Orman
ve Su İşleri Bakanlığından:
YÜZEYSEL
SULAR VE YERALTI SULARININ İZLENMESİNE
DAİR
YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Esaslar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı, ülke genelindeki bütün yüzeysel sular ve yeraltı sularının miktar, kalite
ve hidromorfolojik unsurlar bakımından mevcut
durumunun ortaya konulması, suların ekosistem bütünlüğünü esas alan bir
yaklaşımla izlenmesi, izlemede standardizasyonun ve izleme yapan kurum ve
kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanmasına yönelik usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, jeotermal kaynaklar ve deniz suları hariç, kullanım maksadına bakılmaksızın
su kaynaklarının denize döküldüğü noktalardaki kıyı suları dahil, diğer kıyı suları hariç kıta içi yüzeysel,
yeraltı, geçiş ve doğal mineralli suların izlenmesine ilişkin hususları
kapsar.
(2) Bu Yönetmelikte bulunmayan ancak kurumların kendi
görev ve yetkileri kapsamında yapmaları gereken gözlem ve ölçümler, bu
Yönetmeliğe tabi değildir.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, 29/6/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman
ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 9 uncu maddesi,
18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci
maddesinin (u) bendi ve 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9
uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen,
a) Akım gözlem istasyonu (AGİ): Akarsu en kesitindeki su
seviye değişimi gözlemlerinin ve debi ölçümlerinin yapılmasını mümkün
kılan, hidrometrik aletlerle donatılmış ve
yardımcı cihazlarla desteklenmiş tesisi,
b) Akifer: Yeterli miktarda
yeraltı suyu akışına ya da içerdiği yeraltı suyunun kullanılmasına izin
veren gözeneklilik ve geçirgenliğe sahip litolojik birimleri,
c) Araştırmacı izleme: Çevresel hedeflere ulaşamama
sebebinin ve kazara, kasten, doğal afet veya diğer sebeplerle oluşan
kirliliğin boyutunun ve etkisinin belirlenmesi maksadıyla yapılan izlemeyi,
ç) Arka plan seviyesi: Bir maddenin, insan faaliyetleri
sebebiyle bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde bozulmuş su kütlesindeki konsantrasyonu veya gösterge değerini,
d) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nı,
e) Belirli kirletici: Su kütlesine, kalitesini olumsuz
yönde etkileyebilecek miktarda deşarj edilen ve yüzeysel su kütlesinin iyi ekolojik duruma ulaşması için çevresel kalite standardı
belirlenmiş olan madde veya madde gruplarını,
f) Biyolojik izleme: Su kütlesinin genel durumunun
belirlenmesi maksadıyla suda yaşayan canlıların periyodik olarak
örneklemesini ve analizini,
g) Büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi: İnsan
faaliyetlerinin yol açtığı fiziksel değişikliklerin bir sonucu olarak
özellik bakımından önemli ölçüde değişmiş yüzeysel su kütlesini,
ğ) Çevresel akış: Su kullanımının ve düzenlenen
akımların olduğu nehir, sulak alan veya kıyı bölgelerdeki ekosistemin
korunması ve ekosistemin insan ve diğer canlılara sunduğu hizmetlerin
sürekliliği için gerekli asgari su debisini,
h) Çevresel hedef: Bir su kütlesindeki sucul canlıların
en yüksek mertebede korunması için kimyasal, fiziko-kimyasal,
ekolojik, hidromorfolojik
ve miktar açısından su kütlesinin ulaşabileceği en iyi su durumunu,
ı) Çevresel kalite standardı: Belli bir kirleticinin ya
da kirletici gruplarının suda, dip çökeltisinde veya biyotada
insan sağlığı ve çevreyi korumak için aşmaması gereken konsantrasyonlarını,
i) Çok iyi su durumu: Referans şarta eşdeğer veya çok az
değişikliğe uğramış su durumunu,
j) Debi: Bir akarsu kesitinden birim zamanda geçen suyun
hacmini,
k) Doğal mineralli su:
Yerkabuğunun farklı derinliklerinde, uygun jeolojik şartlarda tabii olarak
