Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2013/35
Karar Sayısı : 2013/75
Karar Günü : 6.6.2013
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un ek 9. maddesine,
29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle eklenen “Kamu kurum ve kuruluşlarına ait
alacaklar hariç olmak üzere, spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan
alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez.”
biçimindeki yirminci fıkranın Anayasa’nın 2., 5.,
10., 13. ve 125. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar
verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacı alacaklı tarafından yapılan kambiyo
senetlerine mahsus haciz yoluyla takibin kesinleşmesi üzerine borçlu spor
kulübünün Spor Toto Teşkilat Başkanlığında bulunan haklarına haciz
konulması talebinin itiraz konusu kural gerekçe gösterilmek suretiyle icra
müdürlüğünce reddedilmesi üzerine, davacı alacaklı tarafından icra
müdürlüğü işlemine karşı şikâyet başvurusunda bulunulan davada, itiraz
konusu kuralın Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali
için başvurmuştur.
II-
İTİRAZIN GEREKÇESİ
Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:
“Mahkememize
davacı alacaklı ... vekili Av. ... tarafından icra memurluğu işlemini
şikâyet davasında icra müdürlüğünün 12.12.2012 tarihli borçlunun spor toto
teşkilat başkanlığı nezdinde bulunan isim hakkının haczine ilişkin talebinin
icra müdürlüğünce reddedilmesi üzerine red kararının kaldırılmasının icra
müdürlüğünün karar dayanak teşkil eden kanun maddesinin Anayasanın 10, 11,
48, 58 ve 59. maddelerine aykırı olduğunu Anayasa Mahkemesine itirazen
iptal davası açılmasını talep etmiştir.
Davalı tarafa
yapılan usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen duruşmaya gelmediği gibi
cevap dahi vermemiştir.
İcra takip
dosyasının incelenmesinden davacı alacaklı tarafça davalı ... kulübü
aleyhine bonoya dayanılarak kambiyo takibi yapıldığı takibin kesinleşmesi
üzerine borçlunun malvarlığının bulunmaması nedeniyle 12.12.2012 tarihinde
alacaklı vekili borçlunun Spor Toto Teşkilat Başkanlığında bulunan
haklarına haciz konulmasını talep ettiğinde icra müdürlüğünün “...6215 sayılı kanunla yapılan değişikliğin 10. mad. gereğince kamu
kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak üzere spor kulüplerinin
Spor Toto Teşkilat Başkanlığındaki isim ve haklarından doğan alacaklar
devir ve temlik edilemez ve haczedilemez denildiğinden talebin reddine karar
verildi” şeklinde bir kararla talebi reddettiği bu red
kararının şikayete konu edildiği anlaşılmıştır.
KONU İLE İLGİLİ
DÜZENLEMELER.
Dava memurun
alacaklının talebini reddetmesi nedeniyle İİK l6. maddesine göre şikayet
yoluyla mahkememiz önüne getirilmiştir.
İİK
16. maddesi aynen: ŞİKAYET VE ŞARTLAR başlığı
altında “(Değişik: 3890 -
3.7.1940/m.1) Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak
üzere icra ve iflâs dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif
olmasından veya hâdiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine
şikâyet olunabilir. Şikâyet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün
içinde yapılır.
Bir
hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından
dolayı her zaman şikâyet olunabilir.” şeklinde
düzenlenmiştir.
Anayasa
Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri İşleyişi Hakkındaki 2949 sayılı
Kanunun 28. maddesi “Bir davaya bakmakta olan mahkeme:
1.
O dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin
hükümlerini Anayasaya aykırı görürse, bu yoldaki gerekçeli kararı; veya,
2.
Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu
kanısına varsa tarafların bu konudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini
bu kanıya götüren görüşünü açıklayan kararı;
Dosya
muhtevasını mahkemece bu konu ile ilgili görülen belgelerin tasdikli
örnekleri ile birlikte Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderir. Anayasa
Mahkemesi Genel Sekreterliği, gelen evrakı kaleme havale eder ve keyfiyeti
ilgili mahkemeye bir yazı ile bildirir. Evrakın kayda girişinden itibaren
on gün içinde noksanlıkları olup olmadığı incelenir.
Anayasa
Mahkemesince yapılan bu incelemede, eksikleri olduğu anlaşılan işlerin geri
çevrilmesine, mahkemenin yetkisiz olduğu tespit edilen başvurmaların da
reddine karar verilir.
Anayasa
Mahkemesi işin kendisine noksansız olarak gelişinden başlamak üzere beş ay
içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse ilgili
mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.
Ancak,
Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkında karar kesinleşinceye kadar
gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.
