALKINMA BAKANLIĞI TEŞKİLATI
|
Müsteşar
|
Müsteşar Yardımcısı
|
Hizmet Birimleri
|
Müsteşar
|
Müsteşar Yardımcısı
|
1) Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme Genel
Müdürlüğü
|
|
Müsteşar Yardımcısı
|
2) Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğü
|
|
Müsteşar Yardımcısı
|
3) iktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü
|
|
Müsteşar Yardımcısı
|
4) Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü
|
|
|
5) Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü
|
|
|
6) Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü
|
|
|
7) Yatırım Programlama, İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü
|
|
|
8) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü
|
|
|
9) Hukuk Müşavirliği
|
|
|
10) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı
|
|
|
11) Kurullar Sekreteryası Dairesi
Başkanlığı
|
|
|
12) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği
|
|
|
13) Özel Kalem Müdürlüğü
|
(II) SAYILI CETVEL
KALKINMA BAKANLIĞI SÖZLEŞME ÜCRET
CETVELİ
(BRÜT TL)
Kadro Unvanı
|
Taban
Ücreti
|
Tavan
Ücreti
|
Müsteşar
|
3.006,29
|
3.311,85
|
Müsteşar Yardımcısı
|
2.891,28
|
3.041,85
|
Genel Müdür, Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı
|
2.687,24
|
2.886,47
|
I. Hukuk Müşaviri,
Genel Müdür Yardımcısı, Strateji Geliştirme Dairesi
Başkanı, Bakanlık Müşaviri
|
1.859,19
|
2.614,26
|
Daire Başkanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Özel Kalem
Müdürü
|
1.804,50
|
2.541,69
|
Planlama Uzmanı, Hukuk Müşaviri
|
|
|
Kadro Derecesi 1
Kadro Derecesi 2
Kadro Derecesi 3
Kadro Derecesi 4
Kadro Derecesi 5
Kadro Derecesi 6
Kadro Derecesi 7
|
1.786,30
|
2.487,13
|
1.758,17
|
2.426,03
|
1.739,83
|
2.407,65
|
1.721,55
|
2.389,59
|
1.703,22
|
2.371,39
|
1.684,91
|
2.353,08
|
1.666,57
|
2.334,78
|
Bilgisayar Mühendisi,
Çözümleyici (Yönetim Hizmetleri Genel
Müdürlüğünde görevli)
|
1.397,20
|
2.280,48
|
Planlama Uzman Yardımcısı
|
1.403,83
|
1.876,90
|
B-
Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6., 91., 112. ve 166. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK
İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi uyarınca
Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya
KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN’ın katılımlarıyla 22.9.2011 gününde yapılan ilk
inceleme toplantısında;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine,
2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme
aşamasında karara bağlanmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN
İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Hamit YELKEN tarafından
hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararname
kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi
Hakkında Genel Açıklama
Anayasa’nın 91. maddesinde düzenlenen kanun
hükmünde kararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan
yargısal denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa’nın 148. maddesi
ile Anayasa Mahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde
kararnamenin, öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa’ya uygunluğu
sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa’nın 148.
maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun
denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa’ya biçim ve esas bakımlarından
uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de Anayasa’ya uygunluk
denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnamenin yetki kanununa
uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa’da, Bakanlar Kuruluna ancak
yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması, kanun
hükmünde kararnameyi Anayasa’ya aykırı duruma getirir.
Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa’dan alan
olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan
dönemlerdeki kanun hükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması
zorunludur. Bu nedenle, kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki
kanunu arasında çok sıkı bir bağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki
kanunu ile olan bağı, kanun hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek
kabul eden kanun ile kesilir. Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa’ya uygun
bir yetki kanununa dayanması, geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki
kanununa dayanmadan çıkartılan veya dayandığı yetki kanunu iptal edilen
kanun hükmünde kararnamelerin içeriği Anayasa’ya aykırılık oluşturmasa bile
bunların Anayasa’ya uygunluğundan söz edilemez.
Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa’ya uygunluk
denetimi, kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa’nın 11. maddesinde, “Kanunlar
Anayasaya aykırı olamaz.” denilmektedir. Bu nedenle kanunların
denetiminde, onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları
saptanır. Kanun hükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri
yönünden hem dayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa’ya uygun olmak
zorundadırlar.
Anayasa’da kimi konuların kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa’nın 91. maddesinin
birinci fıkrasında “Sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere,
Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel
haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümde yer alan siyasî
haklar ve ödevler...”in kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği
belirtilmiştir. Bu kural gereğince, Türkiye Büyük Millet Meclisi, “Bakanlar
Kurulu”na ancak kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış
alana girmeyen konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir.
Anayasa’nın herhangi bir maddesinde kanunla
düzenleneceği öngörülen bir konunun, Anayasa’nın 91. maddesinin birinci
fıkrasının açıkça yasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da
Anayasa’nın 163. maddesinde olduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı
açıkça belirtilmedikçe kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa’ya
aykırılık oluşturmaz.
Öte yandan, Anayasanın 91. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, yetki kanununda, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin,
süresi ile süresi içinde birden fazla kararname çıkarılıp
çıkarılamayacağının gösterilmesi gerekmektedir.