meydana gelen bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne çıkan veya
çıkartılan, mineral muhtevası ve diğer bileşenleri ile tanımlanan, toplam
mineral muhtevası 1000 mg/L ve daha yüksek olan; tedavi, şifa amaçlarıyla
da kullanılan içmece suyu, şifalı su ve benzeri adlarla anılan soğuk ve
sıcak doğal suları,
l) Doğal su kütlesi: Değişikliğe uğramamış ya da tabii
durumundan çok az değişikliğe uğramış su kütlesini,
m) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
n) Ekolojik durum: Yüzeysel sular ile ilişkilendirilen
su ekosistemlerinin yapı ve işleyişini,
o) Ekosistem: Belli bir alanda bulunan canlılar ile bu
canlıların etkileşim içerisinde bulunduğu fiziksel çevreyi,
ö) En kesit: Akarsu yatağında akış yönüne dik olan
kesiti,
p) Geçiş suları: Nehir ağızları civarındaki, kıyı
sularına yakın olmaları ancak aynı zamanda tatlı su akıntılarından önemli
ölçüde etkilenmeleri neticesinde kısmen tuzlu olma özelliğine sahip
yüzeysel su kütlelerini,
r) Gerçek zamanlı izleme: Havzalarda belirlenmiş
örnekleme noktalarında, otomatik cihazlar vasıtasıyla sürekli ölçülen
parametrelerin değerlerini ve zamanla değişimini uzaktan izlemeyi mümkün
kılan ölçüm sistemini,
s) Genel amaçlı izleme: Su kütleleri üzerinde tabii
şartlardan ve insan faaliyetlerinden kaynaklanan uzun vadeli
değişikliklerin değerlendirilmesi maksadıyla yapılan izlemeyi,
ş) Hassas alan: Tabiatın ve
biyolojik çeşitliliğin korunmasında önemli fonksiyonlara haiz, sahip olduğu
değerlerin tabii hali ile muhafaza edilmesi vazgeçilmez önem taşıyan ve
tehlikeye maruz kalması muhtemel, ekosistem bütünlüğüne sahip veya
ekosistemler arası doğal bağlantı sağlayan sulak alan, dağ, deniz ve kıyı
ekosistemi, peyzaj koruma alanı, mikro klimatik
alanlar, ekosistemler ve mağaraları,
t) Hassas su alanı: Ötrofik
olduğu belirlenen veya gerekli tedbirler alınmazsa yakın gelecekte ötrofik hale gelebilecek su kaynakları, kıyı ve geçiş
suları ile tedbir alınmaması halinde yüksek nitrat konsantrasyonları
ihtiva edebilecek içme suyu temini amaçlı sular ve diğer sebeplerle daha
ileri arıtma gerektiren suları,
u) Havza: Nehir havzalarında suyun su ayrım çizgisinden
denize aktığı noktaya, kapalı havzalarda ise suyun toplandığı nihai
noktaya, göre suyun toplanma alanını,
ü) Hidrolojik izleme: Suyun seviyesinin, hızının,
debisinin, buharlaşma, terleme ve sızma miktarlarının, su sarfiyatının, su
sıcaklığının ve benzeri hidrolojik parametrelerin belirli aralıklarla
sistematik bir şekilde ölçülmesini,
v) Hidromorfolojik izleme: Su
kütlelerine yapılan müdahalelerin ekolojik durum
üzerine yaptığı etkilerinin belirlenmesi maksadıyla; suyun miktarında ve akışında, su
yatağında, kıyı şeridinde, su taban yapısında ve su içi ile kıyı
habitatlarında meydana gelen değişimleri izlemek için yapılan ölçümleri,
y) İyi ekolojik durum: Bir su
kütlesinde izlenen biyolojik ve destekleyici kalite unsurlarının, referans
şartlara sahip olma veya tabii durumdan az oranda sapma göstermesi
durumunu,
z) İyi ekolojik potansiyel
(İEP): Büyük ölçüde değiştirilmiş veya yapay su kütlesi için ulaşılabilecek
iyi su kalitesi ile mevcut su kalitesi arasındaki farkı,
aa) İyi
kimyasal durum: Öncelikli maddeler ve diğer tehlikeli maddeler bakımından
iyi kalite sınıfında olması halini,
bb) İyi su
durumu: Yüzeysel sular için yüzeysel su kaynağının hem ekolojik
durumunun hem de kimyasal durumunun iyi kalite sınıfında olması halini,
yeraltı suları için ise yeraltı suyu kütlesinin miktar ve kimyasal açıdan
değerlendirilmesi sonucunda miktar açısından yeterli ve kimyasal açıdan iyi
olduğu durumu,
cc) İzleme
programı: İzleme noktaları, izlenecek parametreler, izleme tipi (operasyonel, genel amaçlı, araştırmacı), izleme yapan
