I- 2247 SAYILI KANUN’UN 27.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU RED) KARARLAR
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/32
KARAR NO: 2013/35
KARAR TR : 30.12.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde
belirtilen koşullar oluşmadığından, (Sulh Ceza Mahkemesinin görevsizlik
kararı kesinleşmediğinden) aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine
uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanıklar
: 1- B.K., 2- Ö.K.
O L A Y
: Ordu/Akkuş İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde Trafik Tim Komutanı olarak
görevli sanık J. Bçvş. Ö.K.’nın 3.8.2010 günü, Jandarma Komutanı olarak
görevli sanık J. Yzb. B.K. ile görüşerek birliğe yeni katılış yapmasından
ötürü sorumluluk bölgesini tanıyabilmesi açısından göreve çıkmanın uygun
olup olmayacağını sorduğu, B.K.’ın da Akkuş İlçe Jandarma Komutanlığında
bir seneden bu yana görev yapan ve bölgeyi tanıyan Uzm. J. IV Kad. Çvş.
T.Ç.ile birlikte halı sahanın bulunduğu bölgeden geri dönmeleri kaydıyla
göreve çıkabileceklerini söylemesi üzerine, Ö.K., T.Ç.ve müteveffa Uzm. J.
IV Kad. Çvş. H.E.P.’in saat 10:30 sıralarında Komutanlıktan çıktıkları, Jandarma
sorumluluk sahasının başlangıç noktası olan halı saha bölgesine geldikleri,
buradan geri dönme düşüncesindeyken bölgenin tepe noktası olmasından
bahisle biraz daha ileride bulunan Salman yol kavşağından dönüş yapmanın
uygun olacağını değerlendirdikleri ve dönüş yapacakları esnada kavşakta
yaklaşık 250 - 300
metre kadar iç kısımda beyaz renkli bir minibüs
olduğunu fark ederek minibüsün yanına gittikleri, araç sahibinden mantar
toplamaya geldiği ve herhangi bir sıkıntısının olmadığı bilgisini aldıktan
sonra, yolun genişlediği müsait bölgeden dönüş yaparak tekrar minibüsün
bulunduğu bölgeye geldiklerinde minibüsün olmadığını fark ettikleri, aynı
anda tim aracının sol arka tarafına denk gelen ormanlık alandan seri ve
yoğun bir şekilde yaylım ateşine maruz kaldıkları ve ateşe karşılık
verdikleri, yaklaşık beş dakika kadar süren çatışma esnasında tamamının
yaralandığı, Tuğrul Çelik’in çatışma esnasında araması nedeniyle olay
yerine gelen Jandarma Komutanlığı personeli, polis memurları ve ambulanslar
tarafından, yaralıların hastaneye kaldırıldığı, ağır şekilde yaralanan
H.E.P.’in vefat ettiği, böylece, İlçe Jandarma Komutanı olarak görevli
sanık B.K.’ın “Jandarma Trafik Timlerinin Görevlerinin Asgariye
İndirilmesi” konulu mesaj emrinin hilafına hareket ederek ve gereğini hiç yapmayarak
Trafik Timi’ne zırhlı araç veya devriye desteği sağlamayarak, “Büyük
Zararlar Doğuran Emre İtaatsizlikte ısrar” suçunu işlediği, sanık Ö.K.’nın,
görevi kapsamında gidebileceği son noktanın halı saha bölgesi olduğu halde
bu sınırı aşarak çatışmanın meydana geldiği bölgeye gitmesine rağmen
değişikliği Harekat Merkezine bildirmeyerek, “Jandarma Trafik Timleri
Emniyet Tedbirleri” konulu emirde geçen “Jandarma Trafik Tim Komutanları,
trafik timlerinin göreve çıkış, görev yeri değişikliğini ve dönüşlerini
mutlaka Harekat Merkezine bildirecektir. Jandarma Trafik Timlerinin
faaliyetleri mutlaka Harekat Merkezi görevlilerince takip edilecektir ”
şeklindeki düzenlemenin hilafına hareket ederek ve gereğini hiç yapmayarak
“Büyük Zararlar Doğuran Emre itaatsizlikte Israr” suçunu işlediği ileri
sürülerek, sanıkların eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 89. maddesi
uyarınca ayrı ayrı cezalandırılmaları istemiyle 48. Motorlu Piyade Tugayı
Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 2.12.2011 gün ve E:2011/605, K:2011/252 sayılı
iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
48. MOTORLU
PİYADE TUGAYI KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 24.5.2012 gün ve E:2012/448,
K:2012/132 sayıyla; sanıklara yüklenen eylemin, jandarmanın mülki
görevlerinin ifası sırasında gerçekleştiği nedeniyle, eylemin sübutu
halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’ nun 257/2. maddesinde yazılı suçun
oluşacağı açıklanarak, sanıkları yargılama görevinin adli yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle, görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek dava dosyası, Akkuş Sulh Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
AKKUŞ SULH CEZA
MAHKEMESİ: 10.1.2013 gün ve E:2012/204, K:2013/1 sayıyla; sanıklara
yüklenen eylemin, devriye görevi kapsamında gerçekleştiğinin
değerlendirilemeyeceği, zira eylemin emirlere aykırı olduğu ve askeri yargı
yerinin görev alanı kapsamında kaldığı gerekçesiyle, Akkuş Asliye Ceza
Mahkemesi’ne itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, karara
karşı sanık B.K. tarafından itiraz edilmesi üzerine, Ünye Ağır Ceza
Mahkemesi’nce yukarıda bahsedilen kararlar arasında olumsuz görev
uyuşmazlığı oluştuğundan bahisle, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesi gerektiği açıklanarak, itirazın reddine karar verilmiş, dava
dosyası, Akkuş Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Mehmet
AVCIOĞLU, Levent BİLGİ’nin katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında, Raportör-Hâkim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri
Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Eser Cihat POYRAZ’ın, başvurunun reddine
ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararının itiraz yolu açık olmak üzere verildiği anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34. maddesi ikinci
fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve
şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin onuncu fıkrasında, “Adli
yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu
bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232. maddesinin altıncı
fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne
olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun
yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının,
başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde
açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
“Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın
incelenebilmesi için, 2247 sayılı Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca,
yargı yerlerince verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48
sayılı kararında da belirtildiği gibi yargı yolunu değiştirmeye yönelik
görevsizlik kararlarının temyize tabi oldukları kuşkusuzdur. Böylece,
başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii yasaya uygun olarak gösterilmeyen
kararın kesinleşmesinden söz edilmesine olanak yoktur. Bu nedenle;
1-
Sanıklardan Ö.K.’ya yukarıda açıklanan haklarını belirtir nitelikte
tebligat yapılarak temyiz süresinin beklenmesi, görevsizlik kararı
kesinleştikten sonra, dosyanın Mahkememize gönderilmesi;
2-
Sanıklardan B.K. görevsizlik kararına itiraz ettiğinden ve karar temyiz
incelemesine tabi olduğundan , itiraz dilekçesinin temyiz dilekçesi olarak
kabulü ile, dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay’a
gönderilmesi, temyiz incelemesi yapıldıktan sonra verilecek karara göre,
görevsizlik kararı kesinleştiği takdirde, dosyanın Mahkememize gönderilmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Akkuş Sulh Ceza Mahkemesi'nce
verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle, 2247 sayılı
Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı
Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013
günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/33
KARAR NO: 2013/36
KARAR TR : 30.12.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa'nın
1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, (Asliye Ceza Mahkemesinin
görevsizlik kararı kesinleşmediğinden) aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca
yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık :
H.T.
O L A Y
: 22.02.2009 tarihinde N.S. isimli şahsın şoförlüğünü yaptığı Tır aracında
Suriye ve Gürcistan uyruklu olmak üzere 14 göçmenin yakalanması sonrası
kollukça yürütülen çalışmalarda, "H. D., H.T. ve arkadaşları ile Sahil
Güvenlik Komutanlığından bir görevlinin de katıldığı organizasyonun, Hatay
ve Adana İlleri üzerinden kara ve deniz yolları ile Kıbrıs üzerinden Avrupa
ülkelerine irtibatlı oldukları şahıslar aracılığı ile organize bir şekilde
göçmen kaçakçılığı yaptıkları" şeklinde istihbari bilginin alınıp
konunun Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi üzerine başlatılan
soruşturma sonucunda; Mersin Sahil Güvenlik Komutanlığı Akdeniz Bölge
Komutanlığı emrinde görevli sanık Yzb. H.T. ile sivil kişi sanıklar A.T.,
H.D., H.T., İ.Ş., M.Y., A.K., K.B., N.B.’ın, Mersin bölgesinde göçmen
kaçakçılığı organize ettikleri, Hatay ilinden açık kimlikleri tespit
edilemeyen S., F., H.L. ve F.A. isimli şahıslar tarafından Suriye, Filistin
ve Gürcistan ülkelerinden Hatay İline yasadışı yollardan giriş yapan, Hatay
İlinden Mersin İline organize bir şekilde gönderilen, yurtdışına çıkmak
isteyen göçmenleri kara-denizyolu ile Mersin İlinden KKTC’ne götürülmesini
organize ederek KKTC üzerinden Avrupa ülkelerine gönderdikleri tespit
edilmiştir. Sanıklar A.T., H.T., H.D.ve H.T. isimli şahısların örgüt kurucu
ve yöneticileri konumunda oldukları, İ.Ş., M.Y., A.K., N.B. ve K.B. ile
Hatay ve Adana İlleri üzerinden kara ve deniz yolları ile Kıbrıs üzerinden
Avrupa ülkelerine irtibatlı oldukları şahıslar aracılığı ile fikir ve eylem
birliği içinde biraraya gelerek, hiyerarşik bir yapı ve süreklilik
içerisinde iş bölümüne dayalı uygun araç ve gereç temini ve yeterli eleman
sayısı ile göçmen kaçakçılığı eylemlerini gerçekleştirdikleri; böylece, suç
işlemek amacıyla örgüt kurma-üye olma suçunu işledikleri, Tır dorselerinde,
tekne kamaralarında maddi menfaat elde etmek maksadıyla yasal olmayan
yollardan göçmenlerin taşınması ile de göçmen kaçakçılığı suçunu
işledikleri, kamu görevlisi olan sanık H.T.'nin diğer sanıklar ile birlikte
gerçekleştirdiği eylemlerinde, aynı zamanda görevinin gereklerine aykırı
davrandığı, göreve ilişkin edindiği bilgileri başkaları ile paylaştığı,
örgüt faaliyet kapsamında görevinde yetkiyi kötüye kullandığı ve gizli
kalması gereken bilgileri başkalarına ilettiği ileri sürülerek, sanıklardan
A.T., H.T., H.D. ve H.T.’nin eylemlerine uyan Türk Ceza Kanunu’nun 220/1,
220/4 madde ve fıkrası delaletiyle 79/1, 220/5 maddesine göre örgüt
yöneticisi/kurucusu konumunda olduklarından, diğer sanıklarca örgüt
faaliyeti çerçevesinde işlenen ve yargılama sonucunda sabit görülen bütün
suçlardan dolayı ayrıca fail olarak, sanık H.T.’nin ayrıca aynı Kanun’un
257/1,43 ve 258/1,43 maddeleri uyarınca, sanıklar İ.Ş., M.Y., A.K.’ın, aynı
Kanun’un 220/2, 220/4 madde ve fıkrası delaletiyle 79/1, sanık N.B.’ın
eylemlerine uyan aynı Kanun’un 220/6, sanık K.B.’in eylemlerine uyan aynı
Kanun’un 220/7, 220/4 madde ve fıkrası delaletiyle 79/1. maddeleri uyarınca
ayrı ayrı cezalandırılmaları istemiyle Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı’nın
22.4.2010 gün ve E:2010/6233, K:2010/2989 sayılı iddianamesiyle kamu davası
açılmıştır.
MERSİN 8.
ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 10.6.2011 gün ve E:2011/502, K:2011/507 sayıyla;
sanık H.T. hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 257 ve 258. maddeleri uyarınca
cezalandırılması istemiyle açılan kamu davasının tefriki ile Mahkemenin
2011/502 esasına kaydedilmesine karar verdikten sonra, suç tarihinde ve
halen asker kişi olan sanığa yüklenen bu eylemler sebebiyle, yargılama
görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle Ağır Ceza Mahkemesine
itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, 6.
Mekanize Piyade Tümen Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
6. MEKANİZE
PİYADE TÜMEN KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 2.4.2013 gün ve E:2013/426,
K:2013/246 sayıyla; sanık hakkında, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak,
göçmen kaçakçılığı yapmak, görevi kötüye kullanmak ve göreve ilişkin sırrın
açıklanması suçlarını işlediği iddiası ile açılan kamu davasında, sanığın
asker kişi olduğu, Sahil Güvenlik Komutanlığında Yüzbaşı olarak görev
yaptığı, görev nedeni ile bu suçları işlediği iddiası ile görevi kötüye
kullanma ve göreve ilişkin sırların açıklanması suçlarından görevsizlik
kararı verilerek dava dosyası Mahkemelerine gönderilmiş ise de; 2692 sayılı
Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu’na dayanılarak hazırlanan, Sahil Güvenlik
Komutanlığının İdari ve Adli Görevlerine İlişkin Tüzük uyarınca, sanığın
suç tarihinde yerine getirmekte olduğu görevinin, kaçakçılığın önlenmesi,
bu kapsamda deniz araçlarının aranması ve kontrolleriyle sahillerimizin,
Liman ve Körfezlerimizin güvenliğinin sağlanması olup, bu görevin de Sahil
Güvenlik Personelinin idari görevleri arasında sayıldığı, sanığa isnat
edilen asıl eylemin göçmen kaçakçılığı yapmak için kurulan örgüte üye olmak
olduğu, yani sanığa isnat edilen suçların askeri hizmet ve görev ile
ilişkisinin bulunmadığı, görevi kötüye kullanma ve göreve ilişkin sırrın
açıklanması suçları işlenmeden, göçmen kaçakçılığı ve örgüt üyeliği
suçlarının (dava dosyasındaki eylemler göz önüne alınarak)
işlenemeyeceğinin açık olduğu, bu nedenle suçlar arasında bağlılık
bulunduğu açıklanarak, tüm bu tespitler sonrasında idari hizmet kapsamında
kalan sanık hakkındaki görevi kötüye kullanma ve göreve ilişkin sırların
açıklanması suçlarına ilişkin davada yargılama görevinin adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek, dava dosyası, 6. Mekanize Piyade Tümen Komutanlığı Askeri
Savcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Mehmet
AVCIOĞLU, Levent BİLGİ’nin katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında, Raportör-Hâkim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri
Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Eser Cihat POYRAZ’ın, başvurunun reddine
ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararının itiraz yolu açık olmak üzere verildiği anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34. maddesi
ikinci fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii
ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin onuncu fıkrasında, “Adli
yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu
bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232. maddesinin altıncı
fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne
olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun
yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının,
başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde
açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
“Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın
incelenebilmesi için, 2247 sayılı Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca,
yargı yerlerince verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48
sayılı kararında da belirtildiği gibi yargı yolunu değiştirmeye yönelik
görevsizlik kararlarının temyize tabi oldukları kuşkusuzdur. Böylece,
başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii yasaya uygun olarak gösterilmeyen
kararın kesinleşmesinden söz edilmesine olanak yoktur. Bu nedenle, sanığa
yukarıda açıklanan haklarını belirtir nitelikte tebligat yapılarak temyiz
süresinin beklenmesi, görevsizlik kararı kesinleştikten sonra dosyanın
Mahkememize gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Mersin 8. Asliye Ceza
Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle,
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013
günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/34
KARAR NO: 2013/37
KARAR TR : 30.12.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa'nın
1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, (Sulh Ceza Mahkemesinin
görevsizlik kararı kesinleşmediğinden) aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca
yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Katılan
: E.A.
Sanıklar
: 1- M.Ö.2- İ.S.
O L A Y
: İstanbul/Selimiye 1.Ordu K. 2. Sınıf Askeri Ceza ve Tutukevi
Müdürlüğünde, nöbetçi astsubay olarak görevli olduğu 24 Aralık 2009 günü,
sanık Tnk.Kd.Bçvş. İ.S.’ün, Bilecik 2. Jandarma Eğitim Tugayı 4 . Jandarma
Eğitim Taburu 11 . Jandarma Eğitim Bölük Komutanlığı emrinde görevliyken
firar eden, , İstanbul İlinde polislerce yakalanıp 1. Ordu Komutanlığı
Askeri Mahkemesince tutuklanarak, 1.Ordu K. 2. Sınıf Askeri Ceza ve
Tutukevi Müdürlüğüne teslim edilen mağdur J.Er E.A.’in giriş işlemleri
sırasında görevli gardiyanlarca kendisine anlatılan cezaevi emir ve
talimatlarına uymayacağını söylemesi, gardiyan çavuşun ikazlarına rağmen
askeri tek tip elbiseyi giymemesi üzerine, durum kendisine bildirildiğinde,
mağdurun bulunduğu görüş odasına gelerek kendisine askeri cezaevinde
kuralların olduğunu, askeri cezaevinde bulunan bütün tutuklu ve
hükümlülerin tek tip elbise giydiklerini, bu nedenle elbiseleri giymesini
söylediği, ancak mağdurun elbiseyi giymeyi reddetmesi üzerine, astı
konumunda bulunan mağdurun göğsüne yumruk ve diz kapaklarının altına birkaç
kez tekme ile vurduğu, tekme darbeleri neticesi mağdurun diz kapaklarının
alt bölgesinin kanadığı, böylece, sanık İ.S.’ün asta müessir fiil suçunu
işlediği, 25 Aralık 2009 günü, saat 09.00 sıralarında, İstanbul/Selimiye
1.Ordu K. 2. Sınıf Askeri Ceza ve Tutukevi Müdürü olarak görevli sanık
P.Kd.Alb. M.Ö.’in mağduru bulunduğu koğuştan infaz astsubayı odasına
çağırarak, askeri elbiseleri giymesi ve askeri cezaevi kurallarına uyması
konusunda kendisine nasihatlarda bulunduğu, mağdurun laik düzeni kabul
etmediğini, komutanım diyerek itaat etmeyeceğini söylemesi üzerine sanık
M.Ö.’in sinirlenerek astı konumunda bulunan mağdurun yüzüne yumruk ve
tokatla vurduğu, bacaklarına tekme attığı, böylece, astı konumunda bulunan
mağdura karşı asta müessir fiil suçunu işlediği ileri sürülerek, sanıkların
eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 117/1.maddesi uyarınca cezalandırılmaları
istemiyle 1. Ordu Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 18.5.2010 gün ve
E:2010/163,K:2010/315 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
1. ORDU
KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 14.3.2012 gün ve E:2012/23, K:2012/49
sayıyla; mağdurun suç tarihlerinde askerliğe elverişli olmaması nedeniyle
sanıkların eylemlerinin Türk Ceza Kanununda düzenlenmiş bulunan kasten
yaralama suçunu oluşturacağı ve sanıkların askeri mahkemede
yargılanmalarını gerektiren her hangi bir neden bulunmadığı gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine, hükmün Askeri
Yargıtay 1. Dairesi’nce onanmak suretiyle kesinleşmesinden sonra, dava
dosyası, İstanbul Anadolu 27. Sulh Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
İSTANBUL
ANADOLU 27. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.6.2013 gün ve E:2013/23, K:2013/955
sayıyla; Olayın oluş şekli, suç tarihinde davaya katılanın asker kişi
olması nedeniyle sanıkları yargılama görevinin askeri yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, aynı
Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Levent
BİLGİ, Zafer YAĞLIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında, Raportör-Hâkim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri
Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Eser Cihat POYRAZ’ın, başvurunun reddine
ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararının Yasa’da belirtilen hususları içermediği
anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34. maddesi
ikinci fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii
ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin onuncu fıkrasında, “Adli
yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu
bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232. maddesinin altıncı
fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne
olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun
yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının,
başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde
açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
“Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın
incelenebilmesi için, 2247 sayılı Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca,
yargı yerlerince verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48
sayılı kararında da belirtildiği gibi yargı yolunu değiştirmeye yönelik
görevsizlik kararlarının temyize tabi oldukları kuşkusuzdur. Böylece,
başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii yasaya uygun olarak gösterilmeyen
kararın kesinleşmesinden söz edilmesine olanak yoktur. Bu nedenle, sanığa
yukarıda açıklanan haklarını belirtir nitelikte tebligat yapılarak temyiz
süresinin beklenmesi, görevsizlik kararı kesinleştikten sonra dosyanın
Mahkememize gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul Anadolu 27. Sulh Ceza
Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle,
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013
günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2013/35
KARAR NO: 2013/38
KARAR TR : 30.12.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa'nın
1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, (Ağır Ceza Mahkemesinin
görevsizlik kararı kesinleşmediğinden) aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca
yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanıklar
: 1- H.Y., 2- E.T., 3- B.A., 4- M.A., 5- M.Ç., 6- İ.P., 7- İ.P., 8- B.D.,
9- S.A., 10- G.B., 11- S.S., 12- Z.G., 13- E.T., 14- A.Ç., 15- E.K., 16-
B.H.A., 17- M.Ö.
O L A Y
: Zile İlçesi Askerlik Şubesi Başkanlığı emrinde, ASAL işlemleri, son
yoklama, er celp ve sevk, öğrenci (bu kapsamda ertesi yıla bırakma ve sevk
tehir işlemleri, öğrenci belgelerindeki tereddüt edilen hususların öğretim
kurumlarından sorma işlemleri), hava değişimi, bedelli askerlik, dövizli
askerlik, yurtdışı erteleme gibi işlemlerden sorumlu sivil memur E.T. ile,
terhisli işlemleri, askerlik borçlanması işlemleri, cezalı yükümlü
işlemleri, terhis belgeleri ile ilgili işlemler, sigorta kurumlarına
yazılacak yazılarla ilgili işlemlerden sorumlu sivil memur H.Y.’nin, aynı
zamanda görev tanımları gereği Askerlik Şubesi Başkanının talimatıyla diğer
memurların görevlerini, bu kapsamda diğerinin yokluğunda birbirlerine ait
işlemleri de yapabildikleri belirtilerek, sanıklar E.T. ile H.Y.’nin
2007-2008 yılları içinde, sivil kişi sanıklar B.A. ve M.A.’ın aracılığı
ile, diğer bir kısım sivil kişi sanıkların iştirakleri ile, sosyal güvenlik
kurumundan emekli maaşı alabilmeleri için sigorta süreleri eksik olan bazı
yakınları adına normalden fazla askerlik yapmış gibi göstererek sahte
askerlik süre belgeleri tanzim ettikleri, bazı sivil kişi sanıkların
iştirakleri ile de sahte öğrenci belgeleri düzenleyerek ya da gerçek
belgeleri yok ederek bu sanıklar adına tecil işlemleri yaptıkları, böylece
sivil memur ve sivil kişi sanıkların, rüşvet almak, rüşvet almak suçuna
yardım etmek, resmi belgede sahtecilik, resmi belgeyi yok etmek, görevi
kötüye kullanmak ve askerlikten kurtulmak için hile yapmak ve bu suça
iştirak etmek, rüşvet vermek suçlarını işledikleri ileri sürülerek, sanık
H.Y.’nin rüşvet almak suçundan eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun
135’inci maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1.
maddesi (altı kez ), resmi belgede sahtecilik suçundan eylemine uyan aynı
Kanun’un 204/2. maddesi (üç kez ), görevi kötüye kullanmak suçundan
eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 144.maddesi delaletiyle 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu’nun 257/3 ve 1.maddeleri ve resmi belgeyi yok etmek
suçundan eylemine uyan aynı Kanun’un 205/1.maddesi son cümlesi uyarınca,
sanık E.T.’ın rüşvet almak suçundan eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun
135’inci maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1.
maddesi (altı kez ), rüşvet almak suçuna yardım etmek suçundan eylemine
uyan Türk Ceza Kanunu’nun 252/1 ve 39.maddeleri (üç kez), resmi belgede
sahtecilik suçundan eylemine uyan aynı Kanun’un 204/2. maddesi, askerlikten
kurtulmak için hile yapmak suçuna iştirak etmek suçundan Askeri Ceza
Kanunu’nun 81/2. maddesi (dört kez) ve görevi kötüye kullanmak suçundan
eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 144.maddesi delaletiyle 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu’nun 257/3 ve 1.maddeleri uyarınca, sivil kişi sanıklar
B.A. ve M.A.’ın aracılık yapmak suretiyle, rüşvet almak suçuna yardım etmek
suçundan eylemlerine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1 ve 39.
maddeleri uyarınca, sivil kişi sanık M.Ç.’nın, askerlikten kurtulmak için
hile yapmak suçuna iştirak etmek suçundan eylemine uyan Askeri Ceza
Kanunu’nun 81/2. maddesi uyarınca, sanıklar İ.P., İ.P., B.D., S.A., G.B.,
S.S., Z.G., E.T., A.Ç., E.K., B.H.A. ve M.Ö.’ın, rüşvet vermek suçundan
eylemlerine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1.maddesi uyarınca,
sanıklar E.T., A.Ç., E.K. ve B.H.A.’un ayrıca askerlikten kurtulmak için
hile yapmak suçundan eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 81/1. maddesi
uyarınca cezalandırılmaları istemiyle 5. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı
Askeri Savcılığı’nın 29.01.2009 gün ve E:2009/9, K:2009/54 sayılı
iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
5. PİYADE
EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 30.9.2010 gün ve E:2010/74,
K:2010/476 sayıyla; sivil memur olan sanıklar H.Y. ile E.T.’ın, yargılama
aşamasında Türk Silahlı Kuvvetleri’nden ilişiklerinin kesildiği, bu nedenle
sanıklara yüklenen “resmi belgede sahtecilik, resmi belgeyi yok etmek”
suçları nedeniyle haklarında açılan kamu davasının, suçların askeri suç
olmaması, askeri suça bağlı bulunmaması ve sanıkların askeri mahkemede
yargılanmalarını gerektiren ilginin kesilmiş olması nedeniyle adli yargı
yerinde görülmesi, sanıklara yüklenen diğer suçlar yönünden ise, Anayasa,
Ceza Muhakemesi Kanunu ve 353 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikler
nedeniyle sivil kişi sanıkların askeri mahkemede yargılanmalarının mümkün
olmaması, yüklenen suçların sivil kişi sanıklarla birlikte işlenmesi ve
suçların niteliği itibariyle delillerin birlikte toplanıp
değerlendirilmesinin gerektiği açıklanarak, tüm sanıkları birlikte
yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, kararın sanıklar H.Y., E.T., M.Ç.,A.Ç. ve M.Ö. tarafından
temyiz edilmesi üzerine, Askeri Yargıtay 4. Dairesi, sanıklar H.Y. ve E.T.
hakkında verilen görevsizlik kararının, 353 sayılı Kanun’un 10. maddesinin
birinci fıkrası (c) bendinin, Anayasa Mahkemesi’nce Anayasaya aykırı
olduğuna ve iptaline karar verildiğinden, artık bu sanıkların asker kişi
sayılması ve askeri mahkemelerde yargılanmalarının mümkün olmaması, diğer
sanıklar hakkında verilen görevsizlik kararının , bu sanıkların sivil kişi
olmaları ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca, sivil kişi
sanıkların askeri mahkemelerde yargılanmalarının mümkün olmaması nedeniyle
hükmün onanmasına karar vermiştir.
ZİLE AĞIR CEZA
MAHKEMESİ: 18.7.2013 gün ve E:2013/76, K:2013/122 sayıyla; sanıklar H.Y.
ile E.T.’ın, olay tarihinde asker kişi oldukları, yüklenen suçların askeri
suç olduğu nedeniyle, bu sanıkların askeri mahkemede yargılanmaları
gerektiği ve yüklenen suçların sivil kişi sanıklar ile birlikte müştereken
işlendiği ileri sürüldüğüne göre delillerin birlikte toplanıp
değerlendirilmesinin ve kararın aynı mahkemece verilmesinin hukuka daha
uygun olacağı açıklanarak, tüm sanıkları yargılama görevinin askeri yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle Tokat Ağır Ceza Mahkemesine itiraz yolu açık
olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, Zile Cumhuriyet
Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Mehmet
AVCIOĞLU, Levent BİLGİ’nin katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında, Raportör-Hâkim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri
Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Eser Cihat POYRAZ’ın, başvurunun reddine
ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararının itiraz yolu açık olmak üzere verildiği anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34. maddesi
ikinci fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii
ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin onuncu fıkrasında, “Adli
yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu
bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232. maddesinin altıncı
fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne
olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun
yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının,
başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde
açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun’un “Olumsuz
görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın
incelenebilmesi için, 2247 sayılı Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca,
yargı yerlerince verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.
Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Genel Kurulu'nun 9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48 sayılı
kararında da belirtildiği gibi yargı yolunu değiştirmeye yönelik
görevsizlik kararlarının temyize tabi oldukları kuşkusuzdur. Böylece,
başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii yasaya uygun olarak gösterilmeyen
kararın kesinleşmesinden söz edilmesine olanak yoktur. Bu nedenle,
sanıklara yukarıda açıklanan haklarını belirtir nitelikte tebligat
yapılarak temyiz süresinin beklenmesi, görevsizlik kararı kesinleştikten
sonra dosyanın Mahkememize gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Zile Ağır Ceza Mahkemesi'nce
verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle, 2247 sayılı
Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı
Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013
günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
II- 2247 SAYILI KANUN’UN 14.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMSUZ GÖREV UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/36
KARAR NO: 2013/39
KARAR TR : 30.12.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET: Jandarma personeli
olan sanık hakkında, mülki görevleri sırasında işlediği ileri sürülen “emre
itaatsizlikte ısrar etmek” suçu nedeniyle açılan kamu davasının ADLİ YARGI yerinde
görülmesinin gerek-tiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık :
Ö.D.
O L A Y :
Diyarbakır İl J.K.lığı E Tipi Cezaevi J.Bl.K.lığı emrinde görevli sanık
Uzm. J.III.Çvş. Ö.D.’in, Diyarbakır Adliyesinde sevk ve nakil devriyesinde
görevli olduğu 20.6.2012 günü, devriye komutanı olarak görev yapmakta olan
J.Bçvş. B.D. tarafından jandarma yeleğini giymesi hususunda uyarılmasına
rağmen gün içerisinde jandarma yeleğini giymemeye devam ettiği, öğleden
sonra saat 16:00 sıralarında duruşmaların sona ermesi nedeniyle hükümlü ve
tutukluların ring aracına bindirilmesi sonrasında sanığın çevrede
bulunamadığı, devriye komutanı tarafından telefon ile arandığı ve
kendisinden iki dakikaya kadar ring aracının bulunduğu yere geleceğinin
öğrenildiği, bir müddet sonra gecikmeli olarak ring aracının bulunduğu yere
gelen sanığın yine üzerinde görev gereği bulunması gereken jandarma yeleği
ile şapkasının bulunmadığı, gecikmesi nedeniyle devriye komutanı tarafından
uyarıldığında ise esas duruşa geçmeden elini kolunu sallayıp yukarıya doğru
kaldırmak suretiyle, “Niye bağırıyorsun geldik işte! Komutanım sen benden
ne istiyorsun milletin içinde bana bağırıyorsun!” şeklinde bağırdığı,
ardından orada bulunan J.Er A.Ö.’e yeleğini ve şapkasını nezarethaneden
alıp getirmesi hususunda emir verdiği, J.Er A. Ö.’in ise söz konusu jandarma
yeleği ile şapkayı bulamayarak geri gelmesi üzerine “Yapacak olduğun işi
…….. lan” şeklinde sözler söylediği, daha sonra kendisinin giderek söz
konusu malzemeleri bulup geldiği ve akabinde de devriye aracının arka
kısmına bindiği, böylece, hizmete ilişkin emre rağmen jandarma yeleğini
giymemek suretiyle emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediği ileri
sürülerek, eylemine uyan 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 87/1.
maddesinin “hizmete ilişkin emri hiç yapmayan asker kişiler” cümlesi
uyarınca cezalandırılması istemiyle 7. Kolordu Komutanlığı Askeri
Savcılığı’nın 13.9.2012 gün ve E:2012/1268, K:2012/443 sayılı
iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
7. KOLORDU
KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 17.10.2012 gün ve E:2012/965, K:2012/455 sayıyla,
tutuklu ve hükümlülerin adliyeye götürülmesi görevinin jandarmanın mülki
görevleri içersinde yer aldığı, bahsedilen emrin bu göreve ilişkin
bulunduğu ve bu görev sırasında verildiği, askeri hizmetle bir ilgisinin
bulunmadığı açıklanarak, sanığı yargılama görevinin adli yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek, dava dosyası, Diyarbakır 6. Asliye Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
DİYARBAKIR 6.
ASLİYE CEZA MAHKEMESİ:17.1.2013 gün ve E:2013/17, K:2013/63 sayıyla,
sanığı, işlediği ileri sürülen emre itaatsizlikte ısrar etmek suçu
nedeniyle, suçun askeri suç olmasından dolayı, yargılama görevinin askeri
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesine
itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası,
kendisine gelmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize
gönderilmiştir.
Mahkememize
gönderilen dava dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 1.7.2013 gün ve
E:2013/19, K:2013/22 sayılı karar ile adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararı kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1
ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar
verilip dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik
giderilip, adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek
dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Mehmet
AVCIOĞLU, Levent BİLGİ’nin katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME:
Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim
yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasında
Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Eser Cihat POYRAZ’ın davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,
K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Ancak,
sanık Jandarma Personeli olduğuna göre, Jandarmanın hangi nitelikteki
görevler ile görevlendirildiğine ilişkin yasal düzenlemenin göz önünde
tutulması, suça konu olayın meydana geldiği sırada yerine getirilmekte olan
görevin, Yasa'da belirtilen görevlerden hangisine uygun olduğunun
incelenmesi, görevli yargı yerinin buna göre belirlenmesi gerekmektedir.
2803
sayılı Jandarma Teşkilat Görev Ve Yetkileri Kanunu’nun 7. maddesinde,
Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak görevleri:
a)
Mülki
görevleri;
Emniyet
ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men,
takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri
almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını
yapmak,
b)
Adli
görevleri;
İşlenmiş
suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara
ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek,
c)
Askeri
görevleri;
Askeri
kanun ve nizamların gereği görevlerle Genelkurmay Başkanlığı'nca verilen
görevleri yapmak,
d)
Diğer
görevleri;
Yukarıda
belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin
icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri
yapmak, şeklinde sayılmıştır.
Jandarma
Teşkilatı Görev Ve Yetkileri Yönetmeliğinin, “Mülki Görevlerin Esasları”
başlığı altında düzenlenen 45. maddesinde, “Jandarma:
a.Halkın
can, ırz ve malını korur.
b…….
………..
h.Ceza
infaz kurumlarının ve tutukevlerinin dış korumalarını sağlayıcı önlemleri
alır. Tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlar”
denilmektedir.
Dosyanın
incelenmesinden, dosya içinde mevcut bilgi ve belgelerden, sanığın olay
sırasında, E Tipi Cezaevi Jandarma Bölük Komutanlığından, Diyarbakır
Adliyesine tutuklu ve hükümlüleri götürmek üzere sevk devriyesi olarak
görevlendirildiği, bu görevin de jandarmanın askerlik görevi ile ilgili
olmayıp mülki görevlerinden olan tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleri
ile ilgili olduğu açıktır.
2803
sayılı Kanun’un 15 ve Yönetmeliğin 186. maddelerine göre jandarma
personelinin ancak askeri hizmete ilişkin eylemlerinden dolayı askeri
yargıya tabi bulundukları kuşkusuzdur.
Açıklanan
nedenlerle, asker kişi sanığın mülki görevleri sırasında işlediği ileri
sürülen suç nedeniyle hakkında açılan kamu davasının adli yargı yerinde
görülmesi ve Diyarbakır 6. Asliye Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle
Diyarbakır 6. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 17.1.2013 gün ve E:2013/17,
K:2013/63 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
I-2247 SAYILI KANUN’UN 24. MADDESİ
GEREĞİNCE HÜKÜM UYUŞMAZLIĞINA İLİŞKİN VERİLEN BAŞVURU RED KARARLARI
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/63
KARAR NO: 2013/1754
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasanın 24. maddesinde hüküm
uyuşmazlığının varlığı için öngörülen “konu ve dava sebebinin aynı olması”,
“hakkın yerine getirilmesinin imkansız bulunması” koşullarını taşımayan
BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Hüküm
Uyuşmazlığının Giderilmesi
İsteminde
Bulunan (Davacı) : ADLİ YARGIDA
: 1- Ş.C.U., 2- M.A.M., 3- A.C.Ö., 4-
C.Ç.
5- D.K.,
6- E.O.O., 7- H.C.K., 8- O.N.Ö.
Vekilleri : Av. M.G. & Av. B.K.
İDARİ YARGIDA
: Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T. A.
Ş
Vekilleri : Av.
M.S.Ç., & Av. C.A.
Karşı
Taraf (Davalı) : T.C. Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu
Vekili : Av. G.A. – (İdari
Yargıda)
O L A Y
: I-Davacı Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T. A. Ş vekili dava
dilekçesinde özetle; Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 15.08.2006
gün, B.02.1.SPK.0.13-1532-14907 sayılı işlemi ile,
‘’
Kurulumuzun 05.05.2006 tarih ve 21/561 sayılı toplantısında, Ereğli Demir
ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nin 2005 yılı sonu itibariyle, yıl içinde
uyguladığı muhasebe standardı seti (Kurulumuzun seri:XI, No:25 sayılı
tebliği) yerine yeni bir muhasebe standardı seti (Uluslararası Muhasebe/
Finansal Raporlama Standartları- UMS/UFRS) ile finansal tablolarını
düzenlediği ve bu değişikliğin dönem karına etkisinin (152.329,914 TL)
önemli olduğu, ayrıca 2005 yılı 3, 6 ve 9 aylık finansal tablolarında
dikkate alınmayan yaklaşık 43 milyon TL tutarında dönem karını azaltan
gider tahakkuklarına ilişkin uygulama göz önüne alınarak, kamunun doğru
bilgilendirilmesini teminen, 31.12.2005 tarihli finansal tabloların,
şirketin yıl içinde uyguladığı muhasebe standardı setine göre yeniden
düzenlenerek ilan edilmesine ve genel kurulun onayına sunulmasına karar
verilmiş olup, bu karar 06.05.2006 tarih ve B.02.SPK.0.13.1047-9382 sayılı
kurulumuz yazısı ile şirkete tebliği edilmiş ve kurulumuz haftalık bülteni
aracılığıyla kamuya duyurulmuştur.
Şirket,
kurulumuzun yukarıda belirtilen kararını yerine getirmemiş olup, söz konusu
kararın yürütmesinin durdurulması ve iptali için Ankara 11. İdare Mahkemesi
nezdinde iptal davası açmıştır. Ankara 11. İdare Mahkemesi, 25.07.2006
tarihinde kurulumuza tebliğ edilen 13.07.2006 tarihli kararı ile şirketin
açmış olduğu davada yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar
vermiştir. Ayrıca, Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin, 02.08.2006 tarihinde
kurulumuza tebliğ edilen 20.07.2006 tarihli Ankara 11. İdare Mahkemesince
yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararda yasaya aykırılık
bulunmadığından, şirketin itirazının reddine karar verilmiştir.
Yukarıda
anılan mahkeme kararları göz önüne alınarak kurulumuzun 03.08.2006 tarih ve
34/983 sayılı toplantısında; kurulumuzun 05.05.2006 tarih ve 21/561 sayılı
kararı uyarınca kamunun doğru bilgilendirilmesini teminen, şirketin
31.12.2005 tarihli finansal tablolarının kurulumuzun Seri:XI, No:25 sayılı
tebliğine uygun olarak yeniden düzenlenerek, 11.08.2006 günü mesai saati
bitimine kadar ilan edilmek üzere Borsanıza ve Kurulumuza gönderilmesi
gerektiği, aksi takdirde kurulumuzda mevcut bilgiler çerçevesinde anılan
finansal tabloların borsanız bülteninde yayınlanmak suretiyle kamuya
duyurulacağı hususlarının şirkete bildirilmesine karar verilmiş olup, bu
karar 03.08.2006 tarih ve B.02.SPK.0.13.1458.13999 sayılı kurulumuz yazısı
ile şirkete bildirilmiş,ayrıca kurulumuz haftalık bülteni ile kamuya
duyurulmuştur.
Kurulumuzun
03.08.2006 tarih ve 34/983 sayılı ve 11.08.2006 tarih ve 35/1029 sayılı
kararlarına rağmen, 14.08.2006 tarihi itibariyle, şirket tarafından
31.12.2005 tarihli finansal tabloların yeniden düzenlenerek ilan edilmemesi
nedeniyle, aynı kurulumuz kararları uyarınca; şirket ve ilgili bağımsız
denetim kuruluşu Denetim Serbest Mali Müşavirlik AŞ. nin daha önceden
kurulumuza göndermiş olduğu bilgiler çerçevesinde, kurulumuzun 05.05.2006
tarih ve 21/561 sayılı kararı uyarınca kurulumuzun Seri:XI, No:25 sayılı
tebliği esas alınarak düzenlenmesi gereken 31.12.2005 tarihli finansal
tablolar, kamuya açıklanmak üzere borsanıza gönderilmektedir.
Şirketin
31.12.2005 tarihli finansal tablolarının kurulumuzun Seri:XI, No:25 sayılı
tebliğine göre düzenlenmesi durumunda, şirketin 31.12.2005 tarihi
itibariyle net dönem karı 193.392.407 TL yerine 345.722.321 TL hisse başına
kazanç ise, 0,198 TL yerine 0,354 TL olarak gerçekleşmektedir.
Ayrıca,
şirketin 2005 yılı 3,6,9 aylık ara dönem finansal tablolarında dikkate
alınmayan, ancak, 31.12.2005 tarihi itibariyle tahakkuk ettirilen
giderlerin toplamı yaklaşık 43 milyon TL dir.
Bu
çerçevede bilgi edinilmesini ve kurulumuzun 03.08.2006 tarih ve 34/983
sayılı ve 11.08.2006 tarih ve 35/1029 sayılı kararları uyarınca Ereğli
Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.nin 31.12.2005 tarihli, kurulumuzun
Seri:XI, No:25 sayılı tebliğine göre yeniden düzenlenmiş ve daha önce
şirket tarafından kamuya açıklanan bilanço ve gelir tablosu ile
karşılaştırmalı olarak hazırlanan bilanço ve gelir tablosunun, kamunun
doğru bilgilendirilmesini teminen, borsanız günlük bülteninde
yayımlanmasını, ayrıca borsanız web sitesinin şirket mali tabloları
bölümünde düzeltilmiş mali tablolara da yer verilmesi ‘’ hususunun talep
edildiğini belirterek, SPK’nun davacı şirkete ait 31.12.2005 tarihli mali
tabloların resen yeniden tanzim edilmesine ilişkin olup, 15.08.2006
tarihinde duyurulan işleminin iptali istemiyle 10.10.2006 tarihinde idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
11. İdare Mahkemesi: 25.06.2007 gün, E:2006/2548, K:2007/1071 sayı ile
özetle; ‘’ … 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde;
Kurulun, yasalardan kaynaklanan yükümlülüklerin doğruluk incelemesi dahil
bilanço ve gelir tablolarını denetleme ve düzeltmeye yetkili olduğu, Vergi
Usul Kanunu’nun vergi incelemesine ilişkin . hükümlerinin saklı olduğu, bu
fıkranın uygulanmasına ilişkin esasların Kurul tarafından belirleneceği,
Sermaye Piyasası Kurulu’nun Görev ve Yetkiler başlıklı 22. maddesinin (h) .
bendinde, bu Kanun hükümleri gereğince elde ettiği veya kendisine tevdi
edilen mali tablo ve raporlar ile diğer belgelerin incelemek, gerekli
gördüğü hususlar hakkında ihraçcı ve kurum denetçilerinden veya bağımsız
denetçilerden ayrıca rapor istemek, elde ettiği sonuçları değerlendirerek,
Kanunda belirtilen gerekli tedbirleri almak, Kurulun görev ve yetkileri
arasında sayılmış, aynı Kanunun “Tedbirler” başlıklı 46. maddesinin (e)
bendinde ise; mevzuat uyarınca açıklanması gerekirken açıklanmamış
bilgileri ve mevzuata aykırılıkları masrafı ilgili anonim ortaklık, kişi, kuruluş
veya sermaye piyasası kurumlarından tahsil edilmek üzere kamuoyuna
duyurmaya Kurulun yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesinin
l.fıkrasında, (Değişik bent: 10/06/1994 - 4001/13 md.) Danıştay, bölge
idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin
durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin
işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir
şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği,
ancak, haciz veya ihtiyati haciz uygulamaları ile ilgili davalarda verilen
kararlar hakkında, bu kararların kesinleşmesinden sonra idarece işlem tesis
edileceği hükmü öngörülmüştür.
Dava
dosyasının ve bu dosyayla bağlantılı Mahkememizin 2006/1396 esas sayılı
dosyasının birlikte incelenmesinden, davacı şirketin 2005 yılının 3, 6 ve
9. döneme ilişkin mali tablolarını Ulusal Muhasebe Standartlarına göre
düzenlediği, 31.12.2005 dönemine ilişkin mali tablolarını ise Uluslararası
Finansal Raporlama Standartlarına göre tanzim etmesi üzerine Sermaye
Piyasası Kurulunun 05.05.2006 tarihli 7484 sayılı kararıyla 31.12.2005
tarihli finansal tablolarının yıl içinde uygulanan muhasebe standartlarına
göre yeniden düzenlenerek ilan edilmesine ve şirket genel kurulunun onayına
sunulmasına karar verildiği, bu işleme karşı Mahkememizin E: 2006/1396
esasında açılan davada Mahkememizce 13.07.2006 tarihinde davacı şirketin
yürütmenin durdurulması isteminin reddedildiği, bu karara yönelik itirazın
da Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 20.07.2006 günlü YD İtiraz No: 2006/2696
sayılı kararıyla reddedildiği, bu arada Özelleştirme İdare Başkanlığınca
Şirket Genel Kurulunun 30.03.2006 tarihinde kararının iptali istemiyle
davacı şirkete karşı Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemelerinin E: 2006/218
esasında kayıtlı davanın açıldığı, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 03.08.2006
günlü 13999 sayılı yazısıyla 31.12.2005 tarihli mali tabloların SPK 25 nolu
tebliğine uygun biçimde yeniden düzenlenerek ilan edilmek üzere İMKB’a ve
SPK’a gönderilmesi aksi halde anılan finansal tabloların İMKB bülteninde
re’sen yayınlanmak suretiyle kamuya duyurulacağının davacı şirkete
bildirildiği, davacının 10.08.2006 tarih ve 8 sayılı cevabi yazısıyla
yukarıda belirtilen davalar sonuçlanmadan mali tabloların yayınlamasının
kamuyu yanıltabileceği ve davaların sonuçlanmamasının beklenilmesinin talep
edildiği, SPK’nun 11.08.2006 tarihli cevabı ile şirketin söz konusu talebi
reddedilerek 31.12.2005 tarihli finansal tabloların SPK 25 sisteme göre
yeniden düzenlenerek 14.08.2006 günü mesai saati bitimine kadar ilan
edilmek üzere İMKB ve SPK’a bildirilmesi gerektiğinin, ilgili şirkete
yeniden bildirildiği, davacı şirket tarafından davalı idarenin söz konusu
isteminin gereğinin yerine getirilmemesi üzerine 15.08.2006 tarih ve 14907
sayılı işlemle şirkete ait finansal tabloların SPK 25 nolu tebliğe göre
re’sen yeniden tanzim edildiği ve İMKB’ye gönderildiği, söz konusu mali
tabloların 15.08.2006 tarihli İMKB bülteninde yayınlandığı şirketin 31.12.2005
tarihli finansal tablolarının Kurulun Seri XI, No: 25 sayılı Tebliğine göre
düzenlenmesi durumunda şirketin 31.12.2005 tarihi itibariyle net dönem
karının 193.392.407 YTL olmayıp 345.722.321 YTL, hisse başına kazancın ise
0,198 YTL değil 0,354 YTL olarak gerçekleştiğinin açıklanması üzerine
davacı şirkete ait 31.12.2005 tarih mali tabloların re’sen yeniden tanzim
edilmesine ilişkin söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta,
davacı şirket tarafından 31.12.2005 tarihli mali tabloların UFRS sistemi
yerine SPK Seri XI, No: 25 sayılı tebliğe göre yeniden düzenlemesi için
aynı konuda Mahkememizde açılan davanın sonucunun beklenmesi gerektiği
ileri sürülmekte ise de, Mahkememizin E: 2006/1396 esasında açılan davada
yürütmenin durdurulması isteminin reddedilmesi ve bu karara yönelik
itirazın da Ankara Bölge İdare Mahkemesince reddi üzerine kamunun doğru ve
sürekli aydınlatılması amacıyla davalı idarece Sermaye Piyasası Kanununun
anılan hükümlere göre işlem tesis edilebileceği açık olup aksi yöndeki
davacı iddiasına itibar edilmemiştir.
Bu
durumda, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal raporlarını Seri XI,
No: 25 sayılı kurul kararları gereğince yeniden düzenleyerek ilan etmemesi
nedeniyle davacı şirket ve ilgili bağımsız denetim kuruluşunca Kurula
gönderilen bilgiler çerçevesinde Kurulun anılan yasa hükümlerinde öngörülen
yetkisine istinaden tesis ettiği dava konusu işlemde hukuka aykırılık
görülmemiştir.
Davacı
tarafından dava konu işlemde verilen miktarlarla şirket karının tamamının
dağıtılacağı gibi bir izlenim verilmesi yönüyle de işlemin hukuka aykırı
olduğu ileri sürülmüş ise de, davalı idarece resen tanzim edilip, ilan
edilen finansal tablo şirketin daha önce yaptığı muhasebe sistemine (UFRS)
göre beyan ettiği dönem net karı ile ilgili denetim şirketince davalı
idareye bildirilen Seri XI, No: 25 sayılı tebliğe göre düzenlenen tabloda
arasındaki dönem net kar ve hisse başına düşen kazanç miktarlarının
belirtilmesinden ibaret olup dönem net karının mutlaka dağıtılacağı anlama
gelmeyeceğinin açık olması karşısında söz konusu sava hukuken katılmak
olanaksızdır. ‘’ demek suretiyle davanın reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan yürütmenin durdurulması istemli temyiz başvurusu
üzerine, Danıştay 13. Daire 04.12.2007 gün, E:2007/13724 sayı ile özetle
yürütmeyi durdurma isteğinin kabulüne karar vermiştir.
Danıştay
13. Daire 12.05.2010 gün, E:2007/13724, K:2010/3985 sayı ile özetle, ‘’…Dava, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli malî
tablolarının re'sen yeniden düzenlenmesine ilişkin davalı idare
işlemlerinin iptal istemiyle açılmış, idare Mahkemesi'nce; 2499 sayılı
Sermaye Piyasası Kanunu’nun 22/h maddesinde, bu Kanun hükümleri uyarınca
elde ettiği veya kendisine tevdi edilen malî tablo ve rapor ile diğer belgeleri
incelemenin, gerekli gördüğü hususlar hakkında ihraççı ve kurum
denetçilerinden veya bağımsız denetçilerden rapor istemenin, elde ettiği
sonuçları değerlendirerek Kanunda belirtilen tedbirleri almanın Kurul'un
görevleri arasında sayıldığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
28. maddesinde, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi
mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının
icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde
bulunmaya mecbur olduğunun hükme bağlandığı; dava dosyasının ve Mahkeme'nin
2006/1396 esasına kayıtlı dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin 2005
yılının 3, 6 ve 9 aylık döneme ilişkin malî tablolarının Sermaye Piyasası
Kurulu’nun Seri X, No:25 sayılı Tebliği uyarınca hazırlandığı, 31.12,2005
tarihli malî tablolarının ise Uluslararası Finansal Raporlama Standartları
(UFRS) esas alınarak hazırlandığı, Sermaye Piyasası Kurulu'nun 05.05.2006
tarih ve 7484 sayılı karan ile, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının, 2005 yılının 3,6 ve 9 aylık dönemlerine ilişkin finansal
tabloların hazırlanmasında esas alınan Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri XI,
No:25 sayılı Tebliğine uygun olarak yeniden düzenlenmesine, yeniden
düzenlenecek 31.12.2005 tarihli finansal tabloların İstanbul Menkul
Kıymetler Borsası ve Sermaye Piyasası Kurulu'na gönderilmesine ve
ivedilikle şirket genel kurulu onayına sunulmasına karar verildiği, bu
işlemin iptali istemiyle Mahkeme'nin 2006/1396 esasına kayıtlı davanın
açıldığı, anılan davada yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar
verildiği, bu karara yapılan İtirazın Ankara Bölge İdare Mahkemesi'nce
reddedildiği, davalı idarenin 03.08.2006 tarih ve 13999 sayılı yazısı ile
31.12.2005 tarihli malî tabloların Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri X,
No:25 sayılı Tebliğine uygun olarak hazırlanıp gönderilmesinin istenildiği,
davacı şirketin adlî yargıda şirket genel kurulunun iptali istemiyle açılan
davanın sonuçlanmasının beklenilmesi isteminin davalı idarece
reddedilmesine rağmen gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle davalı
İdarece şirket malî tablolarının resen düzenlenerek 15.08.2006 tarihli İMKB
bülteninde yayımlandığı, davacı şirketin davalı idarenin 05.05.2006 tarih
ve 7484 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, yürütmenin
durdurulması isteminin reddedilmiş olması karşısında davalı idarenin
kamunun doğru ve sürekli aydınlatılması amacıyla işlem tesis edebileceği
açık olduğundan, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal raporlarının
resen düzenlenerek yayımlanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının,
şirket kârının tamamının dağıtılacağı izlenimi yarattığı iddiasının da
yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karar
davacı tarafından temyiz edilmiştir.