B- Kanun Hükmünde Kararname’nin
Tümünün Anayasa’ya Aykırılığı İddiasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK’nin dayanağı olan 6.4.2011
günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu’nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali
gerekeceği, iptal edilmesi hâlinde ise KHK’nin dayanaktan yoksun kalacağı
belirtilerek, KHK’nin tümünün Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60,
K.2011/147 sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu’nun Anayasa’ya
aykırılığı iddiasına dayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden
KHK’nin tümüne yönelik Anayasa’ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır.
İptal isteminin reddi gerekir.
C- Kanun Hükmünde Kararname’nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ve Eki (I) ve (II) Sayılı
Cetvellerin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının
İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK’nin ayrı ayrı
tüm maddeleri ile eki cetvellerin, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
olmadığı belirtilerek Anayasa’nın 91. maddesine aykırı oldukları ileri
sürülmüştür.
1- KHK’nin 31. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası
KHK’nin 31. maddesinin (2) numaralı fıkrası,
26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel
Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname’nin 17. maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu fıkraya
ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek
gerekir.
2- KHK’nin 37. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası ve Geçici 3. Maddesinin (3)
Numaralı Fıkrası ile Eki (II) Sayılı Cetvel
KHK’nin
37. maddesinin (1) numaralı fıkrası, geçici 3. maddesinin (3) numaralı
fıkrası ile eki (II) sayılı Cetvel 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu
Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname’nin 1. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan
bu fıkralara ve cetvele ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer
olmadığına karar vermek gerekir.
3- KHK’nin Diğer Kuralları
6223 sayılı Yetki Kanunu’nun amaç ve kapsamını
düzenleyen 1. maddesinde, Kanun’un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli,
süratli, etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak
olarak belirlenmiş ve yetkinin kapsamı iki başlık altında tespit
edilmiştir.
Yetkinin kapsamına ilk olarak kamu hizmetlerinin
bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi girmektedir. Bu
çerçevede gerekli görülmesi hâlinde yeni bakanlıklar kurulması, var olan
bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili
kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi
verilmiştir. Bu amaçla;
1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya
kaldırılmasına, yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,
2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların
bağlılık ve ilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut,
birleştirilen veya yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak
yeniden düzenlenmesine,
3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni
kurulan bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine,
taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarına,
ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.
İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında
istihdam edilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu
görevlilerinin atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme,
görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak
değişiklikler ve yeni düzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisi verilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan
inceleme sonucunda; KHK’nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına
karar verilenler ile Anayasa’nın 91. maddesi uyarınca iptal edilenler
dışında kalan diğer kuralları, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında
kaldıklarından Anayasa’nın 91. maddesine aykırı değildir. İptal
istemlerinin reddi gerekir.
KHK’nin 37. maddesinin (2) ve (3) numaralı
fıkraları yönünden Serruh KALELİ, Fulya
KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Burhan ÜSTÜN bu görüşe katılmamışlardır.
D- Kanun Hükmünde Kararname’nin Tüm
Maddelerinin Anayasa’nın 91. Maddesi Yönünden İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK’nin ayrı ayrı
tüm maddelerinin ve eki cetvellerin, kanun hükmünde kararnameyle
düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği belirtilerek
Anayasa’nın 91. maddesine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.
1- KHK’nin 38. Maddesinin (2), (3) ve (4)
Numaralı Fıkraları
KHK’nin 38. maddesinde,
Planlama Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı kadroları kurulmuş ve bu
kadrolarda görev yapacak kişilerin atanma usul ve esasları düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında, Planlama Uzman
Yardımcılığına atanmanın koşulları; (3) numaralı fıkrasında, Planlama
Uzmanlığına atanmanın koşulları ile bu koşulları yerine getiremeyen Uzman
Yardımcılarının bu unvanlarını kaybedecekleri ve Bakanlıkta durumlarına
uygun kadrolara atanacakları; (4) numaralı fıkrasında ise Planlama Uzmanı
ile Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma
sınavı ve yeterlik sınavı ile diğer hususların yönetmelikle düzenleneceği
kurala bağlanmıştır.
Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “Sıkıyönetim
ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci
ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa’nın “Kamu
hizmetlerine girme hakkı” başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında,
her Türk’ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten
sonra ikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği
niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Buna göre, Anayasa’nın “Siyasi Haklar ve Ödevler” başlıklı dördüncü
bölümünde yer alan ve 70. maddesinde korunan kamu hizmetlerine girme
hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararname ile düzenleme yapılması
mümkün değildir.
Planlama
Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı kadrolarına
giriş koşullarının belirlenmesi, Anayasa’nın 70. maddesine göre kamu hizmetine girme hakkına ilişkin
olduğundan, bu hususu düzenleyen KHK’nin 38. maddesinin (2), (3) ve
(4) numaralı fıkraları, Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasına
aykırıdır. İptalleri gerekir.
Serdar ÖZGÜLDÜR ile
Burhan ÜSTÜN bu görüşlere değişik gerekçeyle katılmışlardır.
Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM,
Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz
AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşe katılmamışlardır.
2- KHK’nin Diğer Kuralları
KHK’nin iptal edilen
kuralları ile hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar
verilenler dışında kalan diğer kurallarında, Anayasa’nın 91.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi
yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir aykırılık saptanmadığından bu
kurallara ilişkin iptal isteminin reddi gerekir.
KHK’nin 27. maddesi yönünden Serruh
KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ ile
Erdal TERCAN bu görüşe
katılmamışlardır.
