Elektrik Piyasasý Düzenleme Kurumundan:
ELEKTRÝK PÝYASASI DAÐITIM YÖNETMELÝÐÝ
BÝRÝNCÝ KISIM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanýmlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliðin amacý; 14/3/2013 tarihli ve
6446 sayýlý Elektrik Piyasasý Kanununda tanýmlanan, daðýtým sisteminin güvenilir ve düþük maliyetli olarak iþletilmesi ve planlamasý ile sisteme baðlý veya baðlanacak kullanýcýlar ile ilgili usul ve esaslarýn belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, eþit taraflar arasýnda ayrým gözetilmemesi ilkeleri çerçevesinde, daðýtým þirketi ile daðýtým sistemi kullanýcýlarýnýn yükümlülüklerini, uymalarý gereken tesis
tasarým ve iþletme kurallarýný, daðýtým sisteminin planlanmasý ve iþletilmesi hususlarýnda ilgili
taraflara uygulanacak usul ve esaslarý kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayýlý Elektrik Piyasasý Kanununa dayanýlarak hazýrlanmýþtýr.
Tanýmlar ve kýsaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AG: Etkin þiddeti 1000 Volt ve altýndaki gerilimi,
b) Ayýrýcý: Yüksüz elektrik devrelerini açýp kapayan cihazý,
c) Baðlantý anlaþmasý: Bir üretim þirketi, daðýtým þirketi ya da tüketicinin iletim
sistemine ya da daðýtým sistemine baðlantý yapmasý için yapýlan genel ve özel hükümleri içeren anlaþmayý,
ç) Bara: Ayný gerilimdeki fiderlerin baðlandýðý iletkeni,
d) Baþkan: Enerji Piyasasý Düzenleme Kurulu Baþkanýný,
e) CENELEC:
Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesini,
f) Daðýtým: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altýndaki hatlar üzerinden naklini,
g) Daðýtým bölgesi: Bir daðýtým lisansýnda tanýmlanan bölgeyi,
ð) Daðýtým sistemi: Bir daðýtým þirketinin, lisansýnda belirlenmiþ daðýtým bölgesinde iþlettiði elektrik daðýtým tesisleri ve þebekesini,
h) Daðýtým þirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik daðýtýmý ile iþtigal eden tüzel kiþiyi,
ý) Daðýtým tesisi: Ýletim tesislerinin ve daðýtým gerilim seviyesinden baðlý üretim ve tüketim tesislerine
ait þalt sahalarýnýn bittiði noktadan sonraki nihayet direðinden, alçak gerilim seviyesinden baðlý tüketicilerin yapý bina giriþ noktalarýna kadar, bina giriþ ve sayaç arasý hariç, elektrik daðýtýmý için teçhiz edilmiþ tesis ve teçhizat ile daðýtým þirketince teçhiz edilen ya da
devralýnan sayaçlarý,
i) Devre dýþý olma: Tesis ve/veya teçhizatýn bir parçasýnýn bakým, onarým veya bir arýza nedeniyle otomatik veya el ile devre dýþý olmasýný,
j) Düþük frekans rölesi: Frekansýn önceden belirlenen iþletme deðerlerinin altýna düþmesi durumunda yük atma için kesicilere açma kumandasý veren teçhizatý,
k) ENTSO-E:
Avrupa Elektrik Þebekesi Ýletim Sistem Ýþleticilerini,
l) Fider: Bir merkez barasýndan kullanýcý veya kullanýcý grubuna enerji taþýyan hat veya kablo çýkýþlarýný,
m) Frekans:
Sistemdeki alternatif akýmýn Hertz olarak ifade edilen bir saniyedeki devir
sayýsýný,
n) Gerilim regülatörü: Jeneratörlerin çýkýþ gerilimini düzenleyen teçhizatý,
o) Güç faktörü: Aktif gücün görünen güce olan oranýný,
ö) Harmonik: Doðrusal olmayan yükler veya gerilim dalga þekli ideal olmayan jeneratörlerden dolayý bozulmaya uðramýþ bir alternatif akým veya gerilimde
ana bileþen frekansýnýn tam katlarý frekanslarda oluþan sinüsoidal bileþenlerin her birini,
p) Hýz regülatörü:
Türbin hýzýný düzenleyen cihazý,
r) IEC:
Uluslararasý Elektroteknik Komisyonunu,
s) Ýkili anlaþmalar: Gerçek ve tüzel kiþiler arasýnda özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisi ve/veya
kapasitenin alýnýp satýlmasýna dair yapýlan ve Kurul onayýna tabi olmayan
ticari anlaþmalarý,
þ) Ýletim lisansý: Kanun uyarýnca TEÝAÞ’a verilen lisansý,
t) Ýletim sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve þebekesini,
u) Ýletim tesisi: Üretim veya tüketim tesislerinin
36 kV üstü gerilim seviyesinden baðlý olduðu üretim veya tüketim tesisi þalt sahasýndan sonraki nihayet direðinden itibaren iletim þalt sahalarýnýn orta gerilim fiderleri
de dâhil olmak üzere daðýtým tesislerinin baðlantý noktalarýna kadar olan tesisleri,
ü) Ýlgili mevzuat: Elektrik piyasasýna iliþkin kanun, yönetmelik, lisans,
teblið, genelge ve Kurul kararý ve bunlar uyarýnca çýkarýlan diðer düzenlemeleri,
v) Ýþletme sýnýrlarý: Daðýtým þirketi tarafýndan iþletilen tesis ile diðer daðýtým þirketleri ve kullanýcýlar tarafýndan iþletilen tesis arasýndaki sýnýrý,
y) Ýþletme þemasý: Numaralandýrma, adlandýrma ve etiketlendirme sistemi de dahil
olmak üzere, YG tesis ve/veya teçhizatýný ve baðlantý noktasýndaki dýþ baðlantýlarý gösteren þemayý,
z) Ýzolasyon seviyesi: Elektrik teçhizatýnýn tasarýmýnda esas alýnan yalýtým düzeyini,
aa) Kanun: 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayýlý Elektrik Piyasasý Kanununu,
bb) Kararlý durum: Geçici rejim þartlarý sönümlendikten sonra iþletme deðerlerinin sabit kabul edilebileceði sistem durumunu,
cc) Kesici: Yük altýnda veya arýza durumlarýnda elektrik devrelerini açýp kapamak için kullanýlan cihazý,
çç) Kýsa devre akýmý: Daðýtým sistemi üzerindeki belirli
bir noktada kýsa devre olmasý durumundaki akýmý,
dd) Kýsa devre gücü: Kýsa devre edilen bir baradan
ortaya çýkan en yüksek görünür gücü,
ee) Koruma ayarlarý: Koruma rölelerinin ayarlarýný,
ff) Kullanýcý: Daðýtým sistemini kullanan gerçek veya tüzel kiþiyi,
gg) Kurum: Enerji
Piyasasý Düzenleme Kurumunu,
ðð) Kurul:
Enerji Piyasasý Düzenleme Kurulunu,
hh) Manevra: Sistemin çeþitli kýsýmlarýný devreye almak veya çýkarmak için kesiciler ve ayýrýcýlar ile yapýlan iþlemleri,
ýý) MYTM: TEÝAÞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve
talebinin gerçek zamanlý olarak dengelenmesinden
sorumlu Miili Yük Tevzi Merkezini,
ii) Negatif bileþen: Dengesiz bir elektrik sisteminde akým veya gerilim fazlarýndaki dengesizliði ifade etmek için kullanýlan pozitif, negatif ve sýfýr bileþenlerden negatif
faz sýrasýna sahip olanýnýn birinci fazýna ait vektörü,
jj) Negatif faz sýrasý: Dengesiz bir elektrik sisteminde akým veya gerilim fazlarýndaki dengesizliði ifade etmek için kullanýlan genlikleri eþit, aralarýnda yüzyirmi
derece faz farký olan ve ters yönde sýralanan üç bileþenli dengeli vektör grubunu,
kk) Normal iþletme koþulu: Gerilim, frekans ve hat akýþlarýnýn belirlenen sýnýrlar içinde olduðu, yük taleplerinin karþýlandýðý, yan hizmetlerin saðlandýðý ve sistemin kararlý bir þekilde çalýþtýðý iþletme koþulunu,