2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 16. maddesinde, "ihraççılar ve
sermaye piyasası kurumlan, konsolide olanlar dahil kamuya açıklanacak veya
gerektiğinde Kurulca istenecek malî tablo, rapor ve bilgileri tespit
olunacak şekil ve esaslara, genel kabul görmüş muhasebe kavram, ilke ve
standartlarına uymak suretiyle düzenlemekle yükümlüdürler.
İhraççılar
ve sermaye piyasası kurumları düzenleyecekleri malî tablolardan Kurulca
belirlenenleri daha önce kurulmuş ve bu Kanun'un 22. maddesinin (d) bendi
uyarınca kurulan bağımsız denetleme kuruluşlarına, bilgilerin doğruluk ve
gerçeği dürüst bir biçimde yansıtma ilkesine uygunluğu bakımından
inceleterek bir rapor almak zorundadırlar.
Kurul,
halka arzda, kayıtlı sermaye sistemine geçişte, bu Kanun kapsamındaki
anonim ortaklık ve sermaye piyasası kuramlarının tasfiyesi, devri,
birleşmesi ve nevi değiştirmelerinde bağımsız denetim raporu isteyebilir.
Bağımsız
denetleme kuruluşları, denetledikleri malî tablo ve raporlara ilişkin
olarak hazırladıkları raporlardaki yanlış ve yanıltıcı bilgi ve kanaatler
nedeniyle doğabilecek zararlardan hukuken sorumludurlar.
Kurulca
düzenlenmesi öngörülen malî tablo ve raporlar ile, bağımsız denetlemeye
tabi olunması durumunda bağımsız denetim raporu Kurulca belirlenen usul ve
esaslar dahilinde Kurula gönderilir ve kamuya duyurulur." hükmüne yer
verilmiş; 22. maddesinin (e) bendinde, "Kamunun zamanında yeterli ve
doğru olarak aydınlatılmasını sağlamak amacıyla, genel ve özel nitelikte
kararlar almak ve her türlü malî tablo ve raporlar ile bunların bağımsız
denetimlerinin, sermaye piyasası araçlarının halka arzında yayımlanacak
izahname ve sirkülerin ve araçların değerini etkileyebilecek önemli
bilgilerin kapsamını, standartlarını ve ilân esaslarını tesbit ve bu
konularda tebliğler yayımlamak";(h) bendinde,."Bu Kanun hükümleri
gereğince elde ettiği veya kendisine tevdi edilen malî tablo ve raporlar
ile diğer belgeleri incelemek, gerekli gördüğü hususlar hakkında ihraççı ve
kurum denetçilerinden veya bağımsız denetçilerden ayrıca rapor istemek,
elde ettiği sonuçları değerlendirerek, Kanunda belirtilen gerekli
tedbirleri almak" Kurut'un görev ve yetkileri arasında sayılmış; 46:
maddesinin (e) bendinde-ise, Kurul’un, mevzuat uyarınca açıklanması gerekirken
açıklanmamış bilgileri ve mevzuata aykırılıkları, masrafı ilgili anonim ortaklık,
kişi, kuruluş veya sermaye piyasası kuramlarından tahsil edilmek üzere
kamuoyuna duyurmaya yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
6762
sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 327. maddesinde, şirket yönetim kurulunun
her iş yılı sonunda 325. maddede yazılı bilançodan başka şirketin ticarî,
malî ve ekonomik durumunu gösteren bir rapor düzenlemeye ve dağıtılacak
kazanç miktarı ile yedek akçeyi oluşturacak teklif belgesini hazırlamaya
zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Sermaye
Piyasası Kurulu'nun Seri VIII, No:39 sayılı Özel Durumların Kamuya
Açıklanmasına İlişkin Esaslar Tebliği'nin 5. maddesinin (h) bendinin 15
numaralı ali bendinde ise, diğer alt bentlerde sayılmamakla birlikte,
ortaklığın faaliyetlerini ve malî durumunu önemli ölçüde etkileyecek bir
gelişme olması ya da daha önce faaliyet raporu, malî tablo, malî tablo
dipnotları, izahname, raf kayıt belgesi veya başka yollarla kamuya
açıklanan bir durumda değişikliğin ortaya çıkması hA.Ö.el durum açıklaması
yapılmasını gerektiren haller arasında sayılmıştır.
Yukarıda
belirtilen mevzuat hükümlerinden, şirketlerin finansal tablo ve
bilançolarının genel kurul onayına sunularak onaylanmasından sonra kamuya
açıklanabileceği, Sermaye Piyasası Kurulu'nun anılan finansal tablolar
üzerinde denetim yapmaya, gerekli gördüğü açıklamanın yapılmasını veya
yeniden düzenlenmesini, malî tablo ve raporlarda önemli bir değişikliğin
meydana gelmesi halinde özel durumun açıklanılmasını istemeye yetkili
olduğu, Kurul'un bu kapsamda tesis ettiği genel ve özel düzenlemelere
uyulmaması halinde yine Kanunda öngörülen yaptırımları uygulayabileceği,
ancak, ortaklıklar adına malî tablo düzenleme ve yayımlama yetkisinin
bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin, 2005 yılı 3, 6 ve 9 aylık
dönemlere ilişkin finansal tablolarının Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri X,
No:25 sayılı tebliğinde yer alan muhasebe standartları uyarınca hazırlandığı,
şirketin özelleştirilmesi sonrasında aralarında yabancı bankaların da
bulunduğu bankalardan kredi temin etmek amacıyla 31.12.2005 tarihli
finansal tablolarının ise UFRS uyarınca hazırlandığı, Özelleştirme idaresi
Başkanlığının, bu durumun şirket kârını Önemli ölçüde etkilediğinden
bahisle yaptığı başvuru üzerine davalı idarece yapılan inceleme sonucunda,
şirketin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının Seri X, No:25 sayılı
Tebliğ uyarınca yeniden hazırlanarak kamuoyuna duyurulmak üzere Kurul'a
gönderilmesine, şirket genel kurulu onayına sunulmasına ilişkin 05,05.2006
tarih ve 7484 sayılı işlemin tesis edildiği, bu işleme karşı açılan davada
yürütmenin durdurulması isteminin reddi üzerine davalı idarece, davacı
şirketin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının yeniden düzenlenerek
gönderilmesinin istenildiği, davacı şirketçe adlî ve İdarî yargı yerlerinde
açılan davalar sonuçlanmadan finansal tabloların yeniden düzenlenmesinin
sakıncalı olacağının belirtildiği, davalı idarece, davacının iddialanna
itibar edilmeyerek davacı şirketin 2005 yılı 3, 6 ve 9 aylık dönemlerde
vermiş olduğu finansal tablolar dikkate alınmak suretiyle finansal
tabloların yeniden düzenlenerek İMKB bülteninde yayımlandığı, davanın da bu
işlemin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta,
davalı idarenin, davacı şirketin 2005 yılı kârının Seri X, No:25 sayılı
tebliğ uyarınca hazırlanacak malî tablolar kapsamında hesaplanması
gerektiğini kamuya duyurabileceği, Kurul kararlarının gereğini yerine
getirmeyen ilgililer hakkında Kanunda öngörülen yaptırımları
uygulayabileceği, hukukî ve cezaî sorumluluk için kanun yollarına
başvurabileceği açık olmakla birlikte,davacı şirketin malî tablolarını
resen oluşturarak yayımlamaya yetkisi bulunmadığından dava konusu işlemde
hukuka uyarlık bulunmamıştır.’’
Açıklanan
nedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi
uyarınca temyize konu Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 25.06.2007 tarih ve
E:2006/2548, K:2007/1071 sayılı kararının bozulmasına ‘’ karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan Karar Düzeltme talebi üzerine, Danıştay 13. Daire
30.05.2012 gün, E:2010/4405, K:2012/1352 sayı ile özetle, ‘’ … Dava,
davacı şirketin 31.12.2005 tarihli malî tablolarının re'sen yeniden düzenlenmesine
ilişkin davalı idare işlemlerinin iptal istemiyle açılmış, İdare
Mahkemesi'nce; 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22/h maddesinde, bu
Kanun hükümleri uyarınca elde ettiği veya kendisine tevdi edilen malî tablo
ve rapor ile diğer belgeleri incelemenin, gerekli gördüğü hususlar hakkında
ihraççı ve kurum denetçilerinden veya bağımsız denetçilerden rapor
istemenin, elde ettiği sonuçları değerlendirerek Kanunda belirtilen
tedbirleri almanın Kurul'un görevleri arasında sayıldığı; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde, Danıştay, bölge idare
mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin
durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin
işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğunun hükme
bağlandığı; dava dosyasının ve Mahkeme'nin 2006/1396 esasına kayıtlı
dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin 2005 yılının 3, 6 ve 9 aylık
döneme ilişkin mali tablolarının Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri X, No:25
sayılı Tebliği uyarınca hazırlandığı, 31.12.2005 tarihli malî tablolarının
ise Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) esas alınarak
hazırlandığı, Sermaye Piyasası Kurulu'nun 05.05.2006 tarih ve 7484 sayılı
kararı ile, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının, 2005
yılının 3,6 ve 9 aylık dönemlerine ilişkin finansal tabloların
hazırlanmasında esas alınan Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri XI, No:25
sayılı Tebliğine uygun olarak yeniden düzenlenmesine, yeniden düzenlenecek
31.12.2005 tarihli finansal tabloların İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve
Sermaye Piyasası Kurulu'na gönderilmesine ve ivedilikle şirket genel kurulu
onayına sunulmasına karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle
Mahkeme'nin 2006/1396 esasına kayıtlı davanın açıldığı, anılan davada
yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, bu karara
yapılan itirazın Ankara Bölge idare Mahkemesi'nce reddedildiği, davalı
idarenin 03.08.2006 tarih ve 13999 sayılı yazısı ile 31.12.2005 tarihli
malî tabloların Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri X, No:25 sayılı Tebliğine
uygun olarak hazırlanıp gönderilmesinin istenildiği, davacı şirketin adlî
yargıda şirket genel kurulunun iptali istemiyle açılan davanın
sonuçlanmasının beklenilmesi isteminin davalı idarece reddedilmesine rağmen
gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle davalı idarece şirket malî
tablolarının re'sen düzenlenerek 15.08.2006 tarihli İMKB bülteninde
yayımlandığı, davacı şirketin davalı idarenin 05.05.2006 tarih ve 7484
sayılı işleminin iptali istemiyle açtığı davada, yürütmenin durdurulması
isteminin reddedilmiş olması karşısında davalı idarenin kamunun doğru ve
sürekli aydınlatılması amacıyla işlem tesis edebileceği açık olduğundan,
davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal raporlarının re'sen düzenlenerek
yayımlanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının, şirket kârının
tamamının dağıtılacağı izlenimi yarattığı iddiasının da yerinde bulunmadığı
gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karar davacı tarafından
temyiz edilmiştir.
Davanın
yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu Ankara 11. İdare
Mahkemesi'nin 25.06.2007 tarih ve E:2006/2548, K:2007/1071 sayılı
kararında, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1.
fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz
istemi yerinde görülmeyerek anılan Mahkeme kararının onanmasına‘’ karar
vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
II-
Davacılar Ş.C.U., M.A.M., A.C.Ö., C.Ç., D.K., E.O.O., H.C.K., O.N.Ö. vekili
dava dilekçesinde özetle; Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun
20.10.2006 gün, 46/1299 sayılı toplantısında,
‘’…
Kurulumuzun Seri:XI, No:25 sayılı Tebliği esas alınarak düzenlenmesi
gereken Ereğli Demir Çelik Fabrikaları T.A.Ş.nin 31.12.2005 tarihli
finansal tablolarının 31.03.2005, 30.06.2005, 30.09.2005 tarihli finansal
tablolarının düzenlenmesinde esas alınan standartlara uygun olarak
düzenlenmemesi ve ilan edilmek üzere İMKB ye gönderilmemesi fiiline ilişkin
olarak,
Şirket
yönetim kurulu üyesi M.K. hakkında şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının UFRS ne göre hazırlanmasına karşı olduğu iradesi dikkate
alınarak herhangi bir işlem yapılmamasının,
Şirket
yönetim kurulu başkanı Ş.C.U., başkan vekili murahhas üye M. Aydın
Müderrisoğlu ve üyeler A.C.Ö., C.Ç., E. Oktay Okur, D.K., H.C.K. ve O.N.Ö.
hakkında SPK.nun 47/A maddesi uyarınca her biri için ayrı ayrı olmak üzere
21.960 TL idari para cezası uygulanmasına’’ karar verildiğini, bu karara
istinaden;
Ereğli
Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Ş.C.U. hakkında,
Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün,
B.02.1.SPK.0.13.2050.20556 sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari
para cezası tutanağının, Yönetim Kurulu Başkan vekili M.A.M. hakkında,
Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün,
B.02.1.SPK.0.13.2049.20555 sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari
para cezası tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi O.N.Ö. hakkında, Başbakanlık
Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2048.20554
sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası
tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi A.C.Ö.hakkında, Başbakanlık Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2047.20553 sayılı
yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası tutanağının,Yönetim
Kurulu Üyesi C.Ç. hakkında, Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun
02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2046.20552 sayılı yazısı ile, 10.980 TL
tutarındaki idari para cezası tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi E.O.O.
hakkında, Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün,
B.02.1.SPK.0.13.2045.20551 sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari
para cezası tutanağının, Yönetim Kurulu Üyesi D.K. hakkında, Başbakanlık
Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2044.20550
sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası
tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi C.K. hakkında, Başbakanlık Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2043.20549 sayılı
yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası tutanağının tanzim
edildiğini belirterek, SPK’nın
02.11.2006 tarih ve B.02.1.SPK.0.13-2050-20566, 2049-20555, 2047-20553,
2046-20552, 2044-20550, 2045-20551, 2043-20549, 2048-20554 sayılı idarî
para cezalarının kaldırılması istemiyle 15.11.2006 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1.Sulh Ceza Mahkemesi: 10.01.2007 gün, Müteferrik No:2006/1480 sayı ile
özetle, 5560 sayılı Kanun’un 31.maddesi gereğince 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesinin ‘’ bu Kanun’un; a) idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümleri diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde b) diğer genel hükümleri idari para cezası veya mülkiyetin kamuya
geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır ‘’
şeklinde değiştirildiğini ve bu değişiklikten sonra ilgili kanunda özel
olarak sulh ceza mahkemelerinin görevli olarak belirtilmediği durumlarda
idari para cezalarına karşı açılan davalarda idari yargının görevli
olduğunun açık ve kesin olarak belirlendiğini, dolayısıyla idari para cezalarında
idari yargının görevli olduğunu belirterek, davanın idari yargının görev
alanına girdiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekilleri, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 14. İdare Mahkemesi:
8.3.2007 gün ve E:2007/869 sayı ile özetle, 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 2’inci maddesinde kabahat deyiminden; kanunun,
karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın
anlaşılacağını; 16’ncı maddesinin (l)’inci fıkrasında kabahatler
karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımların, idari para cezası ve
idari tedbirlerden ibaret olduğunu; 27’nci maddesinin (l)’inci fıkrasında
da “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir” hükmüne yer
verildiğini, aynı Kanun’un (5560 sayılı Kanun’un 3l’inci maddesiyle
değişik) 3’üncü madde hükmünde de “(1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına
karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında, uygulanır” düzenlemesinin bulunduğunu; diğer taraftan 2499 sayılı
Sermaye Piyasası Kanunu’nun “İdari para cezaları” başlıklı 47/A maddesinde
“Bu Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve
formlara ve Kurul’ca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı
hareket ettiği tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişiler hakkında
gerekçesi belirtilmek suretiyle Kurul tarafından 2 milyar liradan 10 milyar
liraya kadar para cezası verilir” düzenlemesinin bulunduğunu, fakat bu
idarî yaptırım kararına karşı yapılacak yargısal başvuru yolunda görevli
yargı merciinin idare mahkemeleri ya da idarî yargı yerleri olduğuna
ilişkin bir hüküm bulunmadığını; Sermaye Piyasası Kurulu’nun bu düzenlemeye
istinaden tesis edeceği idarî para cezalarına dair kararlarına karşı idarî
yargı yerlerinin görevli olduğu yönünde başka kanunlarda da herhangi bir
düzenlemenin yapılmadığını; 5326 sayılı Kanun ile 2499 sayılı Kanun’un bu
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 2499 sayılı Kanun’un 47/A
maddesinin, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü fiilin
kabahat deyimine girdiğini, bu kabahat fiili karşılığında öngörülen idarî
para cezalarının idari yaptırımın türlerinden biri olduğunu, Sermaye
Piyasası Kurulu tarafından 2499 sayılı Kanun’a göre verilen idari yaptırım
kararlarına karşı açıkça idarî yargı yerlerine başvurulabileceği yönünde
bir düzenleme bulunmadığından, 5326 sayılı Kanun’un 27/(1) hükmü gereğince
bu konuda görevli yargı yerinin Sulh Ceza Mahkemesi olduğu sonucu çıkarıldığını belirterek, 2247 sayılı
Kanun’un 19’uncu maddesi uyarınca, bakılan davada görevli yargı yerinin
belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına karar vermiştir.
Uyuşmazlık
Mahkemesi: 26.12.2007 gün, E:2007/150, K:2007 / 371 sayı ile özetle, İdari
para cezalarının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğunu, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediğini, bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanunla Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezalarına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun’un
27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğuna
karar vermiştir.
Ankara
1. Sulh Ceza Mahkemesi: 07.07.2009 gün, Müteferrik No:2006/1480 sayı ile,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin adli yargının görevli olduğuna dair vermiş olduğu
kararı üzerine dosyayı yeniden ele almış ve özetle, her ne kadar SPK nın
20.10.2006 tarih ve 46/1299 sayılı toplantısında alman idari para ceza
verilmesine ilişkin karara istinaden 02.11.2006 tarih ve
B.02.1.SPK.0.13-2050-20566, 2049-20555, 2047-20553, 2046-20552, 2044-20550,
2045-20551, 2043-20549, 2048-20554 sayılı kararlar ile Ereğli Demirçelik Aş
nin 31.12.2005 tarihli 12 aylık mali tablolarının UFRS ye göre
düzenlenmesinde SPK dan görüş alınmadığı gerekçesiyle ve 2499 Sayılı
Sermaye Piyasası Kanununun 47/A maddesi gereğince yönetim kurulu başkan,
başkan vekili ve üyelerine 10.980 TL idari para cezası verilmiş ise de,
Sermaye Piyasası Kurulunun Seri XI No:29 sayılı tebliğinin 5.maddesinde “
işletmeler Avrupa Birliği tarafından kabul edilen haliyle Uluslar arası
Muhasebe Standartlarını uygularlar ve finansal tabloların Avrupa Birliği
tarafından kabul edilen haliyle Uluslar arası Finansal Raporlama
Standartlarına (UFRS) göre hazırlandığı husussuna dipnotlarda yer verirler”
şeklinde düzenleme yapıldığını, bu nedenle Ereğli Demirçelik AŞ nin
31.12.2005 tarihli 12 aylık mali tablolarının UFRS ye göre düzenlenmesine
ilişkin olarak SPK dan görüş almasına gerek olmadığını, bu nedenle verilen
cezanın hukuka aykırı olduğunu belirterek itirazın kabulüne, SPK nın
20.10.2006 tarih ve 46/1299 sayılı toplantısında alınan idari para cezası
verilmesine ilişkin karara istinaden 02.11.2006 tarih ve B.02.1.SPK.0.13-
2050-20566, 2049-20555, 2047-20553, 2046-20552, 2044-20550, 2045-20551,
2043-20549, 2048-20554 sayılı idari para cezalarının iptaline karar
verilmiştir.
Bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Ankara 3.Ağır Ceza Mahkemesi:
10.08.2009 gün, Değişik İş No: 2009/320 sayı ile, itirazın reddine karar
vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİNDEN İSTEK:
Davacı
vekili; Sermaye Piyasası Kurulu’nun, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları
T.A.Ş’nin, 31.12.2005 tarihli malî tablolarını, Seri:XI,No: 25 sayılı
Tebliğe uygun olarak re’sen düzenleyerek, İMKB ve Kurullarına gönderilmesine
ilişkin işleminin iptali istemiyle anılan Şirket tarafından, Sermaye
Piyasası Kurulu aleyhine açılan davada, Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin
25.06.2007 gün, E:2006/2548, K:2007/1071 sayılı kararı ile davanın reddine
karar verildiğini, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Danıştay 13.Daire’nin 12.05.2010 gün, E:2007/13724, K:2010/3985 sayılı
kararı ile hükmün bozulmasına karar verildiğini, bu karara karşı yapılan
karar düzeltme başvurusu üzerine Danıştay 13.Daire’nin 30.05.2012 gün,
E:2010/4405, K:2012/1352 sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin
kabulüne ve mahkeme hükmünün onanmasına karar verilerek kararın
kesinleştiğini, bu arada, SPK’nun 02.11.2006 tarihinde aldığı karar ile,
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş’nin tüm yöneticilerine, 31.12.2005
tarihli mali tabloların UFRS’ye göre hazırlanmasının hukuka aykırı olduğu,
bu tabloların SPK’nun 25 sayılı Tebliği’ne göre yeniden tanzim edilmesi
gerektiği, oysa buna ilişkin Kurul kararlarına riayet edilmediği
gerekçeleriyle idari para cezası uygulanması üzerine, bu para cezasının
hukuka aykırı olduğundan bahisle iptali istemiyle Ankara 1.Sulh Ceza Mahkemesi
nezdinde itiraz edildiğini, bu itiraz üzerine Ankara 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün, Müteferrik No:2006/1480 sayılı kararı ile
itirazın kabul edilerek idari para cezalarının iptaline karar verildiğini,
bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Ankara 3. Ağır Ceza
Mahkemesi’nin 10.08.2009 gün, Değişik İş No:2009/320 sayılı kararı ile
itirazın reddine karar verilerek kararın kesinleştiğini, sonuç itibariyle
Ankara 11.İdare Mahkemesi’nce ve Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce aynı
konuya ilişkin olarak verilen ve kesinleşen farklı kararların bulunduğunu,
bu kararların özü itibariyle davacı şirketin 31.12.2005 tarihli mali
tablolarının davacı şirket tarafından SPK mevzuatına uygun olarak
düzenlenip düzenlenmediği hususunda olduğunu, bu iki ayrı kararın
birbiriyle çeliştiğini, bu çelişkinin varlığı sebebiyle davacı şirketin
mali tablolarının kesinleşemediğini ve bu tablolarla ortaya çıkan hakların
kullanılmasının, bunlardan istifade edilmesinin olanaksız olduğunu
belirterek, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 25.06.2007 gün, E:2006/2548,
K:2007/1071 sayılı kararının kaldırılarak Ankara 1.Sulh Ceza Mahkemesi’nin
07.07.2009 gün, Müt.no: 2006/1480 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle
hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvuruda bulunmuştur.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasanın 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı
düşünceleri istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI:
‘’ …
Adli ve idari yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm
uyuşmazlığının çözümü için öncelikle, hüküm uyuşmazlığının oluşup
oluşmadığının belirlenmesi gerekir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanun’un 2592
sayılı Kanun ile değişik 24’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “1 nci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.” Hükmü yer almaktadır.
Anılan hükme
göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
Uyuşmazlık
yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisi
tarafından verilmesi,
Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
Her iki
kararın da kesinleşmiş olması,
Kararlarda
davanın esasının hükme bağlanması,
Kararlar
arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız
bulunması,
Koşullarının
birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, ortada,
adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve yasa yollarına başvurularak
kesinleşmiş kararlar oldukları her iki kararda da davanın esasının hükme bağlandığı;
Sermaye Piyasası Kurulu yönünden, taraflarından en az birinin de aynı
olduğu anlaşılmıştır.
Davalar
sebep ve konu yönünden incelendiğinde;
İdari
Yargı Yerinde Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 25.06.2007 gün ve E:2006/2548,
K.2007/1071 sayılı kararıyla, Şirketin UFRS uyarınca hazırlanarak kamuoyuna
duyurulan 31.12.2005 tarihli malî tabloları nedeniyle, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu’nun 22/h ve 46/e maddesi uyarınca, tedbir almak ve
kamuoyunun doğru bilgilendirmek amacıyla Şirketin, 31.12.2005 tarihli malî
tablolarının, Seri:XI,No: 25 sayılı Tebliğe uygun olarak re’sen düzenlenmesine
ilişkin, dava konusu Sermaye Piyasası Kurulu işleminin iptali istemiyle
açılan davanın reddine;
Adli
Yargı Yerinde ise Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün ve
Müt.no:2006/1480 sayılı kararıyla; Şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının Seri X, No:25 sayılı Tebliğ uyarınca yeniden hazırlanarak ilan
edilmek üzere İMKB’ye gönderilmemesi üzerine, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununun 47/A maddesi uyarınca; Kurul düzenlemelerine, genel ve özel
nitelikli kararlarına uyma yükümlülüğüne aykırı hareket ettikleri nedeniyle
(yönetim kurulu üyesi M.K. hariç) Şirket yönetim kurulu başkanı ve
üyelerine, davaya konu idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin
iptaline karar verildiği;
İdare
Mahkemesinde bakılan davanın konusunu, Şirketin, 31.12.2005 tarihli malî
tablolarının, Seri:XI,No: 25 sayılı Tebliğe uygun olarak re’sen
düzenlenmesine ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu işlemi oluştururken, adli
yargıdaki davanın konusunun, idari para cezası olduğu, iki uyuşmazlık
arasında, Şirketin mali tablolar yönüyle bir ilgi bulunmakla beraber, aynı
konu ve sebebe dayanmayan söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında
hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Şirket
vekili tarafından; anılan kararlarda 31.12.2005 tarihli mali tablolarının
mevzuata uygunluğu konusunda çelişki olduğu, bu çelişkinin varlığı
sebebiyle Şirket mali tablolarının kesinleşmediği, bu mali tablolardan
çıkan hakların kullanılamadığı ileri sürülmüş ise de; 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununun 47/A maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine
ilişkin işlemlerin iptali yolundaki Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin
07.07.2009 gün ve Müt.no:2006/1480 sayılı kararının gerekçesi yada iptal
hükmünün, Şirketin mali tablolarının kesinleşmesi, bu mali tablolardan
çıkan hakların kullanılamamasıyla ilişkilendirilmesi söz konusu olamayacağı
gibi, bu kararlardan birinin diğerinin uygulanmasına engel teşkil
etmediğinden, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız bulunması koşulunun da geçekleşmediği açıktır.’’
Demek suretiyle Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 25.06.2007 gün ve
E:2006/2548, K:2007/1071 sayılı kararı ile Ankara 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün ve Müt.no:2006/1480 sayılı kararı arasında
hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından bahisle, başvurunun reddine karar
verilmesi gerekeceğine yönelik düşünce vermiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI:
‘’ …
2247 sayılı Kanun’un 24. maddesinde belirtilen hüküm uyuşmazlığının
oluşabilmesi için, yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden
hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması gerekmektedir.
Olayda,
hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararlardan Ankara 11. İdare Mahkemesinin
25/06/2007 tarih ve 2006/2548 E, 2007/1071 K sayılı kararı ile SPK’nun mali
tabloların hazırlanması konusunda yayımlanan tebliğlere uyulması ve yeniden
IMKB ve SPKya bildirimlerin buna uygun yapılmasına ilişkin işleminin hukuka
uygun olduğuna karar verilerek, iptal davasının reddedildiği; Ankara 1.
Sulh Ceza Mahkemesinin 07/07/2009 gün ve 2006/1480 Müt. sayılı kararı ile
ise, SPK mevzuatına uygun işlem yapılmaması nedeniyle Şirket Yönetim
Kurulunun bir kısım üyelerine verilen idari para cezasının SPK mevzuatında
Şirketlerin mali tablo hazırlama sistemlerini seçimde SPK’dan görüş alma
zorunlulukları bulunmadı gerekçesi ile iptaline karar verilmiştir.
Her iki
yargı yerinde açılan ve kesinleşen davalarda, taraflardan en az birisinin
aynı olma koşulu uygun ise de, idari yargı yerinde açılan iptal davasında,
sermaye şirketleri üzerinde denetin ve düzenleyici işlem yapma yetkisine
sahip olan SPK işleminin hukuka uygunluğunun denetlenerek, hukuka uygun
olduğuna karar verildiği; adli yargı yerinde verilen kararda ise, idari
para cezasına itirazın değerlendirilerek, idari para cezası vermek için
gereken koşulların bulunmadığı değerlendirilip, idari para cezalarının
iptal edildiği, bu yönleri ile her iki yargı yerindeki davaların konu ve sebeplerinin
aynı olmadığı gibi, bu davalar nedeniyle verilen kararlar sonucu bir hakkın
yerine getirilmesinin imkansız hale gelme koşulunun da bulunmadığı
anlaşılmaktadır. Zira idari yargı yerinde verilen karar sonucu, SPK’nun
işleminin hukuka uygunluğu kesinleşmiş yargı kararı ile ortaya konulmuş,
davacı Şirketin bu karara uyma zorunluluğu ortaya çıkmıştır. İdari para
cezasının iptal edilmiş olmasının benzer mevzuat ve hukuki gerekçelerden
kaynaklanması, davaların konu ve sebeplerinin farklı olması karşısında,
idari yargı kararının yerine getirilmesi konusunda çelişki yarattığı
söylenemeyecektir.’’ Demek suretiyle Ankara 11. İdare Mahkemesinin
25/06/2007 gün, E:2006/2548, K:2007/1071 sayılı kararı ile Ankara 1. Sulh
Ceza Mahkemesinin 07.07.2009 gün, 2006/1480 Müt. sayılı kararı arasında
hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından bahisle, başvurunun reddine karar
verilmesi gerekeceğine yönelik düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1.
maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve
bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir” denilmiş;
24. Maddesinde (Değişik birinci
fıkra: 21/1/1982 – 2592/7 md.) ise, 1 nci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığının kabul edileceği belirtilmiştir.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a)
Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisi tarafından verilmesi,
b) Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her
iki kararın da kesinleşmiş olması,
d)
Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e)
Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin
olanaksız bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının
incelenmesinden; ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve
kesinleşmiş kararlar bulunduğu; davaların taraflarından en az birinin
(T.C.Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu) aynı olduğu anlaşılmaktadır.
Kararlarda
işin esasının hükme bağlanmasının incelenmesi:
Sermaye
Piyasası Kurulu’nun, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş’ nin,
31.12.2005 tarihli malî tablolarını, Seri:XI,No: 25 sayılı Tebliğe uygun
olarak re’sen düzenleyerek, İMKB ve Kurullarına gönderilmesine ilişkin işleminin
iptali istemiyle anılan Şirket tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu aleyhine
açılan davada, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 25.06.2007 gün ve
E:2006/2548, K.2007/1071 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiş
olup, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 13.Daire
12.05.2010 gün, E:2007/13724, K:2010/3985 sayı ile hükmün bozulmasına karar
vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Danıştay 13.Daire’nin
30.05.2012 gün, E:2010/4405, K:2012/1352 sayılı kararı ile karar düzeltme
talebinin kabulüne ve mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmiş ve karar
kesinleşmiştir.
Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 20.10.2006 gün, 46/1299 sayılı toplantısında alınan idari
para cezası verilmesine ilişkin karara istinaden Ereğli Demir ve Çelik
Fabrikaları T.A.Ş.nin yönetim kurulu başkan ve üyeleri olan davacılar Ş.
C.U., M.A.M., A.C.Ö., C.Ç., D.K., E.O.O., H.C.K., O.N.Ö.’e idari para
cezası verilmesine ilişkin 02.11.2006 gün ve B.02.1.SPK.0.13- 2050-20566,
2049-20555, 2047-20553, 2046-20552, 2044-20550, 2045-20551, 2043-20549,
2048-20554 sayılı kararların iptali istemiyle yapılan başvuruda Ankara 1.
Sulh Ceza Mahkemesi 07.07.2009 gün, Müt.No:2006/1480 sayı ile itirazın kabulü
ile idari para cezalarının iptaline karar vermiş, bu karara kaşı yapılan
itiraz başvurusu üzerine Ankara 3.Ağır Ceza Mahkemesi 10.08.20009 gün,
Değişik İş No:2009/320 sayı ile itirazın reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Konu ve
dava sebebinin aynı olup olmadığının incelenmesi:
İdari
Yargı Yerinde, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 25.06.2007 gün ve
E:2006/2548, K:2007/1071 sayılı kararıyla, Sermaye Piyasası Kurulu’nun,
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş’ nin, 31.12.2005 tarihli malî tablolarını,
Seri:XI,No: 25 sayılı Tebliğe uygun olarak re’sen düzenleyerek, İMKB ve
Kurullarına gönderilmesine ilişkin işleminin iptali istemiyle açılan
davada, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal raporlarını seri XI,
no:25 sayılı kurul kararları gereğince yeniden düzenleyerek ilan etmemesi
nedeniyle davacı şirket ve ilgili bağımsız denetim kuruluşunca Kurula
gönderilen bilgiler çerçevesinde Kurulun yasa hükümlerince öngörülen
yetkisine istinaden tesis ettiğini belirttiği dava konusu işlemde hukuka
aykırılık olmadığından, ayrıca davacı idarece resen tanzim edilip, ilan
edilen finansal tablo şirketin daha önce yaptığı muhasebe sistemine göre
beyan ettiği dönem net karı ile ilgili denetim şirketince davalı idareye
bildirilen seri XI, no:25 sayılı tebliğe göre düzenlenen tabloda arasındaki
dönem net kar ve hisse başına düşen kazanç miktarlarının belirtilmesinden
ibaret olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmiş ve karar
kesinleşmiştir.
Adli
Yargı Yerinde, Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün ve Müt.
No:2006/1480 sayılı kararıyla, şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının Seri XI, No:25 sayılı Tebliğ uyarınca yeniden hazırlanarak
ilan edilmek üzere İMKB ‘ye gönderilmemesi üzerine, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu’nun 47/A maddesi uyarınca; Kurul düzenlemelerine, genel ve
özel nitelikli kararlarına uyma yükümlülüğüne aykırı hareket ettikleri
gerekçesiyle davacılara idari para cezası verilmesine ilişkin kararların,
Sermaye Piyasası Kurulu’nun seri XI, no:29 sayılı Tebliğinin 5.maddesinde
‘’İşletmeler Avrupa Birliği tarafından kabul edilen haliyle Uluslar arası
Muhasebe Standartlarını uygularlar ve finansal tabloların Avrupa Birliği
tarafından kabul edilen haliyle Uluslar arası Finansal Raporlama Standartlarına
göre hazırlandığı hususuna dipnotlarda yer verirler’’ şeklindeki düzenleme
nedeniyle Ereğli Demirçelik AŞ.nin 31.12.2005 tarihli 12 aylık mali
tablolarının UFRS ye göre düzenlenmesine ilişkin olarak SPK dan görüş almasına
gerek olmadığından bahisle, hukuka aykırı olduklarını belirterek itirazın
kabulü ile idari para cezalarına ilişkin kararların iptaline karar
verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
Öte
yandan Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 7.7.2009 tarihli kararına esas
alınan Sermaye Piyasası Kurulu’nun Seri: XI, No:29 Sayılı Tebliği’nin 9
Nisan 2008 tarih ve 26842 Sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, davalı SPK’ca
tesis edilen 2.11.2006 tarihli idari para cezalarının dayanağının ise
15.1.2003 tarih ve 25280 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Seri: XI, No:25
Sayılı Tebliğe aykırılık iddiası olduğu, Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin
idari para cezalarının tesis edildiği tarihteki değil, karar verdiği
tarihte yürürlükte olan Tebliği esas aldığı anlaşılmaktadır.
İdare
Mahkemesinde bakılan davanın konusunu, Şirketin, 31.12.2005 tarihli malî
tablolarının, Seri:XI,No: 25 sayılı Tebliğe uygun olarak re’sen
düzenlenmesine ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu işlemi oluştururken, adli
yargıdaki davanın konusunu, idari para cezası olduğu, iki uyuşmazlık
arasında, Şirketin mali tablolar yönüyle bir ilgi bulunmakla beraber, aynı
konu ve sebebe dayanmayan söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında
hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte
yandan; şirket vekili tarafından, anılan kararlarda 31.12.2005 tarihli mali
tablolarının mevzuata uygunluğu konusunda çelişki olduğu, bu çelişkinin
varlığı sebebiyle Şirket mali tablolarının kesinleşmediği, bu mali
tablolardan çıkan hakların kullanılamadığı ileri sürülmüş ise de; 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 47/A maddesi uyarınca idari para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin iptali yolundaki Ankara 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün ve Müt.no:2006/1480 sayılı kararının gerekçesi
yada iptal hükmünün, Şirketin mali tablolarının kesinleşmesi, bu mali
tablolardan çıkan hakların kullanılamamasıyla ilişkilendirilmesi söz konusu
olamayacağı gibi, bu kararlardan birinin diğerinin uygulanmasına engel
teşkil etmediğinden, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız bulunması koşulunun da geçekleşmediği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle 2247 sayılı Yasanın 24. maddesinde öngörülen “konu ve dava
sebebinin aynı olması”, “hakkın yerine getirilmesinin imkansız bulunması”
koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde öngörülen
“konu ve dava sebebinin aynı olması”, “hakkın yerine getirilmesinin
imkansız bulunması” koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/64
KARAR NO: 2013/1755
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 2247
sayılı Yasanın 24. maddesinde hüküm uyuşmazlığının varlığı için öngörülen
“konu ve dava sebebinin aynı olması”, “hakkın yerine getirilmesinin
imkansız bulunması” koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A
R
Hüküm
Uyuşmazlığının Giderilmesi
İsteminde
Bulunan (Davacı) : ADLİ YARGIDA
: 1- Ş.C.U., 2- M.A.M., 3- A.C.Ö., 4-C.Ç.
5- D.K., 6- E.O.O., 7- H.C.K., 8- O.N.Ö.
Vekilleri : Av. M.G. & Av. B.K.
İDARİ YARGIDA
: Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T. A.
Ş
Vekilleri : Av. M. S.Ç. & Av. C.A.
Karşı
Taraf (Davalı) : T.C. Başbakanlık
Sermaye Piyasası Kurulu
Vekili : Av.
G.A. – (İdari Yargıda)
O L A Y
: I-Davacı Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş vekili 26.05.2006
tarihli dava dilekçesinde özetle; Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun
05.05.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13-855-7484 sayılı kararı ile,
‘’...
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (Şirket)’nin dönem sonu itibarı
ile yıl içinde uyguladığı muhasebe standardı seti (Seri: XI No: 25) yerine
yeni bir muhasebe standardı seti ile (UMS/UFRS) finansal tablolarını düzenlediği
ve bu değişikliğin dönem karına etkisinin önemli tutarda (152.329.914 TL)
olduğu, ayrıca 2005 yılı 3, 6, ve 9 aylık finansal tablolarında dikkate
alınmayan ve 2005 yılı karını 43.595.953 TL tutarında azaltan gider
tahakkuku uygulamasına gidildiği göz önünde bulundurularak, kamunun doğru
bilgilendirilmesini teminen, 31.12.2005 tarihli finansal tabloların yıl
içinde uygulanan muhasebe standartları setine göre yeniden düzenlenerek
ilan edilmesine ve ivedilikle Şirket genel kurulunun onayına sunulmasına
Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı ile A. Holding AŞ. arasında yapılan şirketiniz
paylarının satışına ilişkin sözleşmede yer alan kar dağıtımına ilişkin
hükümler hakkında özel durum açıklaması yapılmaması nedeniyle, Ereğli Demir
ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (Şirket)’nin sermaye piyasası mevzuatına uyum
konusunda uyarılmasına ‘’ karar verildiğini belirterek, SPK’nın 2006/20 sayılı
Haftalık Bülteni’nde yer alan ve davacıya 08.05.2006 tarihinde tebliğ
edilmiş olan 05.05.2006 tarih ve 02.SPK.0.13-855-7484 sayılı işlemin iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmış olup, dava dilekçesi Ankara 11.
İdare Mahkemesi’nin E:2006/1396 sırasına kaydedilmiştir.
Davacı
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T. A. Ş vekili, 10.10.2006 tarihli dava
dilekçesinde özetle, SPK.nun davacı şirkete ait 31.12.2005 tarihli mali
tabloların resen yeniden tanzim edilmesine ilişkin olup, 15.08.2006
tarihinde duyurulan işleminin iptali isteminde bulunmuş olup, dava
dilekçesi Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin E:2006/2491 sırasına kaydedilmiş,
bu davanın Ankara 11. İdare Mahkemesi’nde görülmekte olan E:2006/1396
sayılı dosyası ile bağlantısı bulunduğundan bahisle Ankara Bölge İdare
Mahkemesine yapılan başvuru neticesinde, Ankara Bölge İdare Mahkemesi
08.11.2006 gün, E:2006/6851, K:2006/6674 sayı ile, Ankara 10. İdare
Mahkemesi’nin E:2006/2491 sayılı dosyası ile Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
E:2006/1396 sayılı dosyası arasında bağlantının varlığına, davalara bakmak
üzere Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin yetkili kılınmasına karar vermiştir.
Ankara
11. İdare Mahkemesi: 13.07.2006 gün, E:2006/1396 sayı ile özetle, davacı
vekilinin yürütmenin durdurulması talebinin reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine, Ankara Bölge İdare
Mahkemesi; 20.07.2006 gün, Y.D. İtiraz No:2006/2696 sayı ile özetle,
itirazın reddine karar vermiştir.
Ankara
11. İdare Mahkemesi: 29.03.2007 gün, E:2006/1396, K:2007/494 sayı ile
özetle; ‘’ … 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 15. maddesinde, “...,
Kurul, yasalardan kaynaklanan yükümlülüklerin doğruluk incelemesi dahil
bilanço ve gelir tablolarını denetleme ve düzeltmeye yetkilidir. Vergi Usul
Kanununun vergi incelemesine ilişkin hükümleri saklıdır. Bu fıkranın
uygulanmasına ilişkin esaslar Kurul tarafından belirlenir...”, Görev ve
Yetkiler başlıklı 22. maddesinin (e) bendinde; “Kamunun zamanında yeterli
ve doğru olarak aydınlatılmasını sağlamak amacıyla, genel ve özel nitelikte
kararlar almak ve her türlü mali tablo ve raporlar ile bunların bağımsız
denetimlerinin, sermaye piyasası araçlarının halka arzında yayımlanacak
izahname ve sirkülerin ve araçların değerlerini etkileyecek önemli
bilgilerin kapsamını,standartlarını ve ilan esaslarını tespit ve bu
konularda tebliğler yayımlamak.” (h) bendinde; “Bu Kanun hükümleri
gereğince elde ettiği veya kendisine tevdi edilen mali tablo ve raporlar
ile diğer belgeleri incelemek, gerekli gördüğü hususlar hakkında ihraççı ve
kurum denetçilerinden veya bağımsız denetçilerden ayrıca rapor istemek,
elde ettiği sonuçları değerlendirmek, Kanunda belirtilen gerekli tedbirleri
almak.” Sermaye Piyasası Kurulu’nun görev ve yetkileri arasında
sayılmıştır.
Ayrıca
Sermaye Piyasası Kurulunca 2499 sayılı Kanunun 16 ve 22/e maddeleri
uyarınca işletmeler tarafından düzenlenecek mali tablo ve raporlar ile
bunların hazırlanması ve ilgililere sunulmasına ilişkin muhasebe ilke ve
kurallarını belirlemek amacıyla çıkarılan ve
tarihinden
sonra sona eren ilk ara mali tablolardan geçerli olmak üzere, yayımlandığı
15.11.2003 tarihinde yürürlüğe giren “Sermaye Piyasasında Muhasebe
Standartları Hakkında (Seri:XI, No: 25) sayılı tebliğde; muhasebe
standartları, mali tabloların hazırlama amacı, mali tabloların önceki
dönemlere ait olan mali tablolarla karşılaştırılabilir olması ve kapsamı,
ara mali tabloların 3 er aylık dönemler itibariyle düzenleneceği ve
muhasebe politikalarında yapılabilecek değişiklikler kurala bağlanmış ve bu
tebliğe 01.01.2005 tarihinden itibaren “geçerli olmak üzere (Seri: XI, No:
27) seri sayılı tebliğ ile eklenen ek 1. maddede; “Mali tablo ve rapor ile
dipnot formatları dahil bu tebliğin 5. maddesi uyarınca Kurulca yayımlanan
muhasebe standartları açıklamaları saklı olmak üzere, işletmelerin
Uluslararası Finansal Raporlama Standartları uygulamaları; bu Tebliğde
öngörülen düzenleme ve ilan yükümlülüklerinin yerine getirilmesi
hükmündedir. İlk uygulama yılında mali tabloların bağımsız denetimine
ilişkin hükümler saklıdır” hükmüne yer verilmiştir.
2499
sayılı Kanunla tanınan yetkiye istinaden Sermaye Piyasası Kurulunca
31.03.2004 tarihi itibariyle Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına
(UFRS) göre de mali tablolar düzenlenebileceği kabul edilmiştir.
Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 05.05.2006 günlü 21/526 sayılı ilke kararıyla da;
“Ortaklarca finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan muhasebe
standardı setlerinin kural olarak hesap dönemi başı itibari ile uygulamaya
konulup tam dönem boyunca değiştirilmemesi esastır. Muhasebe standardı setinin
yıllık hesap dönemi başında kamuya açıklanmak ve genel kurul onayı alınmak
suretiyle değiştirilebilmesi (Kurulumuzun Seri XI, No: 25 tebliği yerine,
Uluslararası Muhasebe/Finansal Raporlama Standartları uyarınca finansal
tablo hazırlanması vb.) mümkündür.
Haklı
gerekçelerin varlığı halinde muhasebe standartları setinin yıllık hesap
döneminin ilk 3 ayından sonra değiştirilebilmesi için gerçekleştirilecek
değişikliğin finansal tablolar üzerindeki olası tüm etkilerinin kamuya
açıklanması ve genel kurul onayı ile Kurulumuzun izninin alınması
gerekmektedir.” yönünde karar alınmıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden,Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 06.04.2005
tarihli 2005/47 sayılı kararıyla Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları Türk
Anonim Şirketi (Erdemir T.A.Ş.) sermayesinin %46,12 oranındaki Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı’na ait hisselerinin “blok satış” yolu ile
özelleştirilmesine karar verildiği, sözkonusu hisselerin ihale ile OYAK’ın
kurduğu A. Holding A.Ş.’ye devredildiği, bu şirketin ihale bedelini ödemek
için aralarında yabancı bankalarında bulunduğu bir grup bankadan kredi
temin ettiği ve kredi veren kuruluşlara Uluslararası Finansal Raporlama
Standartlarına (UFRS) uygun olarak hazırladığı mali tabloları sunmak
zorunda olduğundan bahisle 02.03.2006 tarihinde Sermaye Piyasası Kuruluna
başvurarak izin talep edildiği, SPK’nun 07.03.2006 tarih 3482 sayılı
yazısıyla işletmelerin yürürlükteki düzenlemeler uyarınca mali tablolarını
izin almadan da UFRS’ya göre hazırlayabileceklerinin bildirildiği, şirketin
31.12.2005 tarihli mali tablosu UFRS sistemine göre hazırlanarak kamuya
duyurulduğu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca, Erdemir’in 01.01.2005 -
30.09.2005 döneme ilişkin 9 aylık net kararının 347.294.543,00 YTL olarak
açıklandığı, 31.12.2005 tarihi itibariyle düzenlenmiş ve bağımsız
denetimden geçmiş, 01.01.2005 - 31.12.2005 dönemine ilişkin dönem karının
ise 193.392.407,00 YTL olarak açıklandığı, karın %50’den fazla
azaltıldığından bahisle sebebinin davacı şirketten sorulması üzerine
şirketin 05.04.2006 tarihli cevabı yazısına SPK’dan izin alınarak mali
tabloların UFRS’ye göre hazırlandığının bildirildiği, ÖİB’ca sözkonusu
muhasebe standardı sistemi nedeniyle adı geçen şirketin karının azalması
sebebiyle ciddi kamu zararına sebep olunduğunun SPK’ya bildirilmesi üzerine
Sermaye Piyasası Kurulu’nca 05.05.2006 tarili 7484 sayılı işlemiyle, Ereğli
Demir Çelik T.A.A.’nin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının 2005
yılının 3, 6 ve 9 aylık dönemlere ilişkin finansal tablolarının
hazırlanmasında esas alınan Sermaye Piyasası Kurulu’nun Seri XI, No: 25
sayılı tebliğine uygun olarak yeniden düzenlenmesi, yeniden düzenlenen
31.12.2005 tarihli finansal tabloların yayınlanmak üzere İstanbul Menkul
Kıymetler Borsasına ve Kurula gönderilmesi ve ivedilikle şirketin genel
kurulunun onayına sunulmasına ilişkin karar verildiği, bu işlemin iptali
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dosyadaki
bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden davacı şirketin 2005
yılı 3, 6 ve 9. dönemlere ilişkin mali tablolarının Ulusal Muhasebe
Standartları (UMS) setine göre düzenlendiği, ancak 2005 yılı 12. dönem mali
tablolarının ise kredi temin ettiği yabancı bankalara mali tablolarını
UFRS’e göre sunmak zorunda olduğundan bahisle Uluslararası Finansal
Raporlama Standartlarına göre hazırlayıp ilan ettiği, UFRS’e göre şirketin
dağıtılabilecek kar miktarının önemli ölçüde uzatıldığı, her iki tabloya
göre dönem karının farklı olduğunun adı geçen şirketçe de kabul edildiği,
ancak bunun negatif şerefiyelerin muhasebeleştirilmesindeki farklılıktan
kaynaklandığı, şirket öz kaynaklarında önemli bir artış yarattığı ve
özelleştirme idaresinin karının artmasının aksine şirket özkaynaklarında
artış yapan yöntemin tercih edilmesinin kamu yararına olduğu, kamu
zararının söz konusu olmadığının ileri sürüldüğü görülmektedir.
Yukarıda
aktarılan mevzuat hükümlerine göre işletmelerin seçecekleri muhasebe
standartları konusunda Kuruldan izin almaları gerekmediği cihetle SPK’nun
davacı şirkete yönelik 07.03.2006 tarihli yazısı aynı döneme (2005 yılı)
ilişkin muhasebe standardı değişikliği yapılmasına izin verilmesi
niteliğinde değerlendirilemez.
Sermaye
piyasasında “mali tablolar” aracılığıyla kamunun yeterli ve doğru
aydınlatılması sistemi, yatırım kararları için gerekli mali tablo ve rapor
bilgilerinin hazırlanmasında muhasebe standartlarının kurularak mali tablo
ve raporlarda standardizasyonunun sağlanması; bu şekilde hazırlanan mali
tablo ve rapor bilgilerinin bağımsız denetimden geçirilerek güvenilir
kılınması ve kamuya zamanında ve etkin şekilde açıklanmasını içeren bir
süreci kapsar. Bu süreçte, kamunun doğru bilgiye ulaşmasının sağlanması
bakımından, şirketlerin mali tablolarının aynı standarda göre
düzenlenmeleri ve karşılaştırılabilir olmalarının büyük önem taşıdığı
açıktır.
Sermaye
piyasası alanındaki gelişmelerin hızı ve sürekliliği dikkate alınıp,
sermaye piyasasına ilişkin genel çerçeve Sermaye Piyasası Kanunu ile
çizmiş, ancak piyasadaki gelişmelere ilişkin güncelliğin sağlanması için
ayrıntılı ve alt düzenlemeleri yapma yetkisi Kurul’a tanınmıştır. Söz
konusu yetkiye dayalı olarak Kurul, kamunun aydınlatılmasını değişik
Tebliğler ile düzenlemekte ve söz konusu Tebliğlerin uygulamasıyla ilgili
olarak genel ve özel nitelikli kararlar almaktadır. Söz konusu Tebliğ
hükümleri ile tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin yatırım
kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmeleri zamanında, tam,
doğru ve eşit şekilde öğrenmelerinin sağlanmasının amaçlanması ve Kamunun
aydınlatılması suretiyle sermaye piyasanın açıklık ve güven içinde işleyerek,
yatırım kararlarının daha sağlıklı bir şekilde verilebilmesine olanak
sağlaması gerektiği açıktır.