E- İçeriği İtibariyle Anayasa’ya Aykırılığı İleri
Sürülen Kanun Hükmünde Kararname’nin 43. Maddesinin İncelenmesi
Dava
dilekçesinde, Devlet Planlama Teşkilatının, Anayasa’nın 166. maddesi
gereğince tıpkı Milli Güvenlik Kurulu ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi
yürütmenin Bakanlık örgütlenmesinin dışında, anayasal bir Devlet kurumu
olduğu, bu Kurumun organik olarak Başbakanlığa bağlı fakat fonksiyonel
olarak bağımsız bir müsteşarlık hüviyetinin bulunduğu ve yürüttüğü
görevlerin niteliği sebebiyle herhangi bir bakanlığa bağlı olarak değil,
bakanlıklar arası koordinasyonu sağlayacak ve bakanlıklar üstü bir iradeye
bağlı şekilde çalışması gerektiği, Anayasa’nın 112. maddesi gereğince de
Başbakan’ın Bakanlar Kurulunun başkanı olarak, bakanlıklar arasında
işbirliğini sağlaması ve hükümetin genel siyasetini gözetmesi gerektiği,
Başbakan’a verilen bu anayasal görevin Devletin tüm bakanlıklarını, bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarını ortak kesen planlama, eşgüdüm, işbirliği
ve müşavirlik görevlerinin yürütümünün ihtisaslaştığı bakanlıklar üstü bir
teşkilatlanmayı zorunlu kıldığı, bu sebeple Devlet Planlama Teşkilatının
kaldırılarak bu Teşkilatın yerine getirdiği görevlerin Kalkınma Bakanlığına
verilmesini düzenleyen KHK’nin Anayasa’nın 112. ve 166. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür.
Dava dilekçesinde,
KHK’nin hangi maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu belirtilmeksizin tümünün
Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de belirtilen gerekçelerin
KHK’nin 43. maddesiyle ilgisi olduğu anlaşıldığından inceleme anılan
maddeyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dava
konusu kuralda, Devlet Planlama Teşkilatını düzenleyen 19. 6. 1994 günlü,
540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmakta ve daha önce mevzuatta Devlet
Planlama Teşkilatına veya bu teşkilat içerisindeki bir birime veya organa
yapılan atıflar Kalkınma Bakanlığına veya onun içindeki organ ve birimlere
yapılmış sayılmaktadır.
Kuralda bu değişikliklere
paralel olarak ayrıca, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I)
Sayılı Cetvel’de Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ait bölümler
yürürlükten kaldırılmakta ve KHK’ye ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan
kadroların ihdas edilerek 190 sayılı KHK’nin eki (I) Sayılı Cetvel’e
Kalkınma Bakanlığı bölümü olarak eklendiği hüküm altına alınmaktadır.
Anayasa’nın “Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey”
başlıklı 166. maddesinde, “Ekonomik,
sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayinin ve tarımın yurt
düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının
döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını
planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletin görevidir.
Planda milli tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve
dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici
tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir;
kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır. Kalkınma
girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir.
Kalkınma planlarının hazırlanmasına, Türkiye Büyük Millet Meclisince
onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine ve bütünlüğünü bozacak
değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında hükümete istişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla Ekonomik ve
Sosyal Konsey kurulur. Ekonomik ve Sosyal Konseyin kuruluş ve işleyişi
kanunla düzenlenir. ” hükmüne yer verilmiştir.
Sosyal devletin önemli ilkelerinden
biri olarak kabul edilen planlama, Anayasa’nın 166. maddesi uyarınca Devlet
tarafından yürütülmesi gereken zorunlu bir görevdir. Yine bu zorunlu görevi
yürütecek bir teşkilatın kurulması da 166. maddenin amir hükmü gereğidir.
Ancak, bu teşkilatın türü, niteliği ve yapısıyla ilgili olarak Anayasa’da
herhangi bir belirleme yapılmamış; bu hususlarda ne tür bir düzenleme
yapılacağı kanun koyucunun takdirine bırakılmıştır. Bu çerçevede, daha önce
Başbakanlığa bağlı bir kuruluş olan Devlet Planlama Teşkilatı aracılığıyla
yerine getirilen planlama görevinin, dava konusu kuralla yeni kurulan
Kalkınma Bakanlığına verilmesinde, Anayasa’ya aykırı bir yön
bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
dava konusu kural Anayasa’nın 166. maddesine aykırı değildir. İptal
isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu
görüşe katılmamıştır.
Kuralın, Anayasa’nın 112.
maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN
DURDURULMASI İSTEMİ
3.6.2011
günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname’nin:
A) 6.4.2011 günlü,
6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde
Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev
ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu’nun iptal
edilmesi hâlinde dayanaksız hâle geleceği yönünden ileri sürülen iptal
istemi, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175 sayılı kararla
reddedildiğinden, Kararname’nin tümünün yürürlüğünün durdurulması isteminin
REDDİNE,
B) 1) Kapsam yönünden;
a- 1., 2., 3., 4.,
5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20.,
21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30. maddelerine, 31.
maddesinin (1) numaralı fıkrasına, 32., 33., 34., 35., 36. maddelerine, 37.
maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkralarına, 38. maddesinin (1) numaralı
fıkrasına, 39., 40., 41., 42., 43., geçici 1., geçici 2. maddelerine,
geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralı
fıkralarına, geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44., 45. maddelerine ve eki (I)
Sayılı Cetvel’e yönelik iptal istemleri, 8.11.2012 günlü, E.2011/88,
K.2012/175 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara ve
cetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
b- 31.
maddesinin (2) numaralı fıkrası, 37. maddesinin (1) numaralı fıkrası,
geçici 3. maddesinin (3) numaralı fıkrası ile (II) Sayılı Cetvel’i
hakkında, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175 sayılı kararla karar
verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu fıkralara ve cetvele
ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA,
2) Anayasa’nın 91. maddesinin birinci
fıkrası yönünden;
a- 1., 2., 3., 4.,
5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20.,
21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30. maddelerine, 31.
maddesinin (1) numaralı fıkrasına, 32., 33., 34., 35., 36. maddelerine, 37
maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkralarına, 38. maddesinin (1) numaralı
fıkrasına, 39., 40., 41., 42., 43., geçici 1., geçici 2. maddelerine,
geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralı
fıkralarına, geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44., 45. maddelerine ve eki
(I) Sayılı Cetvel’e yönelik iptal istemleri, 8.11.2012 günlü, E.2011/88,
K.2012/175 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara ve
cetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
b- 38. maddesinin (2),
(3) ve (4) numaralı fıkralarına ilişkin iptal hükmünün yürürlüğe girmesinin
ertelenmesi nedeniyle bu fıkraların YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN
REDDİNE,
C) İçeriği
itibariyle Anayasa’ya aykırılığı ileri sürülen 43. maddesine yönelik
iptal istemi, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu maddeye ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
8.11.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir.
VI- İPTAL HÜKMÜNÜN
YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanun,
kanun hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da
bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte
yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün
yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî
Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte,
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural
tekrarlanmaktadır.
3.6.2011
günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname’nin 38.
maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının iptal edilmeleri nedeniyle
doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden,
Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66.
maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara ilişkin iptal
hükmünün, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra
yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
VII- SONUÇ
3.6.2011
günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname’nin:
A) 6.4.2011 günlü,
6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde
Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev
ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu’na
yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E. 2011/60, K. 2011/147 sayılı
kararla reddedildiğinden, Kararname’nin tümüne yönelik iptal isteminin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
B) 1- a- 1., 2.,
3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18.,
19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30., 31. maddesinin
(1) numaralı fıkrası, 32., 33., 34., 35., 36., 38. maddesinin (1) numaralı
fıkrası, 39., 40., 41., 42., 43., geçici 1., geçici 2., geçici 3.
maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralı fıkraları ,
geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44. ve 45. maddeleri ve eki (I) Sayılı
Cetvel’i 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve bu maddelere, fıkralara ve cetvele ilişkin iptal isteminin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
b- 37.
maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkraları, 6223 sayılı Kanun kapsamında
olduğundan Anayasa’ya aykırı olmadığına ve bu fıkralara ilişkin iptal
isteminin REDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya
KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Burhan ÜSTÜN’ün karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2-
a- 31. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 26.9.2011 günlü, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 17.
maddesi ile değiştirildiğinden,
b- 37. maddesinin (1)
numaralı fıkrası, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin
1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından,
c- Geçici 3. maddesinin (3) numaralı fıkrası, 666
sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyle yürürlükten
kaldırıldığından,
d- (II)
Sayılı Cetvel’i, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyle
yürürlükten kaldırıldığından,
konusu kalmayan bu
fıkralara ve cetvele ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER
OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
3- a- 1., 2., 3.,
4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19.,
20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 28., 29., 30., 31. maddesinin (1)
numaralı fıkrası, 32., 33., 34., 35., 36., 37. maddenin (2) ve (3) numaralı
fıkraları, 38. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 39., 40., 41., 42., 43.,
geçici 1., geçici 2., geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7),
(8) ve (9) numaralı fıkraları , geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44. ve 45.
maddeleri ve eki (I) Sayılı Cetvel’in Anayasa’nın 91. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca Anayasa’ya aykırı olmadığına bu maddelere, fıkralara ve
cetvele ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
b- 27. maddesinin
Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve bu maddeye ilişkin iptal isteminin REDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla
PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ ile Erdal TERCAN’ın karşıoyları ve 6216
sayılı Kanun’un 65. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince OYÇOKLUĞUYLA,
c- 38. maddesinin (2),
(3) ve (4) numaralı fıkralarının, Anayasa’nın 91. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Alparslan ALTAN,
Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi
DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, ile Muammer TOPAL’ın
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
d- 38. maddesinin (2),
(3) ve (4) numaralı fıkralarının iptal edilmeleri nedeniyle, Anayasa’nın
153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3)
numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN
RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE
GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,
C) İçeriği
itibariyle Anayasa’ya aykırılığı ileri sürülen 43. maddesinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve bu maddeye ilişkin iptal isteminin REDDİNE,
Fulya KANTARCIOĞLU’nun karşı oyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
8.11.2012 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
|
Başkanvekili
Serruh
KALELİ
|
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
|
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
|
Üye
Mehmet ERTEN
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
|
Üye
Burhan ÜSTÜN
|
Üye
Engin YILDIRIM
|
Üye
Nuri NECİPOĞLU
|
Üye
Hicabi
DURSUN
|
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
|
Üye
Erdal TERCAN
|
Üye
Muammer TOPAL
|
KARŞIOY GEREKÇESİ
641 sayılı KHK’nin “Mali Haklar” başlıklı 37.
maddesinin (1) numaralı fıkrası 666 sayılı KHK’nin 1. maddesi ile
yürürlükten kaldırıldığından, bu fıkra yönünden Karar Verilmesine Yer
Olmadığına karar verildiğinden; geride (2) ve (3) numaralı fıkralar kalmıştır.