ll) Piyasa: Üretim, iletim, daðýtým, toptan satýþ, perakende satýþ, perakende satýþ hizmeti, ithalat ve ihracat dahil
olmak üzere elektrik enerjisi ve kapasite alým satýmý veya ticareti faaliyetleri ile bu faaliyetlere iliþkin iþlemlerden oluþan elektrik
enerjisi piyasasýný,
mm) Pozitif
bileþen: Dengesiz bir elektrik sisteminde akým veya gerilim fazlarýndaki dengesizliði ifade etmek için kullanýlan pozitif, negatif ve sýfýr bileþenlerden pozitif
faz sýrasýna sahip olanýnýn birinci fazýna ait vektörü,
nn) Pozitif faz sýrasý: Dengesiz bir elektrik sisteminde akým veya gerilim fazlarýndaki dengesizliði ifade etmek için kullanýlan genlikleri eþit, aralarýnda yüzyirmi
derece faz farký olan ve doðru yönde sýralanan üç bileþenli dengeli vektör grubunu,
oo) Reaktör: Baðlý bulunduðu hat, transformatör veya baradan reaktif güç çeken ve gerilim düþürmek için kullanýlan sargýyý,
öö) Serbest
tüketici: Kurul tarafýndan belirlenen
elektrik enerjisi miktarýndan daha fazla tüketimi bulunduðu veya iletim sistemine doðrudan baðlý olduðu veya organize
sanayi bölgesi tüzel kiþiliðini haiz olduðu için tedarikçisini seçme hakkýna sahip gerçek veya tüzel kiþiyi,
pp) Sýfýr bileþen: Dengesiz bir
elektrik sisteminde akým veya gerilim fazlarýndaki dengesizliði ifade etmek için kullanýlan pozitif,
negatif ve sýfýr bileþenlerden sýfýr faz sýrasýna sahip olan ve birbirine eþit üç vektörden her birini,
rr) Sýfýr faz sýrasý: Dengesiz bir elektrik sisteminde akým veya gerilim
fazlarýndaki dengesizliði ifade etmek için kullanýlan birbirlerine eþit üç vektörü,
ss) Sistemin oturmasý: Elektrik sisteminin tamamen veya kýsmen istem dýþý enerjisiz kalmasýný,
þþ) Talep: Tüketilecek aktif ve reaktif güç miktarýný,
tt) Talep kontrolü: MYTM ve/veya bölgesel yük tevzi merkezleri
veya daðýtým þirketi tarafýndan arz-talep
dengesini saðlamak amacýyla talep üzerinde uygulanacak yöntemleri,
uu) Tarife: Elektrik
enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, daðýtýmý ve satýþý ile bunlara
dair hizmetlere iliþkin fiyatlarý, hükümleri ve þartlarý içeren düzenlemeleri,
üü)
Tasarlanmýþ asgari çýkýþ seviyesi: Sistem frekansýnýn 50.5 Hz üzerinde olmasý ve ünite veya bloðun, yüksek frekans kontrolü kapasitesinin kalmamasý durumunda aktif çýkýþ gücünü,
vv) Tedarikçi: Elektrik enerjisi ve/veya kapasite saðlayan üretim þirketleri ile
tedarik lisansýna sahip þirketi,
yy) TEÝAÞ: Türkiye Elektrik Ýletim Anonim Þirketini,
zz) TSE: Türk Standardlarý
Enstitüsünü,
aaa) Toparlanma yeteneði: Sistem oturmasý durumunda bir üretim tesisinin en
az bir ünitesinin TEÝAÞ’ýn
talimatý doðrultusunda, harici besleme olmaksýzýn kendi imkanlarý ile devreye
girmesini ve sistemin bir bölümünü enerjilendirebilmesini,
bbb) Toplam harmonik bozulma: Alternatif akým veya gerilimdeki harmoniklerin etkin deðerleri kareleri toplamýnýn karekökünün, ana bileþenin etkin deðerine oraný olan ve dalga þeklindeki bozulmayý ifade eden deðeri,
ccc) Topraklama: Tesis
ve/veya teçhizatýn kesici ve ayýrýcýlar yardýmý ile elektriðinin her yönden kesilmesinin
ardýndan iletkenlerinin topraða kýsa devre edilerek geriliminin sýfýrlanmasýný,
ççç) Tüketici: Elektriði kendi kullanýmý için alan kiþiyi,
ddd) Uluslararasý Standardlar: Elektrik sistemi tesis ve/veya
teçhizatý için geliþtirilen, onaylanan ve kullanýlan uluslararasý tasarým, tesis, imalat
ve performans standardlarýný,
eee) Ünite: Baðýmsýz olarak yük alabilen ve yük atabilen her bir üretim grubunu, kombine çevrim santrallarý
için her bir gaz türbin ve jeneratörü ile gaz türbin ve jeneratörüne baðlý çalýþacak buhar türbin ve jeneratörünün payýný,
fff) Üretim: Enerji kaynaklarýnýn, üretim tesislerinde elektrik enerjisine dönüþtürülmesini,
ggg) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiler: Elektrik Üretim Anonim Þirketi ve baðlý ortaklýklarý, Elektrik Üretim Anonim Þirketinin yeniden
yapýlandýrýlmasýyla oluþan diðer kamu üretim þirketleri ile özel sektör üretim þirketlerini,
ððð) Üretim tesisi: Elektrik enerjisinin üretildiði tesisleri,
hhh) Yan hizmetler: Ýletim sistemine
veya daðýtým sistemine baðlý ilgili tüzel kiþilerce saðlanan, iletim veya daðýtým sisteminin güvenilir þekilde iþletimini ve elektriðin gerekli kalite
koþullarýnda hizmete
sunulmasýný saðlamak üzere ilgili yönetmelikte ayrýntýlý olarak tanýmlanan hizmetleri,
ýýý) Yatýrým planý: Kurul tarafýndan onaylanan talep tahminleri doðrultusunda daðýtým þirketinin, mevcut daðýtým sisteminde yapacaðý iyileþtirme ve güçlendirme yatýrýmlarý ile daðýtým sisteminin geniþlemesine iliþkin yeni yatýrýmlar için 11/8/2002 tarihli ve 24843 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Elektrik Piyasasý Tarifeler Yönetmeliði ve ilgili tebliðleri uyarýnca yapýlan gelir/tarife düzenlemesi çerçevesinde Kurum tarafýndan onaylanan
planý,
iii) YG: Etkin þiddeti 1000 Voltun üzerinde olan gerilimi,
ifade eder.
ÝKÝNCÝ KISIM
Daðýtým Sistemine Baðlantý
BÝRÝNCÝ BÖLÜM
Üretim Faaliyeti Gösteren Tüzel Kiþiler Dýþýndaki Kullanýcýlar
Ýçin Baðlantý Esaslarý
Baðlantý baþvurusu
MADDE 5 – (1) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiler dýþýndaki kullanýcýlar, daðýtým sistemine baðlantý baþvurularýný, Elektrik Piyasasý Baðlantý ve Sistem Kullaným Yönetmeliðinde belirtilen esaslar çerçevesinde yaparlar.
(2) Kullanýcýlar tarafýndan yapýlan baðlantý baþvurularýnda; baþvurunun niteliðine göre motor ve
elektrojen gruplarýnýn sayýsý ve güçleri, elektrikli taþýtlarýn þarj edilebilmesi için kurulacak hýzlý, orta hýzlý ve yavaþ þarj ünitelerinin sayýsý ve güçleri, aydýnlatma ve ýsýtma tesisatý ve güçleri, koruma sistemleri gibi diðer tesis ve/veya
teçhizatla ilgili teknik özellikleri de içeren elektrik projesi daðýtým þirketine sunulur. Daðýtým þirketi sunulan proje çerçevesinde kullanýcýdan gerekli olan ilave bilgileri de talep edebilir.
(3) Kullanýcý tarafýndan sunulan
elektrik projesi ve diðer bilgiler, daðýtým þirketi tarafýndan sadece söz konusu baðlantý faaliyetleri için kullanýlabilir.
Baðlantý baþvurularýnýn deðerlendirilmesi
MADDE 6 – (1) Baðlantý baþvurularý; Elektrik Piyasasý Baðlantý ve Sistem Kullaným Yönetmeliði hükümleri çerçevesinde deðerlendirilir.
(2) Daðýtým þirketi; bölgedeki yük karakteristiðine göre, kullanýcýnýn hangi gerilim seviyesinden sisteme baðlanacaðýnýn belirlenmesinde ve kullanýcý baðlantýlarýnýn tesis ve tahsis edilmesi veya deðiþtirilmesi yönündeki taleplerinin karþýlanmasýnda eþit taraflar arasýnda ayrým gözetmeksizin hareket eder.