kurumlar ve izleme sıklıkların yer aldığı programı,
çç) Kar
yoğunluğu: Belli bir hacimdeki karın erimesi sonucu meydana gelen su
hacminin kar hacmine oranını,
dd) Karışım
bölgesi: Yüzeysel alıcı su ortamına yapılan deşarjlarda, deşarj noktasından
başlayarak 30/11/2012 tarihli ve 28483 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliğinin
Ek-8’inde tanımlanan bölgeyi,
ee) Kıyı
suları: Kıyı çizgisinden itibaren deniz tarafına doğru bir deniz mili
mesafeye kadar uzanan suları,
ff) Koruma
bölgesi: Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği EK-3’de verilen ve
korumaya ihtiyaç duyulan su kaynakları ile suya bağlı özel tür ve habitat
alanlarını,
gg) Nehir
havzası: Kaynaklar, dereler, nehirler ve göller aracılığıyla toplanarak
gelen yüzeysel su akışlarının bir göle veya nehir ağzı, haliç ya da delta
aracılığıyla kıyı suyu sınırından denize aktığı noktaya göre suyun toplanma
alanını,
ğğ) Maksimum ekolojik potansiyel (MEP): Ekolojik açıdan referans
noktadaki değer ile izlenen türün yüzdesinin çarpımı yoluyla bulunan
değeri,
hh) Miktar
durumu: Doğrudan veya dolaylı çekimler sebebiyle etkilenen bir yeraltı suyu
kütlesinin miktar açısından etkilenme derecesini,
ıı) Operasyonel izleme: Kirleticiler açısından risk altında
bulunan su kütlelerinde, kirletici girişinin olduğu yerlerde yapılan
izlemeyi,
ii) Öncelikli
maddeler: Bu Yönetmeliğin Ek-1’inde tanımlanan maddeleri,
jj) Ötrofikasyon: Suların besi maddelerince özellikle azot
ve/veya fosfor bileşiklerince; alg ve daha yüksek yapılı bitkilerin
üremesini hızlandıracak, böylece sudaki canlıların dengesini bozacak ve su
kalitesinde istenmeyen bozulmalara yol açacak şekilde zenginleşmesini,
kk) Referans
noktası: Yüzeysel sularda, baskıların olmadığı veya etkilerinin ekosistemin
işleyişini etkilemediği, bozulmanın olmadığı ve doğala yakın özellikteki
noktaları,
ll) Referans
şart: Her bir su kütlesi tipolojisi için tahrip edilmemiş durumu ve ekolojik kalite oranı ölçeğinde çok iyi veya tabii
durumdan çok az sapma gösteren su durumunu,
mm) Su ayrım çizgisi: Bir havzayı diğer havzalardan
ayıran hidrolojik sınırı,
nn) Su Bilgi
Sistemi: Su ile ilgili faaliyet gösteren ve CBS’yi
bir araç olarak kullanan bir çok kurumdan suya ait
tablosal ve konumsal (mekânsal - x, y, z) verilerin, WMS (Web Mapping Service) ile WFS (Web Feature
Service) teknolojileri kullanılarak ulaşılması, her türlü sorgulama ve analiz
yapması, güncellemesi, verinin mükerrer üretilmesini engellemesi, metaveri barındıran, paylaşıma açık, yetki verilen
kurum/kişi/üniversite faydalanabilir, değiştirme ve sadece erişim
yetkilendirmesi yapılabilir bir sistemi,
oo) SYGM: Su
Yönetimi Genel Müdürlüğünü,
öö) Taşkın:
Bir akarsuyun, çeşitli sebeplerle yatağından taşarak çevresindeki
arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar
vermek suretiyle etki bölgesinde normal sosyoekonomik hayatı kesintiye
uğratacak ölçüde bir akış büyüklüğü oluşturması olayını,
pp) Tipoloji:
Su kütlelerinin kendi içerisinde, 17/10/2012
tarihli ve 28444 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Havzalarının
Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin
Ek-1’inde verilen kriterlere göre tanımlaması ve sınıflandırılmasını,
rr) Ulusal
İzleme Ağı: Ülke genelindeki tüm yüzeysel ve yeraltı suları izleme
noktalarının yer aldığı ağı,
ss) Yapay su
kütlesi: Daha önce doğal olarak mevcut olmayan ve insan faaliyeti sonucu ortaya
çıkan yüzeysel su kütlesini,
şş) Yeraltı
suyu kütlesi: Akifer veya akiferler
içindeki belirgin miktardaki yeraltı suyunu,
tt) Yüzeysel
su kütlesi: Yeraltı suları haricindeki bütün iç sular, geçiş suları ve kıyı
sularını,
ifade eder.