Maddenin kalan fıkraları şu şekildedir:
“(2) Yabancı uzmanlar da sözleşmeli olarak istihdam
edilebilir.
(3) Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve
esasları ile ücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit
edilir.”
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu’nun 1.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi “Kamu kurum ve kuruluşlarında
istihdam edilen memurlar
işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarında
etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil görevlendirme, seçilme,
terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve
esaslarına” ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar
Kurulu’na Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektir. 641 sayılı KHK’nin 37. maddesinin (2) ve (3)
numaralı fıkralarında ise “istihdam edilen” kamu görevlileri ile ilgili
değil; “yabancı uzmanlar”ın sözleşmeli olarak
istihdam edilmesi ile ilgili konular yer almaktadır. Oysa yabancı uzman
istihdamı ile ilgili olarak 6223 sayılı Yetki Kanunu’nda herhangi bir
düzenleme yapma yetkisi verilmediği görülmektedir. Dolayısıyla yürütme
organı tarafından bu konuda KHK ile bir düzenleme yapılabilmesi imkânı
bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle, söz konusu kuralların iptali
gerektiğini değerlendirdiğimizde, aksi yöndeki çoğunluk kararına
katılmıyoruz.
Başkanvekili
Serruh
KALELİ
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
Üye
Burhan ÜSTÜN
|
KARŞIOY GEREKÇESİ
641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Bilgi Toplama” başlıklı 27.
maddesinde aynen “(1) Bakanlık, görevleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü
bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve
tüzelkişilerden doğrudan istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen
bütün kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişiler bu
bilgileri istenilen süre içinde öncelikle ve zamanında vermekle
yükümlüdürler. (2) Bu şekilde elde edilen bilgilerden ticari sır
niteliğinde olanların gizliliğine uyulur.” denilmektedir.
Anayasa Mahkemesi, 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı
Türkiye İstatistik Kanunu’nun “İstatistiki
birimler, kendilerinden istenen veri veya bilgileri Başkanlığın
belirleyeceği şekil, süre ve standartlarda eksiksiz veya doğru olarak
ücretsiz vermekle yükümlüdürler.” hükmünü öngören 8. maddesinin iptaline
ilişkin 20.3.2008 tarih ve E. 2006/167, K.2008/86 sayılı kararında şu
gerekçeye dayanılmıştır: “…Anayasanın 20. maddesinde herkesin özel hayatına
ve aile yaşayışına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu; 25.
maddesinde de herkesin düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahip olduğu, her ne
sebep ve amaçla olursa olsun kimsenin düşünce ve kanaatlerini açıklamaya
zorlanamayacağı hüküm altına alınmıştır. 20. madde gerekçesinde, özel
hayatın korunmasının her şeyden önce bu hayatın gizliliğinin korunması,
resmi makamların özel hayata müdahale edememesi anlamına geldiği
belirtilmiştir. AİHM kararlarında da belirtildiği gibi, özel hayat bütün
unsurlarıyla tanımlanamayacak kadar geniş bir kavram olup devletin yetkili
temsilcileri tarafında ilgililer hakkında rızası olmaksızın bilgi
toplanmasının her zaman sözkonusu kişinin özel
hayatını ilgilendireceği kuşkusuzdur. Anket formlarında yer alan bazı
sorular özel yaşamın gizliliği ile düşünce ve kanaatin açıklanması sonucunu
doğurabilir. Bir ülkede en güçlü veri tekeli idaredir. Bu gücün
sınırlandırılması özel yaşamın ve düşünce ve kanaat özgürlüğünün korunması
bakımından önemlidir. Anayasanın 20. ve 25. maddelerinde yer alan
güvencelere rağmen itiraza konu 8. madde hükmüyle kişiler, bilgi toplama,
saklama, işleme ve değiştirme tekeli olan idareye ve diğer kişilere karşı
korumasız bırakılmış, veri toplamanın sınırlarına yasal düzenlemede yer
verilmemiştir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralların Anayasanın 20.
ve 25. maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir…”
Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasında
“…sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci
kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yeralan
temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yeralan siyasi haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemez…” denilmektedir. Yukarıda işaret edilen Anayasa Mahkemesi kararında da temas
edildiği üzere, 641 sayılı KHK’nin “Bilgi Toplama” başlıklı 27. maddesi,
mahiyeti itibariyle Anayasa’nın 20. ve 25. maddelerinde düzenlenen “özel
hayatın gizliliği” ve “düşünce ve kanaat hürriyeti”ni
doğrudan ilgilendiren bir hüküm olması itibariyle, Anayasa’nın 91.
maddesinin birinci fıkrasındaki düzenleme yasağının kapsamı içerisinde
bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, KHK ile düzenlenmesi mümkün
olmayan söz konusu kuralın iptali gerektiği kanaatine vardığımızdan; aksi
yöndeki karara katılamıyoruz.