(3) Daðýtým þirketi; kullanýcý baðlantý noktasýnýn veya kullanýcýnýn iþletme usullerinin diðer kullanýcýlar üzerinde olumsuz etkiler yaratma olasýlýðýnýn tespit edildiði durumlarda,
kullanýcýdan alternatif bir gerilim seviyesinden baðlanmasýný veya söz konusu olumsuz
etkiyi ortadan kaldýracak çözümler uygulamasýný talep edebilir.
(4) Daðýtým þirketi ile TEÝAÞ arasýnda yapýlan baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmasýnda yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen belli bir gücün üzerindeki yeni veya ilave baðlantý baþvurularý kapsamýndaki enerji talep ve tahsislerinin deðerlendirilmesinde
daðýtým þirketi TEÝAÞ ile gerekli koordinasyonu saðlar.
Baðlantý anlaþmasý ve baðlantýnýn tesisi
MADDE 7 – (1) Daðýtým þirketi ile kullanýcý arasýndaki baðlantý anlaþmasý Elektrik Piyasasý Baðlantý ve Sistem Kullaným Yönetmeliði hükümleri çerçevesinde imzalanýr ve anlaþma hükümlerine göre baðlantý tesis edilir.
Sisteme fiziki irtibat
MADDE 8 – (1) Perakende satýþ sözleþmesi veya ikili anlaþma yapýldýðýnýn daðýtým þirketine tevsikini takiben baðlantý anlaþmasý hükümleri çerçevesinde sisteme baðlantý yapýlýr.
(2) Daðýtým þirketi, baðlantýnýn yapýlmasýndan önce baðlantý anlaþmasý kapsamýnda belirlenmiþ kontrol ve testleri yapar. Kontrol ve testler ile açma/kapama iþlemleri kullanýcý ve gerekli hallerde TEÝAÞ ile koordinasyon yapýlarak gerçekleþtirilir. Sonuçlarýn uygun olmasý halinde sisteme
baðlantý yapýlýr ve baðlantýlarla ilgili her türlü devreye alma iþlemi ilgili mevzuat
uyarýnca gerçekleþtirilir.
(3) Kullanýcýnýn, mevcut tesisinde ve/veya teçhizatýnda daðýtým sistemini etkileyecek bir iþlem veya deðiþiklik yapmasý gerektiðinde, ilgili daðýtým þirketinin onayýný alacaðý baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarýnda yer alýr.
ÝKÝNCÝ BÖLÜM
Üretim Faaliyeti Gösteren Tüzel Kiþiler Ýçin Baðlantý Esaslarý
Baðlantý baþvurusu ve deðerlendirilmesi
MADDE 9 – (1) Tüzel kiþi tarafýndan Elektrik
Piyasasý Baðlantý ve Sistem Kullaným Yönetmeliði uyarýnca lisans baþvurusu kapsamýnda talep edilen baðlantý noktasýnýn daðýtým þirketi tarafýndan uygun görülmesi veya daðýtým þirketinin alternatif baðlantý noktasý teklifinin tüzel kiþi tarafýndan kabul
edilmesi durumunda, tüzel kiþiye lisansýnýn verilmesini takiben, baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmasýna esas olmak üzere, Ek-1'de yer
alan veriler ile daðýtým sistemine baðlanacak tesis
ve/veya teçhizata iliþkin bilgiler tüzel kiþi tarafýndan daðýtým þirketine sunulur.
Uyum ve testler
MADDE 10 – (1) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi; daðýtým sistemine baðlanacak tesis
ve/veya teçhizatýnýn, sistemdeki tesis ve/veya teçhizata, bu Yönetmeliðe, baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarý ile 27/12/2008 tarihli ve
27093 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Elektrik Piyasasý Yan Hizmetler Yönetmeliðine uygun olduðunu aþaðýdaki usul ve esaslar çerçevesinde daðýtým þirketine bildirir.
a) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi; tesis ve/veya teçhizatýna ait imalat
testi veya sertifikalarý içerecek þekilde gerekli tüm teknik verilerin ve parametrelerin yer aldýðý bir uyum raporu taslaðýný ünitenin servise alýnmasý ve senkronizasyonundan en az üç ay önce hazýrlar.
b) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi; daðýtým þirketi ile mutabýk kaldýðý bir test programý ve takvimi çerçevesinde, otomatik gerilim ve hýz regülatörleri, diðer kontrol ve
iletiþim sistemleri üzerinde yapýlacak servise alma testlerinin bir parçasý olan açýk ve yüklü devre ve fonksiyon testlerini TEÝAÞ’ýn
bilgisi dahilinde daðýtým þirketinin gözetimi altýnda yapar.
c) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi; testlerden elde edilen sonuçlarý ve kontrol sistemi parametrelerinin son ayarlarýný içeren bir nihai uyum raporu hazýrlar.
Sisteme baðlantý onayý
MADDE 11 – (1) Baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmasý çerçevesinde üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi tarafýndan hazýrlanan nihai uyum raporunun daðýtým þirketine sunulduðu tarihten
itibaren otuz gün içerisinde daðýtým þirketi, üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþinin baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmasý gerekliliklerini yerine getirip getirmediði hakkýndaki deðerlendirmesini
tamamlayarak üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiye bildirir.
(2) Daðýtým þirketinin deðerlendirme yazýsýnda; üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþinin yükümlülüklerini yerine getirdiðinin tespiti halinde, daðýtým sistemine fiziki baðlantýnýn yapýlacaðý tarih de üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiye bildirilir. Deðerlendirme yazýsý kapsamýnda baðlantýya onay verilmediði takdirde, buna
esas olan gerekçeler üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiye bildirilir ve
eksikliklerin giderilmesi için ek süre verilir.
(3) Daðýtým þirketi; daðýtým sistemine baðlý olarak üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiye ait, tesis
ve/veya teçhizatýn çalýþmasýný izleme hakkýna sahiptir.
(4) Daðýtým sistemine baðlý bir tesis ve/veya teçhizat üzerinde ve/veya
bunlarýn ayarlarýnda herhangi bir
deðiþiklik teklifi, daðýtým sisteminin bütünlüðü ve diðer kullanýcýlarýn tesis ve/veya teçhizatý üzerindeki etkilerinin incelenebilmesi için üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi tarafýndan yeterli bir süre önceden daðýtým þirketine bildirilir. Daðýtým þirketi, daðýtým sisteminin bütünlüðünü olumsuz yönde etkileme
ihtimali olan deðiþikliklerin yapýlmasýný kabul etmeyebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Üretim Tesislerinin Tasarým ve Performans Þartlarý
Üretim tesislerinin tasarým ve performans esaslarý
MADDE 12 – (1) Üretim tesislerine
iliþkin tasarým ve performans þartlarý, TEÝAÞ’ýn bir daðýtým barasýna
veya daðýtým sistemine baðlý ünitelerin uymasý gereken teknik ve
tasarým kriterlerini kapsar.
Üretim tesislerinin performans þartlarý
MADDE 13 – (1) Üniteler, aþýrý ikazlý olarak 0.85 ve düþük ikazlý olarak 0.95 güç faktörleri arasýnda nominal güç çýkýþýný saðlayacak kapasitede olur.
(2) Ünitenin kýsa devre oraný; termik ve
kombine çevrim gaz türbin üniteler için 0.5, kurulu gücü 10 MW ve altýndaki
hidroelektrik üniteler için 0.75 ve 10 MW’ýn üzerindeki hidroelektrik üniteler için ise 1.0’dan küçük olamaz.
(3) Senkron kompansatör
olarak çalýþan üniteler sýfýr güç faktörü ile çalýþabilecek, termik üniteler, aþýrý ikaz ile çalýþtýrýldýðýnda nominal güçlerinin % 75 ine kadar reaktif güç verebilecek, düþük ikaz ile çalýþtýrýldýðýnda ise % 30’una kadar reaktif
güç tüketebilecek, hidroelektrik üniteler, aþýrý ikaz ile çalýþtýrýldýðýnda nominal gücünün % 75’ine kadar reaktif
güç verebilecek, düþük ikaz ile çalýþtýrýldýðýnda ise % 60’ýna kadar reaktif
güç tüketebilecek kapasitede olur. Bu kapasite deðerlerine baðlantý anlaþmasýnda yer verilir. Daðýtým þirketi; kullanýcýlar arasýnda herhangi bir ayrým gözetmeksizin TEÝAÞ ile de koordinasyon yaparak bu kapasitelerin deðiþtirilmesine izin verebilir.
(4) Ünite;
a) 50.5-49.5 Hz
aralýðýndaki sistem frekans deðiþimleri için sabit nominal aktif güç çýkýþý verebilecek,
b) 49.5-47.5 Hz aralýðýndaki sistem
frekans deðiþimleri için ise, Ek-2’deki doðrusal karakteristikteki deðerlerden daha yüksek aktif güç çýkýþý verebilecek,
kapasitede olur.