Öte
yandan, yasaların tanıdığı yetkiye dayanılarak ilgili mercilerce tesis
olunan düzenleyici işlemlerin, tesis olundukları tarihten sonraki durum ve
işlemler hakkında uygulanması ve hüküm ifade etmesi gerektiği yolundaki
hukukun genel ilkesi kamu (idare) hukuku alanında da geçerlidir. Buna göre,
önceki Seri: XI, No: 25 sayılı tebliğin Ek: 1 maddesinin tanıdığı hakka
istinaden zamanında meydana gelen ve sonuçlanmış bulunan başka bir ifade
ile davacı yönünden sübjektif hak doğurmuş olan durum ve işlemlere sonradan
çıkarılan düzenleyici işlem konumundaki ilke kararının uygulanması mümkün
değildir. Bu şekilde bir uygulamanın, bağlayıcı mahiyetteki düzenleyici
işlemlerin geriye yürümezliği, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik gibi
ilkelere aykırılık oluşturacağında kuşku bulunmamakta olup, 2499 sayılı
Yasanın kendisine tanıdığı yetkiye istinaden Sermaye Piyasası Kurulunca
ortaklıklarca finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan muhasebe
standardı setlerinin kural olarak hesap dönemi başı itibariyle uygulamaya
konulup tüm dönem boyunca değiştirilmemesi yönünde karar alınması
mümkündür. Dolayısıyla işlemin idari istikrar ve hukuki güvenlik ve
belirlilik ilkesinin ihlal ettiği ileri sürülmekte ise de, dava konusu
işlemin aynı tarihli ilke kararına istinaden alınmadığı, söz konusu ilke
kararının aynı dönem içinde muhasebe standardı değişikliğine ilişkin
esasları belirlediği açık olup, bu ilke kararı alınmadan önceki döneme
ilişkin olarak davalı idarenin kamunun doğru, yeterli ve sürekli
aydınlatılması için karar alma görevi ve yetkisi kapsamında, işlemin
SPK’nun anılan hükmüne istinaden tesis edilmiş olması karşısında söz konusu
iddiaya itibar edilmemiştir.
Bu durumda,
davacı şirkete ait 2005 yılı mali tablolarının belli bir standarda ve
karşılaştırılabilir şekilde hazırlanarak bir hesap dönemi süresince tek bir
muhasebe standardı uygulanmasının kamunun sürekli, yeterli ve doğru
aydınlatılabilmesi bakımından kamu yararına uygun olması yönüyle Sermaye
Piyasası Kanunun un 15.ve 22. maddelerinin verdiği görev ve yetkiye
dayanılarak ilgili şirketin 31.12.2005 tarihli mali tablosunun da 2005
yılının 3, 6 ve 9.dönemlerinde esas alınan sisteme göre yeniden düzenlenip
yayınlanmasına, İMKB ve SPK’a bildirilmesine ve ivedilikle şirket genel
Kurulunun onayına sunulmasına ilişkin dava konu işlemde mevzuata ve kamu
yararı yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. ‘’ demek suretiyle davanın
reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan yürütmenin durdurulması istemli temyiz başvurusu
üzerine, Danıştay 13. Daire 04.12.2007 gün, E:2007/13762 sayı ile özetle,
yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar vermiştir.
Danıştay
13. Daire 12.05.2010 gün, E:2007/13762, K:2010/3984 sayı ile özetle, ‘…
Dava, davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının, 2005
yılının 3,6 ve 9 aylık dönemlerine ilişkin finansal tabloların hazırlanmasında
esas alınan Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri XI, No:25 sayılı Tebliğine
uygun olarak yeniden düzenlenmesi, yeniden düzenlenecek 31.12.2005 tarihli
finansal tabloların İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve sermaye Piyasası
Kurulu'na gönderilmesi ve ivedilikle şirket genel kurulu onayına
sunulmasına ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu'nun 05.05.2006 tarih 7484
sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış, idare Mahkemesi'nce; Sermaye
Piyasası Kanunu'nun 16. ve 22/e maddelerinde, işletmeler tarafından
düzenlenecek malî tablo ve raporlar ile bunların hazırlanması ve ilgililere
sunulmasına ilişkin muhasebe ilke ve kurallarını belirlemenin Sermaye
Piyasası Kurulu'nun görev ve yetkileri arasında sayıldığı, anılan kurallara
dayanılarak 15.11.2003 tarihinde yayımlanan Seri XI, No:25 sayılı Sermaye
Piyasasında Muhasebe Standartları Hakkında Tebliğ'de, muhasebe standartları,
malî tabloların hazırlanma amacı, malî tabloların önceki dönemlerle
karşılaştırılabilir olması ve kapsamı, ara malî tabloların 3 er aylık
dönemler itibariyle düzenlenmesi ve muhasebe politikalarında yapılabilecek
değişiklikler konusunda düzenleme yapıldığı, Tebliğ'in Seri XI, No:27
sayılı Tebliğ ile eklenen ve 01.01.2005 tarihinden itibaren geçerli olan ek
1. maddesinde, "Malî tablo ve rapor ile dipnot formatları dahil bu
Tebliğ'in 5. maddesi uyarınca Kurulca yayımlanan muhasebe standartları
açıklamaları saklı olmak üzere, işletmelerin Uluslararası Finansal
Raporlama Standartları uygulamaları bu tebliğ'de öngörülen düzenleme ve
ilân yükümlülüklerinin yerine getirilmesi hükmündedir. İlk uygulama yılında
malî tabloların bağımsız denetimine ilişkin hükümler saklıdır."
kuralının getirildiği, Kurul'un 05.05.2006 tarih ve 21/256 sayılı ilke
kararı ile de, ortaklıklarca finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan
muhasebe standardı setlerinin kural olarak muhasebe hesap dönemi başı
itibariyle uygulamaya konulup tam dönem boyunca değiştirilmemesinin esas
olduğunun, muhasebe standardının yıllık hesap dönemi başında kamuya
açıklanmak ve genel kurul onayı alınmak suretiyle değiştirilebilmesinin
mümkün olduğunun, haklı gerekçelerin varlığı halinde muhasebe standartları
setinin yıllık hesap döneminin ilk 3 ayından sonra değiştirilebilmesi için
gerçekleştirilecek değişikliğin finansal tablolar üzerindeki tüm olası
etkilerinin kamuya açıklanması ve genel kurul onayı ile Sermaye Piyasası
Kurulu'nun onayının alınması gerektiğinin belirtildiği, dava dosyasının
incelenmesinden, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 06.04.2005 tarih ve 2005/47
sayılı kararı ile davacı şirketin %46,12 oranındaki hisselerinin blok satış
yöntemiyle özelleştirilmesine karar verildiği, yapılan ihale sonucu anılan
hisselerin A. Holding A.Ş.'ye devredildiği, bu şirketin ihale bedelini
ödemek için aralarında yabancı bankaların da bulunduğu bir grup bankadan
kredi temin etmek için kredi veren kuruluşlara UFRS'ye uygun hazırlanmış
finansal tabloları sunmak zorunda olduğundan bahisle 02.03.2006 tarihinde
davalı idareye başvurduğu, davalı idarenin 07.03.2006 tarih ve 3482 sayılı
yazısı ile işletmelerin yürürlükteki düzenlemeler uyarınca izin almadan da
malî tablolarını UFRS'ye göre hazırlayabileceklerinin bildirildiği,
31.12.2005 tarihli malî tabloların bu muhasebe standardına göre
hazırlanarak kamuya duyurulduğu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca,
şirketin, 01.01.2005-30.09.2005 dönemi net kârının 347.294.543,-TL olarak
açıklandığı, 01.01.2005-31.12.2005 dönemi kârının ise 193.392.407,-TL
olarak açıklandığı, kârın % 50'den fazla azaltıldığından bahisle sebebinin
davacı şirketten sorulduğu, davacı şirketçe UFRS'ye göre hazırlandığının
bildirildiği, bu durumun davalı idareye bildirilmesi üzerine de dava konusu
işlemin tesis edildiği, 07.03.2006 tarihli davalı idare yazısının izin
olarak nitelendirilemeyeceği, davalı idarenin aynı tarihli ilke kararının
dava konusu işlemin tesisine dayanak alınmadığı, davalı idarece kamunun
doğru, yeterli ve sürekli aydınlatılması için karar alma görev ve yetkisi
kapsamında işlem tesis edildiği, davacı şirkete ait 2005 yılı malî
tablolarının belli bir standarda göre ve karşılaştırılabilir şekilde
hazırlanarak bir hesap dönemi süresince tek bir muhasebe standardı
uygulanmasının istenilmesinin kamunun sürekli, yeterli ve doğru
aydınlatılabilmesi yönünden kamu yararına uygun olması nedeniyle tesis
edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine
karar verilmiş, bu karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davanın
yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu Ankara 11. İdare
Mahkemesi'nin 29.03.2007 tarih ve E:2006/1396, K:2007/494 sayılı kararında,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında
sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, bozma istemi yerinde
görülmeyerek anılan Mahkeme kararının onanmasına ‘’ karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan Karar Düzeltme talebi üzerine, Danıştay 13. Daire
06.06.2012 gün, E:2010/4196, K:2012/1499 sayı ile özetle, karar düzeltme
isteminin reddine karar vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
II-
Davacılar Ş.C.U., M.A.M., A.C.Ö., C.Ç., D.K., E.O.O., H.C.K., O.N.Ö. vekili
15.11.2006 tarihli dava dilekçesinde özetle; Başbakanlık Sermaye Piyasası
Kurulu’nun 20.10.2006 gün, 46/1299 sayılı toplantısında,
‘’…
Kurulumuzun Seri:XI, No:25 sayılı Tebliği esas alınarak düzenlenmesi
gereken Ereğli Demir Çelik Fabrikaları T.A.Ş.nin 31.12.2005 tarihli
finansal tablolarının 31.03.2005, 30.06.2005, 30.09.2005 tarihli finansal
tablolarının düzenlenmesinde esas alınan standartlara uygun olarak
düzenlenmemesi ve ilan edilmek üzere İMKB ye gönderilmemesi fiiline ilişkin
olarak,
Şirket
yönetim kurulu üyesi M.K. hakkında şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının UFRS ne göre hazırlanmasına karşı olduğu iradesi dikkate
alınarak herhangi bir işlem yapılmamasının,
Şirket
yönetim kurulu başkanı Ş.C.U., başkan vekili murahhas üye M.A.M. ve üyeler
A.C.Ö., C.Ç., E. Oktay Okur, D.K., H.C.K. ve O.N.Ö. hakkında SPK.nun 47/A
maddesi uyarınca her biri için ayrı ayrı olmak üzere 21.960 TL idari para
cezası uygulanmasına’’ karar verildiğini, bu karara istinaden;
Ereğli
Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Ş.C.U. hakkında,
Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün,
B.02.1.SPK.0.13.2050.20556 sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari
para cezası tutanağının, Yönetim Kurulu Başkan vekili M.A.M. hakkında,
Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün,
B.02.1.SPK.0.13.2049.20555 sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari
para cezası tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi O.N.Ö. hakkında, Başbakanlık
Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2048.20554
sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası
tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi A.C.Ö. hakkında, Başbakanlık Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2047.20553 sayılı
yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası tutanağının,Yönetim
Kurulu Üyesi C.Ç. hakkında, Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun
02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2046.20552 sayılı yazısı ile, 10.980 TL
tutarındaki idari para cezası tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi E.O.O.
hakkında, Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün,
B.02.1.SPK.0.13.2045.20551 sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari
para cezası tutanağının, Yönetim Kurulu Üyesi D.K. hakkında, Başbakanlık
Sermaye Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2044.20550
sayılı yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası
tutanağının,Yönetim Kurulu Üyesi C.K. hakkında, Başbakanlık Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 02.11.2006 gün, B.02.1.SPK.0.13.2043.20549 sayılı
yazısı ile, 10.980 TL tutarındaki idari para cezası tutanağının tanzim
edildiğini belirterek, SPK’nın
02.11.2006 tarih ve B.02.1.SPK.0.13-2050-20566, 2049-20555, 2047-20553,
2046-20552, 2044-20550, 2045-20551, 2043-20549, 2048-20554 sayılı idarî
para cezalarının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
1.Sulh Ceza Mahkemesi: 10.01.2007 gün, Müteferrik No:2006/1480 sayı ile
özetle, 5560 sayılı Kanun’un 31.maddesi gereğince 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesinin ‘’ bu Kanun’un; a) idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümleri diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde b) diğer genel hükümleri idari para cezası veya mülkiyetin kamuya
geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır ‘’
şeklinde değiştirildiğini ve bu değişiklikten sonra ilgili kanunda özel
olarak sulh ceza mahkemelerinin görevli olarak belirtilmediği durumlarda
idari para cezalarına karşı açılan davalarda idari yargının görevli
olduğunun açık ve kesin olarak belirlendiğini, dolayısıyla idari para
cezalarında idari yargının görevli olduğunu belirterek, davanın idari
yargının görev alanına girdiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekilleri, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 14. İdare Mahkemesi:
8.3.2007 gün ve E:2007/869 sayı ile özetle, 5326
sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2'inci maddesinde kabahat deyiminden; kanunun,
karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın
anlaşılacağını; 16'ncı maddesinin (l)'inci fıkrasında kabahatler
karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımların, idari para cezası ve
idari tedbirlerden ibaret olduğunu; 27'nci maddesinin (l)'inci fıkrasında
da “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir"
hükmüne yer verildiğini, aynı Kanun'un (5560 sayılı Kanun'un 3l'inci
maddesiyle değişik) 3'üncü madde hükmünde de "(1) Bu Kanunun; a) İdarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında, uygulanır” düzenlemesinin bulunduğunu; diğer taraftan
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun “İdari para cezaları” başlıklı 47/A
maddesinde "Bu Kanun'a dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen
standart ve formlara ve Kurul'ca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara
aykırı hareket ettiği tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişiler
hakkında gerekçesi belirtilmek suretiyle Kurul tarafından 2 milyar liradan
10 milyar liraya kadar para cezası verilir" düzenlemesinin
bulunduğunu, fakat bu idarî yaptırım kararına karşı yapılacak yargısal
başvuru yolunda görevli yargı merciinin idare mahkemeleri ya da idarî yargı
yerleri olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmadığını; Sermaye Piyasası
Kurulu'nun bu düzenlemeye istinaden tesis edeceği idarî para cezalarına
dair kararlarına karşı idarî yargı yerlerinin görevli olduğu yönünde başka
kanunlarda da herhangi bir düzenlemenin yapılmadığını; 5326 sayılı Kanun
ile 2499 sayılı Kanun'un bu hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden;
2499 sayılı Kanun'un 47/A maddesinin, karşılığında idarî yaptırım
uygulanmasını öngördüğü fiilin kabahat deyimine girdiğini, bu kabahat fiili
karşılığında öngörülen idarî para cezalarının idari yaptırımın türlerinden
biri olduğunu, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 2499 sayılı Kanun'a göre
verilen idari yaptırım kararlarına karşı açıkça idarî yargı yerlerine
başvurulabileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığından, 5326 sayılı Kanun'un
27/(1) hükmü gereğince bu konuda görevli yargı yerinin Sulh Ceza Mahkemesi
olduğu sonucu çıkarıldığını belirterek, 2247
sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi uyarınca, bakılan davada görevli yargı
yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına karar
vermiştir.
Uyuşmazlık
Mahkemesi: 26.12.2007 gün, E:2007/150, K:2007 / 371 sayı ile özetle, İdari
para cezalarının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğunu, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediğini, bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanunla Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezalarına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun’un
27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğuna
karar vermiştir.
Ankara
1. Sulh Ceza Mahkemesi: 07.07.2009 gün, Müteferrik No:2006/1480 sayı ile,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin adli yargının görevli olduğuna dair vermiş olduğu
kararı üzerine dosyayı yeniden ele almış ve özetle, her ne kadar SPK nın
20.10.2006 tarih ve 46/1299 sayılı toplantısında alman idari para ceza
verilmesine ilişkin karara istinaden 02.11.2006 tarih ve
B.02.1.SPK.0.13-2050-20566, 2049-20555, 2047-20553, 2046-20552, 2044-20550,
2045-20551, 2043-20549, 2048-20554 sayılı kararlar ile Ereğli Demirçelik Aş
nin 31.12.2005 tarihli 12 aylık mali tablolarının UFRS ye göre
düzenlenmesinde SPK dan görüş alınmadığı gerekçesiyle ve 2499 Sayılı
Sermaye Piyasası Kanununun 47/A maddesi gereğince yönetim kurulu başkan,
başkan vekili ve üyelerine 10.980 TL idari para cezası verilmiş ise de,
Sermaye Piyasası Kurulunun Seri XI No:29 sayılı tebliğinin 5.maddesinde “
işletmeler Avrupa Birliği tarafından kabul edilen haliyle Uluslararası
Muhasebe Standartlarını uygularlar ve finansal tabloların Avrupa Birliği
tarafından kabul edilen haliyle Uluslararası Finansal Raporlama
Standartlarına (UFRS) göre hazırlandığı husussuna dipnotlarda yer verirler”
şeklinde düzenleme yapıldığını, bu nedenle Ereğli Demirçelik AŞ nin
31.12.2005 tarihli 12 aylık mali tablolarının UFRS ye göre düzenlenmesine
ilişkin olarak SPK dan görüş almasına gerek olmadığını, bu nedenle verilen
cezanın hukuka aykırı olduğunu belirterek itirazın kabulüne, SPK nın
20.10.2006 tarih ve 46/1299 sayılı toplantısında alınan idari para cezası
verilmesine ilişkin karara istinaden 02.11.2006 tarih ve B.02.1.SPK.0.13-
2050-20566, 2049-20555, 2047-20553, 2046-20552, 2044-20550, 2045-20551,
2043-20549, 2048-20554 sayılı idari para cezalarının iptaline karar
verilmiştir.
Bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Ankara 3.Ağır Ceza Mahkemesi:
10.08.2009 gün, Değişik İş No: 2009/320 sayı ile, itirazın reddine karar
vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİNDEN İSTEK:
Davacı
vekili; Davacı şirketin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının, 3, 6 ve 9
aylık dönemlerine ilişkin finansal tabloların hazırlanmasında esas alınan
Kurulun Seri XI, No 25 sayılı Tebliği’ne uygun olarak yeniden düzenlenmesi,yeniden
düzenlenen 31.12.2005 tarihli finansal tabloların yayınlanmak üzere IMKB’ye
ve Kurula gönderilmesi ve Şirketin genel kurulunun onayına sunulması
hakkındaki SPK’nun 05.05.2006 tarih ve 7484 sayılı kararının iptali
istemiyle açılan davada, Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 29.03.2007 gün,
E:2006/1396, K:2007/494 sayılı kararı ile davacı şirkete ait 2005 yılı mali
tablolarının, belli bir standarda ve karşılaştırılabilir şekilde
hazırlanarak bir hesap dönemi süresince tek bir muhasebe standardı
uygulanmasının kamunun sürekli, yeterli ve doğru aydınlatılabilmesi
bakımından kamu yararına uygun olması yönüyle SPKan.nun 15 ve
22.md.’lerinin verdiği görev ve yetkiye dayanılarak ilgili şirketin
31.12.2005 tarihli mali tablosunun da 2005 yılının 3.,6.ve 9. dönemlerinde
esas alınan sisteme göre yeniden düzenlenip yayınlanmasına, İMKB ve SPK 'a
bildirilmesine ve ivedilikle şirket genel kurulunun onayına sunulmasına
ilişkin dava konu işlemde mevzuata ve kamu yararı yönünden hukuka aykırılık
görülmediğinden bahisle davanın reddine karar verildiğini, bu karara karşı
yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 13.Daire’nin 12.05.2010 gün,
E:2007/13762, K:2010/3984 sayılı kararı ile temyiz başvurusunun reddine
karar verilerek hükmün onandığını, bu karara karşı yapılan karar düzeltme
başvurusu üzerine Danıştay 13.Daire’nin 06.06.2012 gün, E:2010/4196,
K:2012/1499 sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar
verilerek kararın kesinleştiğini, bu arada, SPK’nun 02.11.2006 tarihinde
aldığı karar ile, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş’nin tüm
yöneticilerine, 31.12.2005 tarihli mali tabloların UFRS’ye göre
hazırlanmasının hukuka aykırı olduğu, bu tabloların SPK’nun 25 sayılı
Tebliği’ne göre yeniden tanzim edilmesi gerektiği, oysa buna ilişkin Kurul
kararlarına riayet edilmediği gerekçeleriyle idari para cezası uygulanması
üzerine, bu para cezasının hukuka aykırı olduğundan bahisle iptali
istemiyle Ankara 1.Sulh Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz edildiğini, bu
itiraz üzerine Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün, Müteferrik
No:2006/1480 sayılı kararı ile itirazın kabul edilerek idari para
cezalarının iptaline karar verildiğini, bu karara karşı yapılan itiraz
başvurusu üzerine Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 10.08.2009 gün, Değişik
İş No:2009/320 sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilerek kararın
kesinleştiğini, sonuç itibariyle Ankara 11.İdare Mahkemesi’nce ve Ankara 1.
Sulh Ceza Mahkemesi’nce aynı konuya ilişkin olarak verilen ve kesinleşen
farklı kararların bulunduğunu, bu kararların özü itibariyle davacı şirketin
31.12.2005 tarihli mali tablolarının davacı şirket tarafından SPK mevzuatına
uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği hususunda olduğunu, bu iki ayrı
kararın birbiriyle çeliştiğini, bu çelişkinin varlığı sebebiyle davacı
şirketin mali tablolarının kesinleşemediğini ve bu tablolarla ortaya çıkan
hakların kullanılmasının, bunlardan istifade edilmesinin olanaksız olduğunu
belirterek, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 29.03.2007 gün, E:2006/1396,
K:2007/494 sayılı kararının kaldırılarak Ankara 1.Sulh Ceza Mahkemesi’nin
07.07.2009 gün, Müt.no: 2006/1480 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle
hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvuruda bulunmuştur.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasanın 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı
düşünceleri istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI:
‘’ …
Adli ve idari yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm
uyuşmazlığının çözümü için öncelikle, hüküm uyuşmazlığının oluşup
oluşmadığının belirlenmesi gerekir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanun’un 2592
sayılı Kanun ile değişik 24'üncü maddesinin birinci fıkrasında, “1 nci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
Uyuşmazlık
yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisi
tarafından verilmesi,
Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
Her iki
kararın da kesinleşmiş olması,
Kararlarda
davanın esasının hükme bağlanması,
Kararlar
arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız
bulunması,
Koşullarının
birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, ortada,
adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve yasa yollarına başvurularak
kesinleşmiş kararlar oldukları her iki kararda da davanın esasının hükme bağlandığı;
Sermaye Piyasası Kurulu yönünden, taraflarından en az birinin de aynı
olduğu anlaşılmıştır.
Davalar
sebep ve konu yönünden incelendiğinde;
İdari
Yargı Yerinde. Ankara 11. İdare Mahkemesi'nin 29.03.2007 gün ve
E:2006/1396, K.2007/494 sayılı kararıyla, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları
T.A.Ş. nin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının, Sermaye Piyasası Kurulu’nun
seri XI,No:25 sayılı tebliğe uygun olarak yeniden düzenlenmesi, İstanbul
Menkul Kıymetler Borsası ve Sermaye Piyasası Kurulu’na gönderilmesi şirket
genel kurulu onayına sunulmasına ve piyasa mevzuatına uyum konusunda
şirketin uyarılmasına ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu’nun 05.05.2006 tarih
ve 7484 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddine,
Adli
Yargı Yerinde ise Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 07.07.2009 gün ve
Müt.no:2006/1480 sayılı kararıyla; Şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının Seri XI, No:25 sayılı Tebliğ uyarınca yeniden hazırlanarak
ilan edilmek üzere İMKB'ye gönderilmemesi üzerine, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununun 47/A maddesi uyarınca; Kurul düzenlemelerine, genel ve
özel nitelikli kararlarına uyma yükümlülüğüne aykırı hareket ettikleri
nedeniyle (yönetim kurulu üyesi M.K. hariç) Şirket yönetim kurulu başkanı
ve üyelerine, davaya konu idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin
iptaline karar verildiği;
İdare
Mahkemesinde bakılan davanın konusunu, Şirketin, 31.12.2005 tarihli malî
tablolarının, Seri:XI,No: 25 sayılı Tebliğe uygun olarak re'sen
düzenlenmesine ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu işlemi oluştururken, adli
yargıdaki davanın konusunun, idari para cezası olduğu, iki uyuşmazlık
arasında, Şirketin mali tablolar yönüyle bir ilgi bulunmakla beraber, aynı
konu ve sebebe dayanmayan söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında
hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Şirket
vekili tarafından; anılan kararlarda 31.12.2005 tarihli mali tablolarının
mevzuata uygunluğu konusunda çelişki olduğu, bu çelişkinin varlığı
sebebiyle Şirket mali tablolarının kesinleşmediği, bu mali tablolardan
çıkan hakların kullanılamadığı ileri sürülmüş ise de; 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununun 47/A maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine
ilişkin işlemlerin iptali yolundaki Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nin
07.07.2009 gün ve Müt.no:2006/1480 sayılı kararının gerekçesi yada iptal
hükmünün, Şirketin mali tablolarının kesinleşmesi, bu mali tablolardan
çıkan hakların kullanılamamasıyla ilişkilendirilmesi söz konusu olamayacağı
gibi, bu kararlardan birinin diğerinin uygulanmasına engel teşkil
etmediğinden, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız bulunması koşulunun da geçekleşmediği açıktır.’’
demek suretiyle Ankara 11. İdare Mahkemesi'nin 29.03.2007 gün ve
E:2006/1396, K:2007/494 sayılı kararı ile Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nin
07.07.2009 gün ve Müt.no:2006/1480 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı
bulunmadığından, başvurunun reddine karar verilmesi gerekeceğine yönelik
düşünce vermiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI:
‘’ …
2247 sayılı Kanun’un 24. maddesinde belirtilen hüküm uyuşmazlığının
oluşabilmesi için, yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması
gerekmektedir.
Olayda,
hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararlardan Ankara 11. İdare Mahkemesinin
29/03/2007 tarih ve 2006/1396 E, 2007/494 K sayılı kararı ile SPK'nun mali
tabloların hazırlanması konusunda yayımlanan tebliğlere uyulması ve yeniden
IMKB ve SPKya bildirimlerin buna uygun yapılmasına ilişkin işleminin hukuka
uygun olduğuna karar verilerek, iptal davasının reddedildiği; Ankara 1.
Sulh Ceza Mahkemesinin 07/07/2009 gün ve 2006/1480 Müt. sayılı kararı ile
ise, SPK mevzuatına uygun işlem yapılmaması nedeniyle Şirket Yönetim
Kurulunun bir kısım üyelerine verilen idari para cezasının SPK mevzuatında
Şirketlerin mali tablo hazırlama sistemlerini seçimde SPK'dan görüş alma
zorunlulukları bulunmadı gerekçesi ile iptaline karar verişmiştir.
Her iki
yargı yerinde açılan ve kesinleşen davalarda, taraflardan en az birisinin
aynı olma koşulu uygun isede, idari yargı yerinde açılan iptal davasında,
sermaye şirketleri üzerinde denetin ve düzenleyici işlem yapma yetkisine
sahip olan SPK işleminin hukuka uygunluğunun denetlenerek, hukuka uygun
olduğuna karar verildiği; adli yargı yerinde verilen kararda ise, idari
para cezasına itirazın değerlendirilerek, idari para cezası vermek için
gereken koşulların bulunmadığı değerlendirilip, idari para cezalarının
iptal edildiği, bu yönleri ile her iki yargı yerindeki davaların konu ve
sebeplerinin aynı olmadığı gibi, bu davalar nedeniyle verilen kararlar
sonucu bir hakkın yerine getirilmesinin imkansız hale gelme koşulunun da
bulunmadığı anlaşılmaktadır. Zira idari yargı yerinde verilen karar sonucu,
SPK'nun işleminin hukuka uygunluğu kesinleşmiş yargı kararı ile ortaya
konulmuş, davacı Şirketin bu karara uyma zorunluluğu ortaya çıkmıştır.
İdari para cezasının iptal edilmiş olmasının benzer mevzuat ve hukuki
gerekçelerden kaynaklanması, davaların konu ve sebeplerinin farklı olması
karşısında, idari yargı kararının yerine getirilmesi konusunda çelişki
yarattığı söylenemeyecektir.’’ demek suretiyle Ankara 11. İdare
Mahkemesinin 29.03.2007 gün, E:2006/1396, K:2007/494 sayılı kararı ile
Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 07.07.2009 gün, 2006/1480 Müt. sayılı
kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından, başvurunun reddine karar
verilmesi gerekeceğine yönelik düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1.
maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile
görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup
görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir” denilmiş; 24. Maddesinde (Değişik birinci fıkra: 21/1/1982 -
2592/7 md.) ise, 1 nci maddede gösterilen
yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin
olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin,
taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden
hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının
varlığının kabul edileceği belirtilmiştir.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a)
Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisi tarafından verilmesi,
b) Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her
iki kararın da kesinleşmiş olması,
d)
Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e)
Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin
olanaksız bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının
incelenmesinden; ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve
kesinleşmiş kararlar bulunduğu; davaların taraflarından en az birinin
(T.C.Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu) aynı olduğu anlaşılmaktadır.
Kararlarda
işin esasının hükme bağlanmasının incelenmesi:
Davacı
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T. A.Ş.’nin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının, Sermaye Piyasası Kurulu’nun Seri:XI, No: 25 sayılı Tebliğine
uygun olarak yeniden düzenlenmesi, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve
Sermaye Piyasası Kurulu’na gönderilmesi, şirket genel kurul onayına
sunulması ve piyasa mevzuatına uyum konusunda gerekli özenin gösterilmesi
hususunda uyarılmasına ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu’nun 05.05.2006
tarih, 7484 sayılı kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde açılan
davada Ankara 11. İdare Mahkemesi 29.03.2007 gün, E:2006/1396, K:2007/494
sayı ile davacı şirkete ait 2005 yılı mali tablolarının belli bir standarda
ve karşılaştırılabilir şekilde hazırlanarak bir hesap dönemi süresince tek
bir muhasebe standardı uygulanmasının kamunun sürekli, yeterli ve doğru
aydınlatılabilmesi bakımından kamu yararına uygun olması yönüyle Sermaye
Piyasası Kanunu'nun 15.ve 22. maddelerinin verdiği görev ve yetkiye
dayanılarak ilgili şirketin 31.12.2005 tarihli mali tablosunun da 2005
yılının 3, 6 ve 9.dönemlerinde esas alınan sisteme göre yeniden düzenlenip
yayınlanmasına, İMKB ve SPK’a bildirilmesine ve ivedilikle şirket genel
Kurulunun onayına sunulmasına ilişkin dava konu işlemde mevzuata ve kamu
yararı yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden bahisle davanın reddine
karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Danıştay 13.Daire 12.05.2010 gün, E:2007/13762, K:2010/3984 sayı ile hükmün
onanmasına karar vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme talebi
üzerine Danıştay 13.Daire 06.06.2012 gün, E:2010/4196, K:2012/1499 sayı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar bu şekilde
kesinleşmiştir.
Sermaye
Piyasası Kurulu’nun 20.10.2006 gün, 46/1299 sayılı toplantısında alınan
idari para cezası verilmesine ilişkin karara istinaden Ereğli Demir ve
Çelik Fabrikaları T.A.Ş.nin yönetim kurulu başkan ve üyeleri olan davacılar
Ş.C.U., M.A.M., A.C.Ö., C.Ç., D.K., E.O.O., H.C.K., O.N.Ö.’e idari para
cezası verilmesine ilişkin 02.11.2006 gün ve B.02.1.SPK.0.13- 2050-20566,
2049-20555, 2047-20553, 2046-20552, 2044-20550, 2045-20551, 2043-20549,
2048-20554 sayılı kararların iptali istemiyle yapılan yapılan başvuruda
Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi 07.07.2009 gün, Müt.No:2006/1480 sayı ile
itirazın kabulü ile idari para cezalarının iptaline karar vermiş, bu karara
kaşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Ankara 3.Ağır Ceza Mahkemesi
10.08.20009 gün, Değişik İş No:2009/320 sayı ile itirazın reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Konu ve
dava sebebinin aynı olup olmadığının incelenmesi:
İdari
Yargı Yerinde, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 29.03.2007 gün ve
E:2006/1396, K:2007/494 sayılı kararıyla, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları
T.A.Ş. ‘nin 31.12.2005 tarihli finansal tablolarının, Sermaye Piyasası Kurulu’nun
Seri XI, No:25 sayılı Tebliğine uygun olarak yeniden düzenlenmesi, İstanbul
Menkul Kıymetler Borsası ve Sermaye Piyasası Kuruluna gönderilmesi, şirket
genel kurulu onayına sunulmasına ve piyasa mevzuatına uyum konusunda
şirketin uyarılmasına ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu’nun 05.05.2006 gün,
7484 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin
aynı tarihli ilke kararına istinaden alınmadığı, söz konusu ilke kararının
aynı dönem içinde muhasebe standardı değişikliğine ilişkin esasları
belirlediğinden, bu ilke kararı alınmadan önceki döneme ilişkin olarak
davalı idarenin kamunun doğru, yeterli ve sürekli aydınlatılması için karar
alma görevi ve yetkisi kapsamında, işlemin SPK nun anılan hükmüne istinaden
tesis edilmiş olmasına karşın bu işlemde hukuka aykırılık görülmediği,
ayrıca davacı şirkete ait 2005 yılı mali tablolarının belli bir standarda
ve karşılaştırılabilir şekilde hazırlanarak bir hesap dönemi süresince tek
bir muhasebe standardı uygulanmasının kamunun sürekli, yeterli ve doğru
aydınlatılabilmesi bakımından kamu yararına uygun olması yönüyle Sermaye
Piyasası Kanunu’nun 15. ve 22.maddelerinin verdiği görev ve yetkiye
dayanılarak ilgili şirketin 31.12.2005 tarihli mali tablosunun da 2005 yılının
3,6 ve 9. Dönemlerinde esas alınan sisteme göre yeniden düzenlenip
yayınlanmasına, İMKB ve SPK a bildirilmesine ve ivedilikle şirket genel
kurulunun onayına sunulmasına ilişkin olan dava konusu işlemde hukuka
aykırılık görülmediğinden bahisle, davanın reddine karar verilmiş ve karar
kesinleşmiştir.
Adli
Yargı Yerinde, Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün ve Müt.
No:2006/1480 sayılı kararıyla, şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının Seri XI, No:25 sayılı Tebliğ uyarınca yeniden hazırlanarak
ilan edilmek üzere İMKB ‘ye gönderilmemesi üzerine, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu’nun 47/A maddesi uyarınca; Kurul düzenlemelerine, genel ve
özel nitelikli kararlarına uyma yükümlülüğüne aykırı hareket ettikleri
gerekçesiyle davacılara idari para cezası verilmesine ilişkin kararların,
Sermaye Piyasası Kurulu’nun seri XI, no:29 sayılı Tebliğinin 5.maddesinde
‘’İşletmeler Avrupa Birliği tarafından kabul edilen haliyle Uluslararası
Muhasebe Standartlarını uygularlar ve finansal tabloların Avrupa Birliği
tarafından kabul edilen haliyle Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına
göre hazırlandığı hususuna dipnotlarda yer verirler’’ şeklindeki düzenleme
nedeniyle Ereğli Demirçelik AŞ.nin 31.12.2005 tarihli 12 aylık mali
tablolarının UFRS ye göre düzenlenmesine ilişkin olarak SPK dan görüş almasına
gerek olmadığından bahisle, hukuka aykırı olduklarını belirterek itirazın
kabulü ile idari para cezalarına ilişkin kararların iptaline karar
verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
Öte
yandan Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 7.7.2009 tarihli kararına esas
alınan Sermaye Piyasası Kurulu’nun Seri: XI, No:29 Sayılı Tebliği’nin 9
Nisan 2008 tarih ve 26842 Sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, davalı SPK’ca
tesis edilen 2.11.2006 tarihli idari para cezalarının dayanağının ise
15.1.2003 tarih ve 25280 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Seri: XI, No:25
Sayılı Tebliğe aykırılık iddiası olduğu, Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin
idari para cezalarının tesis edildiği tarihteki değil, karar verdiği
tarihte yürürlükte olan Tebliği esas aldığı anlaşılmaktadır.
İdare
Mahkemesi’nde bakılan davanın konusu, şirketin 31.12.2005 tarihli finansal
tablolarının, seri XI, No:25 sayılı Tebliğ uyarınca yeniden hazırlanarak
ilan edilmek üzere gönderilmemesine ilişkin işlem iken, adli yargıdaki
davanın konusu, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 47/A maddesi
uyarınca, kurul düzenlemelerine, genel ve özel nitelikli kararlarına uyma
yükümlülüğüne aykırı hareket etmekten ötürü uygulanan idari para cezası
olduğu, dolayısıyla bahse konu adli ve idari yargı kararlarının sebep ve
konusu aynı olmadığından kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Öte
yandan; şirket vekili tarafından, anılan kararlarda şirketin 31.12.2005
tarihli mali tablolarının mevzuata uygunluğu konusunda çelişki olduğu, bu
çelişkinin varlığı sebebiyle şirket mali tablolarının kesinleşmediği, bu
mali tablolardan çıkan hakların kullanılamadığı ileri sürülmüş ise de, 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 47/A maddesi uyarınca idari para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin iptali yolundaki Ankara 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 07.07.2009 gün ve Müt.No: 2006/1480 sayılı kararının,
şirketin mali tablolarının kesinleşmesi, bu mali tablolardan çıkan hakların
kullanılamamasıyla ilişkilendirilmesi sözkonusu olmayacağı gibi, bu
kararlardan birinin diğerinin uygulanmasına engel teşkil etmediğinden,
kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin
olanaksız bulunması koşulunun da gerçekleşmediği anlaşılmış olup,
dolayısıyla bu açıdan da hüküm uyuşmazlığından söz edilemeyeceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle 2247 sayılı Yasanın 24. maddesinde öngörülen “konu ve dava
sebebinin aynı olması”, “hakkın yerine getirilmesinin imkansız bulunması”
koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde öngörülen
“konu ve dava sebebinin aynı olması”, “hakkın yerine getirilmesinin
imkansız bulunması” koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/285
KARAR NO: 2013/1756
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasanın 24. maddesinde hüküm uyuşmazlığının varlığı için
öngörülen “konu ve dava sebebinin aynı olması” ve “hakkın yerine
getirilmesinin imkânsız bulunması” koşullarını taşımayan hüküm uyuşmazlığının
giderilmesi BAŞVURUSUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Hüküm
Uyuşmazlığının Giderilmesi
İsteminde
Bulunan (Davacı) : R.Ş.. İnş. Tur. Gıda Teks. Oto. ve Rekl.Org.San. ve Tic.Ltd.Şti.
Vekili :
Av. Ö.Ş.
Karşı
Taraf (Davalı) : Kültür ve Turizm
Bakanlığı
Vekili : Av.
F.B.
O L A Y :
I-a) Çankaya Belediye Başkanlığı vekili 28.07.2005 tarihli dava
dilekçesinde; Belediye sınırları içinde bulunan Keklikpınarı Mahallesi
27338-28341 adalar arasındaki rekreasyon (Nazım Hikmet Parkı) alanı içerisinde
bulunan Restaurant ve Şelale Kafenin işletilmesi işinin 04/12/2003
tarihinde yapılan ihale sonucu R.Ş..İnş.Tur.Gıda Teks.Oto.ve Rekl.Org.San.
ve Tic.Ltd.Şti.ne kiraya verildiğini; söz konusu Restaurant ve Şelale Kafe
ile ilgili Belediye Park ve Bahçeler Müdürlüğünün, Emlak ve İstimlak
Müdürlüğüne yazdığı 08/04/2005 tarihli yazıda, park mahallinde mevcut
onaylı proje dışında kiracı tarafından kira sözleşmesinin 9.maddesine
aykırı olarak izin alınmaksızın eklentiler yapıldığının belirtildiğini,
bunun üzerine davacıya 28/04/2005 tarihli yazı ile kira sözleşmesinin
9.maddesine aykırı olarak izin alınmaksızın yapılan eklentilerin 15 gün
içinde kaldırılması, aksi halde yasal işlemler yapılacağının
bildirildiğini, daha sonra Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 28/06/2005 tarihli
yazıları ile proje hilafı hususların ortadan kaldırılmadığının
belirtildiğini ifade ederek; kira akdine aykırılık nedeniyle davalının
kullanmakta olduğu mecurun tahliyesine karar verilmesi istemiyle
R.Ş..İnş.Tur.Gıda Teks.Oto. ve Rekl.Org.San. ve Tic.Ltd.Şti.ne karşı, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
I-b)
R.Ş..İnş.Tur.Gıda Teks.Oto.ve Rekl.Org.San. ve Tic.Ltd.Şti. vekili savunma
dilekçesinde; dava konusu restaurant ve şelale kafenin davacı Belediye
Başkanlığınca 04/12/2003 tarihinde yapılan ihale ile davalı müvekkili
şirkete üç yıllığına kiraya verildiğini, taraflar arasındaki 12/01/2004
tarihli kira sözleşmesine göre aylık kira bedelinin 3.880.860.000 TL
olduğunu, davalının restaurant ve şelale kafeyi, deyim yerinde ise sadece
dört duvardan ibaret kiraladıktan sonra, 450-500 milyar TL.masraf yaparak
Turizm Deneme İşletme Belgesi almak amacıyla kullanmaya uygun hale
getirdiğini; ancak yerel seçimlerden sonra davacı Belediye’nin yeni
yönetiminin, hiçbir sebep yokken mecurun kullanılmasına engel olmak ve
tahliyeyi sağlamak amacıyla önce 1.Sınıf Lokanta Turizm Deneme İşletme
Belgesi almasını engellendiğini, beyan üzerine verilen İşyeri Açma ve
Çalıştırma Ruhsatının iptal edildiğini, bunda da başarılı olunamayınca bu
dava ile gerçek dışı sebeplerle akde aykırı davranıldığı iddiası ile
tahliye davası açıldığını; davalı şirketin kendisine teslim edilen tesis ve
parkta hiçbir değişiklik yapmadığını, sadece kiralanan tesisi kullanmaya
uygun hale getirmek için esaslı olmayan tamir ve tadilatlar yaptığı halde,
07/02/2005 tarihli yazı ile; kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olarak,
mevcut onaylı projenin dışına çıkılarak a)Parkın Dikmen Caddesi girişine
yaklaşık (1.50x3.50 m.) ebatlarında h=5 m. yüksekliğinde ışıklı pano
yapıldığı, giriş kapısı sağ ve sol yanlarına (1.00x2.00 m.) ebatlarında
ışıklı pano yapıldığı, b)Restorana çıkış sağ yanda yaklaşık (6.80x15.00 m.)
ebadında yeşil alanın iptal edilip h=1-1-50 m. yüksekliğinde duvar
örülerek dolgu yapıldığı ve üzerinin parça granit malzeme ile kaplanmak
suretiyle yaya yoluna katıldığı, c)Restaurant önüne isabet eden yaklaşık
(20.00x2.00 m.) ebadında yeşil alanın iptal edilip, h=1,5 m. yüksekliğinde
duvar ile çevrildiği, yeşil alanın doldurularak yaya yolu kotuna
getirildiği ve mevcut durumu ile araç parkı(yolu)olarak kullanıldığının
tespit edildiği belirtilerek, en kısa zamanda proje hilafı hususların
giderilerek Müdürlüğe müracaat edilmesi, aksi halde yasal yollara
başvurulacağının bildirildiğini; parkın Dikmen Caddesi girişine ve giriş
kapısının sağ ve sol yanlarına ışıklı pano yapıldığı hususunun doğru
olduğunu, ancak bu hususun, sözleşmeye aykırılık teşkil etmediğini, ışıklı
panoların restaurant ve kafenin Dikmen Caddesinden algılanmasını sağlamaktan
başka amacı ve anlamının olmadığını, buna rağmen Belediye’ye cevabi
mahiyette dilekçe verilerek işyerinin algılanmasını sağlayacak ışıklı
panoların konulduğu yerlerin uygun olmadığı düşünülüyor ise, bu ışıklı panoların
kurulacağı ve monte edileceği yerlerin Belediye tarafından gösterilmesi
halinde müvekkili şirket tarafından ışıklı panoların yerlerinin
değiştirileceğinin belirtildiğini; sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği
belirtilen diğer bütün sebeplerin gerçek dışı olduğunu, kiralanan tesisin
bulunduğu parktaki yeşil alanların ve yaya yollarının tamamen Belediye’den
teslim alındığı haliyle bırakıldığını; müvekkili şirket tarafından, Turizm
Bakanlığı tarafından Turizm Denetleme İşletme Belgesinin verilebilmesi
amacıyla bu tesisin fen ve sağlık kaideleri açısından kullanılmaya uygun
tesis olduğuna ilişkin belge verilmesinin istenildiğini; davacı
Belediye’nin Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün 26/05/2004 tarihli yazısı ile,
fen ve sağlık kaideleri açısından kullanılması hususunda bir sakınca
olmadığının belirttiğini; 18/08/2004 tarihlî yazı ile tesislerin fen ve
sağlık koşullarına uygun yaptırıldığı hususunun tekrarlandığını; Turizm
Bakanlığı tarafından, kiralanan tesisin fen ve sağlık kaideleri bakımından
kullanmaya uygun olup olmadığı yolundaki yazının, İmar Müdürlüğü tarafından
verilmesini istenmesine rağmen, davacı Belediye tarafından ısrarla bu
yazının Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce verildiğini, en son 14/10/2004
tarihli yazı ile davacı Belediye tarafından Turizm Bakanlığına yazılan yazıda
kiralanan tesisin fen ve sağlık kaidelerine uygun olduğunun belirtildiğini,
davacının akde aykırılık sebebi olarak gösterdiği iddialar doğru olsa idi
davacı Belediye tarafından bu yazıların verilmesinin mümkün olmayacağını,
yeşil alanların kaldırılarak yaya yolunun genişletilmesi ve duvar örülmesi
iddiasının davacı tarafın 07/02/2005 tarihli yazısı ile ortaya atıldığına
göre, böyle bir tamirat ve tadilatın kış aylarında yapılmasının mümkün
olamayacağını, Dikmen Caddesi üzerinden restoran kısmına geçmeye imkan
verecek yolda iki aracın yan yana geçmesinin imkansız olduğunu, davacı
Belediye’nin iddiaları gerçek olsa idi yolun iki aracın geçmesine imkân
verecek şekilde düzenleneceğinin gerekeceğini; diğer taraftan, kiralanan
mecurun onaylı mimari projesinin bulunmadığını, bu sebeple iddia edilen
tadilat ve değişikliklerin onaylı mimari projesine aykırı olmasının da
mümkün olmadığını; davacı tarafından davalı şirkete tebliğ edilen
07/02/2005 tarihli ihtarnamenin, Belediye Başkanı veya Yardımcısının
imzasını taşımaması nedeniyle geçerli olmadığını, buna göre müvekkili
aleyhine BK’nun 256/2.maddesine göre açılmış olan akdin feshi ve tahliye
davasının reddinin gerektiğini; müvekkili şirket tarafından yapılan imar ve
ihya anlamındaki tadilatların mecurun varlığına, niteliklerine ya da
değerine zarar veren tadilatlar olmadığını, tam tersine varlığını koruyan,
niteliğini zenginleştiren, değerini artıran değişiklikler olduğunu ifade
ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
I-c)
ANKARA 10.SULH HUKUK MAHKEMESİ: 4.12.2007 gün ve E:2005/1409, K:2007/2407
sayı ile, davacının iddiası ile davalının savunmasına yer verdikten sonra,
aynen;“(…)GEREKÇE:
Dava,
BK.’nun 256/2.maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup akde aykırılık
sebebiyle akdin feshi ve tahliye istemine ilişkindir.
Davacı
vekilince taraflar arasındaki 12/01/2004 tarihli üç yıl süreli kira
sözleşmesi, şartname, ihtarnameler, yazışmalar sunulmuştur. Davalı vekili
ise cevap dilekçesindeki yazışmaları, İdare Mahkemesi kararlarını, emsal
Yargıtay kararlarını ibraz etmiştir.
Kira
Sözleşmesindeki kira bedeline göre, davalı vekilinin harcın eksik alındığı
yolundaki iddiasına itibar edilmemiştir.
Mahallinde
keşif ve inceleme yapılmış; bilirkişi tarafından 05/06/2006 tarihli ön
rapor, 13/12/2006 tarihli ek rapor ve 17/10/2007 tarihli ikinci ek rapor
sunulmuştur.
Bilirkişi
tarafından, parkın Dikmen Caddesi girişine ve giriş kapısının sağ ve sol
yanlarına “Sur Restoran” yazılı iki adet ışıklı pano konulmuş olduğa tespit
edilmiş; dosyaya sunulan mimari projeler zemine uygulanmış; projesinde
çıkış sağ yanda yaklaşık 6.80x15.00=102 m2 olarak görülen yeşil alanı
yerinde doldurulup, kenarına yüksekliği 1-1-50 m. arasında değişen
duvar örüldüğü, üzeri parça granit malzeme ile kaplanıp projede belirtilen
yaya yoluna ilave edilmiş olduğu; keza restoran önüne isabet eden yaklaşık
20.00x2.00=40 m2 alanında olup projesinde yeşil alan olarak görülen
mahallin de doldurulup, kenarına yüksekliği 1.50 m. olan duvar
çevrilerek yaya yolu kotuna getirildiği ve fiiliyatta araç parkı olarak
kullanılmakta olduğu belirlenmiş; ancak dosyaya sunulan mimari proje ve
vaziyet planlarının ilgili Belediye Başkanlığı’nca onaylı olmadığı
açıklanmıştır.
06/03/2007
tarihli duruşmada dinlenen davalı tanığı Hikmet Dönmez, önceki dönemde
Belediye Başkan Yardımcısı olarak görevli olduğunu, dava konusu tesisin
ihalesinin kendisi tarafından yapıldığını, kira sözleşmesinde de kendi
imzasının bulunduğunu, kira sözleşmesi yapılmasına rağmen müstecire
anahtarı açılış töreninin yapılmasından iki ay sonra teslim ettiklerini,
eski Belediye Başkanı’nın parkı gezerken giriş yolunun dar olduğunu
söylediğini, Park ve Bahçeler Müdürlüğünün yolda tek araç geçişine imkan
verecek şekilde düzenleme yaptığını, duvar örülerek dolgu yapılması ve
restoran önündeki yeşil alanın doldurulması işlemlerini Park ve Bahçeler
Müdürlüğünün yaptığını, bütün bu işlemler bittikten sonra müstecire
anahtarın verildiğini, müstecirin bu iki aylık gecikme ile ilgili belge
istediğini, kendilerinin bunu mücbir sebep saydıklarını, Belediye
Başkanının buna “olur” verdiğini ifade etmiştir.
Taraflar
arasındaki kira sözleşmesinin 9.maddesinde, “Kiralanan tesisler mevcut
durumu ile kiraya verilmiş olup, Belediye’nin yazılı izni olmadan hiçbir
şekilde değişiklik ve eklenti yapılamaz. Herhangi bir tadilatın gerektiği
hallerde Belediyenin ilgili birimlerinden, gerekli müsaadenin alınması ve
Park ve Bahçeler Müdürlüğünce görevlendirilecek teknik eleman nezaretinde
yapılması zorunludur. Aksi bir durum akde muhalefet olarak kabul
edileceğinden tahliye sebebidir.” hükmü kabul edilmiştir. Davacı tarafça,
bu hükme dayanılarak mecurun tahliyesi talep edilmektedir.
Davacı
Belediye Başkanlığı tarafından davalı şirkete yazılan 07/02/2005 tarihli
yazıda; mahallinde yapılan kontrolde kiracı tarafından mevcut onaylı
projesi dışında kira sözleşmesinin 9. maddesine aykırı olarak, Müdürlüklerinden
izin almaksızın proje hilafı hususların belirlendiği, projeye aykırı
hususların;
“1-Parkın
Dikmen Caddesi girişine yaklaşık (1.50x3.50 m.) ebatlarında h=5
m.yüksekliğinde ışıklı pano yapıldığı, giriş kapısı sağ ve sol yanlarına
(1.00x2.00 m.)ebatlarında ışıklı pano yapıldığı,
2-Restorana
çıkış sağ yanda yaklaşık (6.80x15.00 m.)ebadında yeşil alanın iptal edilip
h=1-1.50 m.
yüksekliğinde duvar örülerek dolgu yapıldığı ve üzerinin parça granit
malzeme ile kaplanmak suretiyle yaya yoluna katıldığı,
3-Restoran
önüne isabet eden yaklaşık (20.00x2.00 m.)ebadında yeşil alanın iptal
edilip h=1.5 m yüksekliğinde duvar ile çevrildiği, yeşil alanın
doldurularak yaya yolu kotuna getirildiği ve mevcut durumu ile araç parkı(yolu)olarak
kullanıldığının tespit edildiği belirtilerek en kısa zamanda proje hilafı
hususların giderilmesi istenmiştir.
Davacı
Belediye Başkanlığı tarafından daha sonra davalıya hitaben yazılan
28.4.2005 tarihli yazıda, projeye aykırı hususlar tekrar edilerek onaylı
proje dışında yapılan eklentilerin 15 gün içinde kaldırılması gerektiği,
aksi halde yasal işlemler yapılacağı ihtar edilmiştir.
Davacı
tarafça, akde aykırı olduğu belirtilen restorana çıkış sağ yanda bulunan
yeşil alanın iptal edilerek yaya yoluna katılması ve restoran önündeki
yeşil alanın iptal edilip yaya yolu kotuna katılması hususlarının onaylı
mimari projeye dolayısı ile akde aykırı olduğu iddia edilmiştir. Ancak
dosyaya sunulan mimarı projelerde sadece proje müellifinin imzasının
olduğu, Belediye onayı olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durum karsısında,
yapıldığı iddia edilen değişikliklerin akde aykırılık oluşturmayacağı sonuç
ve kanaatine varılmıştır. Ayrıca davacı tarafça, bu tadilatların davalı
kiracı tarafından yapılmış olduğu, davalının tesisi kiralamasından sonra bu
eklenti ve değişikliklerin yapılmış olduğu hususları da kanıtlanamamıştır.