Başkanvekili
Serruh
KALELİ
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
|
Üye
Erdal TERCAN
|
KARŞIOY YAZISI
3.6.2011 günlü, 641
sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 38. maddesinin (2), (3) ve (4)
numaralı fıkraları çoğunluk kararıyla Anayasa’nın 91. maddesine aykırı bulunarak
iptal edilmiştir.
KHK’nin
38. maddesinde,
Planlama Uzmanlığı ve Planlama Uzman Yardımcılığı kadroları
kurulmuş ve bu kadrolarda görev yapacak kişilerin atanma usul ve esasları
düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında,
Planlama Uzman Yardımcılığına atanmanın koşulları; (3) numaralı fıkrasında,
Planlama Uzmanlığına atanmanın koşulları ile bu koşulları yerine
getiremeyen Uzman Yardımcılarının bu unvanlarını kaybedecekleri ve
Bakanlıkta durumlarına uygun kadrolara atanacakları; (4) numaralı
fıkrasında ise Planlama Uzmanı ile Uzman Yardımcılarının mesleğe
alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı ve yeterlik sınavı ile diğer
hususların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
6223 sayılı Yetki Kanunu’nun 1. maddesinin birinci
fıkrasının (a-3) bendinde, Kanun’un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin
Bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar
ile birleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve
kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma
esaslarına ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar
Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş
ve aynı Kanun’un 2’nci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde
kararnamelerde değişiklik yapılabileceği belirtilmiştir.
KHK’nin
38. maddesi ile görev
alanına giren konularda çalıştırılmak üzere Planlama Uzmanlığı ve Planlama
Uzman Yardımcılığı kadrolarının
oluşturulması teşkilat ve kadroların belirlenmesine ilişkin bir husus
olduğundan Yetki Kanunu’na aykırılık bulunmamaktadır.
Kamu görevlilerinin
kadrolarının ve bu
kadrolara atanacak kişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla
düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle
ilgili tüm ayrıntıların sadece yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda
idarî düzenlemeler yapılmasının Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci
fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde değildir. Anayasa’nın bir
maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü bir konunun, Anayasa’nın 91.
maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığı hükümler ile doğrudan
ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceği Anayasa’da özel olarak
belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa’ya aykırı değildir.
Anayasa’nın
70. maddesine göre, “her
Türk kamu hizmetine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin
gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez”. Maddede Türkiye Cumhuriyeti Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı
olan herkesin görevin gerektirdiği nitelikler dışında, dil, din, mezhep,
renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri ayırım gözetilmeksizin kamu
hizmetlerine girme hakkına sahip bulundukları belirtilmiştir. Böylece “kamu
hizmetlerine girme hakkı” siyasi hak ve ödevler kapsamında, vatandaşlık
bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak olarak düzenlenmiştir.
Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan ibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma,
görev değişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın
düzenlenmesi ve 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde
değildir.
Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci
bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü
bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilen bölümlerinde birçok
temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusu
temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar
geniş bir biçimde yorumlandığında KHK’lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu
hak ve özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir.
Böyle bir yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça
genişleyecek ve KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim
Anayasa Mahkemesinin, 6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı
kararında, dolaylı biçimde kişi hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir
düzenleme düşünmenin oldukça güç olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin
varlığına dayanılarak sonuca gitmenin isabetli sayılamayacağı
belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının, temel hak ve
özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylı olarak
ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesi
gerekir.
Anayasa Mahkemesi,
16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı kararında, 3.11.1988 günlü,
347 sayılı “233 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun Hükmünde Kararname”nin Genel Müdür olarak atanabilmek için, “yükseköğrenim
görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılı özel sektörde geçmek şartıyla en
az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmeti bulunmayanlarda ise özel sektörde
asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genel müdürlük
görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak” şartlarını getiren 1.
maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir.
Anayasa’nın 91. maddesi
kapsamına giren alanlarda düzenleme yapılmış olmasından söz edilebilmesi
için 91. maddede belirtilen hak ve alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme
yapılmış olması gerekir.
İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu
kapsamında ilgili Bakanlığın görev alanına giren konularda çalıştırılmak
üzere Planlama Uzmanlığı ve Planlama Uzman Yardımcılığı kadroları oluşturulduğundan, zorunlu olarak bu kadrolara
girişin koşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların
Anayasa’nın 91’inci maddesinde belirtilen yasak alana ilişkin düzenlemeler
içerdiğinden söz etmek mümkün değildir.
Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara
yönelik iptal isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle
kuralın iptaline yönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
|
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
|
Üye
Engin YILDIRIM
|
Üye
Nuri NECİPOĞLU
|
Üye
Hicabi
DURSUN
|
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
|
Üye
Muammer TOPAL
|
KARŞIOY GEREKÇESİ
1- 27. Maddenin İncelenmesi
:
3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilât
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK)’nin
27. maddesinin ilk fıkrasında, “Bakanlık, görevleri ile ilgili olarak
gerekli gördüğü bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer
gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkilidir. Kendilerinden
bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel
kişiler bu bilgileri istenilen süre içinde öncelikle ve zamanında vermekle
yükümlüdürler.” İkinci fıkrasında da “Bu şekilde elde edilen bilgilerden
ticari sır niteliğinde olanların gizliliğine uyulur.” denilmektedir.