(5) Normal iþletme koþullarýnda, ünitenin aktif güç çýkýþýnýn, gerilim deðiþimlerinden etkilenmemesi gerekir. Bu durumda ünitenin reaktif güç çýkýþýnýn ± % 5 gerilim deðiþim aralýðý içinde tümüyle emreamade olmasý gerekir.
Jeneratör kontrol
düzenekleri
MADDE 14 – (1) Her ünite; baðlý olduðu sisteme verdiði aktif ve reaktif gücün sürekli modülasyonu ile gerilim
ve 22/1/2003 tarihli ve 25001 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Elektrik Piyasasý Þebeke Yönetmeliði çerçevesinde frekans kontrolüne katkýda bulunabilecek þekilde tasarýmlanmýþ kontrol düzeneklerine sahip
olur.
(2) Yan
hizmetler kapsamýnda frekans kontrolüne iþtirak edecek üniteler frekans kontrolü yapan, hýzlý cevap veren, orantýlý bir hýz regülatörü
veya ünite yük kontrolörü veya denk bir kontrol cihazýna sahip olur.
(3) Frekans
kontrolüne iþtirak edecek ünitelerin hýz regülatörleri; uluslararasý enterkonneksiyon þartýnda yer alan kurallarý saðlayacak standardlara, bu standardlarýn
mevcut olmadýðý durumlarda ise, Avrupa Birliði içinde frekans kontrol sisteminin tasarým veya tadilat standardlarýna
uygun olarak tasarlanýr ve çalýþtýrýlýr.
(4) Primer ve/veya sekonder
frekans kontrolüne katýlacak ünitelerin ENTSO-E dokümanlarýnda yer alan þartlarý yerine getirmeleri gerekir. Primer
frekans konusunda ENTSO-E dokümanlarýnda yer alan standardlar ile uyum talep
edildiðinde hýz regülatörünün
ölü bandý 0’(sýfýr)a ayarlanabilmelidir.
(5) Hýz regülatörleri için kullanýlan standardlar;
a) Baðlantý anlaþmasý baþvurusunda veya,
b) Baðlantý anlaþmasýnýn deðiþtirilmesi için yapýlan baþvuruda veya,
c) Hýz regülatörü
üzerinde yapýlacak tadilattan önce mümkün olan en kýsa sürede,
daðýtým þirketine ve TEÝAÞ’a bildirilir.
(6) Hýz regülatörü
aþaðýdaki asgari þartlarý saðlar.
a) Hýz regülatörü,
diðer kontrol cihazlarý ile koordineli
bir þekilde çalýþma aralýðý içinde ünitenin aktif güç çýkýþýný sabit tutacak þekilde kontrol
eder.
b) Hýz regülatörü, ünitenin baðlý olduðu kýsmýn izole bir ada þeklinde sistemden
ayrýlmasý fakat ünitenin talebi
beslemeye devam etmesi durumunda, frekansýný mümkün olduðunca 47.5-52.5 Hz aralýðýnda
tutabilmelidir. Ancak, bu durum çýkýþ gücünün ünitenin tasarlanmýþ asgari çýkýþ seviyesinin altýna düþmesine yol açamaz.
c) Hýz regülatörü;
Elektrik Piyasasý Þebeke Yönetmeliðinde tanýmlanan hýz düþümü deðerleri ile çalýþacak þekilde ayarlanýr.
(7) Hýz regülatörü
için belirlenen asgari þartlar, baþka parametrelere dayanan yan hizmetlerin TEÝAÞ ve/veya daðýtým þirketi ile kullanýcý arasýnda müzakere edilmesine
engel olamaz.
(8) TEÝAÞ tarafýndan, Elektrik
Piyasasý Yan Hizmetler Yönetmeliði kapsamýnda sekonder frekans
kontrolü için seçilen ünitelere, MYTM otomatik üretim kontrol
sistemi tarafýndan gönderilecek
sinyalleri alan ve iþleyen teçhizat, baðlantý anlaþmasýndaki þartlara uygun olarak kullanýcý tarafýndan tesis edilir.
(9) Ünitenin gerilimini sabit tutan otomatik ikaz kontrol sistemi ve
gerilim regülatörü
ile ilgili olarak;
a) Ýkaz kontrol teçhizatý ve güç sistemi dengeleyicileri için teknik bilgiler
ayrýntýlý olarak baðlantý anlaþmasýnda belirtilir.
b) Sistem
kararlýlýðýna ve çalýþma aralýðýnda ikaz akýmý sýnýrlarýna uygun olarak ünitenin reaktif güç çýkýþýný sýnýrlayan reaktif güç sýnýrlayýcýlarý baðlantý anlaþmasýnda belirtildiði þekliyle tesis edilir ve ayarlanýr.
c) Gerilim
kontrolüne iliþkin olarak, sabit
reaktif güç çýkýþý kontrol modlarý ve sabit güç faktörü kontrol modlarý da dahil olmak üzere, diðer kontrol teçhizatý baðlantý anlaþmasýnda belirtilir.
ç) Ýkaz kontrol sistemi, ünite gücünün sýfýrdan tam yüke kadar yavaþ yavaþ
arttýrýlmasý durumunda, çýkýþ geriliminin önceden saptanan nominal deðerinden % 0.5 ten daha fazla deðiþmemesini saðlayabilecek hassasiyette olur.
d) Ünitenin büyük bir gerilim deðiþimine maruz kalmasý durumunda, çýkýþý otomatik gerilim regülatörü
tarafýndan kontrol edilen ikaz kontrol sistemi, jeneratör ikaz sargýsýnýn alt ve üst gerilim sýnýrlarýna 50 milisaniyeyi geçmeyecek kadar kýsa bir süre içinde ulaþabilmelidir.
e) Ünitenin, sistemde ortaya çýkabilecek 0-5 Hz
arasýndaki düþük frekanslý elektromekanik salýnýmlarýna
karþý otomatik gerilim regülatöründe elektriksel sönümleme saðlama özelliðine sahip bir güç sistemi
dengeleyicisi bulunur. Güç sistemi dengeleyicisinin ayarlarý daðýtým þirketi ile kullanýcý tarafýndan birlikte yapýlýr.
(10) Ünitelerin devreye alýnmasý veya çýkarýlmasý iþlemleri, sistemde aþýrý yüklenme ve gerilim dalgalanmalarýna yol açmadan gerçekleþtirilir.
(11) Ünitelerin TEÝAÞ’ýn daðýtým barasý
veya daðýtým sistemi ile senkronize olmasý için gerekli þartlar baðlantý anlaþmasýnda yer alýr, senkronizasyon iþlemleri MYTM ve/veya bölgesel yük tevzi merkezlerinin talimatlarý doðrultusunda gerçekleþtirilir.
Ünite frekans hassasiyeti
MADDE 15 – (1) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþi, ünitelerini 47.5-52.5 Hz aralýðý dýþýndaki frekanslardan doðabilecek zararlara karþý korumakla yükümlüdür. Bu aralýk dýþýndaki frekanslarda teçhizatýn, tesisin ve/veya
personelin güvenliði için ünitenin sistem ile baðlantýsýný kesme ve diðer her türlü tedbirin alýnmasý hususundaki yükümlülükler üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþiye aittir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Projelendirme
ve Tesis Tasarým Esaslarý
Projelendirme ve tasarýmlandýrmada
dikkate alýnacak hususlar
MADDE 16 – (1) Daðýtým tesis ve/veya teçhizatý ile daðýtým sistemine baðlanacak tesis
ve/veya teçhizatýn; projelendirme,
tasarýmlandýrma, test ve
montaj iþlemleri ilgili mevzuat, TSE, CENELEC, IEC, ve ilgili standardlar
uyarýnca yapýlýr. Projelendirme ve tasarýmlandýrma açýsýndan gerekli sistem bilgileri, talep edilmesi
halinde daðýtým þirketi tarafýndan kullanýcýya verilir.