Mahkemenin
Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmemesi halinde bu iddia temyiz
merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.
Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının yayımlanmasından
sonra on yıl geçmedikçe, aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı
iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.” şeklinde düzenlenmiştir.
Davacı taraf
alacağını alabilmek amacıyla haciz talep edince reddedilmesi nedeniyle
yasal düzenlemenin iptalini isteyerek itiraz davasının açılmasını talep
etmiştir.
İPTALİ İSTENEN
YASA MADDESİ
İptali istenen
yasa maddesi icra müdürlüğünün red kararında dayandığı 3289 sayılı Gençlik
Ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 9.
maddesinin 6215 sayılı Kanunun 10. maddesiyle eklenen 20. fıkrası olup
aynen
“(Ek fıkra: 6215
- 29.3.2011/m.10) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak
üzere, spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim
haklarından doğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik
edilemez.” şeklinde düzenlenmiştir.
Diğer
kısımlarında yapılan düzenlemeler değil ise de maddenin son cümlesi
mahkemece 2709 sayılı Kanunla kabul edilen Anayasamızın 2, 5, 10, 13, 90,
125, 138. maddelerine aykırı bulunmuş talep üzerine Anayasa Mahkemesine
2949 sayılı Kanunun 28/2. maddesi gereği itiraz
davası açılması gerektiği kanaati oluşmuştur.
Şikayetçi -
davacı taraf maddenin uygulanmasını açıkça talep etmiş, alacaklı şikayet
edilen taraf duruşmaya gelmemiş taraflardan birince Anayasaya aykırılık
ileri sürülmesine rağmen diğer taraf duruşmaya gelmediği için Anayasaya
aykırılık konusunda davalı taraftan 2949 sayılı Kanun 28/1. madde gereği
taraflara Anayasaya aykırılık konusunda görüş sorulmamıştır.
DAYANILAN ANAYASA
MADDELERİ
II. CUMHURİYETİN
NİTELİKLERİ
MADDE 2- Türkiye
Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde,
insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta
belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk
Devletidir.
DEVLETİN TEMEL
AMAÇ VE GÖREVLERİ
MADDE 5- Devletin
temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü,
ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, işlerin toplumun
refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini
sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan
siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî
varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
Türkiye
Cumhuriyeti hukuk devleti olup adalet ilkelerini hazırlama görevi vardır.
MADDE 10- Herkes,
dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve
benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
(Ek fıkra: 5170 -
7.5.2004/m.l) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu
eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 5982 -
7.5.2010/m.l) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak
yorumlanamaz.
(Ek fıkra: 5982 -
7.5.2010/m.l) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin
dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik
ilkesine aykırı sayılmaz.
Hiçbir kişiye,
aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları
ve idare makamları bütün işlemlerinde (Ek ibare: 5735 - 9.2.2008/m.l) (...)
(*) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar.”
Devlet kendi
kuruluşu dahi olsa kimseye ayrıcalık tanıyamaz. Herkese genel kuralları
uygulamak ve uygulanmasını sağlamak zorundadır.
MADDE 13- “Temel
hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili
maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla
sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik
toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine
aykırı olamaz”
MADDE 125- “İdarenin
her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. (Ek hükümler: 4446
- 13.8.1999) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası
tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak
yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir. Cumhurbaşkanın
tek başına yapacağı işlemler ile Yüksek Askerî Şûranın kararları yargı
denetimi dışındadır.(Ek cümle: 5982 - 7.5.2010/m.11) “Ancak, Yüksek Askerî
Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her
türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.”
İdarî işlemlere
karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
Yargı yetkisi,
idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.
(Değişik 1. cümle: 5982 - 7.5.2010/m.11) “Yargı yetkisi, idarî eylem ve
işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette
yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz.” Yürütme görevinin kanunlarda
gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini
kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini
kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.
İdarî işlemin
uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idarî
işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi
durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Kanun, olağanüstü
hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde ayrıca millî güvenlik,
kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı
verilmesini sınırlayabilir.
İdare, kendi
eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
7. ANAYASAYA
AYKIRILIĞIN DİĞER MAHKEMELERDE İLERİ SÜRÜLMESİ
MADDE 152- Bir
davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde
kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin
ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varırsa, Anayasa
Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.
Mahkeme,
Anayasaya aykırılık iddiasını ciddî görmezse bu iddia temyiz merciince esas
hükümle birlikte karara bağlanır.
Anayasa
Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını
verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı
yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa
Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse,
mahkeme buna uymak zorundadır.
Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya
aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.