Anayasa’nın 91. maddesinin birinci fıkrasına göre,
ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel hakların,
kişi haklarının ve ödevlerinin KHK’lerle düzenlenmesi olanaklı değildir.
Herkesin, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini ve kendisiyle
ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme haklarının düzenlendiği 20.
maddeye Anayasa’nın ikinci kısmının ikinci bölümünde yer verilmiştir. 641
sayılı KHK’nin dava konusu 27. maddesinde Bakanlığın kişisel verilerle
ilgili yetkilerine yer verilerek, Anayasa’nın özel hayata saygı
gösterilmesini ve kişisel verilerin korunmasını isteme hakkıyla ilgili bir
düzenleme yapılmıştır. Bu durumun Anayasa’nın 91. maddesiyle bağdaşmadığı
açıktır.
2- 37. Maddenin (2) ve (3) Numaralı
Fıkralarının İncelenmesi :
641 sayılı KHK’nin 37. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında “yabancı uzmanlar da sözleşmeli olarak istihdam edilebilir” (2)
numaralı fıkrasında da “Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları
ile ücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit edilir”
denilmektedir.
Anayasa’nın 91. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Yetki Kanununda çıkarılarak KHK’nin, amacının, kapsamının, ilkelerinin,
kullanma süresinin ve süresi içinde birden fazla KHK çıkarılıp
çıkarılamayacağının gösterilmesi gerekir. Buna göre, bir KHK’nin Anayasa’ya
uygun olduğunun kabulü, öncelikle dayandığı yetki yasasının kapsamı içinde
bulunmasına bağlıdır. Aksi halde Bakanlar Kurulu kaynağını Anayasa’dan almayan
bir yetki kullanmış olur.
6.4.2011 günlü 6223 sayılı Yetki Yasasının 1.
maddesinin (a) fıkrasının (3) numaralı alt bendinin kapsama ilişkin (b) alt
bendinde, yabancı uzman ve sözleşmeli personel çalıştırılmasıyla ilgili
olarak Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisi verilmemiştir. Bu durumda,
dayandığı yetki yasasının kapsamı dışında kalan dava konusu KHK kuralı,
Anayasa’ya aykırıdır.
3- 43. Maddenin İncelenmesi
:
641 sayılı KHK’nin 43. maddesi, atıflar, değiştirilen
ve yürürlükten kaldırılan hükümlere ilişkindir.
Bakanlar Kurulu’nun, KHK’ler konusundaki yetkisi
sınırlı olup, yasama yetkisinin devrine yol açacak biçimde Anayasa’nın 91.
maddesinin getiriliş amacına aykırı olarak geniş bir düzenleme yetkisi kullanmasına
olanak bulunmadığından Kural, 2011/113 esas sayılı karardaki karşıoy gerekçesi doğrultusunda Anayasa’ya aykırıdır.
Açıklanan nedenlerle yukarıda (1), (2) ve (3)
numaralı başlıklar altında incelenen kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu ve
iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Fulya
KANTARCIOĞLU
KARŞIOY GEREKÇESİ
6223 sayılı Yetki Yasası’na dayanılarak
kararlaştırılan 641 sayılı (KHK) Kanun Hükmünde Kararnamenin;
- 27.
maddesinin iptali istenilen (1)
ve (2) fıkralarında, Kalkınma Bakanlığının göreviyle ilgili olarak gerekli
gördüğü bilgileri gerçek kişiler ile diğerlerinden doğrudan istemeye
kendilerinden bilgi istenenler ile gerçek kişilerin bu bilgileri istenilen
sürede öncelikle ve zamanında verme yükümlülüğü getirilmiş, ticari sır
niteliğindeki bilgilerin gizliliğine uyulacağı öngörülmüştür.
- 37. maddesinin iptali
istenilen (2) ve (3) fıkralarında, Kalkınma Bakanlığının yabancı uzmanları
sözleşmeli olarak istihdam edebileceği hüküm altına alınmış, sözleşmenin
usul ve esasları ile ücret miktarı ve her çeşit ödemenin Bakanlar Kurulunca
tespit edileceği düzenlenmiştir.
- Anayasa’nın 91. maddesinde, olağan dönemde
çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler ile Anayasa’nın ikinci kısmının birinci
ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile
dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği
öngörülmüştür.
Özel hayatın gizliliğinin korunmasıyla ilgili
olarak Anayasa’nın 20. maddesinin birici fıkrasında “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme
hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.”,
Üçüncü fıkrasında da “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme
hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler
hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya
silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp
kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen
hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin
korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.”denilmektedir.
641 sayılı KHK’nin 27. maddenin iptali istenilen kurallarında, görevle ilgili gerekli görülen her türlü bilginin
gerçek kişilerden doğrudan istenebileceği, onlarında bu bilgileri istenilen
sürede öncelikle ve zamanında vermekle yükümlü oldukları öngörülmektedir.
Söz konusu kurallarda her hangi bir sınırlamaya yer verilmediği için
istenilen bilgilerin özel hayatın gizliliğinin korunmasıyla ilgili kişisel
verileri de kapsayacağı konusunda duraksama bulunmamaktadır.
Özel hayatın gizliliğinin korunmasına ilişkin
kural, Anayasa’nın ikinci kısım birinci bölümünde düzenlenen temel haklar
ve ödevler içinde yer almaktadır.
Buna göre, 641 sayılı KHK’nin 27. maddesi Anayasa
ile olağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler için yasaklanan
alanı düzenlemekte ve bu haliyle Anayasa’nın 91. maddesine aykırılık
oluşturmaktadır.