Esaslar
MADDE 5 – (1) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Yüzeysel sular ve yeraltı sularının mevcut miktar ve
kalitesini, miktar ve kalitedeki doğal kaynaklı uzun dönemli değişimler ile
insani faaliyetlerden kaynaklanan değişimleri, kazalardan kaynaklanan
kirliliğin boyutlarını ve etkilerini, çevresel hedefin karşılanamaması
halinde sebeplerini, referans şartları ve tedbirler programlarının
etkinliğini belirlemek maksadıyla izleme yapılması,
b) Koruma bölgelerine münhasır izleme faaliyetlerinin
gerçekleştirilmesi,
c) Havzalardaki baskı ve etkiler ile mevcut su kalitesi
göz önünde bulundurularak operasyonel, genel
amaçlı ve gerekli olan durumlarda araştırmacı izlemeyi de içerecek şekilde
izleme programlarının oluşturularak Ulusal İzleme Ağının kurulması,
ç) Su kalitesi ve miktarı izlemesi yapan her kurum ve
kuruluşun kendi görev ve yetkileri çerçevesinde bu Yönetmelik esaslarına
göre izleme yapması,
d) Su kalite ve miktarının izlenmesi sonucunda elde
edilen verilerin Su Bilgi Sistemine aktarılması ve ilgili resmi kurum ve
kuruluşlarla bedelsiz paylaşılması,
e) Sınıraşan sular konusunda
veri paylaşımının Bakanlık inisiyatifinde olması,
f) İzlemede standardizasyonun sağlanması,
g) İzleme noktalarının belirlenmesinde su kütlelerinin,
tipolojilerinin, referans şartların, baskı ve etkilerin dikkate alınması,
ğ) İzleme noktalarının ve izlenecek parametrelerin
belirlenmesinde mükerrerliğin önlenmesi,
esastır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Su
Kütlelerinin, Tipolojilerinin, Referans Şartların, Baskı-Etkilerin ve
İzleme
Noktalarının Belirlenmesi
Su kütlelerinin
belirlenmesi
MADDE 6 – (1) Nehir
havzası sınırları içindeki bütün akarsu, göl, kıyı ve geçiş suları; doğal
su kütlesi, yapay su kütlesi ve büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi
olarak belirlenir.
(2) Yüzeysel su kütleleri Bakanlık tarafından belirlenir
ve haritalandırılır.
(3) Yeraltı suyu kütleleri, 7/4/2012
tarihli ve 28257 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yeraltı Sularının Kirlenmeye
ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı
maddesi hükümleri çerçevesinde belirlenir.
Tipolojilerin
belirlenmesi
MADDE 7 – (1)
Yüzeysel su kütleleri için tipolojiler, Su Havzalarının Korunması ve
Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan kriterler dikkate alınarak, Bakanlık tarafından
belirlenir.
Referans
şartların belirlenmesi
MADDE 8 – (1) Her
bir yüzeysel su kütlesi tipolojisi için o tipe özgü referans şartlar,
maksimum ekolojik potansiyel ve referans noktalar,
su kütlelerinin kalite sınıflandırması çalışmalarında kullanılmak üzere,
Bakanlıkça belirlenir. Referans noktalar harita üzerinde gösterilir.
(2) Referans şartlar doğal su kütlelerinin özellikleri
esas alınarak belirlenir.
(3) Yapay ve büyük ölçüde değiştirilmiş su kütleleri
için ise referans şartlar yerine maksimum ekolojik
potansiyel belirlenir.
(4) Referans şartlar, referans noktaların var olduğu
durumlarda izleme sonuçlarına dayalı olarak; referans noktaların var
olmadığı durumlarda ise tarihi veriler,
modelleme sonuçları, uzman görüşü veya bu yöntemler birlikte
kullanılarak belirlenir.
Baskı ve
etkilerin belirlenmesi
MADDE 9 – (1)
Yüzeysel sularda insani faaliyetlerden kaynaklanan baskı ve etkilerin
analizi ile risk analizi, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon
sağlanarak, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine göre
Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır.
(2) Yeraltı sularında insani faaliyetlerden kaynaklanan
baskı ve etkilerin analizi, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı
Korunması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi
hükümleri çerçevesince yapılır veya yaptırılır.
İzleme
noktalarının belirlenmesinde genel esaslar
MADDE 10 – (1) Genel
amaçlı ve operasyonel izleme noktaları,
Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla
belirlenir.
(2) Genel amaçlı ve operasyonel
izleme noktaları belirlenirken;
a) Su kütlesini temsil etmesi,
b) Alıcı ortama yapılan deşarjların su kütlesinde tam
karışımının sağlandığı bölgede olması,
c) Her şartta ulaşılabilir olması,
ç) Akım gözlem istasyonları ile birlikte veya yakınında
olması,
gerekir.
(3) İzleme noktalarının gösterildiği 1/25.000 ölçekli
haritalar Bakanlıkça, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) formatında metrik
sisteme göre “UTM 6 derece” olarak, hazırlanır veya hazırlattırılır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Ulusal
İzleme Ağı ve İzleme Programları
Ulusal
izleme ağı
MADDE 11 – (1) Ulusal
İzleme Ağı, bütün yüzeysel ve yeraltı sularını içerecek şekilde ve
Bakanlığın koordinasyonunda, izleme faaliyeti yürüten bütün ilgili kurum ve
kuruluşların katılımı ile oluşturulacak çalışma grupları tarafından
belirlenir ve kurulur.
(2) İzleme çalışmaları yürüten ilgili kurum ve
kuruluşlar, oluşturulan İzleme Ağı çerçevesinde görev ve yetkileri
kapsamında izleme yapar.
İzleme
programları
MADDE 12 – (1) İzleme
programları Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarla
birlikte hazırlanır, ihtiyaçlar ve talepler doğrultusunda Bakanlıkça
değiştirilebilir.