Aksine, dinlenen ve bir önceki Belediye Başkan Yardımcısı olan tanık
tarafından, Belediye tarafından bu değişiklikler yapıldıktan sonra tesisin
anahtarının davalıya teslim edildiği açıklanmıştır.
Davacı
Belediye Başkanlığı tarafından davalı tarafa gönderilen 07/02/2005 tarihli
yazıda restoran girişine konulan ışıklı panoların en kısa zamanda
kaldırılması istenmiştir. Davacı tarafça bu yazıya karşı yazılan 23/02/2005
tarihli yazıda ışıklı panoların restoran ve şelale kafenin algılanmasını
sağlamak amacıyla konulduğu, buna rağmen Belediye tarafından ışıklı
panoların konulduğu yerlerin uygun olmadığı düşünülüyor ise restoran olarak
kiralanan mecurun algılanmasını sağlayacak ışıklı panoların kurulacağı ve
monte edileceği yerlerin gösterilmesi ve bu konuda izin verilmesi halinde
davalı şirket tarafından ışıklı panoların yerinin değiştirileceği
belirtilmiştir. Davacı Belediye tarafından bu yazıya cevap verilmemiş,
panoların dikilmesine izin verilip verilmediği veya yerlerinin değiştirilip
değiştirilemeyeceği açıklanmamış, 28.4.2005 tarihli süreli ihtarla akde
aykırılık teşkil ettiği iddia edilen hususlar tekrarlanmış; onaylı proje
dışındaki eklentilerin 15 gün içinde kaldırılması istenmiştir. Kira
sözleşmesinde restoran ve şelale kafenin işletilmesi, parkın bakımı,
korunması ve işletme giderleri kiracı tarafından karşılanmak üzere ihale
yolu ile kiraya verildiği belirtilmiştir. Restoran ve şelale kafeyi işletmek
amacıyla kiralayan davalının, tesisin tanıtımı ve görülebilmesi için pano
dikmesi doğaldır. Bunların şekli, yeri ve boyutları uygun görülmüyorsa bu
konuda kiracıya uyarıda bulunulması gerekirken, kiracı tarafından da
23/02/2005 tarihli yazı ile panoların şekli ve yerinin değiştirilmesine
hazır olunduğu belirtildiği halde cevap verilmeyip, panoların akde
aykırılık teşkil ettiği hususunda süreli ihtar gönderilip dava açılması iyi
niyetli bulunmamıştır.
Akde
aykırılık oluşturduğu iddia edilen hususların akde aykırılık koşullarını
taşımadığı anlaşılmış davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda
açıklanan nedenlerle;
KARAR
Davanın
reddine…" karar vermiş; bu karar Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin
21.4.2008 gün ve E:2754, K:4999 sayılı kararı ile onanmış; karar düzeltme
istemi aynı Dairenin 11.11.2008 gün ve E:8694, K:12403 sayılı kararı ile
reddedilmiş anılan karar kesinleşmiştir.
II-a)
R.Ş. İnş.Tur.Gıda Teks.Oto.ve Rekl.Org. ve San.Tiç.Ltd.Şti. vekili,
4.9.2006 tarihli dava dilekçesinde; Çankaya ilçesi, Dikmen-Keklikpınarı
Mahallesi 27338-27341 adalar arasındaki rekreasyon(Nazım Hikmet Parkı)
alanı içerisinde bulunan restaurant ve şelale kafenin, davalı belediye
başkanlığınca 04.12.2003 tarihinde yapılan ihale ile müvekkili şirkete üç
yıl süre ile kiraya verildiğini; müvekkil şirket tarafından kiralanan
restaurant ve şelale kafenin kullanımı için aylık 4.193,00 YTL kira bedeli
ödendiği gibi; kira sözleşmesi incelendiğinde görüleceği üzere müvekkil
şirket tarafından ayrıca restaurant ve şelale kafenin bulunduğu Nazım
Hikmet Parkının, Bakım ve İşletme Şartnamesine göre korunması, bakımı ve
giderlerinin karşılanmasının da ücretsiz olarak üstlenildiğini;
müvekkilinin, davalı belediyeye ait park içerisindeki restaurant ve şelale
kafeyi deyim yerinde ise sadece dört duvardan ibaret olarak ihale ile
kiraladıktan sonra, 450.000-500.000.YTL arası masraf yaparak Turizm Deneme
İşletme Belgesi almak amacıyla kullanmaya uygun hale getirmiş olduğunu;
ancak yerel seçimlerden sonra davalı belediyenin yeni yönetimi tarafından
hiçbir sebebi yokken, mecurun kullanmasına engel olunması ve bir şekilde
tahliyenin sağlanması amacıyla, ilk önce müvekkil şirket tarafından Turizm
Bakanlığından 1.Sınıf Lokanta Turizm Deneme İşletme Belgesinin alınmasının
engellendiğini; akabinde gerçek dışı iddia ve gerekçeler yaratılarak
lokanta işyerine verilen “lüks sınıf’ İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatının
iptal edildiğini, bu olaydan sonra bu kez sınıf değişikliği yoluyla talep
edilen “Birinci Sınıf’ lokanta ruhsatının verilmediğini, en sonunda lüks
sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve ayrıca talep
edilen “Birinci Sınıf’ işyeri açma ve çalışma ruhsatının da verilmemesi
üzerine iki adet iptal davası açtıklarını, iki davanın da lehlerine
neticelenmesine rağmen, iptal kararlarının uygulanmadığını, aynı
gerekçelerle haksız fiile dönüştüğünü, idari işlem görünümündeki işlem ve
eylemlerle muaraza yaratılarak müvekkilinin kiracısı ve işletmecisi olduğu
işyerinin çalışmasına engel olunduğunu; şöyle ki; müvekkili şirket
tarafından kiralanan işyerinin lüks sınıf lokanta niteliğinde olması
sebebiyle, davalı belediyeye başvurularak, İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatının verilmesinin istenildiğini, bunun üzerine davalı belediye
tarafından da 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı lüks sınıf lokanta işletilmeciliği
için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verildiğini; keza davalı belediye
tarafından müvekkilinin kiracısı olduğu işyerinin lüks sınıf lokantaya
uygun olup-olmadığı konusunda hiçbir inceleme yapılmadan; kiralanan tesisin
1.sınıf lokantaya uygun olduğu, lüks sınıf lokanta olma kriterlerini
taşımasının zor olduğu belirtilerek; müvekkil şirket yetkilisine 1.sınıf
lokanta için sınıf değişikliği talebinde bulunulmasının kendilerinin
faydasına olacağının belirtilmesi üzerine, müvekkili şirket yetkilisi
tarafından 14.01.2005 tarih ve 190 sayılı dilekçe ile müracaat edilerek
sınıf değişikliği talebinde bulunulduğunu, hatta davalı belediyenin küşat
heyetince işyerinde yapılan incelemede birinci sınıf lokanta ruhsatı alma
konusunda hiçbir sorun olmadığının da belirtildiğini; müvekkili şirket
tarafından kendisine teslim edilen tesis ve parkta hiçbir değişiklik
yapılmadığını, sadece kiralanan tesisin kullanılmaya uygun hale getirilmesi
için esaslı olmayan tamir ve tadilatlar yapıldığı halde; davalı belediye tarafından
müvekkili şirketin aldığı lüks sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatının
iptal edilmesi veya bir şekilde talep edilen birinci sınıf işyeri açma ve
çalışma ruhsatının alınmasına da engel olunması ve bu şekilde müvekkil
şirketin mecuru tahliye etmesinin sağlanması amacıyla 07.02.2005 tarih ve
17-04/L-1/1823 733-650 sayılı yazı tebliğ edilerek, Park ve Bahçeler
Müdürlüğünün kira sözleşmesi ekindeki Bitkisel Bakım Onarım ve Koruma İşi
Şartnamesine göre parkın bakımında kontrol ve denetim görevinin olduğu;
denetimi yapılan Nazım Hikmet Parkının mahallinde yapılan kontrolünde;
müvekkil kiracı tarafından kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olarak
mevcut onaylı projenin dışına çıkıldığının tespit edildiği belirtilerek, en
kısa zamanda proje hilafı hususların giderilerek müdürlüğe müracaat
edilmesi, aksi halde yasal yollara başvurulacağının bildirildiğini; davalı
belediye tarafından müvekkil şirkete verilen lüks sınıf lokanta ruhsatının
bir şekilde iptal edilmesi ve hatta sınıf değişikliği yoluyla talep edilen
1.sınıf lokanta ruhsatının da reddedilmesi suretiyle mecurun tahliyesinin
sağlanması amacıyla düzenlenen 07.02.2005 tarih ve 17- 04/L-1/1823 733-650
sayılı yazı sonrasında, Belediye Encümeninin 01.03.2005 tarih ve
C:/2005/0621.17 sayılı kararı ile hem 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı
işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğini, hem de müvekkil şirkete
ait işyerinin 1.sınıf lokanta olarak faaliyet göstermeye uygun olduğu
belirtilmesine rağmen, 1.sınıf lokanta ruhsatı için yapılacak başvurunun
dahi reddedileceğinin belirtildiğini; bahse konu olaydan sonra, müvekkili
şirkete ait işyerine beyan üzerine verilen lüks sınıf lokanta sınıfına ait
işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin davalı belediye encümeni
kararının iptali için dava açtıklarını, bu davanın kabul edildiğini; davalı
belediyenin, kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olarak mevcut onaylı
projenin dışına çıkıldığı yolundaki savunmalarına itibar edilmeyerek, bahse
konu Encümen kararının Ankara 11.İdare Mahkemesinin 31.01.2006 tarih ve
2005/725 E, 2006/113 K. sayılı kararı ile iptal edildiğini; anılan Mahkeme
kararı verilmeden önce, müvekkili tarafından işyerinin kapalı kalmaması
amacıyla, bu kez de davalı belediyeye tekrar başvurularak kiracısı olunan
işyerine sınıf değişikliği yoluyla 1.sınıf lokanta ruhsatı verilmesi için
11.03.2005 tarih ve 923 sayılı dilekçe ile başvuruda bulunulduğunu; ancak
davalı idarenin, 15.03.2005 tarih ve 17-04/L-1/1823 1684-1535 sayı ile
başvuruyu da reddettiğini; bu işlemin iptali için de dava açıldığını; bu
davanın da kabul edildiğini; yine bu davada da onaylı projeye aykırı
davranıldığı yolundaki davalı idare savunmasına itibar edilmeyerek, bahse
konu olumsuz işlemin de Ankara 11.İdare Mahkemesinin 31.3.2006 tarih ve
2005/1349 E, 2006/712 K. sayılı kararı ile iptal edildiğini; açılan her iki
davada, davalı belediyeye ait işlemlerin iptal edilmesi üzerine, davalı
tarafından müvekkili şirkete tebliğ edilen 26.05.2006 tarih ve
22-04/A-2/2560-2356 sayılı yazı ile bu kez müvekkil şirketin, lüks sınıf
lokanta ruhsatı ile birinci sınıf lokanta ruhsatından hangisini tercih
ettiğinin sorulduğunu, 04.07.2006 tarih ve 12583 sayılı cevabi dilekçe ile
tercihlerinin lüks sınıf lokanta ruhsatı olduğu, ancak gerekli görülürse
sınıf değişikliği yoluyla birinci sınıf lokanta ruhsatının da talep
edilebileceğinin bildirildiğini; müvekkil şirket tarafından bu şekilde
tercih edilen lüks sınıf lokanta ruhsatı ile işyeri tekrar çalıştırılmaya
başlanmışken; davalı belediye tarafından müvekkil şirkete tebliğ edilen
06.07.2006 tarih ve 22-04-A/2 3431-3134 sayılı yazıda da, geçmişte gerçek
dışı olarak yaratılan proje hilafı hususların varlığı iddiası aynen
tekrarlanarak, bahse konu proje hilafı hususların giderilmesi, aksi halde
yaptırım uygulanacağının bildirildiğini; bu yazıdan yaklaşık bir ay sonra
da 15.12.2005 tarih ve 1823 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal
edilmesine ve işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin davalı belediyeye ait
16.08.2006 tarih ve 3961 sayılı Başkanlık Oluru ile 15.08.2006 tarih ve
C/2006/4002.22 sayılı Encümen kararının tesis edildiğini; bu Encümen
kararının açıkça muaraza çıkarma amacına yönelik haksız fiil niteliğinde
bir işlem olduğunu, çünkü; bu işlemin, Ankara 11.İdare Mahkemesince verilen
iptal kararlarına açıkça aykırılık teşkil ettiğini; müvekkili şirket
hakkındaki işlemlere gerekçe oluşturan davalı idarenin savunmalarına,
anılan Mahkemece itibar edilmediğini ve lüks sınıf lokanta ruhsatının
iptali ve işyerinin kapatılması ile birinci sınıf lokanta ruhsatı
başvurusunun reddine ilişkin işlemlerin yasa ve usule aykırı olduğu
belirtilerek bahse konu işlemlerin iptaline karar verilmiş olduğunu; yasa
ve usule aykırı olduğu yargı kararı ile sabit olan işlemler ile aynı
nitelikteki bahse konu işlemin tesis edilmesinin açıkça “Haksız Fiil”
niteliğinde olduğunu, ve hatta “Keyfi Muamelede Bulunma” suçuna vücut
verdiğini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.05.2000 tarih ve 2000/4-843 E-
2000/856 K.sayılı kararından da anlaşılacağı üzere; salt yargı kararının
yerine getirilmemesinin haksız fiil teşkil ettiğini ve sorumluluk için
yeterli olduğunu; Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 17.03.2003 tarih ve
2002/12690 E-2003/3012 K.sayılı kararından da anlaşılacağı üzere; yargı
kararlarının uygulanmaması hallerinde kamu hizmeti ile eylem veya işlem
arasında bulunması gereken bağın kesildiğini, eylem veya işlemlerin kamu
hizmeti çerçevesinde tutulma olanağının kalmadığını, kasti nitelikteki bu
eylemlerin ilgililerin de kişisel sorumluluklarını gerektirdiğini; müvekkil
şirkete ait işyeri ile ilgili işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile
işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin haksız fiil niteliğindeki muaraza
çıkaran bahse konu işlemin, mevzuata da açıkça aykırı olduğunu; İşyeri Açma
ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8.maddesinde; eksiksiz
olarak doldurulan başvuru formu üzerine, ilgiliye en geç müracaatını
izleyen iş günü içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği,
ilgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı,
işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağının;
9.maddesinde, yetkili mercilerce işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen
işyerlerinin, kurum ve kuruluşlarına derhal bildirilerek ruhsat veriliş
tarihini izleyen bir ay içerisinde mevcut mevzuat çerçevesinde kontrol
ettirileceği, bu süre içinde kontrol ettirilmemesi veya yapılan kontrol
sonucunda Yönetmelikte öngörülen esaslara aykırılık bulunmadığının
anlaşılması hallerinde ilgilinin ruhsatının kesinleşmiş sayılacağının,
3.bendinde de ise; başvuru üzerine bir ay içerisindeki ilk kontrol ve
denetimlerde Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun
tespiti halinde, işyerinin mevzuata uygun hale getirilmesi için ilgiliye
bir defaya mahsus olmak üzere yedi gün süre verileceği, buna rağmen
aykırılığın giderilmediğinin anlaşılması halinde, ruhsatın iptal edilerek
işyerinin kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca yasal işlem
yapılacağının öngörüldüğünü; oysa somut olayda, müvekkiline 30.12.2004
tarihinde lüks sınıf lokantaya ilişkin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı
verildiğine göre; bu ruhsatın verildiği lokantanın bir ay içerisinde
kontrol ettirilerek, varsa eksikliğin tespit edilerek müvekkiline
bildirilmesinin gerekmesine rağmen; davalı idarenin varlığını iddia ettiği
projede değişiklikler olduğu iddiasının, ilk defa ruhsatın kesinleşmesinden
sonraki 07.02.2005 tarihli yazı ile bildirildiğini, varlığı iddia edilen
bahse konu eksikliklerin giderilmesi için müvekkiline herhangi bir süre de
verilmediğini; keza bu işlemlerin iptali için açtıkları her iki davanın da
kabul edilerek, davalı belediyenin aynı yöndeki işlemlerinin Ankara
11.İdare Mahkemesince iptal edilmesine rağmen; aradan uzunca bir süre sonra
(diğer bir deyişle müvekkilin kiracısı olduğu işyerine beyana göre verilen
işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının kesinleşmesinden sonra) işyerinin
faaliyetine engel olmak kastıyla tesis edilen ve muaraza çıkarılma amacını
taşıyan aynı nitelikteki davalı belediyeye ait 16.08.2006 tarih ve 3961
sayılı Başkanlık Oluru ile 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı
Encümen kararının haksız fiil niteliğinde olduğunu; diğer taraftan, kiracı
ve işletmeci olunan lokanta işyerinde müvekkili tarafından yapıldığı iddia
edilen proje hilafı tadilatların gerçekte yapılıp-yapılmadığı hususunun,
beyan üzerine verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine
değil; şartları varsa ancak BK’nun 256.maddesinde düzenlenen akde aykırılık
nedeniyle tahliye davası açılmasına sebebiyet verebileceğini; gerçekten de
davalı belediye tarafından aynı iddiaların ileri sürülerek, kira
sözleşmesine aykırı olarak mecurun kullanıldığının iddia edilmesi suretiyle
müvekkili aleyhine Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2005/1409 E sayılı
dosyası ile BK’nun 256.maddesine göre tahliye davası açılmış olduğunu;
müvekkili tarafından proje hilafı tadilat yapılıp-yapılmadığı konusunda
anılan Mahkemece yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde, davalı
belediyece herhangi bir onaylı proje dosyaya sunulmadığından, davalı
belediyenin iddialarının doğru olup-olmadığının anlaşılamadığını, bunun
üzerine bilirkişi tarafından davalı belediyenin iddialarının doğru
olup-olmadığının tespiti için varlığı iddia edilen onaylı mimari projenin
dosyaya sunulmasının istenildiğini, ancak davalı belediye tarafından
dosyaya herhangi bir onaylı proje sunulamadığını, sonradan sahte olarak
çizdirilen, diğer bir deyişle onaylı olmayan sahte bir mimari projenin
dosyaya sunulduğunu, bunun üzerine davalı belediyenin sunduğu projenin
onaysız olduğu ve sonradan sahte olarak çizdirildiği konusunda anılan
Mahkemeye beyan dilekçesi verildiğini, bu durumun bile, davalı belediyenin
müvekkilinin kiracısı ve işletmecisi olduğu işyerinin çalışmasına engel
olabilmek amacıyla muaraza çıkaran ve haksız fiil teşkil eden işlemler
tesis ettiğini açıkça gösterdiğini ifade ederek; öncelikle müvekkilinin
kiracısı ve işletmecisi olduğu işyerinin çalışmasına ve faaliyetine engel
olma anlamında çıkarılan muarazanın ihtiyati tedbir kararı verilerek
durdurulmasına; davalı belediyenin tarafı olduğu kira sözleşmesine uymamak
ve İdare Mahkemelerince verilmiş iptal kararlarını, uygulamamak suretiyle
müvekkilin kiracısı ve işlemecisi olduğu işyerinin çalışmasına ve
faaliyetine engel olmak amacıyla tesis ettiği “işyeri açma ve çalışma
ruhsatının iptali ve işyerinin faaliyetten men’i” şeklindeki “idari işlem
ve eylem” olma özelliğini kaybetmiş ve haksız fiile dönüşmüş işlem ve
eylemlerle yarattığı muarazanın ve haksız müdahalenin önlenmesine karar
verilmesi istemiyle Çankaya Belediye Başkanlığına karşı adli yargı yerinde
dava açmıştır.
II-b)
Çankaya Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; Davacı R.Ş.
İnş.Tur.Gıda Tek. Oto. Org. San. ve Tic.Ltd.Şti.nin tarafından Dikmen Cad.
Nazım Hikmet Parkı No… adresinde işletilmek istenen lüks lokanta işyerine
3572 sayılı yasa ve 09.03.1989 tarih ve 20103 sayılı Resmi Gazete
Yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına İlişkin Yönetmelik gereği
yapılan beyana göre 30.12.2004 tarih 1823 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatı verildiğini; dava konusu işyerine ait işlem dosyasında yapılan
inceleme sonucunda; söz konusu işyerinin, Nazım Hikmet parkının içinde
olması nedeniyle park planı ve projesine uygun olup olmadığı ile lokanta
olarak kullanılmasında sakınca bulunup bulunmadığının Küşat Müdürlüğü
tarafından Park ve Bahçeler Müdürlüğüne sorulduğunu, gelen 27.01.2005 tarih
ve 294 sayılı cevabi yazıda Nazım Hikmet Parkı içindeki lokanta ve şelale
kafenin işletilmesi ve mevcut parkın bakım işinin Emlak ve İstimlak
Müdürlüğü tarafından ihale edilerek kiraya verildiği, Müdürlüklerince kira
sözleşmesi eki, bitkisel bakım onarım ve koruma işi şartname gereğince
kontrollüğü denetimi ve idamesi yapılan Dikmen Nazım Hikmet parkının
mahalline yapılan kontrolde, mevcut onaylı projesi dışında kiracı
tarafından kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olarak izin
alınmaksızın-Parkın Dikmen caddesi girişine yaklaşık (1.50x3.50)m.
ebatlarında h=5m. yüksekliğinde ışıklı pano yapıldığı, giriş kapısı sağ ve
sol yanlarına (1.00x2.00)m. ebatlarında 2 adet ışıklı pano yapıldığı-Restorana
çıkış sağ yanda yaklaşık (6.80x15.00)m. ebadında yeşil alanın iptal edilip,
h=1- 1,5m. yüksekliğinde duvar örülerek dolgu yapıldığı ve üzerine parça ve
granit malzeme ile kaplanmak suretiyle yaya yoluna katıldığı,-Restoran
önüne isabet eden yaklaşık (20.00x2.00)m. ebadında yeşil alanın iptal
edilip h=1.50m. yüksekliğinde duvar ile çevrildiği, yeşil alanın
doldurularak yaya yolu kotuna getirildiği ve mevcut durumu ile araç park
yolu olarak kullanıldığının tespit edildiğinin bildirilmiş olduğunu; ayrıca
ilgili şirketin 14.01.2005 tarihinde Küşat Müdürlüğüne vermiş olduğu
dilekçesinde, işyerinin lüks sınıf lokanta ruhsatının 1.sınıf olarak
değiştirilmesi talebinde bulunması üzerine, ilgiliye 07.02.2005 tarih ve
733-650 sayılı yazıyla proje hilafı hususların giderildiği taktirde
müracaatlarının değerlendirileceğinin bildirildiğini, şirket adına beyana
göre verilen 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatının iptali ile işyerinin kapatılması yönünde Küşat Müdürlüğünün
teklifi ile Belediye Encümenince 01.03.2005 tarih ve 0621.17 sayılı kararın
alındığını; ancak davacı şirketçe Ankara 11.İdare Mahkemenin 07.06.2005
tarih ve Esas No:2005/725 sayılı kararı ile 12.08.2005 tarih ve Esas
No:2005/1349 sayılı kararlarına istinaden R.Ş. İnş.Tur.Gıda Teks. Oto. Rek.
Org. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına lüks sınıf lokanta olarak 15.12.2005 tarih
ve 1823 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verildiğini; Ankara 11.İdare
Mahkemesinin 31.03.2006 tarih ve 2005/1349 esas nolu, aynı Mahkemenin
31.01.206 tarih ve 2005/725 esas nolu kararında; Keklikpınarı Mahallesi
Nazım Hikmet Parkı No:4 adresinde yer alan davacıya ait lokanta için
30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatı verildiği,
11.01.2005 tarihinde yapılan denetimde söz konusu yerin lüks sınıf lokanta
olarak uygun olmadığı, küşat ruhsatının 1.sınıf olarak değiştirilmesi gerektiğinin
belirlendiği, davacının 14.01.2005 tarihli dilekçe ile sınıf değişikliğinde
bulunduğu işyerinde insan sağlığı can ve mal güvenliği yönünden inceleme
yapılmadığı, kira sözleşmesine aykırı olarak ışıklı pano ve yeşil alan
iptal edilerek yaya yolu yapıldığı gerekçesiyle 27.01.2005 tarih ve 424-
408 sayılı yazı ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iadesinin
istenildiği, 01.03.2005 tarih ve 0621.17 sayılı dava konusu Belediye
Encümen kararıyla, işyerinin kapatılarak ruhsatının iptal edildiğinin
anlaşıldığını; 11.01.2005 tarihinde yapılan denetim sonucu belirlenen
eksikliğin giderilmesi için anılan yönetmelik uyarınca davacıya 7 günden az
olmamak üzere süre verilmesi ve bu süre sonucunda tekrar denetim yapılarak
aykırılığın giderilmediğinin kontrol edilmesi gerekirken doğrudan ruhsatın
iptali ve işyerinin kapatılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde
hukuka uyarlık görülmediğinin belirtildiğini; ayrıca, işyerinin 1.sınıf
lokanta olarak mı yoksa lüks sınıf lokanta olarak işletilmek istendiğine
dair dilekçenin en geç 10 gün içerisinde Küşat Müdürlüğüne verilmesi
gerektiğini aksi taktirde yargı kararlarının lüks sınıf lokanta olarak uygulanacağının,
26.05.2006 tarih ve 2563-2556 sayılı Küşat Müdürlüğü yazısıyla ilgilisine
tebliğ edilerek işyerinin yeniden inceleneceğinin bildirildiğini;
03.07.2006 tarihinde dava konusu işyerinin, Küşat heyetince incelendiğini
ve tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için davacı şirkete 10.08.2005
tarih ve 25902 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yönetmelik
gereği 15 gün süre verildiğinin 04.07.2006 tarih ve 3372-3076 sayılı Küşat
Müdürlüğü yazısıyla bildirilmiş olduğunu; verilen süre sonunda; işyerinin,
küşat heyetince yeniden incelendiğini, daha önce belirlenen eksikliklerin
giderildiğini, ancak 20.06.2006 tarih ve 3067-2802 sayılı Küşat Müdürlüğü
yazısına cevaben Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 03.07.2006 tarih ve 2590
sayılı cevabi yazısında Dikmen caddesi Keklikpınarı mevkii Nazım Hikmet
Parkı içi No:4’de bulunan işyerinin 26.01.2005 tarihli tutanakta belirtilen
proje hilafı hususlarının giderilmediğinin anlaşıldığı; bu nedenle davacı
R.Ş. İnş.Tur.Gıda Teks. Oto. Rek. Org. San. ve Tic.Ltd.Şti. adına Ankara
11.İdare Mahkemesinin 09.11.2005 tarih ve 2005/725 esas numaralı Yürütmeyi
durdurma kararı gereğince verilmiş olan 15.12.2005 tarih ve 1823 sayılı
İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatının Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından
tutulmuş olan 26.01.2005 tarihli tutanakta belirtilen hususların
giderilmemiş olması nedeniyle iptali ve işyerinin faaliyetten menine karar
alınmak üzere konu Encümene iletilmiş, Encümenin 17.08.2006 tarih ve
4023.22 sayılı kararıyla 15.12.2005 tarih ve 1823 sayılı İşyeri açma ve
çalışma ruhsatının iptal edilerek faaliyetten men kararı alındığını; Zabıta
Müdürlüğünce Küşat Müdürlüğünün 27.01.2005 tarih ve 1874 - 424/408 sayılı
yazısına istinaden, 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalışma
ruhsatının alınarak Küşat Müdürlüğüne iade edilmesinin istenildiğini, ancak
davacı tarafından ruhsatın iade edilmeyeceğinin bildirildiğini; bunun
üzerine Küşat Müdürlüğünce ruhsatın iptali ile işyerinin kapatılması için
konunun 21.02.2005 tarih ve 2097-993 sayılı yazı ile Belediye Encümenine
sunulduğunu, Belediye Encümeninin 01.03.2005 tarih ve C/2005/0621.17 sayılı
kararı ile işyerinin kapatılarak ruhsatının iptaline karar verildiğini
ifade ederek; haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar
verilmesi gerektiği savunulmuştur.
II-ca)
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi; 21.11.2006 gün ve E:2006/380, K:2006/309
sayı ile, davalı idare tarafından gerçekleştirilen işlemin, 2577 sayılı
Yasanın 2 maddesinde düzenlenen idari işlem niteliğinde olduğu, davaya
idari yargıda bakılması gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş;
kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk
Dairesi; 09.05.2008 gün ve E:2008/5128, K:2008/6088 sayı ile; davanın,
kişisel hakka dayalı elatmanın önlenmesi isteğine ilişkin olduğu, davacı ve
davalı yan arasında 12.012004 tarihli hasılat kira sözleşmesi düzenlendiği
ve özel hukuk ilişkisi kurulduğu; davacının, bu sözleşmeden kaynaklanan
haklarını davalı idarenin haksız, eylem ve işlemlerinden dolayı
kullanamadığını ileri sürerek idarenin yarattığı muaraza ve müdahalenin
önlenmesini istediği; idarenin 15.8.2006 tarihli Encümen Kararı ile davacının
kiraladığı iş yerinin çalışma ruhsatını iptal ettiği, Mahkemenin de
belirttiği gibi bu işlemin idari bir işlem olduğu; bilindiği gibi; 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırları başlıklı 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler
hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaati ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, (b) bendinde de idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam
yargı davalarının idari yargının görev alanı içinde sayıldığı; ancak somut
olayda, idari işlemin haksızlığı usulsüzlüğü ve buna bağlı olarak da iptali
isteğinin bulunmadığı; sadece sürekli iş yeri çalışma ruhsatlarının iptali
ile, özel hukuktan kaynaklanan hakkın kullanılmadığı iddiası ve buna bağlı
muarazanın önlenmesi isteğinin bulunduğu; bu isteğin incelenme yerinin ise
adli yargı olduğu; Mahkemece bu yön göz ardı edilerek idari yargının
görevli olduğundan bahisle reddinin doğru olmadığı gerekçesiyle; davacının
temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına karar vermiş; davalı
idare vekilinin karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin 9.10.2008 gün ve
E:2008/10159, K:2008/11255 sayılı kararıyla reddedilmiş; Mahkeme bozma
kararına uyarak işin esasını incelemiştir.
II-cb)
ANKARA 23.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.5.2009 gün ve E: 2008/396, K:2009/162
sayı ile, davacının iddiası ile davalının savunmasına yer verdikten sonra,
aynen; “(…) GEREKÇE:
Dava,
davalının idari işlem ve eylemle yarattığı muarazanın ve müdahalenin
önlenmesinden ibarettir.
Davacı
ve davalı yan arasında 12.01.2004 tarihli hasılat kira sözleşmesi
düzenlenmiş ve özel hukuk ilişkisi kurulmuştur. Davacı, bu sözleşmeden
kaynaklanan haklarını davalı idarenin haksız eylem ve işlemlerinden dolayı
kullanamadığını ileri sürerek idarenin yarattığı muaraza ve müdahalenin
önlenmesini istemektedir.
Tarafların
delilleri toplanılmış, yapılan yargılama sonunda davaya bakmaya idari yargı
görevli olduğundan yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı
tarafın temyizi üzerine iş bu karar Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 9.5.2008
Tarih, 2008/5128 Esas, 2008/6088 Karar sayılı ilamı ile "Somut olayda
idari işlemin haksızlığa usulsüzlüğü ve buna bağlı olarak da iptal isteği
yoktur. Sadece sürekli işyeri çalışma ruhsatlarının iptali ile özel
hukuktan kaynaklanan hakkın kullanılmadığı iddiası ve buna bağlı muarazanın
önlenmesi isteği vardır. Bu isteğin inceleme yeri ise adli yargıdır.
Mahkemece bu yön göz ardı edilerek idari yargının görevli olduğundan
bahisle reddi doğru olmamıştır." gerekçesi ile bozularak gelmekle usul
ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyulmuş, yeniden yargılama
yapılmıştır.
Ankara
10. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2005/1409 Esas sayılı dosyası delil olarak
gösterilmekle getirtilmiş, incelenmesinde davacı Çankaya Belediyesinin,
davalı R.Ş..... Ltd. Şti. ne karşı davalının Nazım Hikmet Parkındaki
restorant ve şelale cafenin kiracısı olduğunu, kira sözleşmesinin 9.
Maddesine aykırı izin almaksızın eklentiler yaptığını, verilen süre içinde
bu eklentileri kaldırmadığından dolayı tahliyesini istediği;- mahallinde
keşif yapılıp bilirkişilerden rapor alındığı, yapılan yargılama sonunda
akde aykırılık oluşturduğu iddia edilen hususların akde aykırılık
koşullarını taşımadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verildiği, bu
kararın Yargıtayca onanıp kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacının
Çankaya ilçesi, Dikmen, Keklikpınarı Mahallesi, Nazım Hikmet Parkı alanı
içerisinde bulunan restorant ve şelale cafenin işletmesini davalı belediye
başkanlığınca 04.12.2003 talihinde yapılan ihale ile aldığı, aldıktan sonra
harcama yaparak turizm deneme işletme belgesi almak amacı ile kullanıma
uygun hale getirdiği ancak davalı belediye tarafından bu belgenin verilmediği,
lokanta işyerine verilen lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
iptal edildiği, davacının 1.Sınıf Lokanta ruhsatı taleplerinin de kabul
edilmediği, bunun üzerine iptal davaları açtıkları, bu davaların
davacıların lehlerine sonuçlandığı, davacının işyerlerinin lüks sınıf
lokanta niteliğinde olduğundan bununla ilgili çalışma ruhsatının verilmesi
için belediyeye başvurdukları, 30.12.2004 tarihinde bu ruhsatın verildiği,
davacının daha sonra 1. sınıf lokanta için sınıf değişikliği talebinde bulunduğu,
bu taleplerinin de 07.02.2005 tarihli yazılarıyla park mahallinde mevcut
onaylı proje dışında kiracı tarafından kira sözleşmesinin 9. Maddesine
aykırı olarak izin almaksızın bazı eklentiler yapıldığının belirtilerek
kabul edilmediği, bunların en kısa zamanda giderilmesinin istenildiği,
belediye encümeninin 1.3.2005 tarihli kararı ile hem işyeri açma ve
çalıştırma ruhsatının iptal edildiği, hem de işyerinin 1. sınıf lokanta
olarak faaliyet göstermesi talebinin reddedildiği, bu konuda Ankara 11. İdare
Mahkemesinde iptal davası açtıkları, Ankara 11. İdare Mahkemesinde kararın
iptal edildiği, belediyenin bu kez davacının seçimleri doğrultusunda lüks
sınıf lokanta ruhsatı verdiği, işyerini çalıştırmaya başladıkları,
belediyenin 06.07.2006. tarihinde yazı göndererek proje hilafı hususların
varlığı iddiasını tekrar ederek bunların giderilmesini talep ettiği,
yaklaşık 1 ay sonra da 15.08.2006 tarihli encümen kararı ile daha önce
verilen işyeri ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ve işyerinin
faaliyetten men'ine karar verdiği anlaşılmıştır.
Davalı,
davacı tarafından kira sözleşmesinin 9. Maddesine aykırı olarak eklentiler
yapıldığını belirtmişse de bu husus Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin
2005/1409 Esas sayılı dosyasında incelenmiş, davalının ileri sürdüğü
hususların akde aykırılık koşullarını taşımadığına karar verilmiş ve bu
husus kesinleşmiştir. Davalı belediyenin davacı kiracının sık sık işyeri ve
çalıştırma ruhsatını iptal etmesi, lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma
ruhsatını iptal etmesi, Ankara 11.İdare Mahkemesinin 31.01.2006 ve
31.03.2006 tarihli iptal kararlarından sonra da proje hilafı hususların
varlığının ileri sürülmesi, tekrar 15.08.2006 tarihli encümen kararı ile
işyerinin çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve işyerinin faaliyetten men'ine
karar verilmesi şeklindeki bu işlemlerin davacının özel hukuktan
kaynaklanan haklarının kullanmasına engel olmak amacına yönelik haksız
fiile dönüşmüş işlem ve eylemler olduğu mahkememizce kabul edilerek davanın
kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın
kabulü ile, Çankaya ilçesi, Dikmen ve Keklikpınarı, Nazım Hikmet Parkı
içinde bulunan halen davacının tasarrufunda bulunan restorant ve şelale
cafeye davalının yaptığı müdahalenin men'ine ve muarazanın men'ine…” karar
vermiş; temyiz edilmesi üzerine bu karar Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin
5.11.2009 gün ve E:2009/10683, K:2009/12210 sayılı kararı ile onanmış ve
mahkeme kararı kesinleşmiştir.
III-a)
R.Ş. İnş.Tur.Gıda Teks.Oto.ve Rekl.Org.San. ve Tic.Ltd.Şti. vekili 23.12007
tarihli dava dilekçesinde; Çankaya ilçesi, Dikmen-Keklikpınarı Mahallesi
27338-27341 adalar arasındaki rekreasyon(Nazım Hikmet Parkı) alanı
içerisinde bulunan restaurant ve şelale kafenin, Çankaya Belediye
Başkanlığınca 04.12.2003 tarihinde yapılan ihale ile müvekkili şirkete üç
yıl süre ile kiraya verildiğini; müvekkili şirket tarafından 1.sınıf
Lokanta işyerine Turizm İşletme Belgesi alınabilmesi gayesiyle davalı
Kültür ve Turizm Bakanlığına başvurulduğunu; Bakanlık yetkilileri
tarafından yerinde inceleme yapıldıktan sonra, müvekkili şirkete belirlenen
eksikliklerin giderilmesi halinde Turizm Deneme İşletme Belgesinin
verilmesi anlamında bir sorun olmadığının belirtilmesi üzerine; müvekkili
şirket tarafından tesise 450-500 milyar arası masraf yapılarak davalı
idarenin istediği her eksiklik giderilerek 05.05.2004 tarihinde Turizm
İşletme Belgesinin verilmesi için başvuru yapılmasına rağmen, yerel
seçimler ile Çankaya Belediyesinde görevine başlayan yeni yönetimin bütün
engellemelerine rağmen ancak 27.02.2006 tarihinde Turizm İşletme Belgesini
alabildiklerini; keza müvekkili şirket tarafından ihale ile kiralanan
lokanta işyeriyle ilgili Belediyeye yapılan başvuru üzerine ise, ilk defa
Çankaya Belediyesince 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı lüks sınıf lokanta
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmiş olduğunu; bu anlamda Belediyenin
Küşat Müdürlüğü tarafından müvekkilinin kiracısı olduğu işyerinin, lüks
sınıf lokantaya uygun olup-olmadığı konusunda 11.01.2005 tarihinde
incelemeye gelindiğini; bu incelemede İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
ilişkin Yönetmelikte “Lüks Sınıf Lokanta” kriterlerinin açıkça belli
olmadığı, bu nedenle kiralanan tesisin 1.sınıf lokantaya daha uygun olduğu,
dolayısıyla müvekkil şirket yetkilisine 1. sınıf lokanta için sınıf
değişikliği talebinde bulunulmasının daha iyi olacağının belirtilmesi
üzerine, müvekkili şirket yetkilisi tarafından da 14.1.2005 ve 190 sayılı
dilekçe ile müracaat edilerek sınıf değişikliği talebinde bulunulduğunu,
belediyenin küşat heyetince 18.01.2005 tarihinde işyerinde yapılan
incelemede birinci sınıf lokanta ruhsatı alma konusunda hiçbir sorun
olmadığı belirtilerek “uygun görüş” ihtiva eden rapor düzenlendiğini; bütün
bunlara rağmen, yukarıda da belirttikleri gibi, yaklaşık üç yıl önceki
yerel seçimle göreve gelen yeni Belediye yönetimi tarafından, müvekkili
şirketin tahliye edilebilmesi amacıyla, kiralanan işyerinde proje hilafı
değişiklikler yapıldığı, parktaki yeşil alanların yaya yoluna ve otoparka
katıldığı gibi gerçek olmayan iddialarda bulunulmaya başlandığını, böylece
hem kesinleşen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin amaçlandığı, hem
de tahliye sebebi yaratılmaya çalışıldığı; aslında kesinleşmesi nedeniyle
iptal edilmesi mümkün olmayan 30.12.2004 tarih ve 1823 sayılı işyeri açma
ve çalışma ruhsatının Encümen kararı ile iptal edildiğini; bahse konu bu
olaylardan sonra, birinci olarak, müvekkili şirkete ait işyerine beyan
üzerine verilen lüks sınıf lokanta sınıfına ait, işyeri açma ve çalışma
ruhsatının iptaline ilişkin belediye encümen kararının iptali için iptal
davası açtıklarını; açılan bu dava kabul edilerek, Ankara 11.İdare
Mahkemesinin 31.01.2006 tarih ve 2005/725 E., 2006/113 K. sayılı kararı ile
İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatının iptaline ilişkin Belediye işleminin
iptal edildiğini; keza müvekkili şirketin kiracısı olduğu işyerine beyan
üzerine verilen lüks sınıf lokanta işletmeciliğine ilişkin 30.12.2004 tarih
ve 1823 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, belirtilen şekilde
Encümen kararı ile iptal edilmesi üzerine, henüz yukarıda bahsi geçen
Ankara 11.İdare Mahkemesinin 31.01.2006 tarih ve 2005/725 E., 2006/113 K.
sayılı kararı hükme bağlanmadan önce, müvekkil şirket tarafından işyerinin
kapalı kalmaması için Belediyeye tekrar başvurularak, bu kez kiracı olunan
işyerine sınıf değişikliği yoluyla 1. sınıf lokanta ruhsatı verilmesi için
11.03.2005 tarih ve 923 sayılı dilekçe ile başvuruda bulunulduğunu; ancak
müvekkili şirkete ait işyerine ruhsat vermeme suretiyle tahliyeyi
gerçekleştirmeyi arzulayan belediyenin, bu kez tesis ettiği 15.3.2005 tarih
ve 17-04/L-1/1823 1684-1535 sayılı işlem ile 1.sınıf lokanta ruhsatı
verilmesi yönündeki başvuruyu da reddettiğini; keza müvekkili şirkete ait
işyerine sınıf değişikliği yoluyla talep edilen 1. sınıf lokanta sınıfına
dair işyeri açma ve çalışma ruhsatı isteminin de reddedilmesi üzerine;
ikinci olarak, belediyenin birinci sınıf lokanta ruhsatı vermeme yönündeki
15.3.2005 tarih ve 17-04/L-1/1823 1684-1535 sayılı işleminin iptali için de
dava açıldığını, açılan bu davanın da kabul edildiğini, Ankara 11.İdare
Mahkemesinin 31.03.2006 tarih ve 2005/1349 E., 2006/712 K.sayılı kararı ile
davalı belediyenin birinci sınıf lokanta işletmeciliği için işyeri açma ve
çalışma ruhsatı vermemesi yönündeki işleminin de iptal edildiğini;
müvekkili şirket lehine olan bahse konu yargı kararlarından sonra, Çankaya
Belediyesi tarafından müvekkili şirkete tebliğ edilen 26.05.2006 tarih ve
22-04/A-2/2560-2356 sayılı yazı ile bu kez müvekkili şirketin, lüks sınıf
lokanta ruhsatı ile birinci sınıf lokanta ruhsatından hangisini tercih
ettiğinin sorulduğunu; bu yazıya verilen 04.07.2006 tarih ve 12583 sayılı
cevabi dilekçe ile tercihlerinin lüks sınıf lokanta ruhsatı olduğu, ancak
gerekli görülürse sınıf değişikliği yoluyla birinci sınıf lokanta
ruhsatının da talep edilebileceğinin bildirildiğini; müvekkili şirket
tarafından bu şekilde tercih edilen lüks sınıf lokanta ruhsatı ile
müvekkilinin kiracısı olduğu işyeri tekrar çalıştırılmaya başlanmışken;
Çankaya Belediyesi tarafından yukarıda bahsi geçen Ankara 11.İdare
Mahkemesinin 31.01.2006 tarih ve 2005/725 E., 2006/113 K. ile yine Ankara
11.İdare Mahkemesinin 31.03.2006 tarih ve 2005/1349 E., 2006/712 K. sayılı
iptal kararlarına konu olan işlemlerin gerekçesi ile aynı olacak şekilde,
“idari” olma vasfını kaybeden ve “haksız fiil” dönüşen işlemler tesis
edilerek, yeniden işyerinin kapatılması ve ruhsatının iptal edilmesine
yönelik işlemler yapılması sonucunda, müvekkili şirkete tebliğ edilen
06.07.2006 tarih ve 22-04-A/2 3431-3134 sayılı yazı ile geçmişte gerçek
dışı olarak yaratılan proje hilafı hususların varlığı iddiası aynen
tekrarlanmak suretiyle, bahse konu proje hilafı hususların giderilmesi,
aksi halde yaptırım uygulanacağının bildirildiğini; bu yazıdan yaklaşık bir
ay sonra da yargı kararlarının uygulanmadığı anlamına gelen ve haksız fiil
teşkil eden müvekkili şirkete ait lokanta işyerine verilen 15.12.2005 tarih
ve 1823 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal edilmesine ve
işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin Çankaya Belediyesinin Başkanlık
Makamına ait 16.08.2006 tarih ve 3961 sayılı Olur ile 15.08.2006 tarih ve
C/2006/4002.22 sayılı Encümen kararının tesis edilmesi sağlandığı gibi,
Çankaya Belediyesinin durumu davalı idareye yazılı olarak bildirmesi
üzerine de, davalı bakanlık tarafından "...işyeri açma ve çalışma ruhsatının
ilgili belediyesince iptal edildiği...” gerekçesiyle dava konusu 21.12.2006
tarih ve 205776 sayılı makam oluru tesis edilerek, müvekkil şirkete ait
Turizm İşletme Belgesinin iptal edilmiş olduğunu; bu anlamda dava konusu
işlemi irdelemeden önce, dava konusu işlemin gerekçesi yapılan Belediye
işlemi yönünden öncelikle belirtmek istedikleri hususun, müvekkili şirket
lehine olan yargı kararlarına rağmen, Çankaya Belediyesi tarafından yeniden
tesis edilen aynı nitelikteki bahse konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının
iptal edilmesine ve işyerinin kapatılmasına ilişkin işlemin, açıkça idari
yargı kararlarının yerine getirilmemesi anlamına geldiği gibi, tesis eden
ilgililer tarafından da suç niteliğini taşıdığını; gerçekten de Anayasa’nın
2.maddesine göre Türkiye Cumhuriyetinin Demokratik, Sosyal bir Hukuk
Devleti olduğunu, Hukuk Devletinin insan hak ve özgürlüklerini ön planda
tutan, bu hakları koruyucu, adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu
sürdürmekle kendini yükümlü sayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan
kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun
üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yönetenlerin her türlü işlem ve
eylemlerini yargı denetimine tabi tutan bir devlet olduğunu; dolayısıyla
bireylerin devlete karşı güven duyabilmeleri, maddi ve manevi varlıklarını
serbestçe, korkusuzca geliştirebilmelerinin, ancak hukuk güvenliğinin
sağlandığı bir sistem içinde olacağını; bu durum karşısında Hukuk Devleti
ilkelerinin yaşamda tutulması, amacının sağlanması için bağımsız yargı
kararlarına uymanın kaçınılmaz bir zorunluluk olduğunu; bu nedenledir ki,
yasa koyucunun, Anayasa’nın 125.ve 138.maddesinde idarenin her türlü eylem
ve işlemlerine karşı yargı yolunu açık tuttuğunu, yasama ve yürütme
organları ile idarenin Mahkeme kararlarına uyma zorunluluğunda olduğunu
hükme bağladığını; bu hukuki nitelendirme kapsamında, müvekkili şirket
tarafından Yargı kararlarını yerine getirmeyen Belediye Personeli aleyhine
Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2006/362 E.sayılı dosyası ile Anayasanın
138. maddesi ve 2577 sayılı İ.Y.U.K’nun 28. maddesi gereğince manevi
tazminat davası açıldığı gibi; ayrıca yargı kararlarının uygulanmadığı
anlamına gelen işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal edilmesine ve
işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin Çankaya Belediyesi Başkanlık
Makamınca tesis edilen 16.08.2006 tarih ve 3961 sayılı Olur ile 15.8.2006
tarih ve C/2006/4002.22 sayılı Encümen kararının iptali için Ankara 1.İdare
Mahkemesi’nin 2006/2001 E.sayılı dosyası ile iptal davası açılmış olduğunu;
Ankara 1.İdare Mahkemesince 31.10.2006 tarih ve 2006/2001 E. sayılı
yürütmeyi durdurma kararı verilmesi üzerine, bahse konu karar gereğince de
yeniden ilgili belediyeden ve 1823 sayılı lüks sınıf lokantaya ilişkin
işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındığını; görüldüğü gibi, davalı idare
tarafından müvekkil şirkete daha önce verilen 27.02.2006 tarih ve 10356
sayılı Turizm İşletme Belgesinin iptaline gerekçe yapılan, Belediye
Ruhsatının iptaline ilişkin Çankaya Belediyesinin 16.08.2006 tarih ve 3961
sayılı Başkanlık Makamı Oluru ile 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı
Encümen kararının, daha önce hükme bağlanan Ankara 11.İdare Mahkemesinin
31.01.2006 tarih ve 2005/725 E- 2006/113 K. ile yine Ankara 11.İdare
Mahkemesinin 31.03.2006 tarih ve 2005/1349 E-2006/712 K.sayılı iptal
kararlarının uygulanmadığı anlamına geldiği gibi; ayrıca belediye
ruhsatının iptaline ilişkin Çankaya Belediyesinin 16.08.2006 tarih ve 3961
sayılı Başkanlık Makamı Oluru ile 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı
Encümen kararının yürütülmesinin de açılan iptal davası sonucu Ankara
1.İdare Mahkemesi’nin 31.10.2006 tarih ve 2006/2001 E.
sayılı kararıyla durdurulduğunu ve sonuçta önceki belediye ruhsatının
devamı mahiyetinde olan 11.12.2006 ve 1823 sayılı lüks sınıf lokantaya
ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının tekrar alındığını; bilindiği
üzere, yürütmeyi durdurma kararlarının da esas hakkındaki kararlar gibi,
dava konusu edilen işlemi doğduğu andan itibaren hukuk aleminden sildiğini;
bu nedenle yürütülmesi durdurulan Çankaya Belediyesinin 16.08.2006 tarih ve
3961 sayılı Başkanlık Makamı Oluru ile 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22
sayılı Encümen kararının, hiç doğmamış kabul edilmesi, idarenin eski duruma
avdet etmesinin gerektiğini; dolayısıyla müvekkili şirkete ait işyerine
davalı idare tarafından daha önce verilen Turizm İşletme Belgesinin
iptaline ilişkin 21.12.2006 tarih ve 205776 sayılı makam olurunun dayanağı
olan Belediye Ruhsatının iptaline ilişkin işleminin yürütülmesinin, Ankara
1.İdare Mahkemesi’nin 31.10.2006 tarih ve 2006/2001 E.sayılı kararı ile
durdurulduğuna göre, doğal olarak dava konusu Turizm İşletme Belgesinin
iptaline ilişkin davalı idare İşleminin de dayanağının kalmamış olduğunu;
kaldı ki, idarenin Kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğuna ilişkin
Anayasa kuralı gereğince Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin 31.10.2006 tarih ve
2006/2001 E.sayılı yürütmeyi durdurma kararının, Çankaya Belediyesini
bağladığı gibi davalı bakanlığı bağladığı konusunda da kuşku olmadığını;
keza dava konusu işlemin tesisine gerekçe yapılan Belediye işleminin yasa
ve usule aykırı olduğunun Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin 31.10.2006 tarih ve
2006/2001 E.sayılı yürütmeyi durdurma kararı ile sabit olması karşısında,
dava konusu işlemin hukuki dayanağı olan 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanu’nun
34.maddesinin (e) bendindeki “yatırım ve işletme döneminde tesisin belgelendirmeye
esas vasıflarını yitirmiş olması...” hükmünün somut olayda
gerçekleşmediğinin de kolaylıkla anlaşıldığını ifade ederek; öncelikle dava
konusu işlemin Yürütülmesinin durdurulmasına, müvekkili şirkete ait 1.sınıf
Lokanta işyeriyle ilgili 27.02.2006 tarih ve 10356 sayılı Turizm İşletme
Belgesinin iptaline ilişkin dava konusu 21.12.2006 tarih ve 205776 sayılı
davalı işleminin (makam oluru) iptaline karar verilmesi istemiyle Kültür ve
Turizm Bakanlığına karşı, idari yargı yerinde dava açmıştır.
III-b)
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen cevap dilekçesinde; Sur Et ve
Balık Lokantası isimli tesise, 27.02.2006 tarih ve 36237 sayılı Bakanlık
Makam Oluru ile 1. Sınıf Lokanta Turizm İşletmesi Belgesi verildiğini ve
Çankaya Belediye Başkanlığı’na da 10.03.2006 tarih ve 34058 sayılı yazı
yazılarak tesise ilişkin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile ilgili olarak
5393 ve 3572 sayılı Kanunlar ve ilgili mevzuat çerçevesinde Belediye
tarafından yapılacak olan değişiklik ve iptalin Bakanlıklarına
bildirilmesinin istenildiğini; tesisin, 27.02.2006 tarih ve 10356 sayılı 1.