(2) Daðýtým þirketi ve/veya kullanýcý, projelendirme ve tasarýmlandýrma iþlemlerinde aþaðýdaki hususlara uymakla yükümlüdür.
a) Daðýtým sistemine yapýlacak baðlantýlara iliþkin projelerin hazýrlanmasýnda can ve mal emniyetinin saðlanmasý esas olup; projelendirme ve tasarýmlandýrmada, tesis ve/veya teçhizatýn kýsa devre akýmýna dayanma ve kýsa devre akýmýný kesme kapasiteleri, izolasyon
seviyeleri ve aþýrý yüklenme durumlarý gibi hususlarýn dikkate alýnmasý zorunludur.
b) Daðýtým sistemine baðlanacak tesis
ve/veya teçhizatýn, Elektrik
Piyasasý Þebeke Yönetmeliðinde belirlenen gerilim ve frekans þartlarýna göre projelendirilmesi ve tasarýmlandýrýlmasý ve bu Yönetmelikte
belirlenen çalýþma sýnýrlarý içinde güvenli bir þekilde iþletilmesi kullanýcýnýn sorumluluðundadýr.
c) Daðýtým sisteminde yapýlan her türlü baðlantý ve geniþleme; gerilim
kontrolünü olumsuz yönde etkilemeyecek þekilde projelendirilir.
ç) Daðýtým sistemi tesis ve/veya teçhizatýnýn topraklanmasý ile koruyucu çoklu topraklama, TSE ve uluslararasý standardlarda yer alan hükümler kapsamýnda, ilgili mevzuat uyarýnca "dokunma ve adým" gerilimini
güvenli düzeyde tutacak ve dönen akýmlarý azaltacak þekilde yapýlýr. Daðýtým sisteminde gerçekleþtirilecek her türlü topraklama, ancak daðýtým þirketi yetkililerinin denetiminde gerçekleþtirilir. Kullanýcýya ait tesis ve/veya teçhizatýn birden fazla enerji kaynaðýndan beslenmesi
durumunda kullanýcý; topraklanmýþ nötr noktalarý arasýnda, toprak akýmlarýnýn oluþmasýný önlemekle veya oluþtuðu takdirde bu akýmlarýn can ve mal emniyeti bakýmýndan olumsuz etkilerini sýnýrlamaya yönelik önlemleri almakla yükümlüdür,
d) Kullanýcý tesislerinde, daðýtým sistemi ile koruma koordinasyonunun saðlanabilmesi için yük karakteristiklerine uygun, baðlantý kesme hýzý ve seçiciliði ayarlanabilen
koruma teçhizatý kullanýlýr. Kullanýcý mülkiyetindeki tesis ve/veya teçhizata ait koruma donanýmýnýn seçiciliðinin, daðýtým sisteminde yer alan tesis ve/veya teçhizatýn korumasý ile uyumlu olmasý esastýr. Kullanýcý; tesis ve/veya teçhizatýna ait koruma
sistemi için yaptýðý projelendirme
ve tasarýmlandýrmada aþaðýdaki hususlarý dikkate alýr.
1) Tesis
ve/veya teçhizatý koruyacak teçhizatýn açma süre ve akýmlarýnýn TEÝAÞ ve daðýtým þirketi tarafýndan belirlenen süre ve akýmlarýn altýnda olmasý.
2) TEÝAÞ’ýn
daðýtým barasýnda
ve daðýtým sisteminde otomatik tekrar kapama veya kademeli açma/kapama iþlemlerinin yapýlabileceði.
3) Tesis, teçhizat ve personelin daðýtým sistemindeki kýsa devre olaylarýna karþý etkilenmesini önleyecek bir þekilde iþletilmesi.
(3) Kullanýcý mülkiyeti sýnýrlarý içindeki koruma sistemlerinin iþletme zamanlarý, seçicilikleri, açma kapasiteleri ve
hassasiyetleri gibi hususlar baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarý kapsamýnda düzenlenir. Kullanýcý yük karakteristiðinin ek koruma
gerektirmesi durumunda, TEÝAÞ ve daðýtým þirketi, gerekli koruma teçhizatýnýn ilgili standardlara göre kullanýcý tarafýndan kurulmasýný talep eder. Kullanýcý, daðýtým þirketinin onayý olmaksýzýn, kendi mülkiyet sýnýrlarý içinde de olsa, kýsa devre akýmlarýný sýnýrlayýcý teçhizat tesis edemez. Kullanýcý, kendi mülkiyet sýnýrlarý içinde tesis edilmiþ koruma teçhizatýnýn güvenli þekilde iþletilmesinden sorumludur.
(4) Kullanýcý; TEÝAÞ ve daðýtým þirketinden gerekli onaylarý almak kaydýyla, daðýtým þirketi ile arasýnda sistem özelliklerine uygun bir veri iletiþim sistemi
kurabilir.
Kullanýcý mülkiyetindeki tesis veya teçhizat
MADDE 17 – (1) Kullanýcý mülkiyetindeki tesis ve/veya teçhizat, 16 ncý
maddede yer alan kriterlere uygun olarak
projelendirilir ve tesis edilir
Kompanzasyon
sistemleri
MADDE 18 – (1) Daðýtým þirketi ve kullanýcý, mevzuat hükümleri uyarýnca tesislerinde
uygun kompanzasyon tesislerini kurmakla yükümlüdür.
(2) Kullanýcýlar tarafýndan yapýlacak her türlü kompanzasyon ve/veya
reaktör uygulamalarý daðýtým þirketinin onayý ile gerçekleþtirilebilir.
(3) Daðýtým þirketi, bir kompanzasyon
tesisini;
a) Kontrol ve açma/kapama donanýmýnýn, kompanzasyon için uygun akým kapasitesine sahip olmasý,
b) Daðýtým sisteminin ve diðer kullanýcýlarýn iþletme þartlarýný olumsuz yönde etkilememesi,
yönlerinden
inceleyerek onaylar.
(4) Kompanzasyon tesisinin daðýtým þirketi tarafýndan onaylanmýþ ve devreye alýnmýþ olmasý; tesislerde sonradan
ortaya çýkabilecek rezonans, harmonik bozulma, gerilim yükselmesi gibi hizmet kalitesini bozan durumlarýn giderilmesi hususundaki kullanýcý sorumluluðunu ortadan kaldýrmaz.
Baðlantý noktasýndaki kýsa devre
gücü
MADDE 19 – (1) Kullanýcýnýn baðlantý noktasýndaki tesis
ve/veya teçhizatýnýn kýsa devre dayaným güçleri, daðýtým sisteminin baðlantý noktasýndaki kýsa devre gücünden daha düþük olamaz. AG
seviyesinden yapýlan baðlantýlarda, koruma teçhizatýnýn kýsa devre dayaným güçlerinin seçiminde, hatlardaki olasý gerilim düþümü de göz önüne alýnýr.
(2) Daðýtým þirketi, sistemini projelendirirken, kullanýcý teçhizatýndan dolayý kýsa devre seviyesinde meydana gelebilecek artýþlarý dikkate alýr. Söz konusu deðerlendirmelerin yapýlabilmesi için baðlantý noktasýndaki tahmini kýsa devre seviyesi ile reaktans/rezistans
oraný taraflar arasýnda belirlenir.
Uzaktan ölçme ve kontrol
MADDE 20 – (1) Ýlgili daðýtým þirketinin gelir/tarife düzenlemesi çerçevesinde onaylanarak yatýrým planýnda yer almasý halinde, daðýtým sistemine ait uzaktan ölçme ve/veya kontrol sistemleri daðýtým þirketi tarafýndan kurulur ve iþletilir.
(2) Taraflar
arasýnda anlaþmaya varýlmasý halinde, kullanýcýya ait açma/kapama teçhizatý da ilgili daðýtým þirketi tarafýndan kontrol
edilebilir ve iþletilebilir. Mülkiyeti kullanýcýya ait olan bu tesis ve/veya teçhizat için gerekli kontrol ara yüzünün temin edilmesi kullanýcýnýn sorumluluðundadýr.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Daðýtým Sistemi Planlamasý
Daðýtým þirketinin yükümlülüðü
MADDE 21 – (1) Daðýtým þirketi; lisansý kapsamýndaki daðýtým bölgesinde elektriðin daðýtým sistemine giriþinden tüketim noktalarýna iletilmesine kadar olan tüm aþamalarda, enerji akýþýnýn gerçek zamanlý olarak izlenmesi,
sisteme iliþkin ihbarlarýn alýnmasý ve sonuçlandýrýlmasý ve koruyucu bakým onarým hizmetlerinin planlanmasý ile uygulanmasý konularýnda gerekli iletiþim alt yapýsýný kurmakla yükümlüdür.
(2) Daðýtým þirketi, 4/4/2006 tarihli
ve 26129 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Elektrik Enerjisi Talep Tahminleri Hakkýnda Yönetmelik hükümleri uyarýnca talep tahminlerini hazýrlamakla yükümlüdür. Talep tahminleri doðrultusunda yatýrým planýný hazýrlar.