(2) Ulusal İzleme Ağı ve izleme programları genel amaçlı
ve operasyonel izleme noktalarını kapsar.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Yüzeysel
Suların İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Yüzeysel
suların izlenmesi
MADDE 13 – (1)
Yüzeysel suların mevcut durumunun sınıflandırılması, tabii şartlardan ve
insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun vadeli değişimlerin
değerlendirilmesi, iyi su durumuna ulaşılıp ulaşılamadığının tespiti ve
hidrolojik hesaplamaların yapılabilmesi amaçlarıyla, su miktarı ve
kalitesinin izlenmesi esastır.
(2) Yüzeysel sularda izlenecek parametreler ve ölçüm
sıklığı ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte Bakanlıkça belirlenir.
(3) Yüzeysel sularda ölçülmesi gereken fiziko-kimyasal ve kimyasal parametreler Ek-1’de
verilmektedir.
Yüzeysel
suların genel amaçlı izlenmesi
MADDE 14 – (1) Genel
amaçlı izleme, yüzeysel sularda tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden
kaynaklanan uzun dönemli su kalitesi ve miktarındaki değişimlerin
değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Genel amaçlı izleme kapsamında, her bir izleme
noktasında;
a) Ek-1’deki bütün biyolojik, hidromorfolojik
ve genel fiziko-kimyasal kalite elementleri,
b) Havzaya deşarj edilen öncelikli maddeler,
c) Havzaya önemli miktarlarda deşarj edilen diğer
kirletici maddeler,
izlenir.
(3) Genel amaçlı izleme mevsimsel olarak yapılır.
(4) Nehir havza bölgesindeki bütün yüzeysel suların
mevcut durumlarının ortaya konulması ve değerlendirmesinin yapılabilmesi
için, genel amaçlı izleme programlarına en az tipoloji sayısı kadar su
kütlesinin dâhil edilmesi gerekir.
(5) Genel amaçlı izleme programları, operasyonel
ve araştırmacı izleme programlarından alınan bilgiye bağlı olarak ilgili
kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Bakanlık tarafından değiştirilebilir.
(6) Nehir havzasındaki mevcut referans şartlardaki su
kütleleri genel amaçlı izleme kapsamında izlenir.
Yüzeysel
suların operasyonel izlenmesi
MADDE 15 – (1) Operasyonel izleme, risk altındaki su kütlelerinin
mevcut durumunun belirlenmesi ve tedbirler programının hazırlanarak
sonuçlarının değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Operasyonel izlemede,
mevcut baskılar dikkate alınarak belirlenmiş olan kirleticilerin izlenmesi
esastır.
(3) Operasyonel izleme
kapsamında, her bir izleme noktasında;
a) Baskıya karşı hassas olan biyolojik ve hidromorfolojik kalite elementleri,
b) Havzaya deşarj edilen bütün öncelikli maddeler,
c) Havzaya önemli miktarda deşarj edilen diğer bütün
kirletici maddeler,
izlenir.
(4) Operasyonel izleme
mevsimsel olarak yapılır. Ancak su kütlesi üzerindeki baskının boyutuna
göre izleme sıklıkları artırılabilir.
(5) Risk analizi veya genel amaçlı izleme sonuçlarına
göre risk altında olduğu belirlenmiş su kütleleri ve öncelikli maddelerin
deşarj edildiği su kütleleri, operasyonel izleme
kapsamında izlenir.
(6) Operasyonel izleme
noktalarının belirlenmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Noktasal ve yayılı kirlilik kaynaklar ile hidromorfolojik baskıların etkisindeki su kütlelerinde,
baskının boyutu ve etkisi ile tedbirler programı sonuçlarının
değerlendirilebilmesini sağlayacak yeterli sayıda izleme noktası
belirlenir.
b) Operasyonel izleme noktası
sayısı, risk altında olduğu belirlenmiş su kütlesi sayısından az olamaz.
c) Operasyonel izleme
programına dâhil edilmiş bir su kütlesinde tek bir noktasal baskı varsa,
izleme noktası, deşarjın alıcı ortamda tam karışımının sağlandığı noktaya
göre belirlenir. Eğer birden çok baskı varsa, baskıya göre birden fazla operasyonel izleme noktası belirlenir ya da tüm
baskıların kümülatif etkisinin temsil edildiği tek
operasyonel izleme noktası belirlenir.
Yüzeysel
suların araştırma maksadıyla izlenmesi
MADDE 16 – (1)
Araştırmacı izleme;
a) Değerlerin aşılmasının sebebinin bilinmemesi,
b) Genel amaçlı izlemenin, çevresel hedeflere ulaşılamayabileceğini
göstermesi ve operasyonel izlemenin henüz
gerçekleştirilmemiş olması hallerinde çevresel hedeflere ulaşılamamasının
sebeplerinin belirlenmesi,
c) Kazara, kasten veya doğal afetler sonucu oluşan
kirliliğin boyutunun ve etkisinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi,
maksadıyla yapılır.