Sınıf Lokanta Turizm İşletmesi Belgesi ile faaliyet gösterdiği sırada
Bakanlıklarına ulaşan Çankaya Belediye Başkanlığı’nın 03 Kasım 2006 tarih
ve 15573 sayılı yazısında özetle; tesise ilişkin İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatı’nın 16.08.2006 tarih ve 3961 sayılı Olurları ile iptal edildiğinin
belirtildiğini; ilgili Belediyesinin Bakanlığa ulaşan söz konusu yazısı
üzerine, tesise ilişkin 17.11.2006 tarih ve 27-62-1949 sayılı Araştırma ve
İnceleme Raporunun tanzim edildiğini; söz konusu rapor ile tesisin belge
almaya esas vasfını yitirmiş olduğu hususundan hareketle, tesise ilişkin
Turizm İşletmesi Belgesinin 2634 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesinin (e)
fıkrası hükmü uyarınca iptal edilmesinin önerildiğini; bunun üzerine
tesisin belgesinin Bakanlığın 21.12.2006 tarih ve 205776 sayılı Makam Oluru
ile iptal edildiğini; davacı şirket adına Bakanlıklarına intikal ettirilen
18.01.2007 giriş tarihli dilekçe içeriğinde özetle; tesise ilişkin turizm
işletmesi belgesinin iptal edilmesine gerekçe yapılan, Çankaya
Belediyesi’nin 16.08.2006 tarih ve 3961 sayılı Makam Oluruna karşı, Ankara
1. İdare Mahkemesi’nce verilen 31.10.2006 tarih ve 2006/2001 E. sayılı
yürütmeyi durdurma kararı üzerine, 11.12.2006 tarih ve 1823 sayılı İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın yeniden alındığı, bu nedenle Bakanlıklarınca
tesis edilmiş olan belge iptalinin geri alınmasının istenildiğini; bu
dilekçeye verilen 31.01.2007 tarih ve 14995 sayılı cevap yazısında; söz
konusu Mahkeme kararının ilgili Belediyesine karşı açılan İşyeri Açma ve
Çalıştırma Ruhsatı’nın iptalinin yürütmesinin durdurulmasına yönelik
olması, turizm işletmesi belgesinin iptaline yönelik olarak Bakanlıkları
aleyhine açılan herhangi bir mahkeme kararının olmaması nedeniyle, belge
ihyasına yönelik talebin Bakanlıklarınca uygun görülmediğinin
bildirildiğini; bu arada girişimci tarafından gönderilen 22.01.2007 giriş
tarihli dilekçe ve ekindeki İlgili Belediyesince mahkeme kararı gereği
yeniden düzenlenen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile, 1. Sınıf Lokanta
Turizm İşletmesi Belgesi talebinde bulunulduğunu; bu talebin olumlu
sonuçlanmasıyla birlikte, girişimcinin Bakanlıkları aleyhine söz konusu
davayı açması nedeniyle belgelendirme işleminin durdurulduğunu; tesise
ilişkin düzenlenmiş olan 17.11.2006 tarih ve 27-62-1949 sayılı Araştırma ve
İnceleme Raporu’nda da belirtildiği üzere; Turizm Tesislerinin
Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına
Dair Tebliğin 6 ncı maddesinde "... İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına
dair yetkili idareden olumsuz görüş gelmesi halinde tesis belgeye esas
vasfını yitirmiş olacağından 2634 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesinin (e)
bendi hükmü uyarınca belgesi iptal edilir" ifadesinin yer aldığını;
söz konusu açıklamalar doğrultusunda tesise ait işyeri açma ve çalışma
ruhsatının ilgili belediyece iptal edilmiş olması hususu göz önünde
alındığında, tesisin belge almaya esas vasfını yitirmiş olması nedeniyle
belgesinin Bakanlıklarınca iptal edilmiş olduğunu; dava dilekçesinde
ayrıca; turizm belgesinin iptali kararının davacı şirketin büyük miktarda
maddi zarara uğramasına neden olacağının belirtildiğini; işyerinin ticari
faaliyette bulunmasında Bakanlıklarınca verilen turizm işletmesi belgesinin
bulunması yönünde bir koşul bulunmadığını, tesisin işletilebilmesi için
işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmasının yeterli olduğunu, bu
nedenden dolayı tesisin turizm belgesinin iptal edilmesinin maddi kayıplara
yol açacağı hususunun yerinde olmadığını ifade ederek; davanın reddi
gerektiği savunulmuştur.
III-ca)
Ankara 16. İdare Mahkemesi: 5.11.2007 gün ve E:2007/270 K:2007/1263 sayı
ile, davanın, davacı şirket tarafından, 1. Sınıf Lokanta olarak işletilen
işyerine ait 27.02.2006 gün ve 10356 sayılı Turizm İşletme Belgesi'nin
iptal edilmesine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığının 21.12.2006 gün ve
2005776 sayılı işleminin iptali istemiyle açıldığı; 2634 sayılı Turizmi
Teşvik Kanunu'nda; Turizm sektöründe faaliyet gösteren turizm işletmelerine
Turizm İşletme Belgesi vermeye yetkili makam olarak davalı Bakanlığın
gösterildiği, Kanun'un 34/e maddesinde ise; Tesisin yatırım veya işletme
döneminde belgelendirilmesine esas niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş
olması halinde Turizm İşletme Belgesi'nin Bakanlıkça iptal edileceğinin
hüküm altına alındığı; idari işlemlerin unsurlarından birinin de sebep
unsuru olduğu; nitekim 2577 sayılı Kanun'da da idari işlemlerin sebep
unsuruna aykırı olduklarından dolayı iptal davasına konu olabileceklerinin
hüküm altına alındığı, sebebin, idareyi bir işlem yapmaya sevk eden hukuki
veya fiili etken olduğu; bu etkenlerin, idari işlemden önce geldiği ve onun
dışında yer aldığı, idareyi dava konusu işlemi yapmaya yönelten neden
olarak gösterilen işlemin sakat olmasının, dava konusu yapılan esas işlemi
de sebep yönünden sakatlayacağı; olayda, Çankaya Belediyesince verilen,
işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın proje hilafı hususların
giderilmediğinden bahisle iptal edilmesi üzerine 2634 sayılı Kanun'un 34/e
maddesi uyarınca Turizm İşletme Belgesinin davalı Bakanlıkça iptal edildiği
anlaşılmakta ise de; dava konusu işleme dayanak teşkil eden ve sebep
unsurunu oluşturan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ilişkin
işlemin Ankara 1 İdare Mahkemesinin 22.5.2007 tarih ve E: 2006/2001,
K:2007/1447 sayılı kararıyla iptal edilmesi karşısında dayanağı ortadan
kalkan davalı idare işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle; dava
konusu işlemin iptaline karar vermiş; bu kararın temyiz edilmesi üzerine
Danıştay 6.Dairesi: 16.2.2010 gün ve E:2008/757, K:2010/1447 sayı ile, dava
konusu işleme dayanak teşkil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatının
iptaline ilişkin işlemin Ankara 1.İdare Mahkemesi'nin 22.5.2007 günlü,
E:2006/2001, K:2007/1447 sayılı kararıyla iptal edilmesi karşısında,
dayanağı ortadan kalkan davalı idare işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı
gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu kararın
davalı idare tarafından temyiz edildiği; anılan mahkeme kararının Danıştay
8. Dairesinin 26.5.2009 günlü, E:2007/8212, K:2009/3412 sayılı kararıyla
bozulduğu anlaşıldığından, İdare Mahkemesince bu husus göz önünde
bulundurularak yeniden bir karar verilmesinin gerekmekte olduğu
gerekçesiyle; Ankara 16. İdare Mahkemesinin 5.11.2007 günlü, E:2007/270,
K:2007/1263 sayılı kararının BOZULMASINA karar vermiş; karar düzeltme
istemi ise Danıştay 14.Dairesinin 6.2.2012 gün ve E:2011/6035, K:2012/384
sayılı kararıyla reddedilmiştir. Mahkeme bozma kararına uymuştur.
III-cb)
ANKARA 16.İDARE MAHKEMESİ: 29.5.2012 gün ve E:2012/484, K:2012/891 sayı ile
aynen; “(…)Dava, davacı şirket tarafından, 1. Sınıf Lokanta olarak
işletilen işyerine ait 27.02.2006 gün ve 10356 sayılı Turizm İşletme
Belgesi'nin iptal edilmesine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın
21.12.2006 gün ve 205776 sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu ileri
sürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
3572
sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3/c maddesinde; Belediye hudutları ve
mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelere büyükşehir belediyesi olan
yerlerde büyükşehir belediye başkanlıklarının, sıhhi ve sair işletmelere
ise, büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediyelerin işyeri açma ve
çalışma ruhsatı vermeye yetkili olduğu belirtilmiş; 4. maddesinde ise; 3.
maddede belirtilen mercilerin, izin verilmesi için yapılacak beyan ve
incelemelerde aşağıda öngörülen kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği
esas alacakları; bu kriterlerin; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine
yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı,
trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili
düzenlemelere aykırı davranmamak olduğu; 6. maddesinin 2. fıkrasında da;
ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede
belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun
tespiti halinde; verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler
çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin
kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılacağı hükme
bağlanmıştır.
2634
sayılı Turizm Teşvik Kanunu'nun 34/(e) maddesinde ise; tesisin yatırım veya
işletme döneminde belgelendirilmesine esas niteliklerini önemli ölçüde
kaybetmiş olması halinde Turizm İşletme Belgesi'nin Bakanlıkça iptal
edileceği hüküm altına alınmıştır.
İşyeri
açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan tesise turizm işletmesi belgesi
düzenlenmesi mümkün olmadığı gibi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal
edilen bir tesisin de belgelendirmeye esas niteliklerini ve işletme iznine
esas belgesinin geçerliliğini yitirmiş olması nedeniyle belgelilik halini
sürdürmesinin söz konusu olamayacağı açıktır.
Dosyanın
incelenmesinden; davacı şirket tarafından "lokanta" olarak
işletilen işyerinde
11.1.2005
tarihinde yapılan kontrolde, parkın Dikmen Caddesi girişine yaklaşık
(1.50x3.50) m ebatlarında 2 adet ışıklı pano yapıldığı, restoranta girişte
bulunan yeşil alanın iptal edilip üzerine duvar örülerek dolgu yapıldığı ve
üzerinin parça granit malzeme ile kaplanmak suretiyle yaya yoluna
katıldığının tespiti üzerine, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal
edilerek faaliyetten men edildiği, dava konusu işlemle de, 2634 sayılı
Kanun'un 34/(e) maddesi uyarınca Turizm İşletme Belgesinin iptal edildiği
anlaşılmaktdır.
Olayda,
Çankaya Belediyesi'nce verilen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın proje
hilafı hususların giderilmediğinden bahisle iptal edilmesi üzerine 2634
sayılı Kanun'un 34/e maddesi uyarınca Turizm İşletme Belgesi'nin davalı
Bakanlıkça iptal edildiği, dava konusu işleme dayanak teşkil eden ve sebep
unsurunu oluşturan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın iptaline ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılan davanın Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin
26.11.2010 günlü, E:2010/1380, K:2010/1720 sayılı kararıyla reddedildiği ve
bu kararın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 16.11.2011 günlü, E:2011/6381,
K:2011/5637 sayılı kararıyla onandığı görülmektedir.
Bu
durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek faaliyetten men
edilen iş yerine ait Turizm İşletme Belgesinin iptal edilmesi yolunda tesis
edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan
nedenlerle; davanın reddine…” karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
IV-UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİNDEN İSTEK: R.Ş. İnş.Tur.Gıda Teks.Oto.ve Rekl.Org.San. ve
Tic.Ltd.Şti. vekili tarafından, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına Sunulmak
Üzere 13.9.2012 tarihinde Ankara 16.İdare Mahkemesi Başkanlığına verilen ve
Kültür ve Turizm Bakanlığının davalı olarak gösterildiği dilekçede; “İ.
Konusu: Aynı Nedenlerle Adli Yargı Yerlerinde Açılmış “Tahliye” Ve
“Müdahalenin Men’i” davalarıyla ilgili Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin
04.12.2007 tarih ve 2005/1409 E-2007/2407 K. sayılı kararı ile Ankara
23.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26.05.2009 tarih ve 2008/396 E-2009/162 K.
Sayılı kararının lehimize kesinleşmelerinden sonra yine aynı konu ve sebebe
ilişkin olarak tarafımızdan davalı aleyhine açılan "davanın reddine”
ilişkin Ankara 16.İdare Mahkemesi'nin 29.05.2012 tarih ve 2012/484 E.,
2012/891 K. kararının aleyhimize kesinleşmesi nedeniyle, "bir hakkın
yerine getirilmesi olanaksız" kılacak şekilde ortaya çıkan hüküm
uyuşmazlığının yasa ve usule uygun olan "Adli Yargı Yerlerince Verilen
Kararlar Doğrultusunda" giderilmesine karar verilmesi istemidir.
OLAYLAR
:
1.)
Danıştay 6.Daire Başkanlığı’nın 16.02.2010 tarih ve 2008/757 E-2010/1447
K.sayılı “bozma" kararı doğrulusunda verilen Ankara 16.İdare
Mahkemesi'nin 29.05.2012 tarih ve 2012/484 E., 2012/891 K. kararında bahsi
geçen Danıştay 8.Daire Başkanlığı’nın 26.05.2009 tarih ve 2007/8212
E-2009/3412 K.sayılı “bozma” kararı incelendiğinde görüleceği üzere;
müvekkil şirket tarafından “lokanta” olarak işletilen işyerinde Çankaya
Belediyesince 11.01.2005 tarihinde yapılan kontrolde, parkın Dikmen Caddesi
girişine yaklaşık (1.50x3.50) m ebatlarında H=5 m yüksekliğinde ışıklı pano
ile giriş kapısı sol ve sağ yanlarına (1.00x2.00) m ebatlarında 2 adet
ışıklı pano yapıldığının, keza restoranın girişinde bulunan yeşil alanın
iptal edilip üzerine duvar örülerek dolgu yapıldığı ve üzerinin parça
granit malzeme ile kaplanmak suretiyle yaya yoluna katıldığının tespit
edildiği, bahse konu tespite istinaden işyerinin faaliyetten menine karar
verildiğinin anlaşıldığı, bu bağlamda 3572 sayılı Yasaya göre ruhsatın
verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde, mevzuata uygun olmayan
hususların ve noksanlıkların saptanması halinde, bunların giderilmesine
kadar ve bu amaca yönelik olarak işyerinin faaliyetten men edilebileceği,
dolayısıyla müvekkil şirketin imar mevzuatına aykırı olarak yaptığı
işyerinde faaliyette bulunduğunun sabit olması nedeniyle çalışmaktan
alıkonulmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı şeklindeki
gerekçenin gösterilmesi suretiyle, dava konusu işleme dayanak teşkil eden
işyeri açma ve çalışma ruhsatının geri alınması işleminin iptali isteğiyle
tarafımızdan açılan iptal davasının kabulüne ilişkin Ankara 1.İdare
Mahkemesinin 22.05.2007 tarih ve 2006/2001 E., 2007/1447 K. sayılı
kararının “bozulmasına” karar verilmiştir.
2.)Burada
yeri gelmişken önemle belirtmek isteriz ki; bahse konu tespit tutanağında
belirtilen ışıklı panolar, müvekkil şirket tarafından işyerinin dışarıdan
algılanmasını sağlamak amacıyla yapılmış olup, dolayısıyla müvekkil ile
dava dışı Çankaya Belediyesi arasında akdedilen kira sözleşmesine herhangi
bir şekilde aykırılık teşkil etmemektedir. Buna rağmen bahse konu tespit
tutanağında belirtilen ve dava konusu işleme dayanak teşkil eden işyeri
açma ve çalışma ruhsatının geri alınması işleminin gerekçesini teşkil eden
“yeşil alanların bir kısmının yaya yoluna ve restoran önüne isabet alana
katıldığı" şeklindeki iddia ise kesinlikle gerçek dışı olup; yukarıda
bahsi geçen Ankara 1.İdare Mahkemesi’nin 2006/2001 E. sayılı davasında
“davalı” durumunda bulunan dava dışı Çankaya Belediyesince yapılan
savunmanın aksine, kiralanan lokanta işyeri, müvekkil şirket tarafından
mevcut haliyle teslim alınmıştır.
Dava
dışı Çankaya Belediyesi tarafından tesis edilen ve dava konusu işleme
dayanak teşkil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatının geri alınması işlemindeki
gerekçenin doğru olmadığı, Yargıtay 6.Hukuk Dairesinin 21.04.2008 tarih ve
2008/2754 E-2008/4999 K. sayılı kararı ile onanan Ankara 10.Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 04.12.2007 tarih ve 2005/1409 E-2007/2407 K.sayılı kararı ile
sabittir. Gerçekten de dava dışı belediye tarafından yine dava konusu
işleme dayanak teşkil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatının geri alınması
işlemindeki gerekçeye (ışıklı pano yapılması ve yeşil alanların bir
kısmının yaya yoluna ve restoran önündeki alana katıldığı) dayanılarak
müvekkil şirket aleyhine ayrıca “akde aykırılık” iddiasıyla BK’nun
256/2.maddesine istinaden tahliye davası açılmış; ancak yapılan yargılama
sonucu verilen Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 tarih ve
2005/1409 E-2007/2407 K.sayılı kararı ile “ışıklı panoların akde aykırılık
teşkil etmediği, yeşil alanların bir kısmının yaya yoluna ve restoran önüne
isabet eden alana katılmasının ise kiralayan durumundaki belediye
tarafından yapıldığı sonucuna varıldığı” gerekçesiyle davanın reddine karar
verilmiş, müvekkil şirket lehine olan bu karar, dava dışı Çankaya
Belediyesi tarafından temyiz edilmiş ise de; bütün temyiz nedenleri
reddedilerek Yargıtay 6.Hukuk Dairesinin 21.04.2008 tarih ve 2008/2754 E.,
2008/4999 K. sayılı kararı ile onanmıştır.
Görüldüğü
üzere dava dışı belediye tarafından sürekli olarak müvekkil şirketin
“kiralanan mecurun bulunduğu parktaki yeşil alanların bir kısmını yaya
yoluna ve restoran önüne isabet eden alana kattığı ve ışıklı panolar
yaptığı” şeklinde iddialarda bulunularak, hem dava konusu işleme dayanak
teşkil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatının geri alınması yönünde tesis
ettiği aynı nitelikteki işlemleriyle müvekkil şirkete ait işyeriyle ilgili
çalışma ruhsatlarını sürekli olarak iptal etmek suretiyle kapatma kararları
verdiği, hem de aynı gerekçelerle müvekkil şirket aleyhine BK’nun
256.maddesindeki “akde aykırılık” sebebine dayanılarak Ankara 10.Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 2005/1409 E. sayılı dosyası ile tahliye davası açtığı
kolaylıkla anlaşılmaktadır. Bu bağlamda dava dışı belediyenin dava konusu
işleme dayanak teşkil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatının geri alınması
yönündeki işlemine gerekçe olarak gösterdiği “kiralanan mecurun bulunduğu
parktaki yeşil alanların bir kısmını yaya yoluna ve restoran önüne isabet
eden alana kattığı ve sözleşmeye aykırı olarak ışıklı panolar yapıldığı”
yönündeki iddia ve gerekçesinin doğru olmadığı, Yargıtay aşamasından
geçerek kesinleşen Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 tarih ve
2005/1409 E., 2007/2407 K.sayılı kararı ile sabit olduğuna göre; Danıştay
6.Dairesinin bozma kararı doğrultusunda verilen Ankara 16.İdare
Mahkemesi'nin 29.05.2012 tarih ve 2012/484 E., 2012/891 K. kararının
gerekçesinde bahsi geçen aksi yöndeki gerekçenin, anılan Ankara 10.Sulh
Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 tarih ve 2005/1409 E., 2007/2407 K. sayılı
kararındaki gerekçe ile çelişki arz ettiği kolaylıkla anlaşılmaktadır.
Gerçekten
de Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 tarih ve 2005/1409 E.,
2007/2407 K.sayılı kararının gerekçesi aynen;
“...davacı
tarafça, akde aykırı olduğu belirtilen restorana çıkış sağ yanda bulunan
yeşil alanın iptal edilerek yaya yoluna katılması ve restoran önündeki
yeşil alanın iptal edilip yaya yoluna katılması hususlarının onaylı mimari
proje dolayısı ile akde aykırı olduğu iddia edilmiştir. Ancak dosyaya
sunulan mimari projelerde sadece proje müellifinin imzasının olduğu,
belediyenin onayı olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, yapıldığı
iddia edilen değişikliklerin akde aykırılık oluşturmayacağı sonuç ve
kanaatine varılmıştır. Ayrıca davacı tarafça, bu tadilatların davalı kiracı
tarafından yapılmış olduğu, davalının tesisi kiralamasından sonra bu
eklenti ve değişikliklerin yapılmış olduğu hususları da kanıtlanamamıştır.
Aksine, dinlenen ve bir önceki Belediye Başkan Yardımcısı olan tanık
tarafından, bu değişikliklerin belediye tarafından yapılmasından sonra
tesisin davalıya teslim edildiği açıklanmıştır.
Davacı
Belediye Başkanlığı tarafından davalı tarafa gönderilen 07.02.2005 tarihli
yazıda restoran girişine konulan ışıklı panoların en kısa zamanda
kaldırılması istenmiştir. Davacı tarafça bu yazıya karşı yazılan 23.02.2005
tarihli yazıda ışıklı panoların restoran ve şelale kafenin algılanmasını
sağlamak amacıyla konulduğu, buna rağmen Belediye tarafından ışıklı panoların
konulduğu yerlerin uygun olmadığı düşünülüyor ise restoran olarak kiralanan
mecurun algılanmasını sağlayacak ışıklı panoların kurulacağı ve monte
edileceği yerlerin gösterilmesi ve bu konuda izin verilmesi halinde davalı
şirket tarafından ışıklı panoların yerinin değiştirilebileceği
belirtilmiştir. Davacı Belediye tarafından bu yazıya cevap verilmemiş;
panoların dikilmesine izin verilip verilmediği veya yerlerinin değiştirilip
değiştirilmeyeceği açıklanmamış; 28.04.2005 tarihli süreli ihtarla akde aykırılık
teşkil ettiği iddia edilen hususlar tekrarlanmış; onaylı proje dışındaki
eklentilerin 15 gün içinde kaldırılması istenmiştir. Kira sözleşmesinde
restoran ve şelale kafenin işletilmesi, parkın bakımı, korunması ve işletme
giderleri kiracı tarafından karşılanmak üzere ihale yolu ile kiraya
verildiği belirtilmiştir. Restoran ve şelale kafeyi işletmek amacıyla
kiracı davalının, tesisin tanıtımı ve görülebilmesi için pano dikmesi
doğaldır. Bunların şekli, yeri ve boyutları uygun görülmüyorsa bu konuda kiracıya
uyarıda bulunulması gerekirken(kiracı tarafından da 23.02.2005 tarihli yazı
ile panoların şekli ve yerinin değiştirilmesine hazır olunduğu belirtildiği
halde) cevap verilmeyip, panoların akde aykırılık teşkil ettiği hususunda
sürekli ihtar gönderilip dava açılması iyiniyetli bulunmamıştır... ”
şeklindedir.
3.)Yine
önemle dikkatlerinize sunmak isteriz ki; dava dışı belediye tarafından
müvekkil şirkete beyan üzerine verilen lüks sınıf lokanta ruhsatının iptal
edilmesine ilişkin daha önceki tarihli Çankaya Belediye Encümeninin
01.03.2005 gün ve C/2005/0621.17 sayılı kararı, Ankara 11.İdare
Mahkemesi’nin 31.01.2006 gün ve 2005/725 E., 2006/113 K. sayılı kararı ile
yasa ve usule aykırı bulunarak iptal edilmiş; bahse konu bu karar dava dışı
Çankaya Belediyesi tarafından temyiz edilmiş ise de bütün temyiz nedenleri
reddedilerek Danıştay 8.Daire Başkanlığının 08.06.2007 tarih ve 2006/3865
E., 2007/3578 K.sayılı kararı ile onanmıştır.
Keza
yukarıda bahsi geçen müvekkil şirkete beyan üzerine verilen lüks sınıf lokanta
ruhsatının iptal edilmesi akabinde, müvekkil şirket tarafından işyerinin
kapalı kalmasının engellenmesi amacıyla 1.sınıf lokanta ruhsatı verilmesi
istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava dışı Çankaya Belediye
Başkanlığının 16.03.2005 gün ve 1535 sayılı işlemi de, Ankara 11.İdare
Mahkemesi’nin 31.03.2006 gün ve 2005/1349 E., 2006/712 K. sayılı kararı ile
yasa ve usule aykırı bulunarak iptal edilmiş; bahse konu bu karar dava dışı
Çankaya Belediyesi tarafından temyiz edilmiş ise de bütün temyiz nedenleri
reddedilerek Danıştay 8.Daire Başkanlığının 08.06.2007 tarih ve 2006/3864
E., 2007/3579 K.sayılı kararı ile onanmıştır.
Dolayısıyla
bahse konu Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 31.01.2006 gün ve 2005/725 E.,
2006/113 K. sayılı kararı ile yine Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 31.03.2006
gün ve 2005//1349 E., 2006/712 K.sayılı kararına rağmen, dava dışı
belediyenin her iki mahkeme kararını da uygulamayarak yeniden müvekkil
şirkete ait işyerini kapatmak amacıyla tesis ettiği dava konusu işleme
dayanak teşkil eden işyeri açma ve çalışma ruhsatını geri alarak işyerinin
faaliyetten men’ine karar vermesinin ayrıca “haksız fiile” neden olacağı
düşünülerek, tarafımızdan haksız fiile dönüşmüş bahse konu işlem ve eylemle
yaratılan muaraza ve müdahalenin önlenmesi isteğiyle dava dışı belediye
aleyhine “Adli Yargı” yerinde dava açılmış, her ne kadar açılan dava yerel
mahkemece ilk önce “yargı yolu” bakımından reddedilmiş ise de; anılan
kararın lehimize Yargıtay 14.Hukuk Dairesi’nin 09.05.2008 tarih ve
2008/10159 E., 2008/11255 K. sayılı kararı ile bozulması üzerine, ilk
derece mahkemesince bozma kararına uyularak Ankara 23.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 26.05.2009 tarih ve 2008/396 E., 2009/162 K. sayılı kararı
ile verilen davanın kabulüne ilişkin kararda, dava dışı belediyenin gerçek
dışı gerekçelerle sürekli olarak dava konusu işleme dayanak teşkil eden
işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını iptal etmek ve işyerinin faaliyetten
men’ine karar vermek suretiyle çıkardığı haksız müdahalenin ve muarazanın
men’ine karar verilmiştir.
Görüldüğü
üzere dava dışı belediyenin dava konusu işleme dayanak teşkil eden işyeri
açma ve çalışma ruhsatını geri alması yönünde tesis ettiği işlemde gerekçe
olarak gösterdiği “kiralanan mecurun bulunduğu parktaki yeşil alanların bir
kısmını yaya yoluna ve restoran önüne isabet eden alana kattığı ve
sözleşmeye aykırı olarak ışıklı panolar yapıldığı” yönündeki iddia ve
gerekçesinin doğru olmadığı, tarafımızdan açılan haksız müdahalenin men’i
davasındaki Yargıtay 14.Hukuk Dairesi’nin 09.05.2008 tarih ve 2008/10159
E., 2008/11255 K. sayılı bozma kararı doğrultusunda verilen Ankara
23.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 tarih ve 2008/396 E-2009/162 K.
sayılı kararı ile sabit olduğuna göre; Danıştay 6.Dairesinin bozma kararı
doğrultusunda verilen Ankara 16.İdare Mahkemesi'nin 29.05.2012 tarih ve
2012/484 E-2012/891 K. kararının gerekçesinde bahsi geçen aksi yöndeki
gerekçenin anılan Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 tarih ve
2008/396 E., 2009/162 K. sayılı kararındaki gerekçe ile çelişki arz ettiği
kolaylıkla anlaşılmaktadır.
Gerçekten
de Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 tarih ve 2008/396 E.,
2009/162 K. sayılı kararının gerekçesi aynen;
“...dava,
davalının idari işlem ve eylemle yarattığı muarazanın ve müdahalenin
önlenmesinden ibarettir. Davacı ile davalı yan arasında 12.01.2004 tarihli
hasılat kira sözleşmesi düzenlenmiş ve özel hukuk ilişkisi kurulmuştur.
Davacı bu sözleşmeden kaynaklanan haklarını davalı idarenin haksız işlem ve
eylemlerinden dolayı kullanamadığını ileri sürerek idarenin yarattığı
muaraza ve müdahalenin önlenmesini istemiştir.
Tarafların
delilleri toplanmış, yapılan yargılama sonunda davaya bakmaya idari yargı
görevli olduğundan yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafın temyizi üzerine, iş bu karar Yargıtay 14.Hukuk Dairesinin
09.05.2008 tarih ve 2008/5128 E., 2008/6088 K. sayılı ilamı ile ‘somut
olayda idari işlemin haksızlığı, usulsüzlüğü ve buna bağlı olarak da iptal
isteği yoktur. Sadece sürekli işyeri çalışma ruhsatlarının iptali ile özel
hukuktan kaynaklanan hakkın kullanılamadığı iddiası ve buna bağlı
muarazanın önlenmesi isteği vardır. Bu isteğin inceleme yeri ise adli
yargıdır. Mahkemece bu yön göz ardı edilerek idari yargının görevli
olduğundan bahisle reddi doğru olmamıştır.’ gerekçesi ile bozularak
gelmekle usul ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyulmuş, yeniden yargılama
yapılmıştır.
Ankara
10.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2005/1409 Esas sayılı dosyası delil olarak
gösterilmekle getirtilmiş, incelemesinde davacı Çankaya Belediyesinin,
davalı R.Ş. Ltd. Şirketine karşı davalının Nazım Hikmet Parkındaki restoran
ve şelale kafenin kiracısı olduğunu, kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı
olarak izin almaksızın eklentiler yaptığını, verilen süre içinde bu
eklentileri kaldırmadığından dolayı tahliyesini istediği, mahallinde keşif
yapılıp bilirkişilerden rapor alındığı, yapılan yargılama sonunda akde
aykırılık oluşturduğu iddia edilen hususların akde aykırılık koşullarını
taşımadığı anlaşıldığından davanın reddine ilişkin kararın Yargıtay
tarafından onanıp kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacının
Çankaya ilçesi, Dikmen, keklik Pınarı mahallesi, Nazım Hikmet Parkı alanı
içerisinde bulunan restoran ve şelale cafenin işletmesini davalı belediye
başkanlığınca 04.12.2003 tarihinde yapılan ihale ile aldığı, aldıktan sonra
harcama yaparak turizm deneme işletme belgesi almak amacı ile kullanıma
uygun hale getirdiği, ancak davalı belediye tarafından lokanta işyerine
verilen lüks sınıf işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edildiği,
davacının 1.Sınıf lokanta ruhsatı taleplerinin de kabul edilmediği, bunun
üzerine iptal davaları açtıkları, bu davaların lehlerine sonuçlandığı,
davacının işyerinin lüks sınıf lokanta niteliğinde olduğundan bununla
ilgili çalışma ruhsatının verilmesi için belediyeye başvurdukları,
30.12.2004 tarihinde bu ruhsatın verildiği, davacının daha sonra l.sınıf
lokanta için sınıf değişikliği talebinde bulunduğu, bu taleplerinin de
07.02.2005 tarihli yazılarıyla park mahallinde mevcut onaylı proje dışında
kiracı tarafından kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olarak izin
almaksızın bazı eklentiler yapıldığının belirtilerek kabul edilmediği,
bunların en kısa zamanda giderilmesinin istendiği, belediye encümeninin
01.03.2005 tarihli kararı ile hem işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal
edildiği, hem de işyerinin 1.sınıf lokanta olarak faaliyet göstermesi
talebinin reddedildiği, bu konuda Ankara 11.İdare Mahkemesinde iptal davası
açtıkları, Ankara 11.İdare Mahkemesince kararların iptal edildiği,
belediyenin bu davacının seçimleri doğrultusunda lüks sınıf lokanta ruhsatı
verdiği, işyerini çalıştırmaya başladıkları, belediyenin 06.07.2006
tarihinde yazı göndererek proje hilafı hususların varlığı iddiasını tekrar
ederek bunların giderilmesini talep ettiği, yaklaşık 1 ay sonra da 15.08.2006
tarihli encümen kararı ile daha önce verilen işyeri ve çalışma ruhsatının
iptal edilmesine ve işyerinin faaliyetten men’ine karar verildiği
anlaşılmıştır.
Davalı
belediye, davacı tarafından kira sözleşmesinin 9.maddesine aykırı olarak
eklentiler yapıldığını belirtmişse de; bu husus, Ankara 10.Sulh Hukuk
mahkemesinin 2005/1409 Esas sayılı dosyasında incelenmiş, davalı belediyenin
ileri sürdüğü hususların akde aykırılık koşullarını taşımadığına karar
verilmiş ve bu husus kesinleşmiştir. Davalı belediyenin davacı kiracının
sık sık işyeri ve çalıştırma ruhsatını iptal etmesi, lüks sınıf işyeri açma
ve çalıştırma ruhsatını iptal etmesi, Ankara 11.İdare Mahkemesinin
31.01.2006 ve 31.03.2006 tarihli iptal kararlarından sonra da proje hilafı
hususların varlığını ileri sürmesi, tekrar 15.08.2006 tarihli encümen
kararı ile işyerinin çalışma ruhsatını iptal ederek işyerinin faaliyetten
men'ine karar vermesi şeklindeki işlemlerinin davacının özel hukuktan
kaynaklanan hakkının kullanılmasına engel olmak amacına yönelik haksız
fiile dönüşmüş işlem ve eylemler olduğundan Mahkememizce kabul edilerek
davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir...” şeklindedir.
4.)Görüldüğü
üzere Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 04.12.2007 tarih ve 2005/1409 E.,
2007/2407 K. sayılı kararı ile Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.05.2009 tarih ve 2008/396 E-2009/162 K. sayılı kararında müvekkil
şirkete ait lokanta işyerine verilen 15.12.2005 tarih ve 1823 sayılı İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ve işyerinin faaliyetten men’ine
ilişkin davalı belediyece tesis edilen dava konusu 16.08.2006 tarih ve 3961
sayılı Başkanlık Oluru ile 15.08.2006 tarih ve C/2006/4002.22 sayılı
Encümen kararının "HAKSIZ FİİL" niteliğinde olduğu belirtilmek
suretiyle çıkarılan muarazanın(el atmanın) önlenmesine ve tahliye isteminin
reddine karar verilmişken; aynı işlemin Ankara 16.İdare Mahkemesi'nin
29.05.2012 tarih ve 2012/484 E-2012/891 kararı ile HUKUKA UYGUN BULUNMASI
kabul edilemez bir durum olup, iki farklı karar nedeniyle bir hakkın yerine
getirilmesini olanaksız kılmaktadır.
SONUÇ :
Yukarıda belirtilen nedenlerle durumu önemle Başkanlığınızın dikkatine
sunar; AYNI NEDENLERLE ADLİ YARGI YERLERİNDE AÇILMIŞ “TAHLİYE” VE
“MÜDAHALENİN MENİ” davalarıyla ilgili Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin
04.12.2007 tarih ve 2005/1409 E., 2007/2407 K. sayılı kararı ile Ankara
23.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26.05.2009 tarih ve 2008/396 E-2009/162 K.
Sayılı kararının lehimize kesinleşmelerinden sonra yine aynı konu ve sebebe
ilişkin olarak tarafımızdan davalı aleyhine açılan "davanın
reddine" ilişkin Ankara 16.İdare Mahkemesi'nin 29.05.2012 tarih ve
2012/484 E., 2012/891 K. kararının aleyhimize kesinleşmesi nedeniyle,
"bir hakkın yerine getirilmesi olanaksız" kılacak şekilde ortaya
çıkan hüküm uyuşmazlığının yasa ve usule uygun olan "Adli Yargı
Yerlerince Verilen Kararlar Doğrultusunda" giderilmesine karar
verilmesini vekil olarak saygı ile arz ederiz.” demek suretiyle, kararlar
arasında ortaya çıktığı ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasanın 24. ve 16.maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı
düşünceleri istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI;
“…İNCELEME
:
Davacı
şirket tarafından 1. sınıf lokanta olarak işletilen işyerine ait 27.02.2006
gün ve 10356 sayılı Turizm İşletme Belgesi'nin iptal edilmesine ilişkin
21.12.2006 gün ve 205776 sayılı işlemin iptali istemiyle Kültür ve Turizm
Bakanlığı aleyhine açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesi'nin bozma
kararına uyularak davanın reddi yolunda verilen ve temyiz edilmemek
suretiyle kesinleşen Ankara 16. İdare Mahkemesi'nin 29.05.2012 gün ve
E:2012/484, K:2012/891 sayılı kararı ile, Çankaya Belediye Başkanlığı
tarafından "akde aykırılık" iddiasıyla BK' nun 256/2. maddesine
istinaden davacı şirket aleyhine açılan tahliye davası sonucunda Yargıtay
6. Hukuk Dairesi'nin 21.04.2008 gün ve E:2008/2754, K:2008/4999 sayılı
kararı ile onanarak kesinleşen Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin
04.12.2007 gün ve E:2005/1409, K:2007/2407 sayılı "akde aykırılık
oluşturduğu iddia edilen hususların akde aykırılık koşullarını
taşımadığı" gerekçesiyle reddine ilişkin kararı ve işyerinin çalışma
ruhsatının iptal edilmesi ve işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin
15.08.2006 günlü Encümen kararının iptali istemiyle Çankaya Belediye
Başkanlığı aleyhine açılan davada, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin
09.05.2008 gün ve E:2008/10159, K:2008/11255 sayılı bozma kararı doğrultusunda
"müdahalenin men'ine ve muarazanın men'ine" denilmek suretiyle
davanın kabulü yolunda verilen ve temyiz edilmemek suretiyle kesinleşen
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26.5.2006 gün ve E:2008/396,
K:2009/162 sayılı kararları arasında davacı şirket vekili tarafından,
oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin istenilmesi üzerine,
konu ile ilgili olarak uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca
Başsavcılığımızdan yazılı düşünce istenilmiş olmakla dosya incelendi.
Adli ve
idari yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının
çözümü için öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının
belirlenmesi gerekir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 2592
sayılı Kanun ile değişik 24'üncü maddesinin birinci fıkrasında, “1 nci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a)
Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisi tarafından verilmesi,
b)Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c)Her
iki kararın da kesinleşmiş olması,
d)Kararlarda
davanın esasının hükme bağlanması,
e)Kararlar
arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız
bulunması,
Koşullarının
birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, ortada,
adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve yasa yollarına başvurularak ya
da temyiz edilmeyerek kesinleşmiş kararlar oldukları; her üç kararda da
davanın esasının hükme bağlandığı; R.Ş. İNŞ.TUR.GIDA TEKS.OTO REK.ORG.SAN.
VE TİC.LTD.ŞTİ yönünden, taraflarından en az birinin de aynı olduğu
anlaşılmıştır.
Her üç
yargı yerinde açılan davalar konu yönünden incelendiğinde;
Adli
Yargı Yerinde, Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından "akde
aykırılık" iddiasıyla BK' nun 256/2. maddesine istinaden davacı şirket
aleyhine açılan tahliye davası sonucunda Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesi'nin 04.12.2007 gün ve E: 2005/1409, K: 2007/2407 sayılı
"akde aykırılık oluşturduğu iddia edilen hususların akde aykırılık
koşullarını taşımadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği,
ikinci davada ise; işyerinin çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve işyerinin
faaliyetten men'ine ilişkin 15.08.2006 günlü Encümen kararının iptali
istemiyle Çankaya Belediye Başkanlığı aleyhine açılan davada,
"müdahalenin men'ine ve muarazanın men'ine" denilmek suretiyle
Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26.5.2006 gün ve E:2008/396,
K:2009/162 sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiği, İdari Yargı
Yerinde, Davacı şirket tarafından 1. sınıf lokanta olarak işletilen
işyerine ait 27.2.2006 gün ve 10356 sayılı Turizm İşletme Belgesi'nin iptal
edilmesine ilişkin 21.12.2006 gün ve 205776 sayılı işlemin iptali istemiyle
Kültür ve Turizm Bakanlığı aleyhine açılan davada, Ankara 16. İdare Mahkemesi'nin
29.05.2012 gün ve E:2012/484, K:2012/891 sayılı kararı ile davanın reddine
hükmedildiği anlaşılmıştır.
Davacı
şirket vekili tarafından; adli yargı yerlerinde açılan ve lehlerine
sonuçlanan tahliye isteminin reddine ve muarazanın (el atmanın) önlenmesine
karar verilmişken; aynı işlemin İdare Mahkemesince hukuka uygun bulunmasının
kabul edilemez bir durum olup iki farklı karar nedeniyle hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız olduğu ileri sürülmüş ise de; her üç davada maddi
olay arasında ilgi bulunmasına karşılık davaların aynı konu ve sebebe dayanmaması,
farklı hukuki sebeplerle uyuşmazlık çıkarılması, yargısal denetimin de
farklı kanun hükümleri çerçevesinde yapılarak çözüme varılması karşısında,
hukuki sebepleri farklı olan söz konusu adli ve idari yargı kararları
arasında çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız
olduğundan, dolayısıyla hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemez.
Kaldıki;
Çankaya Belediyesi tarafından davacı şirkete beyan üzerine verilen lüks
sınıf lokanta ruhsatının iptal edilmesine ilişkin daha önceki tarihli
Çankaya Belediye Encümeninin 01.03.2005 gün ve C/2005/0621.17 sayılı kararının
Ankara 11. idare Mahkemesi'nin 31.1.2006 gün ve E:2005/725, K:2006/113
sayılı kararı ile iptal edildiği, bu kararın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin
08.06.2007 gün ve E:2006/3865, K:2007/3578 sayılı kararı ile onandığı,
keza, davacı şirkete beyan üzerine verilen lüks sınıf lokanta ruhsatının
iptal edilmesi akabinde, davacı şirket tarafından işyerinin kapalı
kalmasının engellenmesi amacıyla 1. sınıf lokanta ruhsatı verilmesi
istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının
16.3.2005 gün ve 1535 sayılı kararının Ankara 11. idare Mahkemesi'nin
31.03.2006 gün ve E:2005/1349, K:2006/712 sayılı kararı ile iptal edildiği,
bu kararın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 08.06.2007 gün ve E: 2006/3864,
K: 2007/3579 sayılı kararı ile onandığı anlaşılmış olup gerek idari yargı
gerekse adli yargı mercilerince verilen ve kesinleşmiş bulunan anılan
kararlar karşısında davacının tahliye endişesi olmaksızın faaliyetini
sürdürmesine bir engel bulunmadığı, dolayısıyla bir hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız olduğundan söz edilemeyeceği açıktır.
SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle; Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 4.12.2007 gün ve
E:2005/1409, K:2007/2407 sayılı, 23. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26.5.2006
gün ve E:2008/396, K:2009/162 sayılı kararları ile Ankara 16. İdare
Mahkemesi'nin 29.05.2012 gün ve E:2012/484, K:2012/891 sayılı kararları
arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından başvurunun reddine karar
verilmesi gerekeceği…” yolunda düşünce vermiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI;
“…R.Ş.
şirketinin Çankaya Belediyesi sınırları içinde işletmeciliğini yaptığı ve
1. Sınıf lokanta olarak işletilen işletmenin, Kültür ve Turizm Bakanlığı
tarafından verilen 27/02/2006 gün ve 10356 sayılı Turizm İşletme
Belgesinin, 21/12/2006 gün ve 205776 sayılı işlem ile iptal edilmesi
üzerine, davacı şirket tarafından belgenin iptal edilmesine ilişkin işlemin
iptali istemi ile idare mahkemesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı aleyhine
açılan davada, yargılama süreci içinde son olarak Ankara 16. İdare
Mahkemesinin 29/05/2012 gün ve 2012/484 E., 2012/891 K. sayılı karan ile
davanın reddine karar verilmiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Çankaya
Belediye Başkanlığı tarafından, davalı şirket aleyhine "sözleşmeye
aykırılık" nedeni ile Borçlar Kanununun 256/2 maddesi uyarınca açılan
tahliye davası ise, Ankara 10.Sulh Hukuk Mahkemesinin 04/12/2007 gün ve
2005/1409 E., 2007/2407 K. sayılı kararı ile reddedilmiş, temyiz istemi
sonucu Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 21/04/2008 gün ve 2008/2754 E.,
2008/4999 K sayılı Kararı ile onanarak karar kesinleşmiştir.
Bu kez,
Çankaya Belediye Encümeninin 15/08/2006 günlü kararı ile R.Ş. şirketinin
işlettiği lokanta işyerinin çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve işyerinin
faaliyetten meni kararı alınmış, bu karara karşı, davacı Şirket tarafından
açılan davada, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan
yargılama süreci sonunda 29/05/2012 gün ve 2012/484 E., 2012/891 K. sayılı
Karar ile "müdahalenin ve muarazanın meni" kararı verilerek bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili tarafından, lokanta olarak işletilen işyeri hakkında verilen
üç karar arasında çelişki bulunduğu ve bu çelişki nedeniyle hakkın yerine
getirilmesinin olanaksızlaştığı iddiası ile hüküm uyuşmazlığı çıkarılması
istemi ile Uyuşmazlık mahkemesine başvurulduğu anlaşılmaktadır.
2247
sayılı Kanun un 24. maddesinde belirtilen hüküm uyuşmazlığının oluşabilmesi
için, yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle ilgili olmaksızın
kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin,
taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden
hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması gerekmektedir.
Yukarıda
içerikleri açıklanan adli yargı kararları ve idari yargı kararında,
taraflardan R.Ş. şirketi bakımından, her bir davada da taraf olma şartı
gerçekleşmekle beraber, kararlar incelendiğinde, idari Yargı yerinde,
Ankara 16. İdare Mahkemesinin 29/05/2012 gün ve 2012/484 E., 2012/891 K
sayılı kararına konu olayda, işletmenin Turizm işletme belgesinin iptaline
ilişkin işlemin iptali dava edilmiş ve red kararı ile sonuçlanmakla,
işletme faaliyetine turizm işletme belgesi olmaksızın ancak diğer şartlarla
devam etmektedir. Adli Yargı yerinde açılan davalarda ise; Ankara 10. Sulh
Hukuk Mahkemesine konu davada, işletmeyi kiralayan Çankaya Belediyesinin
sözleşme hükümlerine aykırılık nedenine dayalı olarak açtığı tahliye
davasının reddedildiği; Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu
olan olayda ise, Çankaya Belediyesinin işletme izin ve ruhsatlarını iptal
ile faaliyetten men kararının, müdahalenin ve muarazanın meni kararı ile
sonuçlandırılarak davacı lehine bir sonuç ortaya konulduğu anlaşılmaktadır.
İdari yargı yerinde görülen dava ile adli yargı yerinde görülen davaların
neden ve sebeblerinin aynı olmadığı gibi, bu davalar sonucu verilen
kararlar arasında çelişki bulunmadığı, R.Ş. şirketinin lokanta işletmesini
devam ettirmesinde bir sorun bulunmaması nedeniyle de, bir hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız olduğundan söz edilemeyeceği, idari yargı yerinde
açılan dava sonucu Turizm işletme belgesinin iptalinin de işyerinin 1.
Sınıf lokanta olarak işletilmesine engel teşkil etmediği anlaşılmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, adli ve idari yargı mercileri tarafından esasa ilişkin olarak
verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarında her ne kadar taraflardan biri
aynı ise de; davaların aynı konuya ve sebebe ilişkin olmaması ve dolayısıyla
kararlar arasında da çelişki bulunmaması karşısında hakkın yerine
getirilmesini olanaksız kılan bir durum görülmediği için 2247 sayılı
Kanun’un 24. maddesinde belirtilen koşulların gerçekleşmediği düşüncesiyle
söz konusu başvurunun reddi gerekmektedir.” yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247
sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1. maddesinde,
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş,
adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev
yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir” denilmiş; 24. maddesinde(Değişik birinci fıkra: 21/1/1982 -
2592/7 md.) ise, 1 nci maddede gösterilen
yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin
olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından
en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine
getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığının
kabul edileceği belirtilmiştir.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a)
Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisi tarafından verilmesi,
b) Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her
iki kararın da kesinleşmiş olması,
d)
Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar
arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız
bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının
incelenmesinden; ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve
kesinleşmiş kararlar bulunduğu; davaların taraflarından en az birinin
(R.Ş..İnş.Tur.Gıda Teks.Oto.ve Rekl.Org.San. ve Tic.Ltd.Şti.) aynı olduğu
anlaşılmaktadır.
Kararlarda
işin esasının hükme bağlanması hususu incelendiğinde; hüküm uyuşmazlığı
bulunduğu ileri sürülen kararların, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
ve kesinleşmiş kararlar oldukları; adli yargı yerlerince verilmiş iki,
idari yargı yerince verilmiş bir kararda da davanın esasının hükme
bağlandığı anlaşılmıştır.
Konu ve
dava sebebinin aynı olup olmadığının incelenmesi:
Hüküm
uyuşmazlığına konu edilen ve adli yargı yerine ait ilk kararın; Ankara 10.
Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2007 gün ve E:2005/1409, K:2007/2407 sayılı
kararı olduğu; bu davada davacının; Çankaya Belediye Başkanlığı, davalının
ise R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks. Oto. Rekl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti, dava
sebebinin, davalı şirket tarafından gerçekleştirilen mimari projeye aykırı
tadilatlar; dava konusunun ise, bu tadilatların eski haline getirilmemesi
nedeni ile taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesinin 9. Maddesinin
ihlal edilmesi ve bu nedenle davalının taşınmazdan tahliyesine ilişkin
olduğu; Mahkemece; akde aykırılık oluşturduğu iddia edilen hususların akde
aykırılık koşullarını taşımadığının anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın
reddine karar verildiği görülmektedir.
Hüküm
uyuşmazlığına konu edilen ve adli yargı yerince verilen ikinci kararın;
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.05.2009 gün ve E:2008/396,
K:2009/162 sayılı kararı olduğu görülmektedir. R.Ş. İnş. Tur. Gıda. Teks.
Oto. Rekl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından Çankaya Belediye
Başkanlığına karşı açılan dava dosyası incelendiğinde; davanın; davalı
Belediye Başkanlığı’nın, Ankara 11. İdare Mahkemesi tarafından verilen
E:2005/725, K:2006/113 ve E:2005/1349, K:2006/712 sayılı kararlarını
uygulamayarak ve kiracı şirketin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının
Belediye Encümeninin 17.08.2008 gün ve C/2006/4023.22 sayılı kararı ile
iptal etmek sureti ile; kiracı şirketin işyerini kullanmasını engellediği
iddiasıyla; idarenin bu eylemlerinin idari işlem niteliğini kaybetmesi ve
haksız fiil niteliğin kazanmış olması nedenleri ile idarenin taşınmaza
müdahalesinin önlenmesi istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
davada, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi; E:2006/380, K:2006/309 sayılı
ilk kararında, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, kararın temyizi
üzerine; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E:2008/5128, K:2008/6088 sayı ile ;
“somut olayda idari işlemin haksızlığı, usulsüzlüğü ve buna bağlı iptali isteminin
değil; sadece işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının sürekli olarak iptal
edilmesi nedeni ile davacının özel hukuktan kaynaklanan hakkını kullanamaması
iddiası ve buna bağlı muarazanın önlenmesi ile davalı Belediye
Başkanlığı’nın müdahalesinin önlenmesinin talep edildiği, bu talebin adli
yargıda görülmesi gerektiğini” belirterek mahkeme kararını bozmuş; Ankara
23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce Yargıtay bozma ilamına uyulmak sureti ile
yapılan yargılama neticesinde; E:2008/396, K:2009/162 sayı ile; davanın
kabulüne, davalı Belediye Başkanlığı’nın taşınmaza müdahalesinin
önlenmesine ve muarazanın bu şekilde giderilmesine karar verilmiştir.
Hüküm
uyuşmazlığına konu edilen İdari yargı kararı incelendiğinde; davanın R.Ş.
İnş.Tur.Gıda Teks. Oto. ve Rekl. Org. San. ve Tic.Ltd.Şti. tarafından, 1.