Planlama esaslarý
MADDE 22 – (1) Daðýtým sistemi yatýrým planý, aþaðýdaki esaslar dikkate alýnarak planlanýr.
a) Talep
tahminleri esas alýnmak suretiyle talebin karþýlanmasý.
b) Teknolojik
geliþmelere ve talepteki deðiþimlere karþý esneklik.
c) Hizmetin
kalitesi.
ç) Düþük maliyetle yüksek hizmet
kalitesinin saðlanmasý.
d) Teknik kayýp, kaçak ve bedelsiz tüketim oranlarý.
e) Ýletim sistemi yatýrým planý ile eþgüdümün saðlanmasý.
Plan dönemi
MADDE 23 – (1) Daðýtým þirketi tarafýndan hazýrlanarak Kurul tarafýndan onaylanan yatýrým planý, Elektrik Piyasasý Tarifeler Yönetmeliði ve ilgili tebliðleri çerçevesinde yürürlüðe konulan uygulama dönemi süresi için uygulanýr.
Sistem veri tabaný ve güncellenmesi
MADDE 24 – (1) Daðýtým þirketi, daðýtým bölgesindeki tüm tesis ve/veya teçhizatý gösteren bir veri tabaný oluþturur ve yatýrýmlara iliþkin birim
maliyetleri güncelleyerek bu veri tabanýna kaydeder. Bu bilgi ve belgeler talep edildiði takdirde, rapor halinde Kuruma sunulur.
BEÞÝNCÝ KISIM
Daðýtým Sisteminin Ýþletilmesi
BÝRÝNCÝ BÖLÜM
Kullanýcý Faaliyetlerinin Ýzlenmesi
Ýzleme
MADDE 25 – (1) Daðýtým þirketi, kullanýcý faaliyetlerini ilgili mevzuata uygunluk açýsýndan izleme hakkýna sahiptir. Daðýtým þirketi tarafýndan yürütülen izleme sonucunda, kullanýcý faaliyetlerinde baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarý hükümlerine aykýrý bir durumun tespit edilmesi halinde, ilgili mevzuat hükümleri doðrultusunda kullanýcýya gerekli tedbirler uygulanýr.
Hizmet kalitesine iliþkin þikayetlerin izlenmesi
MADDE 26 – (1) Hizmet kalitesine iliþkin þikayetlerle ilgili olarak daðýtým þirketi tarafýndan ilgili kullanýcýlarýn baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarý çerçevesinde aþaðýdaki iþlemler yürütülür.
a) Daðýtým þirketi, daðýtým sisteminin çeþitli noktalarýnda, hizmet
kalitesine iliþkin izleme faaliyeti yürütür. Periyodik ve/veya talebe baðlý olarak yürütülen izleme faaliyetlerine ilgili kullanýcýlarýn temsilcileri de katýlabilir.
b) Daðýtým þirketi tarafýndan izleme
faaliyeti kapsamýnda yapýlan ölçüm ve testler sonucunda, baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarýnda yer alan
teknik þart ve kriterlerin ihlal
edilmiþ olduðunun tespit
edilmesi halinde, sonuçlar ve alýnmasý gereken tedbirler hususunda ilgili kullanýcýlar daðýtým þirketi tarafýndan yazýlý olarak bilgilendirilir.
c) Taraflardan
birinin izleme faaliyeti kapsamýnda yapýlan ölçüm ve testlerin tekrarlanmasýný talep etmesi halinde ölçüm ve testler tekrarlanýr. Tekrarlanan ölçüm ve testlere ilgili kullanýcýlarýn temsilcileri katýlabilir.
Tekrarlanan ölçüm ve testler sonucunda da, baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarýnda yer alan
teknik þart ve kriterlerin ihlal
edilmiþ olduðunun tespit edilmesi
halinde, kusurlu taraf bu durumun gecikmeksizin ortadan kaldýrýlmasýndan sorumludur. Tekrarlanan ölçüm ve testlerin masraflarý talep sahibi tarafýndan karþýlanýr.
ç) Ýlgili kullanýcýlar, kusurlu durumlarýný, daðýtým þirketi tarafýndan yapýlan yazýlý bildirim tarihinden itibaren en geç otuz gün içerisinde ortadan kaldýrýr. Bu süre, daðýtým þirketi tarafýndan kusurun
niteliðine baðlý olarak uzatýlabilir. Öngörülen süre zarfýnda kusurun ortadan kaldýrýlmamasý halinde, ilgili kullanýcýlara ait tesislerin daðýtým sistemi ile olan baðlantýsý kesilir.
Baðlantý gücünün aþýlmasýna iliþkin
izleme faaliyeti
MADDE 27 – (1) Kullanýcý; baðlantý anlaþmasýnda yer alan güç sýnýrýný aþamaz. Daðýtým þirketi; kullanýcýnýn baðlantý noktasýndaki aktif ve
reaktif güçlerin, baðlantý anlaþmasýnda yer alan sýnýrlar içinde kalýp kalmadýðýný izleme hakkýna sahiptir. Baðlantý güç sýnýrlarýný aþan kullanýcýya, daðýtým þirketi tarafýndan Elektrik
Piyasasý Tüketici Hizmetleri Yönetmeliði hükümleri çerçevesinde baðlantý anlaþmasýnda düzenlenmiþ bulunan yaptýrýmlar uygulanýr.
(2) Kullanýcý; masraflarý kendisine ait
olmak kaydýyla güç ölçümünün tekrarlanmasýný talep edebilir.
ÝKÝNCÝ BÖLÜM
Talep Kontrolü
Talep kontrolü esaslarý
MADDE 28 – (1) Sistem frekansýný, Elektrik Piyasasý Þebeke Yönetmeliðinde belirtilen frekans aralýðýnda tutmak için üretim kapasitesinin yetersiz olmasý durumunda, TEÝAÞ koordinasyonunda daðýtým þirketi tarafýndan aþaðýda belirtilen esaslar çerçevesinde talep kontrolü uygulanýr.
a) Daðýtým þirketi tarafýndan yapýlan talep kontrolü.
b) TEÝAÞ tarafýndan iletim
sisteminin geriliminin düþürülmesi.
c) Frekans röleleri ile yükün otomatik olarak kesilmesi.
(2) Daðýtým þirketleri; TEÝAÞ tarafýndan, kullanýcýlarýn görüþü alýnarak hazýrlanan talep
kontrolü prosedürüne uymakla yükümlüdür.
Daðýtým þirketi tarafýndan yapýlan talep kontrolü
MADDE 29 – (1) Daðýtým þirketi, TEÝAÞ ile yaptýðý anlaþma çerçevesinde kendi talep kontrolünü yapabilir. Bu kapsamdaki daðýtým þirketlerine, TEÝAÞ tarafýndan ayrýca talep kontrolü uygulanmaz.
(2) Talep, daðýtým þirketinin kabul etmesi halinde talep kesilmesine
gerek kalmaksýzýn TEÝAÞ tarafýndan sistem
gerilimi düþürülerek de azaltýlabilir.
a) Planlý dönüþümlü talep kontrolü: Sistemin tamamýnda veya önemli bir kýsmýnda arzýn talebi karþýlayamama durumunun
devam etmesi halinde mevcut arz, eþit taraflar arasýnda ayrým gözetmeksizin daðýtým þirketi tarafýndan tüketiciler arasýnda paylaþtýrýlýr. Bu paylaþým, tüketicilerin taleplerinin kesilmesini içeren bir program çerçevesinde TEÝAÞ koordinasyonunda dönüþümlü olarak yapýlýr.
b) Acil talep
kontrolü: Sistemin tamamýnda veya önemli bir kýsmýnda, arz talep dengesinin arz tarafýnda beklenmeyen bir eksiklik, iletim veya daðýtým kýsýtlarý nedeniyle, daha yaygýn olarak yük atýlmasýný veya sistemin kabul edilemez derecede düþük gerilim ve frekans seviyelerinde iþletilmesini önlemek için el ile acil talep kontrolü uygulanýr. Bu talep kontrolü, TEÝAÞ veya daðýtým þirketi tarafýndan önceden hazýrlanan bir program dahilinde
uygulanabilir.
Talebin düþük frekans
rölesi ile kesilmesi
MADDE 30 – (1) Düþük frekans röleleri ile talebin otomatik olarak kesilmesi, kýsa dönemli bir arz talep dengesizliðini ortadan kaldýrmak için yapýlýr. Sistem frekansýnýn önceden belirlenen deðerlere düþmesi durumunda talep, düþük frekans röleleri ile otomatik olarak kesilir. Sistemdeki 49.0,
48.8, 48.6, 48.4 Hz olarak belirlenmiþ frekans
kademeleri için TEÝAÞ eþit taraflar arasýnda ayrým gözetmeksizin yýl içinde belli aralýklarla rotasyon yapar.