(2) Su ortamını etkileyebilecek herhangi bir kaza
durumunda, ilgili kurum ve kuruluşlarca derhal Bakanlığa bilgi verilir.
(3) Araştırmacı izleme, su kütlesinin tamamında veya
belirli bir kısmında risk oluşturması muhtemel parametrelerin izlenmesi
yoluyla yapılır.
(4) Araştırmacı izleme, alarm veya erken uyarı
sistemlerini içerebilir.
(5) İzleme sonuçları tedbirler programının
oluşturulmasında kullanılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Yeraltı
Sularının İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Yeraltı
sularının izlenmesi
MADDE 17 – (1)
Yeraltı sularının miktar ve kalitesinin mevcut durumunun belirlenmesi ile
tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun vadeli
değişimlerin değerlendirilmesi maksadıyla, izleme yapılması esastır.
(2) Yeraltı sularında izlenecek parametreler ve ölçüm
sıklığı, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında
Yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenir.
Yeraltı
suyu izleme ağı
MADDE 18 – (1)
Yeraltı suyu kütlelerinin kimyasal durum ve miktar durumlarının
değerlendirilmesi ile insani faaliyetler sonucu oluşan kirleticilerdeki
artma eğilimini tespit etmek maksadıyla, Yeraltı Suyu İzleme Ağı kurulur.
(2) Yeraltı Suyu İzleme Ağı, ilgili kurum ve
kuruluşların görüşü alınarak DSİ tarafından oluşturulur ve Bakanlıkça
Ulusal İzleme Ağına dâhil edilir.
Yeraltı
sularının genel amaçlı izlenmesi
MADDE 19 – (1)
Yeraltı sularında genel amaçlı izleme, iyi kimyasal duruma ulaşılması
bakımından risk değerlendirilmesinin yapılabilmesi, yeraltı suyu
kütlelerinin kalite ve miktar durumlarının belirlenmesi, tabii şartlar ve
insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli değişimlerin
değerlendirilmesi ile ilgili bilgi sağlamak maksadıyla yapılır.
(2) Genel amaçlı izleme kapsamında, yeraltı suyu
kütlelerinde izlenecek parametreler ve izleme sıklıkları, yeraltı suyu
izleme programlarında belirtilir. İyi yeraltı suyu durumuna ulaşamama riski
tespit edilen yeraltı suyu kütlelerinde, ana parametrelere ilave
parametreler eklenebilir.
(3) Yeraltı sularında izlenmesi gereken asgari
parametreler Ek-2’de verilmektedir.
(4) Her bir su kütlesi için genel amaçlı izleme sıklığı,
su kütlesinin durumundaki değişiklikleri ortaya koyabilecek şekilde
belirlenir.
Yeraltı
sularının operasyonel izlenmesi
MADDE 20 – (1)
Yeraltı sularında operasyonel izleme, risk
altında olduğu belirlenen bütün yeraltı su kütlelerinin kimyasal
durumlarının belirlenmesi, insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli
kirlilik artış eğiliminin tespiti ve tedbirler programının etkinliğinin
değerlendirilmesi amaçlarıyla yapılır.
(2) İzlenecek parametreler, yeraltı su kütlesinin durumu
ile baskı ve etkilerin varlığına göre Bakanlıkça belirlenir.
(3) Operasyonel izleme, genel
amaçlı izleme programları arasındaki dönemde, YAS kütlesi üzerindeki baskıların
etkilerini tespit etmek için yılda en az bir kez olmak üzere DSİ
tarafından, SYGM’nin görüşünü alarak belirlenen
yeterli sıklıkta uygulanır.
Yeraltı
sularının miktar bakımından izlenmesi
MADDE 21 – (1) Yeraltı
sularının miktar bakımından izlenmesi, yeraltı su kütlelerinin miktarını
tespit etmek ve yeraltı su kütlelerinin kimyasal durum değerlendirmelerine
yardımcı olmak, amaçlarıyla yapılır.
(2) İzleme sıklığı, kısa ve uzun dönemli seviye
değişiklikleri dikkate alınarak seçilir.
(3) Yeraltı su seviyesindeki değişimler bakımından risk
altında olduğu belirlenen yeraltı suyu kütlelerinde, yağışlı ve kurak
dönemleri kapsayacak şekilde yılda iki kereden az olmamak kaydıyla, yeterli
sıklıkta ölçüm yapılır.