ANAYASAYA
AYKIRILIK SORUNU
Davacı taraf
iptalini talep ettiği yasa maddesinin Anayasanın 10, 11, 48, 49 ve 59.
maddelerine aykırı olduğunu öne sürmüştür.
Davada
uygulanacak ve iptali istenen madde ile Anayasa maddelerinin ilişkisi;
İptali istenen
yasa maddesi anayasamızın ikinci maddesindeki insan haklarına saygılı
demokratik bir hukuk devleti ilkesiyle bağdaşamaz. Kamu kurum ve
kuruluşlarının bazı durumlarda değil her durumda kesinti yapabilmesi
şahısların ise hiçbir halde haciz isteyememesinin ikinci maddeye uymadığı
düşünülmektedir.
Anayasanın 5.
maddesindeki sosyal bir hukuk Devletidir ilkesiyle şahısların hiçbir halde
haciz yapamaması hak arama özgürlüğünün kullanılmaması sonucunu
doğuracağından uyuşmadığı aykırı olduğu düşünülmektedir.
Anayasanın 10.
maddesindeki “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (Ek
ibare: 5735 - 9.2.2008/m.l) (...) (*) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun
olarak hareket etmek zorundadırlar.” Devlet kendi kuruluşu dahi olsa
kimseye ayrıcalık tanıyamaz.” İlkelerinde belirtilen kanun önünde eşitlik
ve kimseye ayrıcalık tanınamaz ilkesiyle çelişmektedir. Devlet kendi
kuruluşu olsa dahi kimseye ayrıcalık tanıyamayacakken yasa maddesinde
kamuya hiçbir kısıtlama olmadan alacağını alma imkanı verirken vatandaşa
hiçbir halde bu hakkı tanımaması 10. maddeye aykırılık oluşturur.
Anayasanın 13.
maddesindeki temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması tabirine de girmediği
yasanın hangi nedenle böyle bir kısıtlama getirdiği isim hakkının veya
payının haczinin hangi kamu düzenini ihlal eder olduğu da gerek yasanın
lafzından gerekse de gerekçesinden anlaşılamamıştır.
Anayasanın 125.
maddesi yasanın haczi yasaklayan kuralının idarenin her türlü eylem ve
işleminin yargı denetimine tabi olması kuralını da engellediği, yargısal
denetim dışında bıraktığı sabittir.
Mahkememiz davacı
tarafın öne sürdüğü Anayasa maddelerinin tamamına Anayasaya aykırılık
yönünden katılmamış yukarıda açıklandığı gibi 2, 5, 10, 13 ve 125.
maddelere aykırılık görmüştür.
Diğer maddelerle
Anayasaya aykırılık konusunda ilgi kurulamamıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi
Yukarıda Açıklandığı Şekilde;
1- 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Genel
Müdürlüğünün Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 9. maddesinin 6215
sayılı Kanunun 10. maddesiyle eklenen 20. fıkrasındaki “KAMU KURUM VE KURULUŞLARINA AİT ALACAKLAR HARİÇ OLMAK ÜZERE, SPOR
KULÜPLERİNİN SPOR TOTO TEŞKİLAT BAŞKANLIĞI NEZDİNDEKİ İSİM HAKLARINDAN
DOĞAN ALACAKLARI HACZEDİLEMEZ VE BU ALACAKLAR DEVİR VE TEMLİK EDİLEMEZ” şeklindeki
yasa maddesinin Anayasamızın 2, 5, 10, 13 ve 125. maddelerine aykırılık
iddiası ciddi bulunduğundan 2949 Sayılı Kanunun 28/2. maddesi gereğince
iptal davası açılmasına,
2- Dosyanın bir
suretinin çıkarılarak Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğine kararla
birlikte gönderilmesine,
3- Anayasanın
152. maddesi gereği Anayasa Mahkemesi bir karar verinceye kadar az beş ay
müddetle mahkeme kararının beklenilmesine,
Davacı vekilinin yüzüne
karşı davalı tarafın yokluğunda karar verildi.”
III- YASA
METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
3289 sayılı Kanun’un ek 9. maddesinin itiraz konusu
yirminci fıkrası şöyledir:
“(Ek
fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Kamu kurum ve
kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak üzere, spor kulüplerinin Spor Toto
Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarından
doğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez.”
B-
Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa’nın 2.,
5., 10., 13. ve 125. maddelerine dayanılmış, 35. ve 36. maddeleri ise
ilgili görülmüştür.