Talep kontrolünden
kullanýcýlarýn haberdar edilmesi
MADDE 31 – (1) Talep kontrolünden etkilenmesi
muhtemel taraflar, daðýtým þirketi tarafýndan baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarýnda yer alan usul
ve esaslar çerçevesinde mümkün olduðu takdirde önceden haberdar
edilir. Kullanýcýnýn talep kontrolü uygulamalarýna iliþkin hak ve yükümlülükleri baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarý kapsamýnda düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ýþletme Ýletiþimi
Ýþletme iletiþimi
MADDE 32 – (1) Daðýtým þirketi ve kullanýcýlar; aþaðýdaki yöntem ve usullere göre, iþletme faaliyetleri ve olaylara iliþkin bilgileri birbirlerine iletir.
a) Sistemin iþletilmesiyle ilgili olarak daðýtým þirketi tarafýndan yürütülen planlý bir faaliyetin,
kullanýcýnýn tesisini veya sistemini öngörülenden farklý þekilde iþletmesini gerektirmesi durumunda, kullanýcý daðýtým þirketi tarafýndan gecikmeden
haberdar edilir.
b) Kullanýcý tarafýndan gerçekleþtirilen; kullanýcýnýn sistemi veya tesisini iþletmesiyle ilgili planlý bir faaliyetin,
daðýtým sisteminin öngörülenden farklý bir þekilde iþletilmesini gerektirmesi durumunda, daðýtým þirketi, kullanýcý tarafýndan gecikmeden haberdar edilir. Daðýtým þirketi ise bu durumdan etkilenebilecek diðer kullanýcýlara bildirimde bulunur.
c) (a) ve (b)
bentlerinde belirtilen durumlardan birinin meydana gelmesi halinde, buna
iliþkin muhtemel riskler ve sonuçlarý taraflarca yapýlan bildirimlerde
ayrýntýlý olarak yer alýr. Bu bildirimler,
bildirimde bulunulan tarafa riskin deðerlendirilebilmesi
ve bundan kaynaklanan problemlerin çözülebilmesi için yeterli süre tanýyacak þekilde gönderilir.
ç) Sistemde; personel hatasý ve/veya teçhizatýn hatalý çalýþmasýndan dolayý ortaya çýkan arýza, hatalý iþletme gibi plan dýþý olaylara veya normal iþletme þartlarýndan ayrýlmaya yol açan herhangi bir olaya iliþkin bildirimler yazýlý bildirim yapýlmasý için yeterli zamanýn olmadýðý hallerde; olayýn meydana gelmesinin ardýndan otuz dakika içinde sözlü olarak yapýlýr. Daha sonra, faks, e-posta veya posta yoluyla yazýlý olarak teyit edilir.
Önemli olaylar ve bildirim yükümlülüðü
MADDE 33 – (1) Sistem gerilim ve frekansýnýn normal iþletme sýnýrlarýnýn dýþýna çýkmasý, daðýtým sistemi kararsýzlýðý, teçhizatýn aþýrý yüklenmesi, baðlantýlarýn el ile veya otomatik olarak kesilmesi ve bunlarýn sonucunda kiþi ve/veya kamu haklarýna zarar veren
olaylar önemli olay olarak kabul edilir.
(2) Kullanýcýnýn daðýtým þirketine bildirdiði bir olayýn, daðýtým sistemi üzerinde önemli bir etkisi olduðuna daðýtým þirketi tarafýndan karar
verilmesi halinde, daðýtým þirketi kullanýcýdan önemli olay raporunu yazýlý olarak hazýrlamasýný talep edebilir. Bu rapor talep edildikten sonraki
ilk iþ günü Ek-3’e uygun olacak þekilde hazýrlanýr ve daðýtým þirketine gönderilir.
Önemli olaylarýn incelenmesi
MADDE 34 – (1) Önemli olaylarýn; sistem ve kullanýcý tesis ve/veya teçhizatý üzerindeki etkileri, sebep ve sonuçlarý ilgili taraflarýn katýlýmý ile ortak olarak araþtýrýlýr. Ýlgili taraflar; araþtýrmanýn þekli, usul ve esaslarý ve diðer hususlar hakkýnda araþtýrmaya baþlamadan önce mutabakata varýrlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eriþim ve Çalýþma Güvenliði
Eriþim
MADDE 35 – (1) Kullanýcýlarýn veya daðýtým þirketinin mülkiyeti veya
sorumluluðundaki sahalara eriþime iliþkin hükümler, daðýtým þirketi ile kullanýcý arasýnda yapýlan baðlantý anlaþmasýnda yer alýr.
(2) Daðýtým þirketi ve kullanýcý tarafýndan iþletme sýnýrlarýnda yer alan tesis ve/veya teçhizatýn bakým/onarýmý, iþletilmesi ve korunmasý ile ilgili olarak
yetki ve sorumluluðun hangi tarafta olduðunu belirleyen bir
yetki çizelgesi taraflarca hazýrlanýr ve baðlantý anlaþmasýnda belirtilir. Bu çizelge taraflarýn kayýtlarýnda ve iþletme sýnýrlarýndaki yerlerde hazýr bulundurulur.
Çalýþma güvenliði esaslarý
MADDE 36 – (1) Daðýtým þirketi ve kullanýcý; mevzuat hükümleri çerçevesinde, daðýtým sisteminde veya kullanýcý tesis ve/veya teçhizatý üzerinde çalýþan personelin saðlýðýnýn ve can güvenliðinin korunmasýna iliþkin usul ve
esaslarý kapsayan çalýþma güvenliði yönetim sistemleri oluþturur. Bu sistemler, personelin güvenliðinin saðlanmasý için alýnmasý gereken tedbirleri ve taraflarýn bu husustaki
yetki ve sorumluluklarýný kapsar. Yetkilendirmelerde; daðýtým sisteminde veya kullanýcý tesis ve/veya teçhizatý üzerinde yürütülecek çalýþmanýn sýnýfý, çalýþanýn mesleki ehliyeti, ehliyet sýnýfý ve bu ehliyetin, tesisin hangi bölümleri için geçerli olduðu dikkate alýnýr.
Çalýþma güvenliði eðitimi
MADDE 37 – (1) Daðýtým þirketi ve kullanýcý tarafýndan daðýtým sisteminde veya kullanýcý tesis ve/veya teçhizatý üzerinde çalýþan personele, her iki yýlda bir çalýþma güvenliði yönetim sistemi eðitimi verilir.
(2) Eðitim sonunda yapýlan sýnavda baþarýlý olan personele çalýþacaðý tesis ve/veya teçhizatýn gücüne ve gerilim seviyesine göre sýnýf ve yetkisini belirleyen güvenlik yönetimi sertifikasý verilir. Daðýtým sisteminin veya kullanýcý tesis ve/veya teçhizatýnýn belli bir bölümünde ancak bu bölge için gerekli olan sertifika türüne sahip personel çalýþtýrýlabilir.
(3) Kullanýcýnýn çalýþma güvenliði yönetimi eðitim programýnýn kapsamý, süresi ve görevlendirilen eðitim personeli daðýtým þirketi tarafýndan onaylanýr.
Ýþletme sýnýrlarýnda güvenlik yönetimi
MADDE 38 – (1) Daðýtým sistemi ile kullanýcý tesisleri ve/veya iletim sistemi arasýndaki iþletme sýnýrlarýnda veya ortak sorumluluðun bulunduðu yerlerde uygulanacak güvenlik yönetimi sistemine iliþkin hususlar baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarý kapsamýnda düzenlenir.
(2) Ýþletme sýnýrlarý veya ortak sorumluluðun bulunduðu yerler için daðýtým þirketi, ilgili kullanýcý ve TEÝAÞ tarafýndan; mülkiyet, sorumluluk ve yetki paylaþýmýna iliþkin olarak müþterek bir program
hazýrlanýr. Bu yerlerdeki iþletme programlarý ve çizelgeler daðýtým þirketinin, ilgili kullanýcýnýn ve TEÝAÞ’ýn kayýtlarýna geçirilir. Ýþletme programlarýnýn, baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmalarýný ve tesisin gerçek durumunu yansýtýp yansýtmadýðý taraflarca müþtereken kontrol edilir ve onaylanýr.
Saha ve çevre güvenliði
MADDE 39 – (1) Daðýtým þirketi ve kullanýcý tarafýndan, saha güvenliðinin ve emniyetinin saðlanmasý için gerekli düzenlemeler yapýlýr ve buralarda çalýþacak personel muhtemel tehlikeler hakkýnda uyarýlýr.