ALTINCI
BÖLÜM
Koruma
Bölgelerinin ve Hassas Alanların İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Koruma
bölgelerinin ve hassas alanların izlenmesi
MADDE 22 – (1) Koruma
bölgeleri;
a) İçme ve kullanma suyu kaynakları,
b) Habitat ve tür koruma alanlarını (yaban hayatı koruma
ve geliştirme sahaları, Ramsar Alanları,
uluslararası öneme sahip sulak alanlar, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Sit
Alanları dâhilindeki su kütleleri ve hassas alanlar, Milli Parklar, Tabiat
Parkları, Tabiatı Koruma Alanları, Tabiat Anıtları dahilindeki
su kütleleri),
c) Suda yaşayan ekonomik açıdan önemli türlerin
korunması için tahsis edilen alanları (balık ve kabuklu su canlıları),
ç) Yüzme suyu olarak tahsis edilen alanlar dahil rekreasyon amaçlı kullanılan su kütlelerini,
d) 18/2/2004 tarihli ve 25637
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine
Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ile 8/1/2006 tarihli ve 26047 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Kentsel Atıksu Arıtımı
Yönetmeliği kapsamında nütrientler açısından
hassas olarak belirlenmiş su alanlarını,
kapsar.
(2) İçme suyu elde edilen yüzeysel su ve yeraltı su
kütleleri, büyükşehir belediye sınırları içerisinde büyükşehir
belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlükleri,
büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerde ise DSİ tarafından
izlenir ve izleme neticelerini Bakanlığa bildirir.
(3) İçme suyu elde edilen ve elde edilmesi planlanan
alanlarda izleme, Ek-3’teki nüfus
aralıklarına göre belirlenen izleme sıklıklarına göre yapılır.
(4) İçme suyu elde edilen ve elde edilmesi planlanan
alanlarda, 29/6/2012 tarihli ve 28338 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan
Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmeliğin Ek-1’indeki listede yer alan
parametreler ile bütün öncelikli maddeler ve havzaya deşarj edilen diğer
kirletici maddeler izlenir.
(5) İçme suyu temini maksadıyla kullanılan ve/veya
kullanımı planlanan YAS kütlelerinin kalite durumu 17/2/2005
tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular
Hakkında Yönetmeliğin eklerinde yer alan parametre listesi ve standartları
dikkate alınarak bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre değerlendirilir.
(6) Diğer koruma alanlarında izleme, ilgili mevzuat
çerçevesinde izleme yapan kurum ve kuruluşlarca, mevzuatta yer alan
parametreler dikkate alınarak yapılır.
(7) Risk altında olan bütün koruma alanlarında operasyonel izleme yapılır ve belirlenen çevresel
hedeflere ulaşılıncaya kadar izlemeye devam edilir.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Biyolojik
İzleme, Hidrolojik ve Hidromorfolojik İzleme ve
Gerçek
Zamanlı
İzleme ile İlgili Esaslar
Biyolojik
izleme
MADDE 23 – (1) Su
kütlelerinde biyolojik izleme, tabii şartlar ve insani faaliyetlerden
kaynaklanan çevresel değişikliklerin suda yaşayan canlılar üzerindeki
etkilerinin değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Biyolojik izleme kapsamında bentik
makroomurgasız, balık, makrofit,
fitoplankton ve fitobentoz
biyolojik kalite unsurları izlenir.
(3) Biyolojik izleme kapsamında, izlenecek bütün
biyolojik kalite unsurlarının çeşitliliği, bolluğu, hassas tür varlığı ve
balıklar için ayrıca yaş dağılımı, analiz edilir.
(4) Biyolojik izleme kapsamında izlenmesi gereken
parametreler Ek-1’de verilmektedir.
(5) Genel amaçlı izleme noktalarında bütün biyolojik
kalite unsurları izlenir.
(6) Operasyonel izleme
noktalarında, mevcut baskıya karşı en hassas olduğu belirlenen biyolojik
kalite unsuru izlenir.
(7) Suyun biyolojik kalitesi, Ek-4’te yer alan su
kütlesinin baskı türüne göre izlenmesi gereken biyolojik kalite
elementlerine göre izlenir.
(8) Her bir biyolojik kalite elementi için biyolojik
izleme sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılacak ulusal biyolojik
indeksler, Bakanlıkça belirlenir veya belirlenmesi temin edilir.
(9) Biyolojik izlemeyi Bakanlık yapar veya yaptırır.
(10) Biyolojik izleme ile ilgili esaslar Tebliğ ile
düzenlenir.
Hidrolojik
ve hidromorfolojik izleme
MADDE 24 – (1) Tabii
şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan su kirliliği ile ilgili
problemlere çözüm getirilmesi, su bütçesi hesaplarının yapılması, su yapılarının
projelendirilmesi, taşkın ve kurak dönem su yönetimi politikalarının
geliştirilmesi, iklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisinin
belirlenmesi, su yapılarının mansabındaki ekolojik
canlılığın sürdürülebilmesi için çevresel akış miktarının tespiti ve
sürekli olarak gözlenmesi, su ile alakalı diğer bütün faaliyetlerin
yönetilmesi maksadıyla su kütlelerinde hidrolojik ve hidromorfolojik
izleme yapılması esastır.