Sınıf Lokanta olarak işletilen işyerine ait 27.02.2006 gün ve 10356 sayılı
Turizm İşletme Belgesi'nin iptal edilmesine ilişkin Kültür ve Turizm
Bakanlığı'nın 21.12.2006 gün ve 205776 sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu
ileri sürülerek iptali istemiyle; Kültür ve Turizm Bakanlığına karşı
açıldığı; Ankara 16. İdare Mahkemesinin ilk olarak 5.11.2007 gün ve
E:2007/270 K:2007/1263 sayı ile verdiği ilk kararında, Çankaya
Belediyesi'nce verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının proje hilafı
hususların giderilmediğinden bahisle iptal edilmesi üzerine 2634 sayılı
Kanun'un 34/e. maddesi uyarınca turizm işletme belgesinin davalı Bakanlıkça
iptal edildiği anlaşılmakta ise de; dava konusu işleme dayanak teşkil eden
işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemin Ankara 1. İdare
Mahkemesi'nin 22.5.2007 günlü, E:2006/2001, K:2007/1447 sayılı kararıyla
iptal edilmesi karşısında, dayanağı ortadan kalkan davalı idare işleminde
hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Danıştay 6.Dairesince; anılan mahkeme kararının
Danıştay 8. Dairesinin 26.5.2009 günlü, E:2007/8212, K:2009/3412 sayılı
kararıyla bozulduğu anlaşıldığından, İdare Mahkemesince bu husus göz önünde
bulundurularak yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulmuş;
bunun üzerine; ANKARA 16.İDARE MAHKEMESİ, hüküm uyuşmazlığına konu edilen
29.5.2012 gün ve E: 2012/484, K:2012/891 sayılı ikinci kararında; 3572
sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun bazı maddeleri ile, 2634 sayılı Turizm
Teşvik Kanunu'nun 34/(e) maddesinden bahisle; Çankaya Belediyesi'nce
verilen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın proje hilafı hususların
giderilmediğinden bahisle iptal edilmesi üzerine 2634 sayılı Kanun'un 34/e
maddesi uyarınca Turizm İşletme Belgesi'nin davalı Bakanlıkça iptal
edildiği, dava konusu işleme dayanak teşkil eden ve sebep unsurunu
oluşturan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın iptaline ilişkin işlemin
iptali istemiyle açılan davanın Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 26.11.2010
günlü, E:2010/1380, K:2010/1720 sayılı kararıyla reddedildiği ve bu kararın
Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 16.11.2011 günlü, E:2011/6381, K:2011/5637
sayılı kararıyla onandığının görüldüğü; bu durumda, işyeri açma ve çalışma
ruhsatı iptal edilerek faaliyetten men edilen iş yerine ait Turizm İşletme
Belgesinin iptal edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka
aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verdiği
görülmüştür.
Görüldüğü
üzere; adli yargı yerindeki davalardan, Ankara 10. Sulh Hukuk
Mahkemesindeki davada; işletmeyi kiralayan Çankaya Belediyesinin, sözleşme
hükümlerine aykırılık nedenine dayalı olarak açtığı tahliye davasının
reddedildiği; Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan diğer dava konusu
olan olayda ise, Belediye Encümeninin, işyerinin çalışma ruhsatının iptal
edilmesi ve işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin kararının iptali
istemiyle Çankaya Belediye Başkanlığı aleyhine açılan davanın; müdahalenin
ve muarazanın meni kararı ile sonuçlandığı ve davacı lehine bir sonuç
ortaya çıktığı; buna karşılık, idari Yargı yerinde, Ankara 16. İdare
Mahkemesinin kararına konu olayda ise, davacı Şirketin, Turizm İşletme
Belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açtığı; Mahkemece
dava reddedilmesine karşın, Şirketin faaliyetine son verilmesine yönelik
bir sonuç doğmadığı; davacı şirketin, turizm işletme belgesi olmadan, diğer
koşullarda ve tahliye endişesi taşımadan faaliyetine devam edebileceği
hususları gözetildiğinde; -her üç davadaki maddi olaylar arasında ilgi
bulunmasına karşılık- konuları ve hukuki sebepleri farklı olan adli ve
idari yargı kararları arasında çelişki yüzünden hakkın yerine
getirilmesinin imkânsızlığından ve dolayısıyla hüküm uyuşmazlığından söz
edilemeyeceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle 2247 sayılı Yasanın 24. maddesinde öngörülen “konu ve dava
sebebinin aynı olması” ve “hakkın yerine getirilmesinin imkânsız bulunması”
koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
II-2247
SAYILI KANUNUN 10., 14. VE 19. MADDELERİNE İLİŞKİN OLARAK YAPILAN BAŞVURULARDA
GEREKLİ KOŞULLARI TAŞIMAYAN BAŞVURULARIN REDDİ KARARLARI
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1393
KARAR NO: 2013/1775
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN,
aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.Ö.
Vekilleri : Av. Ş.Ö., Av. E.A.
Davalı : Sol Sahil Sulama Birliği Başkanlığı-Zile
Vekili : Av. Ş.C.
O L A Y : 1-Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin 01.04.1998 tarihinden itibaren hiç ara vermeden
Zile Sol Sahil Sulama Birliği Başkanlığı bünyesinde, aralıksız olarak
yaklaşık 8,5 yıldır çalıştığını; davalı Birlik Başkanlığı tarafından,
Birliğin maddi sıkıntı içinde olduğu gerekçesi ile 16.04.2007 tarihinden
itibaren 2 ay süre ile iş aktinin geçici olarak askıya alındığını, iki
aylık sürenin bitmesi beklenmeden 4.5.2007 tarih ve 40 sayılı yazı ile iş
aktine aykırı davranışları gerekçe gösterilerek, iş aktinin feshine karar
verildiğini; hakkında hiçbir disiplin soruşturması yapılmadığı gibi 4857 sayılı
İş Kanununun 25 inci maddesinde sayılan ve işvereni haklı kılacak hiçbir
fiilin oluşmadığını, konuyla ilgili her hangi bir savunma istenmediğini,
belge düzenlenmediğini; kaldı ki bu güne kadar işveren tarafından müvekkiline
verilmiş her hangi bir cezanın da bulunmadığını; iş aktinin geçici olarak
feshine ilişkin idari işlemin iptali için idare mahkemesine açmış olduğu
davanın henüz sonuçlanmadığını; işveren sıfatıyla sulama birliği
başkanının, bir yandan kıdem tazminatı hakkının doğduğunu belirterek kıdem
tazminatı tutarını müvekkilinin hesabına yatırırken, diğer yandan kusurlu
davrandığı gerekçesi ile iş akdini feshetmek suretiyle kendi içinde
çelişkiye düşmüş olduğunu; bilindiği üzere, 5620 sayılı Kamuda Geçici İş
Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli işçi Kadrolarına Veya Sözleşmeli
Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 2006 ve 2007 yılında 6
ay süre ile geçici işçi olarak çalışanların sürekli işçi kadrolarına geçirilmelerinin
öngörülmüş olduğunu; ne hazindir ki, müvekkili böyle bir hakkı elde
ettiğine sevinirken, aynı tarihlerde iş akdinin fesh edildiğini; esasen,
sulama birliği başkanının, kendi akraba ve siyasi çevresini yerleştirmek
için bu tür yola tevessül ederek müvekkilinin akdini sonlandırma yoluna
gittiğini; zaten, 16.04.2007 tarihli yazıda ve iki ay süre ile iş akdi
geçici süreli askıya alınmış, geçici süreli askıya alınma işlemi devam
ederken, yani 04.05.2007 tarihli yazı ile ve üstelik iş akdine aykırı
davrandığı gerekçesi ile iş akdinin sona erdirildiğini ifade ederek;
geçerli bir sebebe dayanmayan iş akdinin feshine ilişkin işlemin iptal
edilerek ortadan kaldırılması istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
SİVAS İDARE
MAHKEMESİ: 28.6.2007 gün ve E: 2007/1112, K: 2007/1045 sayı ile, 2576
sayılı Yasanın 6. maddesinde "Vergi Mahkemeleri; a) Genel bütçeye, il
özel idareleri, belediye ve köylere ait, vergi, resim ve harçlar ile
benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin
davaları, b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun uygulamasına ilişkin davaları, c) Diğer
kanunla verilen işleri, çözümler" hükmünün yer aldığı; aynı yasanın 5.
maddesinin 1. fıkrasında da İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin
görevine giren davalar ile Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal
davaları ile tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birinin
yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğer işleri
çözümleyeceğinin hükme bağlandığı; 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesinde
ise; iş sözleşmesi feshedilen işçinin, fesih bildiriminde sebep
gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası
ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde iş
mahkemesinde dava açabileceğinin hükme bağlandığı; dava dilekçesi ve
eklerinin incelenmesinden, uyuşmazlığın konusunun 4857 sayılı İş Kanunu'nun
uygulanmasından kaynaklandığının anlaşılması karşısında davanın görev
yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle; davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca
görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
2-Davacı
vekili bu defa, müvekkilinin 1993 yılından 04.05.2007 tarihine kadar
aralıksız olarak davalı sulama birliğinde geçici işçi statüsünde sayman
olarak sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar sürekli hizmet vermiş bulunduğunu;
SGK sicil numarasının 6001023036408 olduğunu; 5620 Sayılı Kanunla getirilen
düzenleme kapsamında müvekkili(açısından da), geçici işçilerin, sürekli
işçi veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi için gereken yasal
şartlar oluştuğu halde, davalı kurum yönetimi tarafından gerekli
bildirimlerin yapılmadığını; iş bu sebeple, müvekkilinin, 5620 Sayılı
Kanunla geçici işçilerin sürekli işçi kadrosuna geçirilmesine hak kazandığının
tespitinin yapılmasını talep etmek için dava açma zorunluluğu doğduğunu
ifade ederek; tazminat ve diğer hukuki hakları saklı kalmak kaydı ile 5620
Sayılı Yasa ile getirilen düzenleme kapsamında; müvekkilinin de sürekli
işçi veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesine hak kazandığının
tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Tokat İş
Mahkemesi: 8.3.2011 gün ve E:2009/205, K:2011/69 sayı ile, 5620 sayılı
Kanunun yayımlanarak yürürlüğe girdiği 21/04/2007 tarihinden sonra
04/05/2007 tarihinde davacının iş akti feshedilmiş olmakla ve davacının 6
aydan fazla kıdemi olduğu anlaşılmakla davacının 21/04/2007 tarihi
itibariyle 5620 sayılı yasa gereğince daimi işçi kadrosuna geçmeye hak
kazandığının tespitine ve davanın kabulüne karar vermiş; bu kararın temyiz
edilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi: 29.1.2013 gün ve E:2012/38619,
K:2013/3246 sayı ile, görev konusu kamu düzenine ilişkin olup mahkemece
kendiliğinden dikkate alınması gerektiği; İş mahkemelerinin görev alanını hakimin,
tarafların iddia ve savunmalarına göre değil, 5521 sayılı İş Mahkemeleri
Kanunu'nun 1. maddesini esas alarak belirleyeceği; 5521 sayılı İş
Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İş Kanununa göre işçi sayılan
kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş
Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının
çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğu; 21/04/2007 tarih ve 26500 sayılı Resmi
Gazetede yayınlanan Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli
İşçi Kadrolarına Veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici
İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanunun 7. maddesine göre ”geçici işçilikten sürekli işçi kadrosuna
geçirilenlerin, ilgili idare, kurum ve kuruluşlarda 2006 yılı içerisinde
toplam 6 ay ve daha fazla sürelerle vizeli geçici iş pozisyonlarında işçi
olarak çalıştığının belgelenmesi...” şartının getirildiği; davacının anılan
yasa uyarınca 2006 yılı içerisinde altı aydan fazla süre ile çalıştığının
ve kadroya geçirilmesi gerektiğinin tespiti için bu davayı açtığı; kadro
tahsisinin idari bir işlem olduğu, idari işlem tesis edecek şekilde yargı
kararı verilemeyeceği; idarenin 5620 sayılı yasa kapsamında sürekli işçi
veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi için düzenlediği kadro
tahsis işleminin bir idari işlem olduğu, bu işlemin iptaline yönelik
uyuşmazlığın; kısaca sürekli işçi kadrosunda bulunması gerektiği yönündeki
istemin idari yargı yerinde çözülmesinin gerektiği; zira 5620 sayılı yasadan
kaynaklanan düzenleyici işlem niteliğindeki uyuşmazlığın çözüm yerinin
idari yargı olduğu; buna göre mahkemece dava dilekçesinin yargı yolu
yanlışlığı (HMK.nın 114/b, 115 maddeleri) nedeni ile reddine kararı
verilmesi gerekirken uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesinin hatalı
olduğu gerekçesiyle; kararın BOZULMASINA karar vermiştir.
TOKAT İŞ
MAHKEMESİ: 11.6.2013 gün ve E:2013/85, K:2013/240 sayı ile, mahkemelerince
usul ve yasaya uygun bozma ilamına uyulduğu; her ne kadar Mahkemelerinin
08/03/2011 tarih ve 2009/205 esas, 2011/69 karar sayılı ilamı ile davanın
kabulüne karar verilmiş ise de, İdarenin 5620 sayılı yasa kapsamında
sürekli işçi veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi için
düzenlediği kadro tahsis işleminin bir idari işlem olduğu, bu işlemin
iptaline yönelik uyuşmazlığın, kısaca sürekli işçi kadrosunda bulunması
gerektiği yönündeki istemin idari yargı yerinde çözülmesinin gerektiği;
5620 sayılı yasadan kaynaklanan düzenleyici işlem niteliğindeki
uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu kanaatine varıldığından
davaya bakmaya adli yargı yeri görevli olmayıp idari yargı yerinin görevli
olduğu gerekçesiyle; dava dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar
vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
3-Davacı
vekili, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına sunulmak üzere Tokat İş Mahkemesi
Hakimliğine verdiği 26.6.2013 tarihli dilekçe ile; Zile Sol Sahil Sulama
Birliği Başkanlığına karşı açtıkları davada Sivas İdare Mahkemesi’nin
28/06/2007 gün ve 2007/1112 E. 2007/1045 K. sayılı kararıyla görevsizliğe
hükmettiğini ve bu kararın kesinleştiğini; bunu üzerine Zile Sol Sahil
Sulama Birliği Başkanlığına karşı açtıkları davada Mahkemelerinin
11/06/2013 gün ve 2013/85 E., 2013/240 K. sayılı kararıyla görevsizliğe
hükmettiğini ve bu kararın kesinleştiğini; açılan davalar aynı konu
hakkında olup müvekkilinin 5620 Sayılı Yasa’dan yararlandırılarak kadrolu
olarak işe devamına ilişkin bulunduğunu; kesinleşen görevsizlik kararları
nedeniyle ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesini
istediklerini ifade ederek; ortaya çıkan görev uyuşmazlığının giderilmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep
etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası’nın 158. maddesi ile 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesinde açıkça gösterilmiş ve adli, idari
ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin
olarak çözmeye yetkili kılınmıştır.
2247
sayılı Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini
görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararın kesin veya kesinleşmiş
olması gerekmekte; bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk
uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı
Yasa’nın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Olayda;
idari yargı yerinde, davalı Birlik Başkanlığında çalışan davacının iş
akdinin feshine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı; Mahkemece,
uyuşmazlığın konusunun 4857 sayılı İş Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklandığı
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddedildiği; adli yargı yerinde ise;
5620 Sayılı Yasa ile getirilen düzenleme kapsamında; davacının sürekli işçi
veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesine hak kazandığının tespitine
karar verilmesi istemiyle dava açıldığı; Mahkemece, Yargıtay’ın bozma
kararına uyulmak suretiyle; 5620 sayılı yasadan kaynaklanan düzenleyici
işlem niteliğindeki uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle,
görevsizlik kararı verildiği; dolayısıyla ortada, 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde, tarafları aynı olan ve kesinleşmiş iki karar
bulunmasına karşılık; bu kararların aynı konuya ve sebebe dayalı
olmadıkları anlaşılmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, Davacı vekilinin, 2247 sayılı Yasanın 14.maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan “Sivas İdare Mahkemesi ile Tokat İş Mahkemesi
arasındaki olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi” istemiyle yaptığı
başvurunun, anılan Yasa’nın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN,
aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/1413
KARAR NO: 2013/1781
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının ve 19. maddede belirtilen koşulların da oluşmadığı
anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan
BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.Ü.
Vekilleri
: Av. M.Y.B., Av. A.A.
Davalı :
Beykoz Belediye Başkanlığı
O L A Y : Beykoz Belediyesi Encümeninin 26.10.2010 tarih ve
2010/345 sayılı kararı ile, Beykoz İlçesi, Çavuşbaşı, Çengeldere
Mahallesi,Çamlık Caddesi, Tevhit Sokakta bulunan F.Ü. arazisine, kaçak
hafriyat döküldüğünden bahisle, arazi kullanıcısı davacı İ.Ü. adına, 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 40.maddesi uyarınca 10.000,00 TL. para cezası
verilmesine, aynı Belediyenin 24.8.2010 tarih ve 2010/285 sayılı kararı ile
de, Beykoz İlçesi, Çavuşbaşı, Yavuzselim Mahallesi, Kestanelik Caddesi,Övgü
Sokak No.6 adresinde bulunan taşınmaza kaçak hafriyat döküldüğünden
bahisle, arazi kullanıcısı İsrafil Cebir adına,aynı Kanun’un aynı maddesi
uyarınca 15.000,00 TL. para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Davacı
vekili, 24.8.2010 tarih ve 2010/285 sayılı encümen kararının iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
4. İDARE MAHKEMESİ: 31.12.2010 gün ve E:2010/2573, K:2010/2682 sayı ile,
davada idari yargının görevli olması için 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması ve birlikte dava edilmiş olması gerektiği
açıklanarak, olayda idari yargının görev alanına giren, idari davaya konu
olacak kesin ve yürütülmesi gereken nitelikte bir kararın bulunmadığı
belirtilerek 3194 sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırım
niteliğindeki para cezalarına karşı açılacak davaların görüm ve çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiştir.
Davacı
vekili, bu kez 26.10.2010 tarih ve 2010/345 sayılı encümen kararının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
BEYKOZ 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 20.4.2011 gün ve
D.İş:2011/356 sayıyla, 3194 sayılı Kanun uyarınca verilen para cezalarına
karşı açılacak davaların görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, ayrıca idare mahkemesi ile Mahkemeleri
arasında görev uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürerek,dosyanın görev
uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine
ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının
‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması
idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar
hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra:
23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı vekilinin, idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle
adli yargı yerine yaptığı itiraz sonucunda, Mahkemece görevsizlik kararı
verilmekle birlikte, bununla yetinilmeyerek, yukarıda sözü edilen
görevsizlik kararları arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğu ileri
sürülerek, görevli merciin belirtilmesi için dosyanın re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği ve önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden adli yargı dosyasının Mahkememize gönderildiği
görülmüştür.
Uyuşmazlık
Mahkemesi bu durumlarda, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta
ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek,
mahkemelerce re’sen yapılan başvuruların 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabul edilerek Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlıklarının çözüme kavuşturulmasının, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağı
düşüncesiyle görev uyuşmazlıklarının esasını inceleyerek esasa ilişkin
karar vermektedir.
Ancak,
somut olayda, adli yargı yerince önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden dosyanın Mahkememize gönderilmiş olması nedeniyle, Başkanlık
yazısıyla idari yargı dava dosyasının istenmesi üzerine, İstanbul 4. İdare
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının davacı tarafından temyiz
edildiği, Danıştay 14. Dairesi’nce hükmün bozulmasına karar verilmesi
üzerine, yeni bir esasa kaydedildiği ve halen derdest olduğunun ilgili
Mahkemece, Mahkememize bildirildiği ve bahsedilen kararın dosya içinde
bulunan onaylı örneğinin incelenmesinden de, davacı vekilinin 24.8.2010
tarih ve 2010/285 sayılı encümen kararının iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açtığı ve Mahkemece davanın görev yönünden reddine karar
verildiği, bu işlem ile ilgili olarak davacının adli yargı yerine dava açıp
açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, adli yargı yerince bu işlem
hakkında verilmiş bir görevsizlik kararı da olmadığı, davacı vekilinin
26.10.2010 tarih ve 2010/345 sayılı encümen kararının iptali istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunduğu, Mahkemece görevsizlik kararı verildiği,
davacının idari yargı yerine bu işlem ile ilgili olarak dava açıp açmadığı
konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince bu işlem hakkında
verilmiş bir görevsizlik kararı da bulunmadığı, ancak Beykoz 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce, İstanbul 4. İdare Mahkemesi ile aralarında bahsedilen
kararlar yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geldiğinden bahisle
dosyanın Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı görevsizlik kararı bulunmadığı gibi,
idari yargı yerince verilen görevsizlik kararının da kesinleşmediği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının ve 19. maddede belirtilen koşulların da oluşmadığı
anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının ve 19. maddede belirtilen koşulların da oluşmadığı
anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan
BAŞVURUNUN REDDİNE 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/1503
KARAR NO: 2013/1788
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.B.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 27.6.2006 tarihinde Ulaştırma Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 27.6.2006 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 40,00- TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
15.İş Mahkemesi:14.2.2012 gün ve E:2011/365, K:2012/261 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın kabulüne karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 27.4.2012 gün ve
E:2012/15006, K:2012/14862 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA
15.İŞ MAHKEMESİ:26.3.2013 gün ve E:2012/425, K:2013/197 sayı ile, davacının
Mahkemelerine sunduğu dava dilekçesi ile 31.03.2006 tarih ve 26125 sayılı
resmi gazetede yayınlanan 5423 sayılı değişik adlar altında ödemesi
bulunmayan memurlar ve sözleşmeli personele ek ödeme yapılması ve bazı
kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hakkındaki
kanuna göre ek ödeme ve maaş nakil bildiriminin bu yasaya göre düzenlenmesi
talebinde bulunduğu; davacının davalı şirket ile imzaladığı 2 tip iş
sözleşmesini imzaladığı, bu sözleşmede ücretlerde yapılacak artış oranı,
kamudaki memur artış oranında olacaktır, ibaresinin bulunduğunu belirttiği,
bu durum çerçevesinde uyuşmazlık incelendiğinde talep konusu
uyuşmazlıkların kapsadığı dönem açısından davacının memur olarak 657 sayılı
yasaya tabi olmak üzere çalıştığı ve statü hukukuna tabi olduğu; bu durumda
uyuşmazlık konusu dönem gözetildiğinde davacının statü hukukuna tabi memur
olması bakımından mahkemeleri açısından yargı yerinin caiz olmadığı; zira
uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu, benzer uyuşmazlıkta
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih, 2012/9-1518 Esas,
2012/1388 Karar sayılı ilamında da; Yargı yerinin adli yargı olmayıp idari
yargı olduğunun belirtildiği gözetilmekle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b
maddesinde belirtilen dava şartı eksikliği göz önüne alınarak aynı yasanın
115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermenin gerektiği
belirtilerek; bu itibarla; Uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı yeri
olduğu, mahkemeleri açısından yargı yolu caiz olmadığından, HMK 114/1-b
maddesi göz önüne alınarak aynı Yasanın 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine karar verildikten sonra, hükmün sonunda; (…) “Davacı
vekiline tefhimden, davalı tarafa tebliğden itibaren 8 gün içerisinde
Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin
yüzüne davalı tarafın yokluğunda açıkça okunup usülen anlatıldı.”
denilmiştir.
Ankara
15.İş Mahkemesinin dava dosyasının incelenmesinden; görevsizlik kararının
davalı tarafa tebliğ edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin
bulunmadığı; dolayısıyla Mahkeme kararının davalı yönünden kesinleşmediği
anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi
nedeniyle maaş nakil bildiriminin iptal edilerek yeniden tespiti ile iş
mahkemesi yargılamasında toplanan kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına
esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek
kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilavesi ile
birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
11.İDARE MAHKEMESİ: 8.5.2013 gün ve E:2013/734, K:2013/709 sayı ile,
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; olayda, davalının
hisse devir (14.11.2005) tarihinde sözleşmeli personel statüsünde çalışan
ve 2006 yılında 406 sayılı Kanun'un ek 29 ve 4046 sayılı Kanun'un
22.maddesi çerçevesinde başka kuruma atanan davacı tarafından, maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasanın 22.maddesine uygun düzenlenmemesi
sonucunda hak kaybına uğradığını ileri sürerek maaş nakil ilmühaberinin
iptali ile alamadığı ödemelerin tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı;
buna göre, idare aleyhine dava açılmayıp, işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin bulunması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında tesis edilmiş bir idari işlem bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde
bulunduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının
15/1 -a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili tarafından, adli ve idari yargı yerleri arasında oluştuğu ileri
sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için başvuruda bulunmuş; İdare Mahkemesince, idari yargı ile adli yargı
dosyalarının asılları, talep doğrultusunda Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14.
maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmekte; bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında
ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Davacı
vekilinin istemi üzerine, Mahkememize gönderilen Ankara 15.İş Mahkemesinin
dava dosyasının incelenmesinden; görevsizlik kararının, duruşmaya gelen
Davacı vekiline sözlü olarak bildirilmesi suretiyle tebliğinin sağlandığı;
anılan kararın davalı tarafa tebliğ edildiğine ilişkin evrakın dosyada
bulunmadığı, bu nedenle; söz konusu kararın kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, görev uyuşmazlığına konu edilen kararlardan, Ankara 15.İş
Mahkemesi kararı kesinleşmediğinden, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2013/1570
KARAR NO: 2013/1803
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ş.F.
Vekili :
Av. E.S.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.H.B.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere 23.2.2006 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı 24.4.2006 tarihinde de Maden Tetkik ve Arama
Genel Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili 14.3.2011 tarih ve 10910 sayılı başvurusu
ile müvekkil maaş nakil ilmühaberinin düzeltilerek eksik ödemelerin geriye
dönük olarak tamamının yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6. İDARE MAHKEMESİ: 25.5.2011 gün ve E:2011/942,
K:2011/674 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında
“Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde
Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı
buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 9. İŞ MAHKEMESİ: 14.5.2013 gün ve E:2011/834,
K:2013/346 sayı ile,
Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer
alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2
sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında
YGHK’nin 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme
kararı verildiği, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14.
maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmekte; bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında
ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Davacı
vekilinin olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle verdiği dilekçe
üzerine, İş Mahkemesince Mahkememize gönderilen dava dosyasının
incelenmesinden; İdare Mahkemesi kararının kesinleşmesinden sonra, davacı
vekilinin adli yargı yerinde dava açtığı; Ankara 9. İş Mahkemesinin
14.05.2013 gün ve E:2011/834,K:2013/346 sayılı kararı ile davanın görev
nedeniyle reddine karar verildiği; 22.05.2013 günü Mahkemeleri kayıtlarına
giren dilekçe ile, davacının, iş mahkemesince verilen görevsizlik kararını
temyiz ettiği; dolayısıyla bu kararın kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, görev uyuşmazlığına konu edilen Ankara 9. İş Mahkemesi kararı
kesinleşmediğinden, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşullar
gerçekleşmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2013/1584
KARAR NO: 2013/1810
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 1- Hukuk uyuşmazlıklarında, adli yargı yerince
görevsizlik kararı verildikten sonra, dava dosyası gönderilmekle idari
yargı yerinde dava açılmış sayılmayacağı;
2-2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.G.A.
Vekili :
Av. G.K.
Davalılar : 1-Sapanca Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
2-Sapanca Tapu Sicil Müdürlüğü
Vekili :
Av. S.E.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; olay tarihi itibariyle Sapanca Bölgesinde 775 sayılı
Gecekondu Kanunu (Gecekondu Önleme Bölgesi) uygulaması olmadığı halde, 775
sayılı Gecekondu Kanununun 27 ve 34. maddelerine dayanılarak, müvekkili
adına Sapanca İlçesi Göl Mahallesi 19 pafta, 166 ada, 30 parselde kayıtlı
arsanın; 775 sayılı Gecekondu Kanunu uygulaması gerekçe gösterilerek,
Sapanca Belediye Encümenin 02.03.1987 tarih ve 202 sayılı kararı ile ve bu
kararı esas alarak Sapanca Tapu Müdürlüğünün yaptığı tapu işlemlerinin;
içerdiği bilgi ve dayandırıldığı yasa yönünden (775 sayılı Gecekondu Kanunu)
gerçek dışı, yanıltıcı ve müvekkilinin zararına sebep olan karar ve
işlemler olduğundan bahisle ve bu karar ve işlemlerin, özü itibari ile
sahte işlemler olması nedeniyle, davalarına konu olan taşınmaza ilişkin
müvekkilinin tarafı olduğu ve aleyhine sonuçlanan Sapanca Asliye Hukuk
Mahkemesinin 1989/426 Esas, 1991/47 Karar no’lu karar ile Sakarya İdare
Mahkemesinin 1989/981 E ve 1990/64 K no’lu kararlarına karşı iade-i
muhakeme yoluna başvurabilmeleri için; söz konusu Belediye Encümen
kararının ve buna davalı tapu işlemlerinin sahte karar ve işlemler olduğuna
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
SAPANCA
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 28.7.2011 gün ve E:2011/123, K:2011/222 sayı ile,
davacı tarafın, sahteliğine karar verilmesini talep ettiği işlemlerin idari
işlemler olduğu, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu; 2577 sayılı
İYUK'nun 2/1-a maddesindeki yasal düzenleme gereğince, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davalarının, idari dava türlerinden olduğu, idare
mahkemesinin görev alanına girdiği gerekçesiyle; davalı tarafın yargı yolu
itirazının kabulü ile görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar vermiş;
temyiz edilmesi üzerine bu karar Yargıtay 14. HD'nin 05/03/2012 gün ve
E:2012/2831, K:2012/3137 sayılı kararıyla onanmış, karar düzeltme isteminde
bulunulmamış ve anılan karar kesinleşmiştir.
Mahkeme
kararının kesinleşmesinin ardından, davacı vekilinin 5.4.2012 tarihli talep
dilekçesi üzerine, adli yargı dosyası Sakarya nöbetçi İdare Mahkemesine
gönderilmiş; Asliye Hukuk Mahkemesinin üst yazısı dikkate alınarak,
dosyanın idare mahkemesine giriş kaydı yapılmıştır.
SAKARYA
1.İDARE MAHKEMESİ: 17.5.2012 gün ve E:2012/570, K: 2012/427 sayı ile, 2576
sayılı Kanun’un 5 ve 6; 2577 sayılı Kanun’un 2. 14. ve 15. maddelerinden
bahisle; bakılan davanın, Mahkemelerinde açılmadan önce Sapanca Asliye
Hukuk Mahkemesinin 28/07/2011 tarih ve E.2011/123, K.2011/22 sayılı
kararıyla; sahteliğine karar verilmesi istenilen işlemlerin idari işlemler
olması sebebiyle uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu, 2577 sayılı
İYUK'un 2/1-a maddesindeki yasal düzenleme gereği idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davalarının idari dava türlerinden olduğu ve idare
mahkemesinin görevine girdiği gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle davanın
reddedildiği, bu kararın Yargıtay’ın 05.03.2012 tarih ve E.2012/2831,
K.2012/3137 sayılı kararı ile onandığı, daha sonra davacı vekili tarafından
05/04/2012 havale tarihli dilekçe ile, dava dosyasının idare mahkemesine
gönderilmesi talebinde bulunması üzerine dosyanın Mahkemelerine
gönderildiğinin görüldüğü; davacının talebi irdelendiğinde; dava
dilekçesindeki istemin Sapanca Belediye Encümeninin 02.03.1987 tarih ve 202
sayılı kararı ile Sapanca Tapu Sicil Müdürlüğünün 09.02.1982 tarih ve 2-3/a-b
belge nolu kararlarının sahte karar ve işlemler olduğuna karar verilmesi
şeklinde olduğunun anlaşıldığı; olayda Sapanca Belediyesi ve Sapanca Tapu
Sicil Müdürlüğünün "idare" olması ve tesis edilen işlemlerin
"idari işlem" olması hususlarında tereddüt bulunmadığı; ancak,
davanın bu işlemlerin iptali istemiyle değil, bu işlemlerin sahte karar ve
işlemler olduğuna karar verilmesi istemiyle açıldığı dikkate alındığında,
ortada 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirlendiği şekliyle idari dava
türleri arasında sayılan nitelikte bir dava bulunmaması karşısında,
uyuşmazlığın idari yargı yerince çözümlenmesine olanak bulunmadığı
gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a.
maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; temyiz edilmesi
üzerine bu karar Danıştay 14. Dairesinin 27/12/2012 gün ve E:2012/7056,
K:2012/10168 sayılı kararıyla onanmış, karar düzeltme isteminde
bulunulmamış ve anılan karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekilinin istemi üzerine, İdare Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın,
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca incelenmesinden;
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir”; 15. maddesinde; “
(Değişik madde: 21/01/1982 -2592/4 md.;Değişik madde: 23/07/2008-5791
S.K./6.mad) Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son
görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden
sonra, ceza davalarında doğrudan doğruya diğer davalarda ise taraflardan
birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait
dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli
yargı merciinin belirlenmesi istenir.” denilmiş; Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan; 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik
veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 20.maddesinin
1.fıkrasında; “ (1) Görevsizlik veya
yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar
verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna
başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna
başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki
hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya
da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu
mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.” hükmüne yer verilmiş;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların
açılması' başlıklı 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılması öngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde; çözümlenmesi
Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve
askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz
gün içinde görevli mahkemelerde dava açılabileceği hükme bağlanmış; Yasanın
“İlk inceleme üzerine verilecek
karar” başlıklı 15.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1.
(Değişik bent: 05/04/1990 - 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi
mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda
kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve
askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari
yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye
açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının
görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, (…) karar verilir”
denilmiştir.
Hukuk
uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın
görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili
mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler
arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı H.M.K’nın 20. (1086
sayılı H.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’ nun 15.
maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “görev” kuralları,
aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin
düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan
mahkemeye dava dosyasının gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme
bulunmamaktadır.
Göreve
ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmiş
olması farklı sonuçlar doğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümü esasına göre
verilen görevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevli mahkemeye
gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede
açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin
uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu
bulunmaktadır.
Olayda, davacı
vekili tarafından, ortada idare
mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış bir dava bulunmadan, adli yargı
dosyasının idari yargı yerine gönderilmesi ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine ait dava
dosyası üzerinden inceleme yapılarak görevsizlik kararı verilmiş olup,
yukarıda yapılan açıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9. maddelerinde
öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Diğer
taraftan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesinin 14.10.2008
tarihli Mesutoğlu-Türkiye kararında (Başvuru No: 36533/04); Asliye Hukuk
Mahkemesine açılan tazminat davasında bu mahkemece davanın görev yönünden
reddine, başvuranların kararın kesinleşmesinden itibaren 10 gün içinde dava
açmaları halinde dava dosyasının yetkili İdare Mahkemesine gönderilmesine
karar verildiği, davacıların öngörülen sürede başvurmaları üzerine yine bu
mahkemece dava dosyasının ilgili İdare Mahkemesine gönderildiği, İdare
Mahkemesince de mahkemelerine İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre
davacılar tarafından açılan bir davanın mevcut olmadığı gerekçesiyle
davanın usulden reddedildiği, temyiz edilen bu kararın Danıştay’ca onandığı,
davacıların adil yargılanma haklarının ihlali iddiasıyla Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesine (AİHM’ne) başvurdukları, AİHM 2. Dairesince yapılan
inceleme de ise davanın somutunda İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 9 uncu
maddesinin uygulamasının çok katı biçimde ve aşırı şekilde gerçekleşmesi
nedeniyle, başvuranların mahkemeye erişim haklarının ve dolayısıyla Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 6/1 nci maddesinin ihlal edildiği
sonucuna varıldığı görülmektedir. Mahkememizce konuya ilişkin idari yargı
içtihatları üzerinde yapılan araştırmada; Danıştay 6 ncı Dairesi
uygulamasında AİHM’nin temas edilen kararına işaretle, Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevsizlik kararı sonrası davacının 30 günlük süre içerisinde
başvurarak dosyanın görevli İdare Mahkemesine gönderilmesini talep etmesi
halinde, Asliye Hukuk Mahkemesine yaptığı başvuru tarihinin görevli idare
mahkemesine başvurma tarihi olarak kabulü gerektiğinin belirtildiği
anlaşılmaktadır. (Dnş. 6. D. nin 27.9.2012 tarih ve E.2012/4525, K.
2012/4622 sayılı kararı) Danıştay İdari Dava Daireleri kurulunun 31.5.2007
tarih ve E.2006/4713, K. 2007/1302 sayılı kararında ise “… ilgililerin
süresi içinde adli yargı yerine verdikleri ve dosyanın idari yargı merciine
gönderilmesi istemini içeren dilekçelerin ‘dilekçe reddi’ kararı verilerek
dava dilekçesi durumuna getirilmek suretiyle işin esasının incelenmesine
geçilmesi hukuken olanaklı ise de, adli yargı yerinin kendiliğinden dava
dosyasını idari yargı yerine göndermesi halinde, dosya mahkemenin esasına
kaydedilerek davanın incelenmesine geçilemeyecektir. Davada davacının
yazılı bir istemi olmaksızın doğrudan idari yargı merciine dosyanın 2577
Sayılı Yasanın 9/1 nci maddesi hükmü karşısında esasa kaydedilmeyerek veya
esasa hataen kaydedilmiş ise dosya kaydının kapatılarak mahkemesine iadesi
gerekmektedir” denilmektedir.
Buna
göre dava konusu somut olay irdelendiğinde; Sapanca Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görev yönünden red kararı, davacı vekilinin istemi
üzerine Sakarya İdare Mahkemesine gönderilmiş; ancak bu mahkemece usulü
yönden bir karar (dilekçe reddi) verilmeyip, davada adli yargının görevli
olduğu değerlendirilmesiyle görevsizlik kararı verilmiş; davacı vekilinin,
görevli yargı yerinin belirlenmesi istemi doğrultusunda da dava dosyaları,
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 3. ve 9. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde bizzat dava
açma, davacıların uymak zorunda olduğu emredici bir hüküm olduğu gibi, 492
sayılı Harçlar Kanunun ilgili hükümleri ve tarifeleri gereğince böyle bir
davanın harca tabi olduğu izahtan varestedir. İlgili mevzuatında gerekli
değişiklik yapılmadığı sürece bu yasal yükümlülüklerin ihmali ve Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesinin anılan kararının doğrudan uygulanması suretiyle
benzer bütün davaların bu şekilde sonuçlandırılması mümkün görülmemiştir.
Bu durumda ortada idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçe ile açılmış
bir dava bulunmadığından 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde öngörülen
koşullar gerçekleşmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde
üye Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1.
maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş,
adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev
yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir" ve 27. maddesinde, “Uyuşmazlık
Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder" denilmiştir.
Öte
yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 3. maddesinin birinci
fıkrasında(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.), “İdari davalar, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılır" ve 9. maddesinin birinci fıkrasında(Değişik;
5/4/1990 - 3622/2 md.), “Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi
mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerine
açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki
kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli
mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi,
Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul
edilir" hükmü yer almıştır.
Olayda,
adli yargı yerince yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilen dava
dosyası davacı vekilinin istemi üzerine idari yargı yerine gönderilmiş ve
bu yargı yerince, adli yargı yerine ait dava dosyası üzerinde inceleme
yapılarak davada adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı verilmiş olup, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 ve 9. maddelerinde
öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerinde açılmış bir dava
bulunduğundan sözetmek mümkün değildir.
Durum
böyle olmakla birlikte, İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre yapılan usule
aykırılığın 2247 sayılı Kanunun 27. maddesi kapsamında incelenemeyeceği, bu
hususun Uyuşmazlık Mahkemesi’nin görev ve yetkisi dışında kaldığı,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının varlığı
kabul edilerek çözüme kavuşturulmasının dava ekonomisine ve Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygun düşeceği, bu nedenle görev
uyuşmazlığının esası incelenerek görevli yargı yerinin belirlenmesi
gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2013/1625
KARAR NO : 2013/1838
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14. ve 19. maddelerinde
öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.A.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı bir kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 2.5.2006 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 40,00- TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
15.İş Mahkemesi:14.2.2012 gün ve E:2011/345, K:2012/241 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın kabulüne karar vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 27.4.2012 gün ve
E:2012/14990, K:2012/14846 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA
15.İŞ MAHKEMESİ:26.3.2013 gün ve E:2012/405, K:2013/177 sayı ile, davacının
Mahkemelerine sunduğu dava dilekçesi ile 31.03.2006 tarih ve 26125 sayılı
resmi gazetede yayınlanan 5423 sayılı değişik adlar altında ödemesi
bulunmayan memurlar ve sözleşmeli personele ek ödeme yapılması ve bazı
kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hakkındaki
kanuna göre ek ödeme ve maaş nakil bildiriminin bu yasaya göre düzenlenmesi
talebinde bulunduğu; davacının davalı şirket ile imzaladığı 2 tip iş
sözleşmesini imzaladığı, bu sözleşmede ücretlerde yapılacak artış oranı,
kamudaki memur artış oranında olacaktır, ibaresinin bulunduğunu belirttiği,
bu durum çerçevesinde uyuşmazlık incelendiğinde talep konusu
uyuşmazlıkların kapsadığı dönem açısından davacının memur olarak 657 sayılı
yasaya tabi olmak üzere çalıştığı ve statü hukukuna tabi olduğu; bu durumda
uyuşmazlık konusu dönem gözetildiğinde davacının statü hukukuna tabi memur
olması bakımından mahkemeleri açısından yargı yerinin caiz olmadığı; zira
uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu, benzer uyuşmazlıkta
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih, 2012/9-1518 Esas,
2012/1388 Karar sayılı ilamında da; Yargı yerinin adli yargı olmayıp idari
yargı olduğunun belirtildiği gözetilmekle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b
maddesinde belirtilen dava şartı eksikliği göz önüne alınarak aynı yasanın
115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermenin gerektiği
belirtilerek; bu itibarla; Uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı yeri
olduğu, mahkemeleri açısından yargı yolu caiz olmadığından, HMK 114/1-b
maddesi göz önüne alınarak aynı Yasanın 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine karar verildikten sonra, hükmün sonunda; (…) “Davacı vekiline
tefhimden, davalı tarafa tebliğden itibaren 8 gün içerisinde Yargıtay'a
temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin yüzüne davalı
tarafın yokluğunda açıkça okunup usülen anlatıldı.” denilmiştir.
Ankara
15.İş Mahkemesinin dava dosyasının incelenmesinden; görevsizlik kararının
davalı tarafa tebliğ edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin
bulunmadığı; dolayısıyla Mahkeme kararının davalı yönünden kesinleşmediği
anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasında toplanan
kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari
ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm
hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
9.İDARE MAHKEMESİ: 18.6.2013 gün ve E:2013/792 sayı ile, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi
ile Ojer Telekomünikasyon A. Ş. ’ ne satıldığı; 406 sayılı Yasanın ek
29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci fıkrasında,
“Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22.maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 300 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakil için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa koyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personelin kamu personeli sayıldığı; bu durumda, davalının özel
hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli
yargının görevinde bulunduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer bir olaya
ilişkin olarak 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, 2010/157 sayılı ve 08.04.2013
tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararlarında da, uyuşmazlığın görüm
ve çözüm yerinin adli yargı olduğuna hükmettiği gerekçesiyle; 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 15. ve 19.
maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi, için ilk görevsizlik
kararını veren Ankara 15. İş Mahkemesinin 2012/405 esasına kayıtlı dava
dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve
dosya incelemesinin, bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye
kadar ertelenmesine karar vermiş ve dava dosyalarının aslını Mahkememize
göndermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, başvurunun reddi yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyalar
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir” hükmü yer almış, 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik
kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar
ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve
elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin
erteler. (Değişik fıkra: 21/01/1982 - 2592/6 md.;Değişik fıkra: 23/07/2008-5791 S.K./9.mad) Yargı
merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin
edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilir.” denilmiş; aynı Yasanın 27. maddesinde ise,
Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan
veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmiştir.
Buna
göre, anılan Yasanın 19. maddesi uyarınca yapılan bir başvuruda da, 14.
maddede öngörülen “kesin veya kesinleşmiş karar” koşulunun aranacağı
doğaldır.
İdare
Mahkemesince, Mahkememize gönderilen Ankara 15.İş Mahkemesinin dava
dosyasının incelenmesinden; görevsizlik kararının, duruşmaya gelen Davacı
vekiline sözlü olarak bildirilmesi suretiyle tebliğinin sağlandığı; anılan
kararın davalı tarafa tebliğ edildiğine ilişkin evrakın dosyada
bulunmadığı, bu nedenle; adli yargı kararının henüz kesinleşmediği
anlaşılmıştır.
Belirtilen
duruma göre, Ankara 15.İş Mahkemesi kararı kesinleşmediğinden, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddelerinde öngörülen koşulu taşımayan Ankara 9.İdare
Mahkemesince yapılan başvurunun, aynı Yasa’nın 27. uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. ve 19. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2013/1627
KARAR NO : 2013/1840
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: Zümrüt Kuyumculuk Elek.Eşya Paz. İlt.Hizm.İnş.Tur.Gıda
San.Tic.Ltd.Şti.(idari yargıda)
R.E. (adli
yargıda)
Vekili :
Av. F.K.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34...... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının ve araç muayene süresinin
geçirildiğinin tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3 ve 34. maddeleri uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı
R.E.adına 4.10.2012 tarih ve GO-016387 seri-sıra, araç sahibi davacı şirket
adına 4.10.2012 tarih ve GO-016388 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek sırasıyla ayrı ayrı 2.022,00 ve
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara istinaden
araç sahibi şirket adına düzenlenen 4.10.2012 tarih ve 0209820 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı şirket vekili, 4.10.2012 tarih ve GO-016387
seri-sıra numaralı trafik idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve E:2012/1911,
K:2012/2077 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Bu kez, davacı R.E.vekili, 4.10.2012 tarih ve GO-016387
seri-sıra numaralı trafik idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 24.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1108 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer kararlarına
da dayanılarak davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz İstanbul
Anadolu 39. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı R.E.vekili, yukarıda bahsedilen kararlar arasında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğunu ileri sürerek görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesi talebinde
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine
ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra:
23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı şirket vekilinin, 4.10.2012 tarih ve GO-016387
seri-sıra numaralı trafik idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açtığı ve Mahkemece davanın görev yönünden reddine karar
verildiği, bu işlem ile ilgili olarak davacı şirketin adli yargı yerine
dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, adli yargı yerince
davacı şirket hakkında bu konuda verilmiş bir görevsizlik kararı da
bulunmadığı, davacı R.E.vekilinin ise, 4.10.2012 tarih ve GO-016387
seri-sıra numaralı trafik idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı
yerine yaptığı itiraz sonucunda, Mahkemece görevsizlik kararı verildiği, bu
işlem ile ilgili olarak idari yargı yerine davacı Rıfat Ezgin’in dava açıp
açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince davacı
R.E.hakkında bu konuda verilmiş bir görevsizlik kararı da olmadığı, ancak
davacı R.E.vekilinin, yukarıda bahsedilen kararlar arasında olumsuz görev
uyuşmazlığı meydana geldiğinden bahisle dosyanın Mahkememize gönderilmesini
talep ettiği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı görevsizlik kararı bulunmadığından,
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığının
oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine
uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2013/1629
KARAR NO : 2013/1842
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığının oluşmadığı
anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: İ.U.T. (İdari yargıda)
İ.H.T. (Adli yargıda)
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34....... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3 madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi davacı İ.H.T.adına 3.10.2012 tarih ve GO-605883
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç
sahibi İ.U.T.adına düzenlenen 3.10.2012 tarih ve 0209352 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı İ.U.T., idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve
E:2012/1750, K:2012/2059 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Bu kez, davacı İ.H.T., idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3.SULH CEZA MAHKEMESİ: 18.10.2012 ve D.
İş:2012/5567, K:2012/5567 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz İstanbul 3.
Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı İsmail Hakkı Turan, yukarıda bahsedilen kararlar
arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğunu ileri sürerek görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesi
talebinde bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine
ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra:
23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, araç sahibi davacı İ.U.T.’ın,
sürücü belgesi sahibi adına verilen idari para cezası ile aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açtığı ve Mahkemece davanın görev yönünden reddine
karar verildiği, bu işlemler ile ilgili olarak davacı İ.U.T.’ın adli yargı
yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, adli yargı
yerince davacı İ.U.T.hakkında bu konuda verilmiş bir görevsizlik kararı da
bulunmadığı, davacı İsmail Hakkı Turan’ın ise, idari para cezasının iptali
istemiyle adli yerine yaptığı itiraz sonucunda, Mahkemece görevsizlik
kararı verildiği, bu işlemler ile ilgili olarak idari yargı yerine davacı
İ.H.T.’ın dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı
yerince davacı İ.H.T.hakkında bu konuda verilmiş bir görevsizlik kararı da
olmadığı, ancak davacı İsmail Hakkı Turan’ın yukarıda bahsedilen kararlar
arasında olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geldiğinden bahisle dosyanın
Mahkememize gönderilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı görevsizlik kararı bulunmadığından,
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığının
oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine
uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2013/1661
KARAR NO : 2013/1874
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN,
aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Nevşehir Valiliği (Nevşehir Defterdarlığı )
Vekilleri
: Av. N.Ç., Av. Z.Y., Av. H.U.
Davalı :
(Adli Yargıda)
1-Nevşehir
Kadastro Müdürlüğü, Y.B.Mirasçıları; 2-P.B., 3-H.B., 4-Ü.B., 5-Ö.(B.) K.