(2) Daðýtým þirketi ile kullanýcýlar yaptýklarý çalýþmalarda çevre korunmasýna yönelik gerekli tedbirleri alýrlar.
(3) Daðýtým þirketi ve kullanýcý tarafýndan çalýþma güvenliði yönetim sisteminden sorumlu olarak tam zamanlý çalýþan uzman kiþi veya kiþiler istihdam edilir.
(4) Daðýtým þirketi ve kullanýcý tarafýndan; daðýtým sisteminde veya kullanýcý tesis ve/veya teçhizatý üzerinde gerçekleþtirilecek her türlü faaliyetin ve alýnacak güvenlik önlemlerinin izlenmesini ve rapor edilmesini saðlayan bir dokümantasyon sistemi kurulur.
BEÞÝNCÝ BÖLÜM
Acil Durum Yönetimi
Acil durum yönetim
planý
MADDE 40 – (1) Sistemin tamamen veya kýsmen istem dýþý enerjisiz kalmasý durumunda,
sistemin kademeli olarak enerjilendirilmesine yönelik acil durum yönetim planlarý daðýtým þirketi tarafýndan hazýrlanýr.
Oturan sistemin toparlanmasý
MADDE 41 – (1) Kýsmen veya tamamen
oturmuþ durumdaki sistem, MYTM ve/veya bölgesel yük tevzi merkezleri tarafýndan toparlanýr. Sisteme YG seviyesinden baðlý kullanýcýlarýn toparlanma çalýþmalarýna katýlým þekli ve yükümlülükleri, MYTM ve/veya bölgesel yük tevzi merkezleri koordinasyonunda, daðýtým þirketi tarafýndan belirlenir ve
bu husus baðlantý ve/veya sistem kullaným anlaþmasýnda yer alýr.
(2) Daðýtým sistemi MYTM ve/veya bölgesel yük tevzi merkezleri koordinasyonunda daðýtým þirketi tarafýndan kademeli
olarak ve belirlenen sýraya göre enerjilendirilir.
(3) Toparlanma
iþlemi esnasýnda MYTM ve/veya bölgesel yük tevzi merkezleri tarafýndan verilen talimatlar daðýtým þirketleri için, daðýtým þirketleri tarafýndan verilen
talimatlar ise kullanýcýlar için baðlayýcýdýr.
(4) Daðýtým þirketi ve kullanýcýlar tarafýndan, toparlanma çalýþmalarý esnasýnda sistemi ve
tesisleri yönetebilecek düzeyde mesleki eðitim ve ehliyete sahip personel görevlendirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Numaralandýrma ve Adlandýrma
Mevcut tesis veya teçhizatýn numaralandýrýlmasý
MADDE 42 – (1) Kullanýcý mülkiyeti sýnýrlarý içindeki tesis ve/veya teçhizatýn güvenli bir þekilde iþletilmesini ve hata riskinin asgari düzeye indirilmesini
saðlamak amacýyla, tüm tesis ve/veya teçhizat daðýtým þirketi ile kullanýcý arasýnda varýlan mutabakata göre numaralandýrýlýr ve/veya adlandýrýlýr. Kullanýcý mülkiyeti sýnýrlarýndaki tesis ve/veya teçhizat üzerine bu numara ve/veya adlarý gösteren etiketler asýlýr. Bu etiketler, üzerlerindeki yazýlar iklim ve çevre þartlarýndan
etkilenmeyecek þekilde imal, tesis ve muhafaza edilir. Bu numara
ve/veya adlar tüm iþletme þemalarýnda ve dokümanlarda ayný þekilde yer alýr ve bu dokümanlarýn kopyalarý ilgili taraflara daðýtýlýr.
(2) Mevcut
tesis ve/veya teçhizatýn numaralarý ve/veya adlarý, gerekmesi durumunda, karþýlýklý mutabakat ile deðiþtirilebilir.
Yeni tesis veya teçhizatýn numaralandýrýlmasý
MADDE 43 – (1) Daðýtým þirketi veya kullanýcýnýn, iþletme sýnýrlarýnda yeni bir tesis ve/veya teçhizat tesis etmeyi talep etmesi halinde, bu tesis ve/veya teçhizata verilecek yeni numaralar ve adlar daðýtým þirketi tarafýndan ilgili
taraflara yazýlý olarak bildirilir. Yapýlan bu bildirimde, kurulacak tesis ve/veya teçhizatýn iþletme þemalarýndaki numaralarý ve adlarý yer alýr. Bildirim, tesis ve/veya teçhizatýn tesis edilmesinden en az üç ay önce ilgili taraflara gönderilir.
Taraflar, bildirimi aldýklarýný on beþ gün içinde teyit ederler. Numaralar ve adlar iþletme þemalarýna ve dokümanlara eklenir ve revize edilmiþ dokümanlarýn kopyalarý taraflara daðýtýlýr.
YEDÝNCÝ BÖLÜM
Sistem Testleri
Sistem testleri
MADDE 44 – (1) Sistem testleri; daðýtým sisteminde normal iþletme koþullarýnýn dýþýnda bir çalýþma þeklinin kontrollü olarak yapýldýðý, etkilerinin ve sonuçlarýnýn incelendiði testlerdir.
(2) Sistem
testlerinde; sistem güvenliði ile can ve mal
emniyetinin saðlanmasý için gereken her türlü önlem alýnýr.
(3) Daðýtým þirketi, sistem testlerinin yürütülmesinden ve koordinasyonundan sorumludur.
(4) Daðýtým þirketi, iletim sistemi üzerinde etkisi olabilecek sistem testlerini TEÝAÞ ile koordineli olarak gerçekleþtirir.
Test talebinin bildirilmesi ve test ekibi
MADDE 45 – (1) Daðýtým þirketinin veya kullanýcýnýn, sistemi veya kullanýcýlarý etkileme ihtimali olan bir sistem testi yapýlmasýný talep etmesi halinde, daðýtým þirketi testten etkilenme ihtimali olan kullanýcýlarý belirler ve testten etkilenebilecek kullanýcýlara test hakkýnda aþaðýdaki bilgileri içeren yazýlý bir ön bildirimde
bulunur:
a) Testin amacý.
b) Testin
mahiyeti.
c) Önerilen test tarihi.
ç) Testin gerekliliði.
d) Test
edilecek tesis ve/veya teçhizatýn mevcut durumu.
e) Testten
etkilenmesi muhtemel kullanýcýlar ve adresleri.
(2) Yazýlý ön bildirim kapsamýnda; kullanýcýlarýn bildirim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde test ve etkileri ile öngörülen test tarihine iliþkin görüþlerini ve teste katýlacak
temsilcilerinin isimleri, görev, unvan ve yetkilerini bildirmeleri istenir.
(3) Kullanýcýlardan gelen görüþ ve öneriler çerçevesinde testin yapýlacaðý tarih ve test ekibi daðýtým þirketi tarafýndan belirlenerek
kullanýcýlara bildirilir.
(4) Test ekibi,
oluþturulmasýndan itibaren onbeþ gün içerisinde toplanýr ve aþaðýdaki hususlarý dikkate alarak
bir test programý hazýrlar.
a) Testin iþletmede yol açacaðý ekonomik kayýplar ve güvenlik ile ilgili riskler.
b) Testin daðýtým þirketi veya TEÝAÞ tarafýndan tesis ve/veya teçhizatýn bakým onarým amacý ile devre dýþý býrakýldýðý tarihte yapýlabilme veya diðer testlerle birleþtirilebilme olanaðý.
c) Testin diðer üretim faaliyeti gösteren tüzel kiþilerin programlarý ve yük daðýtým faaliyetleri üzerinde yaratacaðý muhtemel etkiler.
(5) Hazýrlanan test programý çerçevesinde test gerçekleþtirilir.
ALTINCI KISIM
Çeþitli ve Son Hükümler
Atýflar
MADDE 46 – (1) 19/2/2003 tarihli ve
25025 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Elektrik Piyasasý Daðýtým Yönetmeliðine yapýlan atýflar bu Yönetmeliðe yapýlmýþ sayýlýr.
Yürürlükten kaldýrýlan yönetmelik
MADDE 47 – (1) 19/2/2003 tarihli ve
25025 sayýlý Resmî Gazete’de yayýmlanan Elektrik Piyasasý Daðýtým Yönetmeliði yürürlükten kaldýrýlmýþtýr.
Yürürlük
MADDE 48 – (1) Bu Yönetmelik yayýmý tarihinde yürürlüðe girer.
Yürütme
MADDE 49 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasasý Düzenleme Kurumu Baþkaný yürütür.
Yönetmeliðin ekleri için týklayýnýz
|