IV- İLK
İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim
KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet
ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri
NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,
Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN’ın
katılımlarıyla 3.4.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN
İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL
tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa
kuralı, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların
gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın, insan
haklarına saygılı demokratik hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı,
şahısların alacakları ile ilgili olarak spor kulüplerinin isim hakkı
gelirlerinin haczedilememesinin hak arama özgürlüğünün kullanılamaması
sonucunu doğurduğu, kamu alacakları yönünden haciz yasağı konulmazken
vatandaşların alacakları bakımından haciz yasağı getirilmesinin eşitlik
ilkesi ile bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 2., 5., 10., 13. ve 125. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle
itiraz konusu kural, Anayasa’nın 35. ve 36. maddeleri yönünden de
incelenmiştir.
İtiraz konusu kural, kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç
olmak üzere
tescilli spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan alacaklarının
haczedilemeyeceğini ve bu alacakların devir ve temlik edilemeyeceğini
düzenlemektedir.
Anayasa’nın 35. maddesinde, herkesin, mülkiyet
ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla,
kanunla sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum
yararına aykırı olamayacağı hükme bağlanmıştır. Mülkiyet hakkı, kişiye
başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğu sınırlamalara uymak
koşuluyla, sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden
yararlanma ve tasarruf olanağı veren bir haktır.
Anayasa’nın 13. maddesine göre temel hak ve
özgürlüklere yönelik sınırlamalar, demokratik toplum düzeninin ve laik
cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak
ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.
Çağdaş demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en
geniş ölçüde sağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlükleri
büyük ölçüde kısıtlayan ve kullanılamaz hâle getiren sınırlamalar hakkın
özüne dokunur. Temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların yalnız
ölçüsü değil, koşulları, nedeni, yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun
yolları gibi güvenceler demokratik toplum düzeni kavramı içinde
değerlendirilmelidir. Bu nedenle, temel hak ve özgürlükler, istisnaî olarak
ve özüne dokunmamak koşuluyla demokratik toplum düzeninin gerekleri için
zorunlu olduğu ölçüde ve ancak kanunla sınırlandırılabilirler.
Demokratik bir toplumda temel hak ve özgürlüklere
getirilen sınırlamanın, bu sınırlamayla güdülen amacın gerektirdiğinden
fazla olması düşünülemez. Demokratik hukuk devletinde güdülen amaç ne
olursa olsun, kısıtlamaların, bu rejimlere özgü olmayan yöntemlerle yapılmaması
ve belli bir özgürlüğün kullanılmasını önemli ölçüde zorlaştıracak ya da
ortadan kaldıracak düzeye vardırılmaması gerekir.
Diğer taraftan, Anayasa’nın 36. maddesinde, hak
arama özgürlüğü güvence altına alınmıştır. Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından
biri mahkemeye erişim hakkıdır. Mahkemeye erişim
hakkı, hukuki bir uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir
mahkeme önüne götürülmesi hakkını da kapsar. Hak arama özgürlüğü
demokratik hukuk devletinin vazgeçilmez unsurlarından biri olup tüm
bireyler açısından mümkün olan en geniş şekilde güvence altına alınmalıdır.
Tescilli spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan
alacaklarının haczedilemeyeceğini düzenleyen kural, spor kulüplerinden alacağı olan kişiler
tarafından alacak davası açma ve icra takibi yapma hakkının kullanılmasını
etkisizleştirmekte, böylece hak arama özgürlüğünü bu davalar yönünden
ortadan kaldırmaktadır.
Öte yandan, tescilli spor
kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki
isim haklarından doğan alacaklarının devir ve temlik edilememesi, spor kulüplerinin, alacakları üzerinde hukuki
tasarrufta bulunamamaları sonucunu doğurduğundan, bu niteliği ile itiraz
konusu kural, mülkiyet hakkının ölçüsüz biçimde sınırlandırılmasına, hakkın
özüne dokunarak kullanılamaz hâle gelmesine yol açacak niteliktedir.
Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 13.,
35. ve 36. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa’nın
13., 35. ve 36. maddelerine aykırı görülerek iptal
edildiğinden, Anayasa’nın 2., 5., 10. ve 125. maddeleri yönünden
incelenmemiştir.
VI- SONUÇ
21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Spor Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un ek 9. maddesine,
29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle eklenen “Kamu kurum ve kuruluşlarına ait
alacaklar hariç olmak üzere, spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan
alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez.”
biçimindeki yirminci fıkranın Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 6.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
|
Başkanvekili
Serruh
KALELİ
|
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
|
Üye
Mehmet ERTEN
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
|
Üye
Burhan ÜSTÜN
|
Üye
Engin YILDIRIM
|
Üye
Nuri NECİPOĞLU
|
Üye
Hicabi
DURSUN
|
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
|
Üye
Muammer TOPAL
|
Üye
Zühtü ARSLAN
|
Üye
M. Emin KUZ
|
|