(2) Hidrolojik izleme kapsamında akarsularda debi ve
seviye ölçümleri, göllerde seviye ölçümleri, yüzeysel su yataklarında sediment miktar ölçümleri, arazilerde kar yüksekliği ve
kar yoğunluğu ölçümleri yapılır.
(3) Hidrolojik ve hidromorfolojik
izleme ile alakalı usul ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak bir
Tebliğ ile belirlenir.
(4) Su kütlelerindeki hidrolojik izleme DSİ Genel
Müdürlüğü tarafından, hidromorfolojik izleme ise
Bakanlık ve DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.
(5) Hidromorfolojik izleme
sonuçlarının değerlendirilmesi için kullanılacak hidromorfolojik
indeksler, Bakanlıkça oluşturulur.
(6) İzleme sonucu elde edilecek veriler, izlemeyi yapan
kurum tarafından Su Bilgi Sistemine aktarılır.
Gerçek
zamanlı izleme
MADDE 25 – (1)
Havzalarda kirlilik yükünün ani ve uzun dönemli değişikliklerinin izlenmesi
maksadıyla gerçek zamanlı izleme sistemleri kurulur.
(2) Gerçek zamanlı izleme noktaları, ilgili kurum ve
kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edilir.
(3) Gerçek zamanlı izleme verileri, Bakanlık
bünyesindeki Merkezi İzleme Odasından takip edilir.
(4) Bu Yönetmelik kapsamına giren sular ile alakalı
olarak Ülke genelinde kurulmuş ve kurulacak olan bütün gerçek zamanlı
izleme sistemleri, Bakanlık Merkezi İzleme Sistemine dâhil edilir.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Örnekleme,
Ölçüm Metotları, Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi,
Raporlama
ve Standardizasyon ile İlgili Esaslar
Örnekleme
MADDE 26 – (1)
Numunelerin alınması, taşınması, korunması, saklanması ve kabulü TS EN ISO
5667 Standartları ve ilgili mevzuata göre yapılır.
(2) Biyolojik ve mikrobiyolojik örneklemeler Ek-5’te yer
alan TS EN ISO Standartlarına göre gerçekleştirilir.
Ölçüm
metotları
MADDE 27 – (1)
Ek-1’de verilen fiziko-kimyasal ve kimyasal
parametrelerin analizi ulusal ve uluslararası kabul görmüş standart
metotlar kullanılarak yapılır.
(2) Su örneklerinin öncelikli maddeler ve belirli
kirleticiler hariç olmak üzere fiziko-kimyasal,
kimyasal ve mikrobiyolojik parametrelerin analizleri kamu laboratuvarları ile akredite olmuş özel laboratuvarlarda yapılır. Öncelikli maddeler, belirli
kirleticiler ve biyolojik kalite elementlerinin analizlerinde akreditasyon
şartı aranmayabilir.
(3) Biyolojik ve mikrobiyolojik ölçümler Ek-5’te yer
alan TS EN ISO Standartlarına göre gerçekleştirilir.
Ölçüm
sonuçlarının değerlendirilmesi ve raporlama
MADDE 28 – (1) İzleme
sonucunda elde edilen verilerin doğruluğu izleme yapan kurum ve kuruluşlar
tarafından değerlendirilir.
(2) İlgili kurum ve kuruluşlar tarafından
değerlendirilen veriler Su Bilgi Sistemine girilir.
(3) Su kütlelerinin mevcut durumu hakkındaki raporlama,
gerekli duyulması halinde, Su Bilgi Sistemindeki veriler dikkate alınarak
ilgili kurum ve kuruluşlarca yapılır.
(4) İlgili kurum ve kuruluşlar tarafından izlenen ve
değerlendirilen su ve atıksu verileri paylaşılır.
Standardizasyon
MADDE 29 – (1)
İzlemede standardizasyonun sağlanması maksadıyla kalıcı ve sürdürülebilir
bir ulusal laboratuvar ağı oluşturulur.
(2) Laboratuvarların
standardizasyona uygunluğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca denetlenir.
DOKUZUNCU
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Uyum süreci
GEÇİCİ MADDE
1 –
(1) Ek-1’de yer alan parametreler için uyum süresi bu Yönetmelik yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren beş yıldır.
(2) Su kalitesi izleme çalışmaları yürüten ilgili kamu
kurum ve kuruluşları, bu beş yıl içerisinde izleme alt yapısını
oluşturarak, yüzeysel ve yeraltı su kütlelerinde izleme çalışmalarına
başlar.
(3) Biyolojik ve hidromorfolojik
indeksler bu Yönetmeliğin yayımından itibaren sekiz yıl içerisinde
belirlenir.
(4) Ulusal İzleme Ağının oluşturulması bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girmesinden sonra en geç beş yıl içerisinde gerçekleştirilir ve
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 30 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 31 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su İşleri Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|