(İdari Yargıda)
Nevşehir
Kadastro Müdürlüğü
O L A Y
: Davacı İdare vekili, 1-Nevşehir ili, merkez ilçe, SulusaR.kasabası,
Kuruçayır mevkii, K33.d.05.a.pafta 4568 parsel numarasında 8800 m2 yüzölçümlü
Hâzineye ait taşınmazın, kadastro paftasından bilgisayar ortamında
sayılaştırılması sonucunda 24.102 m2 geldiğini; düzeltilmesinin
Kadastro Müdürlüğünden istenildiğini ancak cevaben verilen Kadastro
Müdürlüğünün 21.02.2005 tarih,141 sayılı yazılarıyla “paftada silinti ve
kazıntı yapıldığı, bunun kadastro çalışması sırasında mı yoksa sonradan mı
yapıldığının anlaşılamadığı, bu nedenle, 3402 sayılı Kanunun 41.maddesi ve
1458 sayılı genelge uyarınca düzeltilmesinin mümkün olmadığı, yargı yoluyla
düzeltilmesi gerektiği bildirilmiş olduğundan; Milli Emlak Müdürlüğünün 06.10.2005 tarih, 4489 sayılı
yazılarıyla dava açılmasının istenilmesi üzerine, 01.06.2009 tarihinde
Hâzineyi izafeten Nevşehir Defterdarlığı tarafından Tapu Sicil Müdürlüğü
aleyhine "Hâzineye ait, 4568 parselin, tapuda 8.800 m2 görünen
yüzölçümünün, (fen bilirkişi raporundan sonra ıslahla) 24.220,10 m2
olarak düzeltilmesi" amacıyla; Nevşehir 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin
2009/152 Esasında, “Tapuda yüzölçüm düzeltilmesi” davası açıldığını; dava
devam ederken, 26.3.2010'da yapılan duruşmasında, Mahkemece davanın ihbar
edildiği komşu 4569 parsel maliki Y.B.mirasçılarının,“Kadastro Müdürlüğüne
başvurduklarını, Kadastro Müdürlüğünce resen düzeltme yapılarak parsellerin
yerlerinin değiştirildiğini, büyük miktarlı olanın kendilerine ait 4569
parsel olduğunu, adlarına tescilini istediklerini" bildiren 26.3.2010
tarihli dilekçe verdiğini; dilekçeye karşı beyanda bulunmaları için
kendilerine süre verildiğini ve duruşmanın 07.05.2010'a ertelendiğini; aynı
konuyla ilgili olarak Milli Emlak Müdürlüğünün 19.03.2010 tarih, 886 sayılı
yazısıyla da "Kadastro Müdürlüğünce 16.03.2010 tarihinde resen
düzeltme yapıldığı”nın kendilerine bilgi olarak gönderildiğini;
taraflarından, "Milli Emlakin düzeltme konusundaki görüşünün ve ne
yapmalarının istendiğinin bildirilmesi" için yazı yazıldığını; gelen
30.03.2010 tarih 1058 sayılı cevabi yazıda; “16.3.2010'da taraflarına
tebliğ edildiği, resen düzeltmeye karşı Sulh Hukuk Mahkemesinde dava
açılması gerektiği; diğer taşınmaz malikinin daha önce işgalci olarak
ecrimisil ödediği, Asliye Hukuktaki davada da 24.220.10 m2 olarak
düzeltilmesi” istenildiğini;
2-3402
sayılı Kanunun “Hataların Düzeltilmesi” başlıklı 41.maddesinde “(Değişik:
Başlık: 03/03/2005 - 5304/9 md.) (DEĞİŞİK: Birinci fıkra: 03/03/2005 -
5304/9 md.) "Kadastro sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerle
geometrik durumları kesinleşmiş olan taşınmazlarda ölçü, sınırlandırma,
tersimat ve hesaplamalardan doğan hatalar, ilgilinin müracaatı veya
kadastro müdürlüğünce re'sen düzeltilir. Düzeltme, taşınmaz malikleri ile
diğer hak sahiplerine tebliğ olunur. Tebliğ tarihinden başlayan otuz gün
içinde düzeltmenin kaldırılması yolunda sulh hukuk mahkemesinde dava
açılmadığı takdirde, yapılan düzeltme kesinleşir. / Kadastro sırasında veya
sonrasında yapılan işlemlerle kesinleşmiş olan taşınmazlarda, değişiklik
işlemleri sırasında ortaya çıkan yüzölçümü farklılıklarından, kadastronun
dayandığı teknik kurallarda belirtilen hata sınırları içinde kalanların
re'sen düzeltilmesine kadastro müdürlükleri yetkilidir. Bu maddenin
uygulanmasında 12 nci maddede belirtilen hak düşürücü süre aranmaz."
denildiğinden; süresi içerisinde iş bu “düzeltmenin kaldırılması” davasını
açtıklarını; sözkonusu olayın, Kadastro Müdürlüğünce, 3402 sayılı kanunun
41.maddesince resen düzeltilebilecek nitelikte olmadığını “resen
düzeltmenin” kaldırılmasını talep ettiklerini;
3-"Tapuda
yüzölçüm düzeltilmesi" davası sırasında Milli Emlak Müdürlüğüne,
Kadastro müdürlüğünce onaylı ve orijinal pafta olduğu belirtilmek suretiyle
gönderilen paftada büyük miktarlı parselin hâzineye ait 4568 nolu parsel
olduğunu ve güney batıda göründüğünü; keşif ve bilirkişi raporunun da buna
göre düzenlendiğini, Kadastro Müdürlüğünce 16.03.2010 tarihinde resen
düzeltmede ise, parsellerin yer değiştirdiğini ve Hazine parselinin kuzey
doğuda küçük miktarlı parsel olarak gösterildiğini; ayrıca parsellerin
şekillerinin de değiştirildiğini ki burada; tamamen mülkiyete ilişkin
değişikliğin söz konusu olduğunu; bu konuda resen düzeltmenin mümkün
olmadığını. Mahkemeye sunulan 06.01.2010 tarihli bilirkişi raporunda, 4568
parselin miktarı 24.220,10
m2 olarak tesbit edilmiş iken, düzeltmede 8.600 m2 olarak
belirtildiğini;
4-2.Asliye
Hukuk Mahkemesindeki "Tapuda yüzölçüm düzeltilmesi" davasının
devam ettiği bilindiği ve konunun dava ile çözümlenmesi gerektiğinin
kendilerince Kadastro Müdürlüğünce bildirildiği için bu dava açılmış olduğu
halde; resen düzeltme yapılmasının usul ve hukuka aykırı olduğunu,
kaldırılmasının gerektiğini; her iki parselin de herhangi bir kayda
dayanmadığını, senetsizden tespit edilmiş olduğunu; ayrıca kadastro
Müdürlüğünün, 4569 parsel nolu taşınmaz maliki Y.B.'nin mirasçılarının
kullandığı yerleri göstermesi sonucu parsellerin yerlerini ve şekillerini
değiştirdiğini; oysa ki malik Yaşar BİLGİLİ, Hâzinenin yerinde haksız
işgalci olduğu için, bu kişiye ecrimisil ihbarnamesi gönderilerek ecrimisil
tahsil edildiğini, dolayısıyla kullandığı yere bakılıp da bu şekilde
düzeltme yapılmasının da tamamen hatalı olduğunu ifade ederek; Nevşehir
merkez ilçe, SulusaR.kasabası, Kuruçayır mevkii, K33.d.05.a.pafta Hâzineye
ait 4568 parsel ve Y.B.'ye ait 4569 parsel numarasındaki taşınmazla ilgili
olarak Kadastro Müdürlüğünün 16.03.2010 tarihli "resen düzeltme”
işleminin kaldırılmasına, iptaline; 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/152
Esaslı dosyasındaki 06.01.2010 tarihli fen bilirkişi raporu dayanak yapılarak,
rapora uygun olarak 4568 parsel miktarının 24.220,10 m2
olarak Hazine adına tesbit ve tesciline; davalılara ait 4569 parselin ise 2.949,83 m2 olarak
maliki adına tesbit ve tesciline karar verilmesi istemiyle 13.4.2010
tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
NEVŞEHİR
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 29.11.2011 gün ve E:2010/448, K:2011/1497 sayı ile
aynen; “Mahkememizde görülmekte bulunan Tapu İptali Ve Tescil davasının
yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ
DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı
vekili 13/04/2010 havale tarihli dilekçesi ile; hazineye ait olan Nevşehir
ili Merkez SulusaR.Kasabası Kuruçayır Mevkii 4568 parsel sayılı taşınmazın
kadastro paftasından bilgisayar ortamında sayılaştırılması sonucunda 24.102 m2 geldiğini,
düzeltilmesinin Kadastro Müdürlüğünden istenildiğini ancak düzeltmenin
yapılamayacağı yönünde bildirimde bulunulduğunu, ancak 16/03/2010 tarihinde
SulusaR.Kasabasında Hâzineye ait 4568 ve Y.B.'ye ait 4569 parsel
numarasındaki taşınmazlar ile ilgili olarak Kadastro Müdürlüğünce teknik
hataların düzeltilmesi yoluna gidildiğini, bunun 3402 sayılı kanunun
41.maddesince resen düzeltilebilecek nitelikte olmadığını, bu nedenlerle
davalarının kabulü ile SulusaR.Kasabasında Hâzineye ait 4568 parsel ve
Y.B.'ye ait 4569 parsel numarasındaki taşınmazla ile ilgili olarak,
Kadastro Müdürlüğünün 16/03/2010 tarihli "resen düzeltme"
işleminin kaldırılmasına, iptaline; Nevşehir 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin
2009/152 Esas sayılı dosyasındaki 06/01/2010 tarihli fen bilirkişi raporu
dayanak yapılarak, rapora uygun olarak 4568 parsel miktarı 24.220,10 m2
olarak Hazine adına tespit ve tesciline; davalılara ait 4569 parselin ise 2.949,83 m2 olarak
maliki adına tesbit ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Taraflara
duruşma gün ve saati usulüne uygun tebliğ edilmiş ve taraf teşkili
sağlanmıştır.
Taraflarca
bildirilen deliller toplanmış, tapu kayıtları celp edilip incelenmiş,
Kadastro Müdürlüğü'nden dava konusu taşınmaza ilişkin teknik hataların
düzeltilmesi işlemlerine yönelik evraklar getirtilmiş, mahallinde keşif
yapılmış, evrakların incelenmesinden teknik hataların düzeltilmesi talebi
üzerine 21/02/2005 tarihinde mümkün olmadığı gerekçesi ile talebin
reddedildiği, ancak aynı taşınmaza ilişkin olarak 16/03/2010 tarihinde
teknik hataların düzeltilmesi yoluna gidildiği anlaşılmıştır.
Nevşehir
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2009/152 Esas 2010/176 Karar sayılı dosyası
celp edilip incelenmiştir.
Tüm
dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davacı tarafından
SulusaR.Kasabasında Hâzineye ait 4568 parsel ve Y.B.'ye ait 4569 parsel
numarasındaki taşınmazla ile ilgili olarak, Kadastro Müdürlüğü'nün
16/03/2010 tarihli "resen düzeltme" işleminin kaldırılmasına,
iptaline; Nevşehir 2.Asliye, Hukuk Mahkemesi'nin 2009/152 Esas sayılı
dosyasındaki 06/01/2010 tarihli fen bilirkişi raporu dayanak yapılarak,
rapora uygun olarak 4568 parsel miktarı 24.220,10 m2
olarak Hazine adına tespit ve tesciline, davalılara ait 4569 parselin ise 2.949,83 m2 olarak
maliki adına tesbit ve tescilini talep ettiği, 16/03/20l0 tarihinde SulusaR.Kasabasında
Hâzineye ait 4568 ve Y.B.'ye ait 4569 parsel numarasındaki taşınmazlar ile
ilgili olarak Kâdastro Müdürlüğünce teknik hataların düzeltilmesi yoluna
gidildiği anlaşılmıştır. Davacının teknik hataların düzeltilmesine ilişkin
başvurunun reddi üzerine buna karşı yasal yollara giderek işlemi
kesinleştirmesi gerekirken bu yola gitmediği, davacı tarafından yasada
öngörülen işlem basamakları yerine getirilmeden mahkememize dava açıldığı
kanaatine ile, yargı yeri yönünden davanın reddine, tapu iptal ve tescil
talebi yönünden ise yapılan araştırmalar ve mahallinde yapılan keşifte
dinlenen mahalli bilirkişi beyanında, yaşı itibari ile 71 yaşında olduğunu,
1987-1988 yılında dava konusu yeri biçerdöveri ile biçtiğini ve bu tarihten
beri de davalının babası Y.B.tarafından kullanıldığı vefatından sonra
mirasçılarına düştüğü ve dava konusu yerin Y.B.ve mirasçılarına ait
olduğunu, burada herhangi bir hazine arazisi olup olmadığı hususunda
bilgisinin olmadığını, hali hazırda davalı H.B.tarafından buğday ekilmiş
olduğunu ve kadastroda tespit edilen yerin davalı Y.B.'nin mirasçılarına
ait olduğunu beyan etmiş ve yapılan keşif dinlenen mahalli bilirkişi ve
fenni bilirkişi raporlarına göre tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; dava konusu taşınmazın ölü-müteveffa Y.B.'ye ait
olduğu bunun ölmesi üzerine mirasçıları H.B., Ö.K. ve Ü.B. tarafından
kullanılmaya devam edildiği ve bu kullanımın fasılasız ve nizasız olarak 20
yıldan fazla devam ettiği bu hali ile kadastro tespitinin ve daha sonraki
idari işlem ile düzeltilen işlemin doğru olduğu kanaatine varılmış
davacının davasının reddine yönüne gidilerek aşağıda yazılı şekilde hüküm
kurulmuştur.
HÜKÜM:
Açıklaması yukarıda gösterildiği üzere;
Davacının
davasının Kadastro Müdürlüğünün 16/03/2010 tarihli resen düzeltme işleminin
kaldırılması ve iptali talebinin yargı yolu yönünden REDDİNE,
Davacının
Tapu iptali ve Tescil davasının reddine,
Davacının
harç muafiyeti gereğince harç alınmasına yer olmadığına
Davacı
tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Dair
karar taraflara tebliğinden itibaren 8 gün içerisinde temyizi kabil olmak
üzere karar verildi. Açık duruşmaya son verildi.” diyerek davayı
sonuçlandırmış; hüküm davacı İdare tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
16.HUKUK DAİRESİ: 4.3.2013 gün ve E:2012/3872, K: 2013/1534 sayı ile aynen;
“ (…)Kadastro Müdürlüğünce 3402 sayılı Yasa'nın 41. maddesine göre re'sen
yapılan düzeltme işlemi sonucu verilen kararla SulusaR.Köyü çalışma
alanında ve tapuda H.B.ve arkadaşları adına kayıtlı bulunan 4569 parsel
sayılı 18400
metrekare yüzölçümündeki taşınmazın yüzölçümü 18500 metrekare,
Hazine adına tapuda kayıtlı bulunan 4568 parsel sayılı 8800 metrekare
yüzölçümündeki taşınmazın yüzölçümü 8600 metrekare
olarak düzeltilmiştir. Davacı Hazine, 4568 sayılı parselin yüzölçümünün 24220.10 metrekare,
4569 sayılı parselin yüzölçümünün ise 2949.83 metrekare
olması gerektiğinden düzeltme işleminin hatalı olduğu iddiasına dayanarak
yapılan işlemin iptali istemi ile yasal süresi içinde dava açmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş, hüküm
davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dosya
içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere,
delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan
temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,
Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 04.03.2013
gününde oybirliği ile karar verildi.” Demek suretiyle kararı onamış, karar
düzeltme yoluna gidilmemiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı
İdare vekili bu defa; dava dilekçesinde, davanın adli yargıda
kesinleşmesine kadarki safahatına da yer verdikten sonra; dosyada mevcut
olan 21.02.2005 tarihli Nevşehir Kadastro Müdürlüğünün yazısı ekinde bulunan
pafta durumunda ve 16.06.2009 tarih ve 2152 sayılı Nevşehir Kadastro
Müdürlüğünün yazısında aslı doğru olarak gönderildiği belirtilen
K.33.d.05.a paftayı gösterir Harita(plan)örneğinde, aslında büyük parselin
güney batıdaki Hazine parseli olan 4568 no.lu taşınmaz ve kuzeydoğudaki
küçük parselin şahıs parseli 4569 no.lu taşınmaz olduğunu; Kadastro
Müdürlüğünün 16.03.2010 tarihli işlemi ile durumun tam tersine çevrildiğini
ve kuzey doğudaki küçük parselin 4568 no.su ile hâzineye, güney batıdaki
büyük parselin ise 4569 no.su ile şahıslara yazıldığını; ayrıca taşınmazın
şekillerinin de değiştirildiğini; burada tamamen mülkiyete ilişkin
değişikliğin söz konusu olduğunu, resen düzeltme mümkün olmadığını; bu
değişiklikle yapılan işlemin bilgi ve belgelere ( pafta ve krokilere ) de
aykırı olduğunu; Kadastro Müdürlüğünce bu işlemin neden yapıldığının
belirtilmediğini, Kadastro Müdürlüğünün 16.03.2010 tarihli kararın ekinde
bulunan “parselin ver gösterme krokisinde” taşınmazların şekli, sınırları
ve yerlerinin tamamen değiştirildiğini; bu durumun, 4569 no.lu parselin
maliklerinin yer göstermesinden meydana gelmekte ise, bu durumun kabulünün
mümkün olmadığını; ekte sundukları ecrimisil belgelerinden (ecrimisil
ihbarnameleri ve tahsil fişleri ) de anlaşılacağı üzere; Hâzineye ait 4568
parseli, komşu parsel maliki olan ve Kadastro Müdürlüğüne talepte bulunan
kişilerin murisinin ecrimisil ödeyerek kullanmış olduğunu, eğer zemindeki
kullanım durumuna göre işlem yapılmış ise bu durumun gerçeğe uygun
olmadığını; 4569 parsel malikinin, zeminde Hazine taşınmazını kullanmakta
olduğunu, bu nedenle Hâzineye ecrimisil ödediğini; bu nedenle de Kadastro
Müdürlüğü işleminin hiçbir hukuki dayanağı olmadığı gibi Kadastro
Müdürlüğünün kendi yazısı ile de çeliştiğini; Nevşehir Kadastro Müdürlüğünce,
4568 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak idarece yapılan başvuruya
“3402 sayılı kanunun 41.maddesi ve 1458 sayılı genelge uyarınca düzeltme
yapılması mümkün olmayıp yargı yoluyla düzeltilmesi gerektiği”nin
bildirildiğini, buna rağmen 4569 parsel maliki mirasçılarının başvurusu
üzerine Hâzineye ait 4568 parsel ve ilgililere ait 4569 parsel sayılı
taşınmazlar ile ilgili olarak resen düzeltme yapılmasının usul ve yasaya
aykırı olduğunu, Kadastro Müdürlüğünün 16.03.2010 tarihli resen düzeltme kararının/
işleminin iptali için iş bu davayı açmanın gerektiğini ifade ederek;
Nevşehir İli Merkez ilçesi SulusaR.kasabası Kuruçayır mevkiinde bulunan
Hâzineye ait 4568 parsel sayılı taşınmaz(ve komşu 4569 parsel sayılı
taşınmaz ) ile ilgili olarak Kadastro Müdürlüğünce alınan 16.3.2010 tarihli
resen düzeltme işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
KAYSERİ
2.İDARE MAHKEMESİ: 17.9.2013 gün ve E:2013/502 sayı ile, 3402 sayılı
Kadastro Kanunu'nun "Hataların Düzeltilmesi" başlıklı
41.maddesinde; "(Değişik fıkra: 22/02/2005 - 5304 S.K./9.mad) Kadastro
sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerle geometrik durumları
kesinleşmiş olan taşınmazlarda ölçü, sınırlandırma, tersimat ve
hesaplamalardan doğan hatalar, ilgilinin müracaatı veya kadastro
müdürlüğünce re'sen düzeltilir. Düzeltme, taşınmaz malikleri ile diğer hak
sahiplerine tebliğ olunur. Tebliğ tarihinden başlayan otuz gün içinde
düzeltmenin kaldırılması yolunda sulh hukuk mahkemesinde dava açılmadığı
takdirde, yapılan düzeltme kesinleşir. / Kadastro sırasında veya sonrasında
yapılan işlemlerle kesinleşmiş olan taşınmazlarda, değişiklik işlemleri
sırasında ortaya çıkan yüzölçümü farklılıklarından, kadastronun dayandığı
teknik kurallarda belirtilen hata sınırları içinde kalanların re'sen düzeltilmesine
kadastro müdürlükleri yetkilidir./ Bu maddenin uygulanmasında, 12 nci
maddede belirtilen hak düşürücü süre aranmaz." hükmüne yer verilmiş
olduğu; dava dosyasının incelenmesinden; Nevşehir Kadastro Müdürlüğünce
3402 sayılı Yasa'nın 41.maddesine göre 16.03.2010 tarihinde re'sen yapılan
düzeltme işlemi sonucu mülkiyeti Hâzineye ait Nevşehir İli, Merkez
SulusaR.Kasabası, Kuruçayır Mevkii, 4568 parsel sayılı 8800 m2 yüzölçümündeki
taşınmazın yüzölçümünün 8.600m2 olarak; yine SulusaR.Köyü çalışma alanında
ve tapuda H.B.ve arkadaşları adına kayıtlı bulunan 4569 parsel sayılı 18400 m2
yüzölçümündeki taşınmazın yüzölçümünün ise 18500 m2 olarak düzeltilmesine
karar verildiği, Nevşehir Kadastro Müdürlüğünün 16.03.2010 tarih ve 467
sayılı yazısı ile davacının dava konusu düzeltme işlemi hakkında
bilgilendirildiği, bunun üzerine davacı tarafından 16.03.2010 günlü re'sen
düzeltme işleminin iptali istemiyle yasal süresi içinde Nevşehir Sulh Hukuk
Mahkemesi'ne dava açtığı, anılan Mahkemenin 29.11.2011 tarih ve E:2010/448,
K:2011/1497 sayılı kararı ile özetle; "16.03.2010 tarihinde
SulusaR.Kasabasında Hâzineye ait 4568 ve Y.B.'ye ait 4569 parsel sayılı
taşınmazlarla ilgili olarak Kadastro Müdürlüğü'nce teknik hataların
düzeltilmesi yoluna gidildiğinin anlaşıldığı, davacının teknik hataların
düzeltilmesine ilişkin başvurunun reddi üzerine buna karşı yasal yollara
giderek işlemi kesinleştirmesi gerekirken bu yola gitmediği, yasada
öngörülen işlem basamakları yerine getirilmeden Mahkemelerinde dava açıldığı,
bu nedenle de davanın yargı yolu yönünden reddi gerektiği"
gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, bu karara karşı davacının
yaptığı temyiz başvurusunun da Yargıtay 16.Hukuk Dairesi'nin 4.3.2013 tarih
ve E:2012/3872, K:2013/1534 sayılı kararıyla reddedilerek Mahkeme kararının
onandığı ve kararın 15.05.2013 tarihinde kesinleştiği, bunun üzerine davacı
tarafından 16.03.2010 günlü re'sen düzeltme işleminin iptali istemiyle
Mahkemelerinde bakılmakta olan iş bu davanın açıldığının anlaşıldığı; uyuşmazlık
konusu olayda, Nevşehir Sulh Hukuk Mahkemesi'nce davacının teknik hataların
düzeltilmesine ilişkin başvurunun reddi üzerine buna karşı yasal yollara
giderek işlemi kesinleştirmesi gerekirken bu yola gitmediği, yasada
öngörülen işlem basamaklan yerine getirilmeden Mahkemelerinde dava
açıldığı, bu nedenle de davanın yargı yolu yönünden reddi gerektiğinden
bahisle görevsizlik kararı verilmiş ise de; dosyada mevcut tüm bilgi ve
belgeler ile yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte
değerlendiril-diğinde; Nevşehir Kadastro Müdürlüğü'nce 3402 sayılı Yasa'nın
41.maddesine göre 16.03.2010 tarihinde re'sen yapılan düzeltme işlemi
sonucu mülkiyeti Hâzineye ait Nevşehir ili, Merkez SulusaR.Kasabası,
Kuruçayır Mevkii, 4568 parsel sayılı 8800 m2 yüzölçümündeki
taşınmazın yüzölçümünün 8.600m2 olarak; yine SulusaR.Köyü çalışma alanında
ve tapuda H.B.ve arkadaşları adına kayıtlı bulunan 4569 parsel sayılı 18400 m2
yüzölçümündeki taşınmazın yüzölçümünün ise 18500 m2 olarak
düzeltilmesine karar verildiği, yapılan bu düzeltme işleminin Nevşehir
Kadastro Müdürlüğünün 16.03.2010 tarih ve 467 sayılı yazısı ile davacıya
tebliğ edildiği anlaşılmış olup, somut olayda davacı tarafından, 4568
sayılı parselin yüzölçümünün 24.220,10 m2, 4569 sayılı parselin
yüzölçümünün ise 2.949,83
m2 olması gerektiğinden yapılan düzeltme işleminin
hatalı olduğu ve mülkiyete ilişkin değişiklik yarattığı iddia edilmek
suretiyle davanın ikame edildiği dikkate alındığında; uyuşmazlığın 3402
sayılı Kadastro Kanunu'nun "Hataların Düzeltilmesi" başlıklı
41.maddesine (özel hukuk hükümlerine) göre çözüm ve görümünün, Sulh Hukuk
Mahkemesi'nin görev alanına girdiği, uyuşmazlığın idari yargı yerinde
görülüp çözümlenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine ve dosyanın incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp
Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve
Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün başvurunun
reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Anayasa’nın
158. maddesinde, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili olduğu belirtilmiş;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile
görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup
görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir…”; 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. / Bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise
ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.”; 19.maddesinde, “Adli, idari,
askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya
incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin
görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. / (Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9
md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava
dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” denilmiştir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Kayseri
2.İdare Mahkemesi kararının görevsizlik kararı olduğunda tereddüt
bulunmamaktadır.
Öte
yandan, olumsuz görev uyuşmazlığına konu edilen Nevşehir Sulh Hukuk
Mahkemesi kararı incelendiğinde; Mahkemece, davacının taşınmazla ilgili
olarak Kadastro Müdürlüğünün "resen düzeltme” işleminin kaldırılması /
iptal edilmesi istemine ilişkin olarak, hüküm fıkrasında, talebin yargı
yolu yönünden reddine karar verdiği görülmekte ise de; bu hususa ilişkin
olarak kararın gerekçesinde; … “Davacının teknik hataların düzeltilmesine
ilişkin başvurunun reddi üzerine buna karşı yasal yollara giderek işlemi
kesinleştirmesi gerekirken bu yola gitmediği, davacı tarafından yasada
öngörülen işlem basamakları yerine getirilmeden mahkememize dava açıldığı
kanaati ile, yargı yeri yönünden davanın reddine” denilmek suretiyle
açıklık getirildiği; bu ifade ile, adli yargı dışında, idari yargının
görevli olması nedeniyle verilmiş bir görevsizlik kararının kastedilmediği;
dava öncesi sürece ilişkin olarak, davacının işlemin kesinleştirilmesi
açısından üzerine düşen yasal/idari yükümlülükleri yerine getirmediğinin
ifade edildiği; aynı kararda, davacının ilk talebiyle bağlantılı olan tapu
iptali ve tescili istemine ilişkin davasının ise doğrudan reddine karar
verilmek suretiyle hüküm kurulduğu; anılan kararı temyiz eden dava
vekilinin dilekçesinde; “3402 sayılı yasanın 41. maddesi ve 1458 sayılı
genelge uyarınca bu tür işlemlerin idari yoldan düzeltilmesinin mümkün
olmayacağı açıkça belirtilmiştir” denilmek suretiyle, Mahkeme kararının bu
kısmının, “idari sürece ilişkin” prosedürün yerine getirilmemesi olarak
algılandığını gösterdiği; kararı temyizen inceleyen Yargıtayın ilgili
Dairesinin de; Mahkeme kararını, doğrudan davanın reddi olarak nitelemek
suretiyle sonuca ulaştığı anlaşılmaktadır.
Buna göre; Sulh Hukuk Mahkemesinin kararı, idari
yargının görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı
niteliğinde olmadığından, adli ve idari yargı yerleri arasında görev
uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmek mümkün değildir.
Bu
durumda, olayda, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşullar
gerçekleşmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan Kayseri 2.İdare Mahkemesinin
başvurusunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2013/1697
KARAR NO : 2013/1910
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.H.Y.
Vekili :
Av. A.T.H.
Davalı :
Keşan Kaymakamlığı (Keşan Nüfus Müdürlüğü)
O L A Y
: Davacı dilekçesinde; annesi H.Y.’ın, nüfus kaydında 01.07.1922 doğumlu,
annesinin isminin ise Ş. olduğunu; Ş.’nin Yunanistan’da B. isminde bir kişi
ile evlendiğini, bu evlilikten annesi H.Y.’ın doğduğunu; evlenmiş olduğu B.
öldükten sonra, kızıyla birlikte Türkiye’ye göçtüğünü, ikinci evliliğini
H.D.ile yaptığını; nüfus kaydında annesinin ismi Ş. olduğu halde, her
nasılsa Ş.D.’in nüfus kaydında kaydının bulunmadığını; Ş.D.’in kızının
H.Y.olarak düzeltilerek, nüfus kaydına işlenmesi için iş bu davaya açmak
zorunda kaldığını ifade ederek; Ş.D.’in kızının H.Y.olarak nüfus kaydına
işlenerek düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle 2.8.2011 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmıştır.
KEŞAN
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:18.1.2012 gün ve E:2011/330, K:2012/69 sayı ile,
davacıya ait nüfus kaydının celp ve tetkikinde Edirne ili, Keşan İlçesi
Mahmut köyünde kayıtlı 20.05.1952 doğumlu davacı N.H.'in annesi H.Y.'ın
anne isminin Ş. olarak kayıtlı olduğunun görüldüğü; dosya kapsamı,
beyanlar, nüfus kayıt örneği, İlçe Emniyet Müdürlüğünden gelen araştırma
yazısı cevabı ile tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; 4721 Sayılı
TMK.nun 39 ve devamı maddeleri gereği nüfus kayıt düzeltme davalarının,
nüfus kaydındaki yanlış yazılan bir kaydın düzeltilmesini, kaldırılmasını,
değiştirilmesini yenisinin yazılmasını sağlamak amacıyla açılan davalar olduğu;
ancak somut olayda ise, davacıya ait nüfus aile kayıt tablosunda davacının
annesi olan H.Y.'ın anne adının zaten Ş. olarak yazılı görüldüğü, dava
dilekçesinin içeriğinden, davacı isteminin nüfusta tashih davası
niteliğinde olmayıp anneannesi Ş.'ye ait kaydın nüfusa tescili istemi
niteliğinde olduğu; doğum ve ölüm olaylarının nüfus kütüğüne işlenmesinin
nüfus idaresine verilmiş idari bir görev olduğu gözetilerek, HMK’nun 2.
maddesi gereği açılan davanın görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde
hüküm tesis olunduğu gerekçesiyle; açılan davanın görev yönünden REDDİNE
karar vermiş bu karar kesinleşmiştir.
Bu kez davacı vekili; müvekkilinin annesi H.Y.’ın
01.07.1922 tarihinde Yunanistan’da Ş.ve B.’in kızı olarak dünyaya
geldiğini; müvekkilinin anneannesi olan Ş.’nin, eşi B.in ölümü ile
Türkiye’ye geldiğini, burada H.D. ile ikinci evliliğini yaptığını;
müvekkilinin annesi H.Y.’ın, Ş.’nin kızı olmasına ve kendi nüfus
kayıtlarında anne adı hanesinde Ş. yazılı olmasına rağmen, Ş.’nin nüfus
kütüğünde kızı olarak kayıt ve tescilinin yapılmamış olduğunu;
müvekkilinin, murisi olan Ş.’nin verasetinde mirasçı olarak görünmediği
gibi, kütükte de anneannesi H.Y.’ın Ş.D.’in kızı olarak kayıt ve tescil
bulunmadığından, bu durumun mirasçılık açısından sıkıntı yarattığını; Keşan
Nüfus Müdürlüğü’ne müracaat ederek müvekkilinin annesi H.Y.’ın, Ş.’nin
nüfus kütüğünde kızı olarak kayıt ve tescilini talep ettiklerini; ancak,
Keşan Nüfus Müdürlüğü’nün 10.07.2012 tarih-1313 sayılı “...H.Y.ile Ş.D.’in
kütük kayıtlarının incelenmesi sonucunda ilgili
şahıslar arasında herhangi bir soybağı kurulamadığından tarafımızdan
yapılacak herhangi bir işlem yoktur” şeklindeki cevap yazıları ile
taleplerini reddettiğini; davalı idarenin anılan kararının usul ve yasaya
aykırı olduğunu ifade ederek; Keşan Nüfus Müdürlüğü’nün 10.07.2012 tarih ve
B.05.0.NÜV.4.22.1464. 1313 sayılı işleminin iptaline ve müvekkilinin annesi
H.Y.’ın annesi Ş.D.’in nüfus kütüğüne kızı olarak kayıt ve tesciline karar
verilmesi istemiyle 23.7.2012 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
EDİRNE
İDARE MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2012/709, K:2013/533 sayı ile, 2576
sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri Ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu Ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5.; 2577 Sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun İdari Dava Türleri başlıklı 2. ve 15/1 -a maddesi
hükümlerine yer verdikten sonra; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun
'Kayıt düzeltilmesi' başlıklı 35.maddesinde; Kesinleşmiş mahkeme hükmü
olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların
anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak
olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus
müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir, hükmüne yer
verilmiş, aynı Yasanın 36.maddesinde, “Mahkeme kararı ile yapılan kayıt
düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:/ Nüfus kayıtlarına ilişkin
düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin
göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin
bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde yapılır. Kayıt düzeltme
davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür
ve karara bağlanır. / Aynı konuya ilişkin olarak nüfus kaydının
düzeltilmesi davası ancak bir kere açılabilir. Ad değişikliği halinde,
nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,
soyadı değişikliğinde ise eş ve ergin olmayan çocukların soyadını da
düzeltir. / Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak
davalara karine teşkil eder, hükmünün kural altına alınmış olduğu; dava
dosyası ve eklerinin incelenmesinden, davacının annesi H.Y.'ın,davacının
anneannesi Ş.’nin kızı olmasına ve davacının annesinin nüfus kütüğünde anne
adı olarak Ş. gözükmesine karşın, anneannesi Ş.'nin kütüğünde H.Y.'ın
yazılı olmaması üzerine, davacı tarafından Keşan Nüfus Müdürlüğü'ne
başvurularak, davacının anneannesi Ş.'nin kütüğüne davacının annesi H.Y.'ın
kayıt ve tescil edilmesinin talep edildiği, talebin reddi üzerine de dava konusu
işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; bakılan
davada, dava konusu işlemin özünü, davacı N.H.Y.'ın annesi H.Y.'ın,
davacının anneannesi olduğu ileri sürülen Ş.'nin kütüğünde kızı olarak
gözükmemesi ve dolayısıyla davacının da anneannesi olduğu ileri sürülen Ş.
adlı kişi ile soybağının kurulamaması ve mirasçılık hakkından
yararlanamamasının oluşturduğu; davacının, annesi H.Y.'ın anneannesi Ş.'nin
kızı olduğunu ispatlayıp kütüğe kayıt ve tescilinin yapılmasını sağlayarak,
anneannesi Ş.’nin mirasçısı sıfatını kazanmak istediğinin görüldüğü;
olayda, dava konusunun, davacının anneannesi olduğu ileri sürülen Ş. adlı
şahıs ile soybağının kurulup, mirasçılık sıfatını kazanması ve kendisine
mirasçılık belgesinin verilmesi talebinden oluştuğu anlaşıldığından, eski
deyimle 'ahvali şahsiye' kayıtlarının düzeltilmesi niteliğinde olan
uyuşmazlığın çözümü, hukuk mahkemelerinde açılacak bir dava ile mümkün
olduğundan, idari yargının görevine giren bir uyuşmazlığın bulunmadığı
kanaatine varıldığı; bu durumda, ortada idare mahkemesinin görevine giren
iptal veya tam yargı davasının bulunmadığı, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi
niteliğindeki uyuşmazlığın çözümlenmesinde yukarıda yer verilen 5490 sayılı
Kanun hükümlerine göre adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle; davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca
görev yönünden reddine karar, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekilinin talebi üzerine, İdare Mahkemesince, (adli yargı dosyası da temin
edilerek) dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Anayasa’nın
158. maddesinde, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili olduğu belirtilmiş;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile
görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup
görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir…”, 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. / Bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise
ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” denilmiştir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği;
yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği
kuralına yer verilmektedir.
Adli yargı yerinde dava açıldığı esnada yürürlükte
bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 7. maddesinde,
diğer bir mahkeme yahut idari makam veya yargı merciinin görevine giren bir
dava veya iş kendisine arz olunan mahkemenin, duruşma yapmadan görevsizlik
kararı verebileceği gibi davanın her safhasında kendiliğinden görevli
olmadığına da karar vereceği hükmü yer almış; bu Kanunu yürürlükten
kaldıran 6100 sayılı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, “Asliye hukuk
mahkemelerinin görevi” başlıklı 2.maddesinde, “ (1) Dava konusunun
değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla,
şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme
bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.
(2) Bu
Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk
mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.” hükmüne yer
verilmiştir.
Asliye Hukuk Mahkemesince, davacının isteminin
nüfusta tashih davası niteliğinde olmayıp, anneannesi Şemsi'ye ait kaydın
nüfusa tescili istemi niteliğinde olduğu; doğum ve ölüm olaylarının nüfus
kütüğüne işlenmesinin nüfus idaresine verilmiş idari bir görev olduğu
gözetilerek, HMK’nun 2. maddesi gereği açılan davanın görev yönünden
reddine karar verilmiştir.
Görüldüğü üzere, Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı,
davacının nüfus idaresine başvurmasını sağlamaya yönelik bulunduğu, “yargı
yolunu değiştiren ve idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından”, adli ve idari yargı
yerleri arasında, 2247 sayılı yasanın aradığı biçimde görev uyuşmazlığı
oluştuğundan söz etmek mümkün değildir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2013/1743
KARAR NO : 2013/1954
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-N.Y., 2-A.Ö.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34....... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı A.Ö.adına 29.8.2012 tarih ve
GN-931248 seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı N.Y.adına 29.8.2012 tarih
ve GN-931250 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları
düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanaklara istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen 29.8.2012 tarih
ve 0195686 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı A.Ö., adına verilen idari para cezasının iptal
edilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.9.2012 ve D.
İş:2012/5022, K:2012/5022 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı Naci Yosma, araç trafikten men tutanağının iptal
edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 2. İDARE MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün ve
E:2012/1664, K:2012/1786 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacıların, yukarıda bahsedilen görevsizlik kararları
arasında olumsuz görev uyuş-mazlığı oluştuğu iddiası ile, uyuşmazlığın
giderilmesi için dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesi istemiyle
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyaları İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine
ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması
yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra:
23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı A.Ö.’ün, kendi adına verilen idari para cezasının
iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine yaptığı başvuru sonucunda,
Mahkemece görevsizlik kararı verildiği, bu işlem ile ilgili olarak davacı
A.Ö.’ün, idari yargı yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı
gibi, idari yargı yerince davacı A.Ö.hakkında bu konuda verilmiş bir
görevsizlik kararı da olmadığı, davacı N.Y.’nın ise, araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açtığı ve Mahkemece
davanın görev yönünden reddine karar verildiği, bu işlem ile ilgili olarak
davacı N.Y.’nın adli yargı yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi
olmadığı gibi, adli yargı yerince davacı N.Y.hakkında bu konuda verilmiş
bir görevsizlik kararı da bulunmadığı, ancak davacıların yukarıda
bahsedilen kararlar arasında olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geldiğinden
bahisle dosyanın Mahkememize gönderilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.
Bu
durumda, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı görevsizlik kararı bulunmadığından,
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığının
oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine
uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşıldığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2013/1781
KARAR NO : 2013/1990
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.C.S.
Davalılar
: 1-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.C.A.
2-
Karayolları Genel Müdürlüğü ( Adli Yargıda)
Vekili :
Av. Y.K.
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde özetle; 01.08.2012 tarihinde Avcılar
istikametinde 34....... plakalı araç ile seyir halindeyken mezarlık yanı
alt geçit girişinde ana arter üzerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi
tarafından yapılan kasis nedeniyle meydana gelen trafik kazası sonucu
aracında ve kendinde maddi ve manevi büyük kayıp meydana geldiğini, ilgili
kasisin İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yetki ve sorumluluk sahası
içinde olduğunu, ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Karayolları Genel
Müdürlüğü’nün ortak çalışması sonucu yapıldığını, kaza sebebi ile 20 günlük
iş göremez raporu tanzim edildiğini, ayrıca müşahade altına alınarak 5 gün
boyunca hastanede tedavi edildiğini, kulak fonksiyonlarının %25-30’a varan
sürekli duyma kaybı meydana geldiğini ve aracının hurdaya ayrıldığını,
ilgili kasisin doğru ve yapım kurallarına uygun olmadığını, kasisten önce
herhangi bir levha bulunmadığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı
kalmak kaydı ile 10.000TL maddi, 20.000TL manevi tazminatın davalılardan
tahsili istemiyle 24.08.2012 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
İSTANBUL
4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 02.05.2013 gün ve E:2012/417 K:2013/151 sayılı
kararında “…Davalılar tüzel kişi olup, kural olarak, işlem ve eylemleri
kamusal nitelik taşır. Olayda davalıların yasa ile kendisine verilmiş
bulunan görevleri yerine getirmediği ileri sürülmüştür. Görevin hiç veya
gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin
hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı; İdari yargılama Usulü
Yasası’nın 2/1-b maddesi gereğince İdare’ye karşı idari yargı yerinde tam
yargı dava açılması gerekir…” şeklinde gerekçe gösterilmek suretiyle dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiştir. Adli yargıda verilen
görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez aynı istemle 17.06.2013 tarihinde İstanbul Belediye Başkanlığı
aleyhine idari yargıda dava açmıştır.
İSTANBUL
4. İDARE MAHKEMESİ: 09.07.2013 gün ve E:2013/1411 K:2013/1371 sayılı
kararında “…davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun yukarıda
belirtilen 10. maddesi ile davalı idareye verilmiş görev, yetki ve
sorumlulukların gereği gibi yerine getirilmediğinden bahisle açıldığı ve bu
doğrultuda 2918 sayılı Kanun’dan doğan sorumluluk davası kapsamında
bulunduğu ve aynı Kanunun yukarıda yazılı 110. Maddesi hükmü uyarınca
davanın görüm yerinin adli yargı olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim,
22/03/2013 tarihli ve 28595 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin E:2012/578 K: 2013/179 sayılı ve 04.02.2013
tarihli kararı da bu yöndedir…” denilmek suretiyle 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca davanın görev
yönünden reddine karar verilmiştir.
Görevsizlik
kararı davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi vekili tarafından 31.07.2013
tarihinde temyiz edilmiştir.
Davacının,
19.08.2013 tarihinde kayda giren dilekçesi ile de, verilen görevsizlik
kararları nedeniyle meydana gelen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesini
talep etmesi üzerine; İdare Mahkemesince, adli yargı dosyası istenilmiş;
dosyanın UYAP üzerinden gönderilmesinin ardından İdare Mahkemesince, UYAP
tan gelen adli yargı dosyası ile idari yargı dosyasının onaylı örneği
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, 2247
sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14.
maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmekte; bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında
ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Mahkememizce,
İstanbul 4. İdare Mahkemesine ait E:2013/1411 K:2013/1371 sayılı dosya
aslının görev uyuşmazlığına konu edilmesi nedeniyle Mahkemesinden istenmesi
üzerine; İstanbul 4. İdare mahkemesi 06.12.2013 gün ve E:2013/1411 sayı ile
verdiği cevabi yazıda “… Mahkememizce verilen 09.07.2013 tarih ve E:2013/1411
K:2013/1371 sayılı karar davalı idare İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili Av. C.A. tarafından 31.07.2013 tarihinde temyiz
edildiğinden, Mahkememiz kararı kesinleşmemiş olup, dava dosyası Danıştay
Başkanlığı’na gönderilecektir...” denildiğinden; söz konusu kararın
kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, görev uyuşmazlığına konu edilen kararlardan, İstanbul 4. İdare
Mahkemesi kararı kesinleşmediğinden, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2013/1792
KARAR NO : 2013/2000
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.D.
Vekili : Av.
B.Y.
Davalı :
Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av.
M.E. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil sırasında
maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı
yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini; bu nedenle davalı şirkette
çalıştığı sürelerde hak ettiği ek ücretleri alamadığı gibi şu anda
çalıştığı kurumda da kendisine eksik maaş verildiğini, bu şekilde zarara
uğratıldığını belirterek; düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin hatalı
olduğunun tespiti ile yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 40,00 TL ‘sinin, ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 15. İş Mahkemesi : 14.02.2012 gün ve 2011/356 Esas, 2012/252 Karar
sayılı kararı ile, benzer bir davada Danıştay 5. Dairesi’nin 22.08.2010 gün
ve 2010/88 Esas, 2010/4718 Karar sayılı kararı ile; 5473 sayılı Kanun
uyarınca öngörülen ek ödemelerin, çalışanın iş sözleşmesinin feshedildiği
tarihten önce yürürlüğe girmesi halinde, çalışanın bu ek ödemelerden
yaralanması gerektiğine hükmedildiğini, bu nedenle davacının davasının sübuta
erdiğini belirterek; davanın kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili
tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 27.04.2012 gün ve 2012/14985 Esas, 2012/14841 Karar
sayılı kararı ile;“…davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret
ve mali haklarını ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararlar getirtilmeli,
davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı
Kanunun Ek 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda
çalışan ve 399 sayılı KHK nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan
artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir.
Ayrıca
fark olduğu ve maaş nakil ilmühaberinin fark ücrete göre düzenlenmediği
tespit edildiği takdirde, maaş nakil ilmühaberinin gerçek ödenmesi gereken
ücrete göre düzenlenmesi gerektiğinden tespitine de karar verilmesi
gerekir. Eksik inceleme ile yazılı şekildi verilmesi hatalıdır.
Temyiz
olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA,..”
denilerek mahkemece verilen kabul kararı bozulmuştur.
Ankara
15. İş Mahkemesi bozma ilamına uyarak yargılama yapmıştır.
Ankara 15. İş Mahkemesi; 26.03.2013 gün ve 2012/416 Esas, 2013/188 Karar
sayılı kararında özetle; talep konusu uyuşmazlıkların kapsadığı dönem
açısından davacının memur olarak 657 sayılı Yasaya tabi olmak üzere çalıştığı
ve statü hukukuna tabi memur olması bakımından, uyuşmazlığın çözüm yerinin
idari yargı yeri olduğu gerekçesiyle, HMK 114/1-b maddesi göz önüne
alınarak aynı yasanın 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar
vermiş, kararın verildiği 26.03.2013 tarihli celseye davalı vekili
katılmamış ve kendisine mahkeme kararının tebliğine ilişkin evraka dosya
kapsamında rastlanmamıştır.
Davacı vekili,
bu kez hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptal edilerek
dava konusu artış ve zamların eklenmesi sureti ile yeniden düzenlenmesi;
eksik bildirim nedeni ile davacının uğradığı zararların tespiti ve ödenmesi
gereken tarihler itibari ile işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemleri ile idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 4. İdare Mahkemesi: 18.11.2013 gün ve 2013/725 sayılı ara kararı ile
işlemin tesis edildiği tarihte davalı kurumun, kamu kurumu niteliği kalmadığını,
bu nedenle davaya adli yargı mercilerince bakılması gerektiğini belirterek;
mahkemelerinin görevine girmeyen ve adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık Mahkemesi
kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına
varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükme bağlanmış,
aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Mahkememiz
gönderilen idari yargı dosyası içinde bulunan Ankara 15. İş Mahkemesi’nin
26.03.2013 gün ve 2012/416 Esas, 2013/188 Karar sayılı dosyasında yapılan
inceleme neticesinde; mahkemenin 14.02.2012 gün ve 2011/356 Esas, 2012/252
Karar sayılı ilk kararı ile davanın kabulüne hükmettiği, kararın davalı
vekilince temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 27.04.2012 gün ve
2012/14985 Esas, 2012/14841 Karar sayılı kararı ile; yeterli inceleme
yapılmadan karar verilmesi gerekçesi ile mahkeme kararını bozduğu, bozma
ilamına uyan 15. İş Mahkemesi’nin 26.03.2013 gün ve 2012/416 Esas, 2013/188
Karar sayılı ikinci kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verdiği, kararın verildiği 26.03.2013 tarihli celseye davacı vekilinin
katıldığı, davalı vekilinin ise katılmadığı gibi gerekçeli kararın
kendisine tebliğ edildiğine dair dosya içinde bir bilgi ya da tebligat
evrakı da bulunmadığı tespit edilmiştir.
Olayda,
İdare Mahkemesince, görevli merciin belirlenmesi için Mahkememize
başvurulmasına karşın, iş mahkemesinin görevsizlik kararı davalı vekiline
tebliğ edilmemiş ve bu nedenle kesinleşmemiş olup, ortada adli yargı yerine
ait kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasanın
19. maddesinde öngörülen “kesin ve kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine”
koşulu gerçekleşmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasanın 19. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasanın 19. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan Ankara 4. İdare Mahkemesinin 18.11.2013 gün ve 2013/725
Esas sayılı BAŞVURUSUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2013/1803
KARAR NO : 2013/2011
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 1-Hukuk
uyuşmazlıklarında, adli yargı yerince görevsizlik kararı verildikten sonra,
dava dosyası gönderilmekle idari yargı yerinde dava açılmış sayılmayacağı;
2- 2247
sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
J.M.
Vekili :
Av. I.Ç.
Davalı :
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
O L A Y
: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Diyarbakır Çalışma ve İş Kurumu İl
Müdürlüğünün 22.1.2013 gün ve …37490 sayılı kararıyla, Protestan
Kilisesinde izinsiz ve kaçak olarak çalıştırıldığı nedeniyle, davacı adına
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un 21/3. maddesi
uyarınca 679,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
DİYARBAKIR
4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 10.5.2013 gün ve D.İş No:2013/200, D.İş K:2013/200
sayıyla; 5510 sayılı Kanun’un 101. maddesine göre idari para cezasına karşı
açılan davada iş mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
DİYARBAKIR
1. İŞ MAHKEMESİ: 17.7.2013 gün ve E: 2013/1 D.İş, K:2013/1 sayıyla;
İdarenin eylem ve işlemlerine karşı görevli yargı yerinin idari yargı
olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekilinin istemi üzerine, dava dosyası 20.8.2013
gün ve D.İş:2013/1 sayılı yazı ile Diyarbakır Nöbetçi İdare Mahkemesine
gönderilmiştir.
DİYARBAKIR 3. İDARE MAHKEMESİ: 25.9.2013 gün ve
E:2013/2380, K:2013/1512 sayıyla; 4817 sayılı Kanun’da idari para cezasına
karşı başvuru yolu düzenlenmediğinden Kabahatler Kanunu’na göre davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu nedeniyle ve Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin benzer kararlarına dayanılarak, davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekilinin, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi’ne verdiği dilekçe ile, Diyarbakır
4. Sulh Ceza Mahkemesi, Diyarbakır 1. İş Mahkemesi ve Diyarbakır 3. İdare
Mahkemesi kararları arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep
etmesi üzerine, dava dosyası Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddi gerektiğine
ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir” ve 15. maddesinde “Olumsuz görev
uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargı
merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra, ceza davalarında doğrudan
doğruya diğer davalarda ise taraflardan birinin istemi üzerine, ilk
görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin
edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin
belirlenmesi istenir” denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine
uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına
yer verilmiştir.
Öte
yandan; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler”
başlıklı 20.maddesinin 1.fıkrasında; “ (1)
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin,
bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna
başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna
başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki
hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya
da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu
mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.” hükmüne yer verilmiş;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların
açılması' başlıklı 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılması öngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde; çözümlenmesi
Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve
askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz
gün içinde görevli mahkemelerde dava açılabileceği hükme bağlanmış; Yasanın
“İlk inceleme üzerine verilecek
karar” başlıklı 15.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1.
(Değişik bent: 05/04/1990 - 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi
mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda
kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve
askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari
yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye
açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının
görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, (…) karar verilir”
denilmiştir.
Dosyanın,
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca incelenmesinden:
Hukuk
uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın
görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili
mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler
arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı H.M.K’nın 20. (1086
sayılı H.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’ nun 15.
maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “görev” kuralları,
aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin
düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan
mahkemeye dava dosyasının gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme
bulunmamaktadır.
Göreve
ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmiş
olması farklı sonuçlar doğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümü esasına göre
verilen görevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevli mahkemeye
gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede
açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin
uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu
bulunmaktadır.
Olayda, davacı vekili tarafından, idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış
bir dava bulunmadan, Diyarbakır 1. İş Mahkemesi’nce yazı ekinde dava dosyası
Diyarbakır Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmiş ve idari yargı yerince, kendisine gelen adli yargı
yerine ait dava dosyası üzerinden inceleme yapılarak görevsizlik kararı verilmiş
olup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9. maddelerinde
öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
2247
sayılı Yasa’nın 15. maddesine göre, olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava
dosyalarının, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın
kesinleşmesinden sonra, hukuk davalarında taraflardan birinin istemi üzerine
ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin
edilerek, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi ve görevli yargı merciin
belirlenmesinin istenmesi gerekmektedir. Ancak, başvuru koşullarının
incelenebilmesi için öncelikle, yargı yerinde usulüne göre açılmış bir dava
bulunması gerektiği tartışmasızdır.
Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesinin 14.10.2008 tarihli Mesutoğlu
–Türkiye kararında (Başvuru No: 36533/04); asliye hukuk mahkemesine açılan
tazminat davasında bu mahkemece davanın görev yönünden reddine,
başvuranların kararın kesinleşmesinden itibaren 10 gün içinde dava açmaları
halinde dava dosyasının yetkili idare mahkemesine gönderilmesine karar
verildiği, davacıların öngörülen sürede başvurmaları üzerine yine bu
mahkemece dava dosyasının ilgili idare mahkemesine gönderildiği, İdare
Mahkemesince de mahkemelerine İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre
davacılar tarafından açılan bir davanın mevcut olmadığı gerekçesiyle
davanın usulden reddedildiği, temyiz edilen bu kararın Danıştay’ca
onandığı, davacıların adil yargılanma haklarının ihlali iddiasıyla Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM’ne) başvurdukları, AİHM 2. Dairesince
yapılan incelemede ise davanın somutunda İdari Yargılama Usulü Kanununun 9
uncu maddesinin uygulamasının çok katı biçimde ve aşırı şekilci
gerçekleşmesi nedeniyle, başvuranların mahkemeye erişim haklarını ve
dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 6/1 nci maddesinin
ihlal edildiği sonucuna varıldığı görülmektedir. Mahkememizce konuya
ilişkin idari yargı içtihatları üzerinde yapılan araştırmada; Danıştay 6.
Dairesi uygulamasında AİHM’nin temas edilen kararına işaretle, Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevsizlik kararı sonrası davacının 30 günlük süre içerisinde
başvurarak dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesini talep etmesi
halinde, Asliye Hukuk Mahkemesine yaptığı başvuru tarihinin görevli İdare
Mahkemesine başvurma tarihi olarak kabulü gerektiğinin belirtildiği
anlaşılmaktadır. (Dnş. 6. D.nin 27.9.2012 tarih ve E.2012/4525, K.2012/4622
sayılı kararı.) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31.5.2007 tarih ve
E.2006/4713,K.2007/1302 sayılı kararında ise “… ilgililerin süresi içinde
adli yargı yerine verdikleri ve dosyanın idari yargı merciine gönderilmesi
istemini içeren dilekçelerin ‘dilekçe reddi’ kararı verilerek dava
dilekçesi durumuna getirilmek suretiyle işin esasının incelenmesine
geçilmesi hukuken olanaklı ise de, adli yargı yerinin kendiliğinden dava
dosyasını idari yargı yerine göndermesi halinde, dosya mahkemenin esasına
kaydedilerek davanın incelenmesine geçilemeyecektir. Davada davacının
yazılı bir istemi olmaksızın doğrudan idari yargı merciine dosyanın 2577
sayılı Yasanın 9/1. maddesi hükmü karşısında esasa kaydedilmeyerek veya
esasa hataen kaydedilmiş ise dosya kaydının kapatılarak mahkemesine iadesi
gerekmektedir…” denilmektedir.
Davanın
somutunda, Diyarbakır 1. İş Mahkemesince verilen görev yönünden red kararı, davacının istemi üzerine Diyarbakır 3. İdare Mahkemesine gönderilmiş; ancak bu
mahkemece usulü yönden bir karar (dilekçe reddi) verilmeyip, doğrudan görev
yönünden red kararı verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 3. ve 9. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde bizzat dava
açma, davacıların uymak zorunda olduğu emredici bir hüküm olduğu gibi, 492
sayılı Harçlar Kanununun ilgili hükümleri ve tarifeleri gereğince böyle bir
davanın harca tabi olduğu izahtan varestedir. İlgili mevzuatında gerekli
değişiklik yapılmadığı sürece, bu yasal yükümlülüklerin ihmali ve Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesinin anılan kararının Mahkememizce doğrudan
uygulanması suretiyle, benzer bütün davaların bu şekilde sonuçlandırılması
mümkün görülmemiştir.
Bu
durumda, ortada idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış bir
dava bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 15. maddesinde öngörülen
koşullar gerçekleş-memiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan başvurunun,
aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın
27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013 gününde Üye Nurdane TOPUZ’un KARŞIOYU
ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1.
maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile
görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup
görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir" ve 27. maddesinde,
“Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan
veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder" denilmiştir.
Öte
yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinin birinci
fıkrasında(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.), “İdari davalar, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılır" ve 9. maddesinin birinci fıkrasında(Değişik:
5/4/1990 - 3622/2 md.), “Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi
mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerine
açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki
kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli
mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya,
idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir"
hükmü yer almıştır.