- 641 sayılı KHK’nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü,
6223 sayılı “Yetki Yasası”, kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki
dağılımının yeniden belirlenerek, bu hizmetlerin düzenli, süratli, etkin,
verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesinin; atanma, nakil,
görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk
edilme konularında düzenlemeler yapılmak suretiyle de kamu kurum ve
kuruluşlarında istihdam edilen memur, işçi, sözleşmeli personel ile diğer
kamu görevlilerinin çalışmalarında etkinliklerinin artırılmasının
sağlanması için, Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma
yetkisi verilmektedir.
641 sayılı KHK’nin 37. iptali istenilen (2) ve (3) fıkralarında, Kalkınma Bakanlığının
yabancı uzmanları sözleşmeli olarak istihdam edebileceği ve ücret miktarı
ile her türlü ödemenin Bakanlar Kurulunca tespit edileceği düzenlenmektedir.
6223 sayılı “Yetki Yasası” ile kamu hizmetlerinin
düzenli, süratli, etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesi için
sadece atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden
alınma ve emekliye sevk edilme konularında düzenlemeler yapılmak suretiyle
ve yine sadece istihdam edilen memur, işçi, sözleşmeli personel ile diğer
kamu görevlilerinin çalışmalarında etkinliklerinin artırılmasını sağlamak
için Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi verildiği, yabancı uzmanların sözleşmeli olarak
istihdam edebilecekleri ve onlara verilecek ücret miktarı ile her türlü
ödeme konularında Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisinin verilmediği, dolayısıyla 641 sayılı KHK’nin 37. maddesinin (2) ve (3) fıkralarının 6223
sayılı “Yetki Yasası”nın kapsamı dışındaki alanı düzenledikleri, böylece kaynağını
Anayasa’dan almayan bir Devlet yetkisinin Bakanlar Kurulunca kullanılarak
düzenlemenin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, 641 sayılı KHK’nin 37. maddesinin (2) ve (3) fıkraları Anayasa’nın 6.
maddesine aykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle kuralların iptali
gerektiğinden, redde ilişkin çoğunluk görüşüne katılmadım.
Üye
Mehmet
ERTEN
DEĞİŞİK GEREKÇE
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu’nun 1.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi “Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, işçiler,
sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarında etkinliği
arttırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme, terfi,
yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına”
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu’na Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi verilmektedir. 641 sayılı KHK’nin iptali istenen 38. maddesi
memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Oysa, yukarıda ifade edildiği üzere, 6223 sayılı Yetki
Kanunu’nun belirtilen hükmü salt “istihdam edilen” kamu görevlileri
bakımından bir düzenleme yapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer
bir deyişle, iptali istenen düzenleme Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta
ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa’nın 91. maddesine aykırı düşmektedir.
Açıklanan nedenle, anılan maddenin iptaline bu
gerekçeyle katılıyoruz.
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Burhan ÜSTÜN
|
KARŞIOY YAZISI
I- Kanun Hükmünde Kararname’nin 37.
maddesinin (2) ve (3) Numaralı Fıkraları:
Maddenin (2) numaralı fıkrasında yabancı uzmanların
da sözleşmeli olarak Bakanlıkta istihdam edilebileceği, (3) numaralı
fıkrasında sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları
ile ücret miktarı ve her çeşit ödemelerin Bakanlar Kurulunca tespit
edileceği öngörülmüştür.
Anayasa’nın 91. maddesine göre Kanun Hükmünde
Kararnamelerin amaç ve kapsamının yetki kanununda belirtilmesi zorunludur.
Kurallarda yer alan düzenlemeler 6223 sayılı Yetki
Kanunu’nda belirtilen hususlar arasında olmadığından, Anayasa’nın 91.
maddesine aykırılık nedeniyle iptalleri gerekir.
II- Kanun Hükmünde Kararname’nin 27.
Maddesi:
İptali istenen maddenin (1) numaralı fıkrasında
Bakanlığın, görevleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün
kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan
istemeye yetkili olduğu, kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve
kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin bu bilgileri istenilen süre
içinde öncelikle ve zamanında vermekle yükümlü oldukları belirtilmiş; (2)
numaralı fıkrasında bu şekilde elde edilen bilgilerden ticari sır
niteliğinde olanların gizliliğine uyulacağı öngörülmüştür. Kurallar, kişilerin özel yaşamına ilişkin
bilgilerin Bakanlıkça talep edilebilmesini olanaklı kılmaktadır.
Anayasa’nın 20. maddesinde özel hayatın gizliliği
ilkesi düzenlenmiş, özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkının hangi
nedenlerle sınırlandırılabileceği maddede belirtilmiştir. Madde,
Anayasa’nın İkinci Kısmının İkinci Bölümünde yer almaktadır.
Anayasa’nın 91. maddesinde, Anayasa’nın İkinci
Kısmının İkinci Bölümünde yer alan temel hakların kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenmesi yasaklanmıştır. Bu nedenle, kişisel bilgilerin
İdarenin talebi üzerine verilmesi mecburiyetini getiren bir düzenleme,
kanun hükmünde kararname konusu olamaz. Kuralın Anayasa’nın 91. maddesine
aykırılık nedeniyle iptali gerekir.
Üye
Osman
Alifeyyaz PAKSÜT
|