Olayda,
adli yargı yerince yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilen dava
dosyası davacı vekilinin istemi üzerine idari yargı yerine gönderilmiş ve
bu yargı yerince, adli yargı yerine ait dava dosyası üzerinde inceleme
yapılarak davada adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı verilmiş olup, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 ve 9. maddelerinde
öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerinde açılmış bir dava
bulunduğundan sözetmek mümkün değildir.
Durum
böyle olmakla birlikte, İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre yapılan usule
aykırılığın 2247 sayılı Kanunun 27. maddesi kapsamında incelenemeyeceği, bu
hususun Uyuşmazlık Mahkemesi’nin görev ve yetkisi dışında kaldığı,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının varlığı
kabul edilerek çözüme kavuşturulmasının dava ekonomisine ve Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygun düşeceği, bu nedenle görev uyuşmazlığının
esası incelenerek görevli yargı yerinin belirlenmesi gerektiği oyu ile
karara katılmıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2013/1630
KARAR NO : 2013/1843
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen yönteme uygun bulunmayan
BAŞVURUNUN aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar : 1- N.G., 2- R.B., 3- F.G., 4- H.G., 5-
H.G., 6- N.K., 7- A.K., 8- M.A.T., 9- M.T., 10-N.T., 11-G.A., 12-S.G., 13-N.Ç.,
14-M.B., 15-A.V., 16-B.V., 17-M.Ö., 18- H.Ö.,
19-M.Ö., 20-R.B., 21-M.G., 22-Z.G.,
23-Y.G., 24-M.G., 25-S.G., 26-S.G., 27-S.İ.,
28-S.A., 29-M.G., 30-A.G., 31-Ş.A., 32
S.G., 33-A.Ö., 34-R.B., 35- K.B.
Vekili : Av. B.E.Ö.O.
Birleşen Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:
2012/176 sayılı dosyası nedeniyle:
Davacı : A.T.
Vekili : Av. B.E.Ö.O.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
2- Sincan
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.D.
O L A Y : Davacı N.G. ve arkadaşları vekili, 4.10.2012
günlü dava dilekçesinde, Ankara İli, Sincan İlçesi, Yenikent Beldesi İmar
1666 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında Pazar yeri olarak ve
1575 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın ise imar planında oyun yeri olarak
ayrıldığını; müvekkillerin bu taşınmazların hissedar olarak malikleri
olduğunu; taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
5.000,00- TL tazminatın yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle Sincan 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin E: 2012/5 sayılı dosyasında dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
6.2.2012 günü mahkeme kayıtlarına giren dilekçesi ile, HMK 116. maddesi
uyarınca ilk itirazlardan Yetki, Tahkim ve İş Bölümü itirazında bulunmuş,
davanın reddini talep etmiştir.
Davalı Sincan Belediye Başkanlığı vekili ise süresi
içerisinde verdiği 22.2.2012 günlü dilekçesi ile, davanın görüm ve çözüm
yerinin İdare Mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
SİNCAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 10.4.2012 gün ve E:
2012/5 sayı ile, HMK 2. maddesi gereğince mal varlığına ilişkin, tazminat
talepli davada davalılardan Sincan Belediye Başkanlığı’nın görev itirazında
bulunduğu, ancak tüm dosya kapsamından mahkemelerinin görevli olduğu
yolunda karar vermiştir.
Davacı A.T. vekili ise; 8.10.2012 günlü dava dilekçesi
ile, yine aynı taşınmazlara ilişkin olarak yine fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 29,695,00 TL tazminatın
yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle Sincan 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2012/176 sayılı dosyasında dava açmış, dosyanın Sincan 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E: 2012/5 sayılı dosyası ile birleştirilmesini
talep etmiştir.
Sincan Belediye Başkanlığı vekili, 17.10.2012 tarihli,
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili de 18.10.2012 tarihli süresi
içerisinde verdikleri dilekçede davanın görüm ve çözüm yerinin İdare
Mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.12.2012 gün ve E:
2012/176 sayı ile, mahkemelerinin yetkili olduğu, yetki itirazının mevcut
olmadığı, ön inceleme aşamasının tamamlandığı anlaşılmakta HMK 143. ve
devamı maddeleri gereğince tahkikat aşamasına geçilmesine karar
verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
(13.12.2012 günlü) verdiği dilekçede mahkemelerinin E: 2012/176 sayılı
dosyasında kayıtlı davada ilk celsede ileri sürülen görev itirazlarının
11.12.2012 günlü duruşmada zımnen reddedildiğini ileri sürmüş, dosyanın
Danıştay Başsavcılığına gönderilmesini talep etmiştir.
Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesi: 17.12.2012 gün ve
E:2012/176, K: 2012/140 sayı ile, (1. celsede) açılan davanın Sincan 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/5 esas sırasında kayıtlı dava dosyası ile
HMK’nun 166/1 maddesi gereğince birleştirilmesine, esasın bu şekilde
kapatılarak yargılamanın Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/5 esas sırasında
kayıtlı dava dosyası üzerinde yürütülmesine karar vermiştir.
Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 20.12.2012 gün ve E:
2012/5 sayı ile, Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/176 esas sayılı
dosyasının işbu dava dosyası ile birleştirilmesine karar verildiğinin
görüldüğü, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, Sincan
4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2012/176 esas sayılı dosyasına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yönünde 13.12.2012 tarihinde dilekçe verdiklerini,
ilgili mahkemece görev yönünden yaptıkları itirazlarının reddedildiğini,
yasal gereğinin yapılmasının istenildiğini tutanağa başladıktan sonra,
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin Danıştay
Başsavcılığına göndermek için birleşen dava dosyasındaki olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yönündeki talebi hakkındaki 13.12.2012 günlü
dilekçesi ile ilgili Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 12-13. maddeleri
gereğince yasal tebligatların yapılmasına karar vermiş, dosya örnekleri
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI:
Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilince, Sincan 4. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 11.12.2012 gün ve E: 2012/176 sayılı dosyasında olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yapılan başvuru kabul edilerek,
davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir
idari işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin
gereği olduğu, bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde
“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan
taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava
açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın
2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi
gerektiği, Danıştay Başsavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasında, “Görev uyuşmazlığı
çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada
ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanun
sözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden
istenmesidir.” denilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, “Yetkili
Başsavcı veya Başkanun sözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan
Yasa maddesine göre, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılabilmesi için, görev
itirazının hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda yapılmış olması ve
mahkemece davada görevli olduğuna karar verilmiş bulunması gerekeceği
açıktır.
Olayda
Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2012/176 sayılı dosyasında, Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazı mahkemenin ilk
celsesinden önce yapılmış olmakla 10. maddenin ikinci fıkrasının öngördüğü
koşullardan biri gerçekleşmiş ise de, Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesince
görev itirazının reddedildiği ya da davada görevli bulunduğu yolunda
herhangi bir karar verilmemiş olduğundan olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
için aranan diğer koşul gerçekleşmemiştir.
Nitekim,
Sincan 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.12.2012 günlü ilk celsesinde
verilen kararda görev itirazının reddine ya da mahkemelerinin görevli
olduğu yönünde bir ibareye değinilmediğine göre ve Yasada bir süre
öngörülmemiş bulunması karşısında davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin başvuru dilekçesinde öne sürdüğü “mahkemece görev itirazının
11.12.2012 tarihli duruşmada zımnen reddedildiği” yolundaki iddianın
kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen yönteme uygun bulunmayan başvurunun, aynı Yasa’nın 27.
maddesinde yer alan “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler;
yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder.”
kuralı uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
yönteme uygun bulunmayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2013/1726
KARAR NO : 2013/1937
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN,
aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- A.O.Ö., 2- Z.Ö., 3- A.D., 4- H.Ö., 5- H.Ö., 6- A.Ö.
Vekilleri
: Av. H.K. - Av. B.K.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. B.E.
O L A Y : Davacılar vekili,
İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği ve sair mevzuat gereğince dere mutlak
koruma alanında kalan, anılan mevzuatla kısıtlanan, tasarruf imkanı
bulunmayan ve kamulaştırmasız el konulan taşınmazın bedelinin tespiti;
tespit edilen tutarın tamamının, dava tarihinden itibaren işleyecek avans
faizi ile birlikte tahsili ile müvekkilleri adına olan mülkiyet kaydındaki
hisselerin iptali ile davalı adına tescili istemiyle 15.10.2012 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili, 28.11.2012 tarihli cevap dilekçesinde; hazır
olduğu 29.3.2013 tarihli ön inceleme duruşmasında; yine hazır olduğu
14.5.2013 tarihli duruşmada görev itirazında bulunmamış; nihayet, 16.7.2013
tarihinde yapılan duruşmada, uyuşmazlığın idari yargının görevine
girdiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
ÇATALCA
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.7.2013 gün ve E:2012/548 sayı ile, davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İdare vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
22.7.2013 tarihinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; bu tanıma göre; idarelerin 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve bu kanun uyarınca çıkarılan
yönetmelikle getirilen kısıtlamalar, 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem";
bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları
bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; her ne kadar,
uyuşmazlık konusu parselin eğitim tesisi alanı olarak ayrılmış olması öne
sürülerek taşınmazın davacılara ait hissesinin bedelinin tazminat olarak
ödenmesi istemiyle açılan davada, davanın hukuksal dayanağı olarak,
kamulaştırmasız el atma gösterilmiş ise de; davacıların mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamanın, yukarıda açıklandığı üzere, genel ve düzenleyici
işlem olan imar planında taşınmazın eğitim tesisi alanı olarak
gösterilmesinden ve bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından kaynaklandığında ihtilaf bulunmadığından, bu
kısıtlama ve hareketsizlikten doğan zararın da idari işlem ve eylemden
kaynaklandığının kabulünün gerektiği; bu bakımdan; davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b)
bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan
21'inci maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve
resmi kuramlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, davanın, taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013
günlü toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma;
adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen
görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü
tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden
istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek
görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık
Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı
merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına
bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş
ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı
itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez” denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmiştir.
Olayda, Çatalca
1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada, Davalı idare vekili tarafından, gerek 28.11.2012 tarihli cevap dilekçesinde;
gerekse de hazır olduğu 29.3.2013 tarihli ön inceleme ve 14.5.2013 tarihli
duruşmalarda görev itirazında bulunulmadığı; ancak bu tarihlerden sonra
16.7.2013 tarihinde yapılan duruşmada, uyuşmazlığın idari yargının görevine
girdiğinden bahisle görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda; Davalı İdare vekili tarafından, Çatalca 1.Asliye
Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada, (en geç) birinci oturumdan sonra
yapılan görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan
başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, anılan Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2013/1861
KARAR NO : 2013/2047
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’da Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı kanun yolları
öngörülmediğinden, incelenme yeteneği bulunmayan yargılamanın yenilenmesi
yolundaki BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Yargılamanın
Yenilenmesini İsteyen : H.T.
Vekili : Av. H.S.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Ö.
1.TALEPLER:
Davacı vekili mahkememize hitaben yazdığı, 13.12.2013
tarihli yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçesinde özetle, Mahkememizin
07.10.2013 gün ve 2013/1341 Esas, 2013/1502 Karar sayılı kararı ile, 27793
Ada 7 Parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından fiilen el atılmaması
nedeni ile, davada idari yargının görevli olduğuna karar verilerek, Ankara
8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.04.2013 gün ve 2013/74 Esas sayılı görev
itirazının reddine ilişkin kararının kaldırılmasına karar verildiğini;
ancak mahkemece, dosyanın görev uyuşmazlığı çıkarılması istemi ile
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesinden sonra, Ankara 8. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce yargılamaya devam edildiğini, mahallinde keşif yapıldığını ve
rapor alındığını, dilekçe ekinde sunulan 26.06.2013 gün ve 2013/74 Esas
sayılı Bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığının
belirlendiğini, Danıştay Başsavcılığı’nca, mahallinde keşif yapılıp, durum
tespit edilemeden olumlu görev uyuşmazlığı çıkartıldığını ve Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce bu kapsamda değerlendirme yapıldığını belirterek; 24.06.2013
gün ve 2013/74 Esas sayılı bilirkişi raporunun, 2577 sayılı İYUK’nun 53/1-a
maddesi kapsamında yeni delil kabul edilerek, yargılamanın yenilenmesi ve
davada adli yargının görevli olduğuna karar verilmesi istemi ile
mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili mahkememize sunduğu 17.12.2013 tarihli
cevap dilekçesinde özetle; yargılamanın yenilenmesi istenilen kararın
kesinleşmiş bir karar olması gerektiğini, oysa iadesi istenilen kararın
henüz kesinleşmediğini belirterek, yargılamanın yenilenmesi talebinin
reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.YARGILAMANIN YENİLENMESİ TALEBİNE KONU KARAR:
Mahkememizin 07.10.2013 gün ve 2013 / 1341 Esas, 2013 /
1502 Karar sayılı kararı.
Anılan
Mahkeme Kararı ile buna esas dosyada yapılan inceleme neticesinde; davacı
H.T.vekili tarafından, hisseli şekilde maliki bulunduğu 27793 ada, 7 parsel
sayılı taşınmaza fiilen el atıldığı iddiası ile davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı aleyhine tazminat davası açıldığı; dosyanın, Ankara 8.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/74 Esasına kaydedildiği, davalı Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin süresinde sunduğu dilekçesi ile
görev itirazında bulunduğu; itirazın mahkemenin 17.04.2013 gün ve E:2013/74
sayılı kararı ile reddine karar verildiği, bunun üzerine davalı vekilinin
talebi üzerine Danıştay Başsavcılığı tarafından olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasına ve görevli yargı yerinin belirlenmesi istemi ile dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği, bu başvurunun
17.6.2013 tarihinde Mahkememiz kayıtlarına geçtiği, davacı vekilinin
Mahkememiz kayıtlarına 20.8.2013 ve 26.9.2013 tarihlerinde geçen
dilekçelerle dava konusu 7 nolu parsele ilişkin fiili el atmanın söz konusu
olduğunu, sunduğu bilirkişi raporunun da bunu teyit ettiğini belirterek, bu
durumun dikkate alınması isteminde bulunduğu, dosyanın mahkememiz
kayıtlarına girmesi tarihinden sonraki bir tarihte alınan ve mahkemesince
Mahkememize iletilmeyen bilirkişi raporuna itibar edilmeyerek,
Mahkememizin;
“…olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar
planında “Park ve Spor Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ve taşınmazın davalı adına tesciline ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerektiği…” şeklindeki gerekçesi ile Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılmasına
karar verdiği anlaşılmıştır.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in yargılamanın yenilenmesi
talebinin kabulü gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada
başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247
sayılı Yasa gereğince yapılan incelemeye göre; davacının talebinin
Yargılamanın Yenilenmesine ilişkin olduğu, davacının mahkememize sunduğu
2013/74 sayılı esas numaralı rapor ile yargılamanın 2577 sayılı Yasa’nın
53. Maddesi gereğince yenilenmesine ve mahkememizin 07.10.2013 Gün ve 2013
/ 1341 Esas, 2013 / 1502 Karar sayılı kararının kaldırılması ile sunulan
belge dikkate alınarak davada adli yargının görevli olduğuna hükmedilmesini
talep ettiği anlaşılmıştır.
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 18. Maddesinde; “Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi
yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık
Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle
öbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden
incelenmesine başlanacağı güne kadar durur./Şu kadar ki, Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere
altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye
devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık
Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak
zorundadır./Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya
bakmanın ertelenmesi istenemez.” şeklindeki düzenleme ile hakkında
Danıştay Başsavcılığı’nca olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılmasına karar
verilen dosya hakkında yargılama yapan ilk derece mahkemesinin, görev
uyuşmazlığı sorunu çözülünceye kadar davanın görülmesini geri bırakması
zorunluluğu düzenlenmiştir.
Dosya kapsamında yapılan inceleme
neticesinde; davalı vekilinin görev itirazının reddedilmesi üzerine
18.04.2013 tarihinde görev uyuşmazlığı çıkartılması talebinde bulunduğu,
Danıştay Başsavcılığı’nca 04.06.2013 tarihinde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasına karar verildiği ve 17.06.2013 tarihinde mahkememize geldiği
2247 Sayılı Kanunun işaret edilen 18. maddesinin amir hükmü uyarınca işten
el çekmesi ve yargısal faaliyette bulunmaması gerekirken, bu tarihten sonra
mahkemece 24.06.2013 tarihli raporun alındığı; ancak, mahkemesince
dosyamıza intikal ettirilen herhangi bir belge bulunmadığı anlaşılmıştır.
Aynı parsele ilişkin bir başka
hissedarın davasında görev ihtilafı ile ilgili olarak Mahkememizin
30.09.2013 gün ve 2013/1226 Esas, 2013/1354 Karar sayılı kararında, dava
konusu taşınmaza fiilen el atıldığı gerekçesi ile adli yargının görevli olduğuna
karar verilmiş ise de; söz konusu karara dayanak olarak 3 raporun
gösterildiği, bunlardan ilkinin Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin
E:2008/182 sayılı dosyasına gönderilen 27793 ada 5 (eski 2) parsele ilişkin
bilirkişi raporu olduğu ve bu raporda, davaya konu 27793 ada 5 (eski 2)
parsel sayılı taşınmazın değişik yerlerinden yol geçirilerek asfalt
döküldüğünün belirtildiği; ikinci raporun Ankara 4.Asliye Hukuk
Mahkemesi'nin E:2009/45 sayılı dosyasına gönderilen 27793 ada 5 (eski 2)
parsele ilişkin rapor olduğu ve bilirkişi raporunda, davaya konu 27793 ada
5 (eski 2) parsel sayılı taşınmazın bir kısmında futbol ve basketbol
sahaları oluşturulduğunun belirtildiği; son raporun ise Ankara 21. Asliye
Hukuk Mahkemesi'nin E:2008/189 sayılı dosyasına gönderilen 27793 ada 5
(eski 2) parsele ilişkin rapor olduğu ve raporda taşınmazın üzerinde
tesviye çalışmalarının yapıldığı, yeşil alan çalışmalarına başlanıldığı,
yağmur suyu ve kanalizasyon büzlerinin döşenmekte olduğu, bir kısmında
futbol ve basketbol sahalarının oluşturulduğunun belirtildiği, söz konusu
raporlarda 27793 Ada 5 parselin bir bütün olduğu ve henüz imar çalışması
neticesinde bir ifrazın gerçekleşmediği; mahkememize yeni delil olarak
sunulan bilirkişi raporunun ise, 2013/74 Esas sayılı dosyada Ankara 8.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan keşif sonrası alınan 24.06.2013 tarihli
rapor olduğu, bu raporda 27793 Ada 5 parselden ifrazen oluşan 27793 Ada 6
parsele fiilen müdahale edildiği, 27793 Ada 7 ve 8 parsellere ise taşınmaz
üzerine hafriyat dökülmek sureti ile iş makinelerinin çalışmasının devam
ettiğinin, bu şekilde taşınmaz malikinin tasarruf imkanının kalmadığının
belirtildiği; ancak, rapora ekli dava konusu taşınmaza ilişkin
fotoğraflardan taşınmaz üzerinde imar planı amacına uygun bir yapı ve tesisin
bulunmadığı, üzerinde park ve spor alanı bulunan parselin 27793 Ada 6
parsel olduğu; sonuç olarak her iki dosyada dayanılan belgelerin farklı olduğu
tespit edilmiştir.
Nitekim, davacı vekili tarafından
mahkememize ibraz edilen yargılamanın yenilenmesi dilekçesine ekli, Ankara
19. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/72 Esas sayılı dosyasında alınan 01.12.2013 tarihli bilirkişi raporunda;
dava konusu alan üzerinde herhangi bir tesis veya park vb bulunmadığının
bildirildiği, dava konusu taşınmazın henüz düzenlemeye alınmamış olsa da
düzenlemenin devamı niteliğinde olduğunun belirtildiği; görüldüğü üzere,
pek çok hissedarı olan aynı parsele ilişkin birbiri ile çelişkili bir çok
raporun bulunması karşısında, her bir dosyada dayanılan raporun niteliği
itibari ile farklı sonuca varılmasının kaçınılmaz olduğu, raporlar arasında
oluşan çelişkinin giderilmesi ve raporların dosyanın esasına uygunluğunun
denetlenmesi görevlerinin, temyiz incelemesinin konusunu oluşturduğu ve bu
görevin 2247 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtilen Mahkememiz görevleri
arasında sayılmadığı anlaşılmaktadır.
Yargılamanın yenilenmesi istemine
gelince;
2247
sayılı Yasa’nın 29. maddesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi Bölümlerinin ve Genel
Kurulun kararlarının kesin olduğu hükme bağlanmış; Yasa’da bu kararlara
karşı kanun yolları öngörülmemiştir.
Hukukumuzda
yargılamanın yenilenmesi; maddi anlamda kesin hükmün ortadan kaldırılmasını
ve daha önce esası kesin hükme bağlanmış olan bir dava hakkında yeniden
yargılama ve inceleme yapılmasını sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur.
Yargılamanın yenilenmesi, davanın esasını hükme bağlayan mahkemeden
istenilebilmekte ve bir dava olarak kabul edilmektedir.
2247
sayılı Yasa’da kanun yolları öngörülmediği gibi, görev uyuşmazlıkları bir
dava olmadığına göre yargılamanın yenilenmesi müessesesinin olayımızda
yorum yoluyla kıyasen uygulanmasına da hukuki olanak bulunmamaktadır.
Nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 1.3.2004 tarih ve E:2003/78-2,
K:2003/74-2 sayılı kararında da bu hususa işaret edilerek, ilgililerince
yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin incelenme yeteneğinin
bulunmadığı gerekçesiyle reddi yoluna gidilmiştir.
Açıklanan
nedenlerle, incelenme yeteneği bulunmayan başvurunun reddi gerekmektedir.
SONUÇ :
Davacı vekilinin YARGILAMANIN YENİLENMESİ TALEBİNİN REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
III-2247 SAYILI KANUN’UN 10.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMLU GÖREV UYUŞMAZLIĞI ÇIKARMA) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/23
KARAR NO : 2013/1753
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacı sendika tarafından, davalı Belediye ile Bem-Bir Sen arasında
imzalanan sosyal denge sözleşmesinin bazı maddelerinin iptali istemiyle
açılan davanın İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Türk Yerel Hizmet Sen.
Vekili :
Av. N.K.
Davalı : Fatih Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.Ö.
O L A Y : Davacı sendika
vekilince dava dilekçesinde, Bem Bir Sen ile davalı Belediye Başkanlığı
arasında 16.8.2011 tarihinde Sosyal Denge Sözleşmesi imzalandığı; Sosyal
Denge Sözleşmesinin 6/a, 23/2., 24/1., Geçici 1/2. maddelerinin açıkça
hukuka aykırı olduğu; dayanışma aidatı ödemek suretiyle sosyal denge
sözleşmesinden yararlanılabileceği; dayanışma aidatı miktarının üyelik
aidatının üçte ikisi olduğu; sendikalara üye olmayan işçi-memurların toplu
sözleşme haklarından faydalanabilmesi için toplu sözleşme yapmaya yetkili
sendikaya dayanışma aidatı ödediği; Kamu Görevlileri Toplu Sözleşme Kanun
Tasarısı üzerinde çalışıldığı ve tasarıya göre, dayanışma aidatı miktarının
üyelik aidatı kadar olacak şekilde karara bağlandığı ve tarafların
uzlaştığı; bu rakamın hakkaniyete adalete, kamu yararına ve sendikal
faaliyetlere uygun olduğu; yapılan son Anayasal değişikliklerle kamu
görevlilerinin toplu sözleşme yapma hakkına kavuştuğu dikkate alındığında,
sürekli olarak sıkıntı veren Dayanışma aidatı üzerinde tarafların “miktar”
üzerinde uzlaşmaya varması ve bu uzlaşmanın herkes için geçerli olması,
herkesi bağlamasının Anayasa’nın ruhuna uygun düşeceği; yapılan bu
sözleşmenin dayanışma aidatı yönünden haksız rekabeti öngördüğü; üyeleri
istifa etmeye zorladığı; ve sendikal faaliyetlere sekte vurduğu öne
sürülerek, dava konusu sözleşme maddelerinin iptalinin hakkaniyet, adalet
ve kamu yararı gereği olduğu nedeniyle iptaline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açılmıştır.
Davalı idare vekilince süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, sözleşmenin akdedildikten sonra yasa gibi hukuki sonuç doğurduğu;
emredici hüküm haline geldiği; sözleşme hükümlerinin ancak tarafların
iradesi ile değişebileceği ve sözleşme hükümlerinden bazı hükümlerin iptali
için ancak adli yargıda dava açılabileceği ileri sürülerek, görev
itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 26.4.2012 gün ve
E:2011/1700 sayı ile, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinden söz ederek,
Belediye Başkanlığı ile Sendika arasında Sosyal Denge Sözleşmesi
imzalandığı, davacı tarafından ise Belediye Başkanlığı ve Sendika arasında
imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinin bazı maddelerinin iptalinin talep
edildiği, dolayısıyla sözleşmeyi imzalayanlar arasında özel hukuk
ilişkilerinden kaynaklanmakta olan bir uyuşmazlık söz konusu olmayıp üçüncü
bir sendika tarafından emeklilere de uygulanması yönünden sözleşmenin bazı
maddelerinin iptalinin talep edildiği ve bunların kamusal anlamda idari
işlem niteliği taşıdığı görüldüğünden idari yargının görev alanına girdiği
gereksiyle davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin adli yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine
dosya aslı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI:
İptali istenen, davaya konu sözleşmenin davalı idare ve
davacı sendika ile aynı iş kolunda faaliyet gösteren, üyeleri 657 sayılı
DMK kapsamında memur statüsünde olan, Belediye ve Özel İdare
çalışanlarından oluşan "Bem Bir Sen" sendikası arasında yapılmış
olan "Sosyal Denge Sözleşmesi” olduğu, bu sözleşmenin dayanağının ise,
Anayasanın 23/09/2010 tarihinde değiştirilen 53. maddesi, 12/06/1997 -
4275/1 md. ile Değişik 657 sayılı DMK'nun devlet memurlarına sendika kurma
hakkı tanıyan 22. maddesi ile, 12/07/2001 günü yürürlüğe giren 4688 tarihli
"Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu" ile bu kanun yerine yürürlüğe
giren, 07/11/2012 günlü RG yayımlanan 6356 sayılı " Sendikalar ve
Toplu İş Sözleşmesi Kanunu” olduğu, 4688 sayılı yasanın Amaç ve Kapsam
başlıklı 1. ve 2. maddelerinde, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal
ve mesleki hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için sendika
kurabilecekleri, bu sendikalarda görev alabileceklerinin düzenlendiği,
kapsamının ise; kanundaki yazımla, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerin
yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve
özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı
kuruluşlarda kamu iktisadi teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel
kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile
bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi
statüsü dışında çalışan kamu görevlilerini içine aldığı,4688 sayılı Kamu
Görevlileri Sendikası yasasının, sendikaların, çalışanların ekonomik
haklarından olmak üzere idare ile sosyal denge sözleşmesi adı altında
sözleşme yapabilmelerine olanak verdiği 04/04/2012-6289 S.K./22.md ile
değişik 32. maddesinde ise Belediyelere sosyal denge ödemesi yapılması
konusunda sözleşme yapma serbestisi tanındığı, 4688 sayılı yasada
sözleşmeden kaynaklanan sorunların çözümünde yetkili yargı yeri açıkça
gösterilmemekle beraber, 43. maddesinde "Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2908 sayılı Demekler Kanunu, 743
sayılı Türk Medeni Kanunu ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacaklar
hakkında kamu görevlilerinin tabi oldukları personel kanunlarının ilgili
hükümleri uygulanır." hükmü ile 2821 sayılı Sendikalar Kanununa atıfta
bulunulduğu,2821 sayılı "Sendikalar Kanununun” 8/10/2012 tarih ve 6356
Sayılı Sendikalar Ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 81. maddesi ile
yürürlükten kaldırıldığı, yerine 6356 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği,
mülga ve yürürlükteki Sendikalar mevzuatında genel amacın çalışma
ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerin korunması ve
geliştirilmesi için işçiler ve işverenler tarafından meydana getirilen
sendikalar ile konfederasyonların kuruluşu, teşkilatı, faaliyeti ve
denetlenmesi esaslarını düzenlediği, mülga 2821 sayılı Yasanın yerine
yürürlüğe giren 6356 sayılı yasanın "Görev ve Yetkili Mahkeme"
başlığı altında düzenlenen 79. maddesinde "Bu Kanunun uygulanmasından
doğan uyuşmazlıkların iş davalarına bakmakla görevli ve yetkili
mahkemelerde görüleceği, ancak yedinci ila on birinci bölümlerin
uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar için, görevli makamın bulunduğu yer
mahkemesi yetkilidir." hükmü ile uyuşmazlıkların çözümünde yargı yeri
olarak iş mahkemelerini ve adli yargı yerini işaret ettiği, açıklanan
mevzuat hükümlerinin yanısıra davalı idare ile sendika arasında yapılan
sözleşmenin idari nitelikte bir sözleşme olmadığı, tarafların serbest iradeleri
ile koşulları belirlenmiş ve uygulamaya konulmuş olduğu gözetildiğinde,
sözleşmenin bazı hükümlerinin hukuka ayrılıkları iddiası ile feshine
ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinin anlaşıldığı,
bu nedenle 2247 sayılı kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına dosyanın gereği için Uyuşmazlık Mahkemesi Yüksek
Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı yasanın 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısından yazılı
düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu
Sözleşme Kanununun 6289 sayılı Kanunun 22.maddesiyle değişik 32.maddesinde
"27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15
inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine
belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il
özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi
halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını
belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel
başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir
temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali
arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde
sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu
sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna
başvurulamaz.
Yapılacak
sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme
süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini
geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de
toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu
sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. İlgili
mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine
Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe
gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık
ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam
personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde
yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde
kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu
koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz
kalır." hükmüne yer verildiği, yukarıda metnine yer verilen yasa
metninden de anlaşılacağı üzere davalı Belediye ile Türkiye Yerel Yönetim
Hizmetleri Kolu Kamu Görevlileri Sendikası arasında imzalanan "Sosyal
Denge Sözleşmesi" 657 sayılı Yasaya tabi olarak davalı belediyede
memur statüsünde çalışan personelin durumlarının iyileştirilmesi amacıyla
yapıldığından söz konusu sözleşmeyi özel hukuk ilişkisinden kaynaklı bir
sözleşme olarak nitelendirmeye olanak bulunmadığı, dolayısıyla, dava konusu
sözleşmenin idari bir sözleşme olması sebebiyle bu uyuşmazlığın İdari
Yargıda çözümlenmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Kanunun 13.maddesi
uyarınca yapılan başvurusunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolunda
yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı sendika tarafından, davalı Belediye ile Bem
Bir Sen arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinin 6. maddesinin a
fıkrasının, 23. maddesinin 2. fıkrasının, 24. maddesinin 1. fıkrasının,
Geçici 1. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Sosyal Denge Sözleşmesinin iptali istenilen 6.
maddesinin a fıkrası; “… Sendika üyesi olmayan çalışanlardan her ay memur
taban aylığının yüzde 5’i oranında sözleşme aidatı keser ve sendika
hesabına yatırır.”; 23.maddesinin 2. fıkrası; “…Ancak yukarıda belirtilen
mezkur 1 aylık süre içerisinde emeklilik talebinde bulunmayanlara emeklilik
yardımı yapılmaz.”; 24 maddesinin 1. fıkrası; “Emekliliği hak etmiş
personelden aktif olarak idari müdür ve daha üst görevde bulunmayanlara
sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz...”; Geçici 1.
maddenin 2. fıkrası; “…Ancak yukarıda belirtilen mezkur 1 aylık süre
içerisinde emeklilik talebinde bulunmayanlara emeklilik yardımı yapılmaz.”
düzenlemesini haizdir.
Anayasanın 53. maddesinde, ”İşçiler ve işverenler,
karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını
düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.
Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla
düzenlenir.
(Mülga:7.5.2010-5982/6.md.)
(Mülga:7.5.2010-5982/6.md.)
(Ek fıkra:7/5/2010-5982/6.md.) Memurlar ve diğer kamu
görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.
(Ek fıkra:7/5/2010-5982/6.md.)Toplu sözleşme yapılması
sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem
Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararları kesindir ve
toplu sözleşme hükmündedir.
(Ek fıkra:7/5/2010-5982/6.md.) Toplu sözleşme hakkının
kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin
yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere
yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir” hükmüne,
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanununun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı, kamu
görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin
korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve
konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile
sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve
sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir.”, “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, “Bu Kanun,
Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları
kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel
idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî
teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye
dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve
diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu
görevlileri hakkında uygulanır.”
“Toplu sözleşmenin kapsamı” başlıklı 28. maddesinde
“Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen
mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak
katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek
ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye,
doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve
giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.
Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu
sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi
olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.
Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı
tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir.
8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanununa göre aylık ödenmekte olanların aylıklarının
hesabında da toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenen aylık ve taban
aylık katsayıları esas alınır. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılık hali esas alınarak bağlanan
yaşlılık, malullük veya ölüm aylıklarında yapılacak artışlar hakkında 5510
sayılı Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrası uygulanmaz ve bu aylıklar
toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenen aylık ve taban aylık
katsayılarındaki artış dikkate alınarak artırılır.”
Aynı Kanunun “Mahalli idarelerde sözleşme
imzalanması” başlıklı 32. maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal
denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi
üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il
genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek
sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en
çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu
tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye
başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını
izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun
uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu
Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile
sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli
idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim
tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak
üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler
kazanılmış hak sayılmaz.
İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi,
sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının
gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi
geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en
son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe
gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde
yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin
yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden
hükümsüz kalır.” hükmüne,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 1. maddesinde
“Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler,
İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı
döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet
sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar
hakkında uygulanır.
Sözleşmeli ve geçici
personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır.
b - 29/11/1984 tarihli ve 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 55
inci maddesine göre; 657
sayılı Kanun ile ek ve değişikliklerinde, 13/12/1960 gün ve 160
sayılı Kanunun 4 üncü maddesine yapılan
atıflar 8/6/1984 gün ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
ilgili maddelerine yapılmış sayılır.
(Değişik: 19/2/1980 -
2261/5 md.) Anayasa Mahkemesi üye ve
yedek üyeleri ile raportörleri; hakimlik ve savcılık mesleklerinde veya bu
mesleklerden sayılan görevlerde bulunanlar, Danıştay ve Sayıştay meslek
mensupları ve Sayıştay savcı ve yardımcıları, Üniversitelerin, İktisadi ve
Ticari İlimler Akademilerinin, Devlet Mühendislik ve Mimarlık
Akademilerinin, Devlet Güzel Sanatlar Akademilerinin, Türkiye ve Orta -
Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün öğretim üye ve yardımcıları,
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri, Genelkurmay Mehtaran Bölüğü
Sanatkarları, Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera va Balesi ve Belediye Opera
ve tiyatroları ile şehir ve belediye konservatuvar ve orkestralarının
sanatkar memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve
stajyerleri; Spor-Toto Teşkilatında çalışan personel; subay, astsubay,
uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı
mensupları özel kanunları hükümlerine tabidir.”,
2. maddesinde “Bu
Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve
yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve
sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini
düzenler.
(Mülga birinci cümle: 13/2/2011-6111/117 md.) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur.”,
4. maddesinde “Kamu
hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler
eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş
biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel
idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile
görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki
tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma,
planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili
olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli
personel:
Kalkınma planı, yıllık
program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması,
gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve
istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve
ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen
esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel
Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda,
mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve
işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.
(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007-5620/4 md.)
Ancak, yabancı
uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarını
değerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Millî Eğitim Bakanlığında
norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla
kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile
kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (....)
kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin;
Adli Tıp Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim
üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi
kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı
hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile
istihdamları caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007-5620/4 md.) Sözleşmeli
personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek
ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı,
kullandırılacak izinler, pozisyon
unvan ve nitelikleri, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali,
istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Devlet Personel
Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar
Kurulunca belirlenir. (Ek cümle:
25/6/2009-5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet
sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca
sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Bakanlar
Kurulu kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı
feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe
kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.
(Ek
fıkra: 5/7/1991 - KHK - 433/1 md.; Mülga: 27/12/1991 - KHK - 475/11 md.)
C) Geçici personel:
Bir yıldan az süreli
veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye
Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen
görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile
çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.
D) İşçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007-5620/4
md.)
(A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili
mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz
süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile
mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele
hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında
altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan
geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.”,
146.
maddesinde “Bu
Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık,
ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları
bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına
giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.
Memurlara kanun, tüzük
ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu
Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez. hiçbir yarar sağlanamaz.
Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler
hariç.)
(Mülga fıkra: 26/9/2011 - KHK - 659/18 md.)
(Değişik: 23/2/1995 - KHK - 547/9 md.) Bu Kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem
aylığı zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler toplamının brüt tutarı,
bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari
ücretin aylık tutarından az olamaz: az olması halinde, aradaki fark memurun diğer özlük hakları ile ilgilendirilmeksizin
tazminat olarak ödenir. ” hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Fatih Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare
Çalışanları Birliği arasında Anayasa’nın 53., 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 22. ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanunu dayanak alınarak, sosyal denge sözleşmesi yapıldığı; sözleşmeyle
belediyede çalışan ve 657 sayılı Yasaya tabi olan memurlara sosyal yardım
yapılması konusunda anlaşmalara varıldığı davacı sendika tarafından, söz konusu
sosyal denge sözleşmesinin belirli maddelerinin iptali istemiyle işbu
davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Sosyal denge tazminatı, yukarıda aktarılan düzenlemelerden
önce, başlangıçta yalnızca toplu iş sözleşmesine taraf işçilere ödenen;
ancak yerel yönetimlerde çalışan işçilerle aynı yerde, aynı nitelikte görev
yapan kamu görevlilerine de, eşitsizlik oluşmasına engel olmak amacıyla ve
herhangi bir yasal dayanağı bulunmaksızın ödenmeye başlanan bir parasal hak
olarak uygulamada fiilen (de facto) doğmuştur.
Belirtilen niteliği gereği,
herhangi bir yasal dayanağı bulunmaması nedeniyle, memur sendikaları ile
belediye başkanlıkları arasında, belediyede çalışan memurlara, 657 sayılı
Yasada belirlenen mali haklar dışında ek ödeme yapılması sonucunu doğuran
ve sosyal denge sözleşmesi adı verilen bir sözleşme yapılmasına olanak
bulunmadığından, sosyal denge tazminatlarına ilişkin olarak tesis edilen
işlemlerin iptali istemiyle açılan davalar kesin ve yürütülmesi zorunlu,
ilgililerin hukukunu etkileyen, idari davaya konu edilebilecek nitelikte
bir işlem olduğu gerekçesiyle idari
yargı yerinde görülmüştür.
Ancak konu, 11.4.2012 tarih ve
28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6289 sayılı Kamu
Görevlileri Sendikaları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yasal
dayanağa kavuşmuş; Yasanın 1. maddesiyle, "Kamu Görevlileri
Sendikaları Kanunu"nun adı, "Kamu Görevlileri Sendikaları ve
Toplu Sözleşme Kanunu" olarak değiştirilmiş; 33. maddesiyle, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye Ek 15. madde eklenmiş; 22. maddesiyle de,
4688 sayılı Yasanın 32. maddesi değiştirilmiştir.
Bu değişikliklerle, 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek 15. maddesinde, "Belediyeler
ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında
istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir.
Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu
Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu
sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il
özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip
kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler
çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü; 4688 sayılı
Yasa’nın 32. maddesinde ise yukarıda değinildiği şekliyle yürürlüğe
konulmuştur.
Buna göre, aktarılan mevzuat hükümlerinden de görüleceği
üzere, sosyal denge tazminatı esas itibariyle 375 sayılı Kanun Hükmündeki
Kararnamede (KHK) parasal hak olarak kabul edilmiş; 4688 sayılı Yasada ise,
bu parasal hakkı ödeme kararını verme yetkisine sahip merciler ile ödenecek
tazminat miktarının tespit usulüne yer verilmiştir. Dolayısıyla, bakılan
uyuşmazlığın, 375 sayılı KHK'da öngörülen parasal hak niteliğindeki sosyal
denge tazminatından doğduğu, bu haliyle görüm ve çözümünün İdari Yargı
yerine ait olduğu sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan; tüm bu yasal
düzenlemelerden önce "kamu görevlileri mevzuatı kapsamında
değerlendirilemeyecek olan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları
Kanunundan doğan uyuşmazlıkların İdari Yargı yerlerince çözümlenmesi
gerektiği" belirlenmiştir ve 4688 sayılı Yasada, kamu görevlilerinin,
toplu sözleşme ile bu sözleşmeyi tamamlayıcı nitelikteki sosyal denge
sözleşmesi ve sosyal denge tazminatı hakkı yer almamaktadır. Ancak, 4688 sayılı
Yasaya, 6289 sayılı Yasayla eklenen hükümler ise, kamu görevlilerine toplu
sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve sosyal denge tazminatı hakkı tanımakta
olup; dolayısıyla, 6289 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 11.4.2012 tarihi
itibariyle, 4688 sayılı Yasa’nın mali konulara ilişkin hükümlerinden (toplu
sözleşmenin parasal hakka ilişkin kısımları ile tamamen parasal hakka
ilişkin sosyal denge sözleşmesinden) kaynaklanan uyuşmazlıkların,
"kamu görevlilerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu dışındaki kanunlarla
düzenlenmiş olan parasal hakları" kapsamında değerlendirilmek suretiyle
İdari Yargı yerlerinin görev alanına girdiğinin kabulü gerekmektedir.
Diğer yandan, yukarıda sözü edilen mevzuat
hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yasa koyucunun Anayasaya uygun
olmak koşulu ile kamusal ihtiyaçların gerekli kıldığı hallerde herhangi bir
olayı yasal statü içine alarak bir kamu hizmeti tesis etmesi olanaklıdır.
Nitekim
yasa koyucu tarafından, devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin
yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü yerel, katma ve
özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı
kuruluşlarda kamu iktisadi teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel
kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile
bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kuruluşlarında işçi statüsü
dışında çalışan kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak
ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için ve bu suretle gelecek
endişelerinden kurtularak maddi ve manevi huzura kavuşmalarını sağlamak
amacıyla Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu yürürlüğe
konulmuş olup, bu amacın gerçekleştirilmesinde kamusal hak ve yetkilerle
donatılan Yasanın, idare hukuku ilkelerine dayanan bir düzenleme olduğu
açıktır.
375
Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 4.4.2012 tarihli 6289 sayılı Kanunun 33.
maddesi ile eklenen Ek 15. maddesi ile Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile
il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu
görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge
tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri
Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede
belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi
ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri
sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde
yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği yönündeki hüküm gözetildiğinde,
koşulları önceden (4688 sayılı kanuna göre) belirlenmiş olan Sosyal Denge
Sözleşmesinin, tarafların bu koşulları kabul ederek talepte bulunması
sonucu taraflar arasında akdedilmiş olması ve yine aynı madde kapsamında
söz konusu sözleşmenin tavan oranlarının belirlenmesi, ve dahi toplu sözleşme
sayılmayarak bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamayacağı
yolundaki düzenlemeler nedeniyle, ortada özel hukuk hükümlerine tabi
sözleşmeden doğan hukuki bir ilişkinin varlığının kabul edilemeyeceği;
dolayısıyla, sözleşmede uygulanan usul ve esasları belirleyen belediyelerde
belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisinin; il özel idaresinde
valinin teklifi üzerine il genel meclisinin, Anayasa, Yasa ve Yönetmelik
ile tanınan kamusal yetkilere dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre
re’sen ve tekyanlı biçimde belirlenmiş olması ve bu nedenle de sözleşmeden
ayrılabilir, kesin ve icrai nitelik taşıması karşısında, sosyal denge
tazminatından kaynaklanan ihtilafın idari bir işlem olduğu açıktır.
Bu
durumda, davaya konu sosyal denge sözleşmesinin 4688 Sayılı Kanununun
emredici hükümlerine göre ve idari usullerle tesis edildiği ve olayın her
yönüyle kamu hukukuna dayalı olup onun esaslarına uygun olarak cereyan
ettiği gözetildiğinde, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 2/1-a maddesinde
belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında
bulunan sözleşmenin, bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davanın
görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/737
KARAR NO: 2013/1758
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el
atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- S.E., 2- M.E., 3- D.E., 4- M.Ç., 5- M.S.E.
Vekili :
Av. A.Ş.
Davalılar
: 1- İstanbul İl Özel İdare Müdürlüğü
Vekili :
Av. M.B.
2- Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.S.T.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, 18 Pafta,
1845 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, söz
konusu taşınmazın imar planında ilköğretim alanı, kısmen de yol alanı
olarak ayrıldığını, taşınmazın bir kısmına Bağcılar Belediyesi tarafından
fiili olarak el atıldığını ve üzerinden yol geçirildiğini, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdare Müdürlüğü vekili süresi
içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekili, süresi
içinde verdiği dilekçede özetle, davacı taşınmaza kısmen fiili bir el
atmanın da olduğunu belirtse de, taşınmazın tamamının bedelini istediği ve
el atılmayan, ilköğretim alanında kalan bölüm açısında da davasını açtığı
ve Yargıtay kararları çerçevesinde bu kısımlar için hukuki el atmaya
dayandığı dolayısıyla davanın görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 9. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 31.1.2013 gün ve
E:2012/483 sayı ile, davalı idare vekilleri yargı yolu ile davalı Bağcılar
Belediyesi vekili husumet itirazında bulunmuş ise de dava konusu edilen
taşınmazın bir kısmına davalı Bağcılar Belediyesi tarafından fiili olarak
el atılıp üzerinden yol geçirildiği iddiasıyla açılması karşısında davalı
Bağcılar Belediye Başkanlığının yargı yolu itirazının reddine, yapılacak keşif
sonucu fiilen el atılan yerin hangi idarece el atıldığı ile ana arterde
kalıp kalmadığı tespit edileceğinden davalı Bağcılar Belediyesinin husumet
itirazının keşif sonrası değerlendirilmesine, Hukuki el
atmaya dayalı olarak açılan bu davanın Yargıtay HGK.nun 15/12/2010 gün
2010/5-662 /651 sayılı kararı da dikkate alınarak bu davaya bakmaya Adli
Yargı görevli olmakla davalı İl Özel idaresinin yargı yolu
bakımından yaptığı itirazının reddine, mahkemelerinin görevli olduğunun
tespitine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdare
Müdürlüğü vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davacıların
imar planında kısmen ilköğretim alanı kısmen yol alanında kalan
taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılan davada
davacıların taşınmazının bir kısmına yol yapılarak fiilen el atıldığı,
davalı idarece taşınmazın imar planında ilköğretim alanında kalan ve fiilen
el atılmayan kısmı açısından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığının anlaşıldığı, bu bilgiler karşısında; olumlu görev uyuşmazlığının, davacının
taşınmazının imar planında ilköğretim alanında kalan kısmında, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminata
ilişkin olduğu, dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesi gerektiği,
bu nedenle, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davacılara ait taşınmazın imar
planında ilköğretim alanında kalan kısmına yönelik olarak olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI : Davaya konu olayda, davacıların hissedar oldukları
tapulu taşınmazın okul ve yol alanı olarak ayrılmasına rağmen idare
tarafından yasada öngörülen süreyi de aşkın uzun bir süre kamulaştırma
işlemlerine başvurulmadığı gibi, taşınmazın her iki sınır bölümlerine yol
yapılmak suretiyle fiilen el atıldığının anlaşıldığı, Yargıtay İçtihadi
Birleştirme Kurulunun 11/2/1959 günlü, 1958/17 E, 1959/15 K sayılı kararında,
kamulaştırmasız el atma kavramının
“İdarenin kanunsuz bir
hareketi” olarak tanımlandığı ve bu eylemden kaynaklanan davaların
mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen
zararın tazmini davası mahiyetinde olduğu ve bu bakımdan adli yargının
görevli olduğunun kabul edildiği; Davalı idarenin imar mevzuatı hükümlerine
tam uygun olmayan ve hareketsizlikle beraber kısmen ve fiilen araziye
yönelik tecavüzünün kamulaştırmasız el atma temelinde haksız fiilden
kaynaklanan ve adli yargının görev alanına giren bir dava olduğu, açıklanan
nedenlerle, açılan davanın adli yargı yerinde görüm ve çözümü gerekmekle
Danıştay Başsavcılığının başvurusunun reddi gerektiği yolunda düşünce
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, Danıştay Başsavcısı tarafından, “imar
planında kısmen yol, kısmen ilköğretim alanına ayrılan taşınmazın, okul
alanına ayrılan kısmına getirilen kısıtlılık nedeniyle ve taşınmazın bir
kısmına da yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı iddia edilerek
taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın taşınmazın imar planında okul
alanı olarak ayrılması nedeniyle tazminat istemine ilişkin kısmının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşılmış olduğu;…”denilerek;
“…davanın davacıya ait taşınmazın imar planında okul alanında kalması
nedeniyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminata
ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına…” karar
verilmiş ise de; davacılar vekilinin, ısrarlı bir şekilde, davalarını
kısmen fiili el atmaya dayalı olarak ikame ettiklerini beyan etmesi, aynı
zamanda, fiilen el atma haricindeki artık kısımların okul alanı olarak
planlanmasıyla, taşınmazlardan yararlanamadığını ileri sürmesi, diğer
taraftan; aynı parsellere ilişkin olarak; yargılamanın farklı yargı
kollarında yürütülmesinin, yargılamanın ekonomik olması gerektiği yönündeki
ilkeye de aykırı bulunması karşısında; bu dosyaya özgü olarak, davanın
bölünerek, davanın bir kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılamayacağı; Başsavcılığın kararının, davacılar vekilinin talebinin
bütünlüğü gözetilerek değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer
yönlerden, usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların maliki olduğu taşınmazlarına davalı
idare tarafından yasal anlamda bir kamulaştırma vb. işlemi yapılmaksızın el
atıldığı, kısmen yol ve kısmen imar planları ile kısıtlanmak suretiyle
kamuya mal edilmiş olduğundan bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, taşınmazlarının şimdilik 1000,00.TL bedelinin yasal faizi ile
davalı idareden tahsiline karar verilmesi ve taşınmazın davalı idare adına
tescili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacılar vekilinin dava
dilekçesinde, dava konusu taşınmazın çok uzun senelerden beri imar
planlarında ilköğretim alanı olarak ayrılmış olmasına karşın plan
uygulaması gerçekleştirilerek kamulaştırması yapılmadığı gibi, bu zaman
zarfında imar ve yapılaşma hakkının da verilmediği; bu şekilde mülkiyet
hakkının, ihlal edildiği ve taşınmaza kamulaştırmasız olarak el atıldığı;
taşınmazın bir kısmına Bağcılar Belediye Başkanlığı tarafından fiili olarak
el atılarak üzerinden yol geçirildiği iddiasına yer verilerek, dava konusu
parselin bir kısmına fiili olarak el atıldığını ve üzerinden yol
geçirildiğini, gayrimenkulün iki cephesinin yol olduğunu, iki cepheden de
fiili olarak yol geçtiğini; fiili olarak el atılan kısım için davacılara
herhangi bir ödeme yapılmadığını dolayısıyla taşınmaz bedelinin ödenmesi
şartıyla davacı adına olan tapunun iptali ile davalı idare adına tapuya
tesciline karar verilmesi istemiyle davanın açıldığı; davalı Bağcılar
Belediye Başkanlığı vekilince davaya sunulan cevap dilekçesinde, Plan ve
Proje Müdürlüğünün 12.11.2012 gün ve 113335 sayılı yazısı ve eklerine göre,
taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ilköğretim alanı olarak
kaldığı; davacının taşınmazına kısmen fiili el atmanın da olduğunu
belirtmesine karşın taşınmazın tamamının bedelini istediği, el atılmayan
ilköğretim alanında kalan bölüm açısından da davasını açtığı ve Yargıtay
kararları çerçevesinde bu kısımlar için hukuki el atmaya dayandığının açık
olduğunun savunulduğu; Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliğine 28.2.2013
tarihinde sunulan Fen Bilir Kişisi Ön Raporunda, Bilir Kişi Kurulu olarak
raporu düzenleyebilmek için dava konusu 1845 sayılı taşınmazda fiili olarak
el atılan kısımların tespiti ile plan gereği terk edilecek kısımların
tespiti için imar istikamet krokisinin dosyaya sunulmasının istenildiği; ve
dosya içeriğinden davacıların taşınmazlarına fiilen el atıldığını ısrarlı
bir şekilde belirtmelerine karşın, Bağcılar Belediye Başkanlığınca bu
konuya net olarak açıklık getirilmediği dolayısıyla, fiili el atma
olgusunun varlığının zımnen kabulünün gerektiği anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesi ve 18.maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında
yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu
gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici
işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmazların bir kısmına fiilen el atılması
karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini
taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmazın üzerinden, yol geçirmek, suretiyle
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
30.12.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Somut
uyuşmazlıkta;
Davacıların
maliki olduğu taşınmazın bir bölümünün fiilen el atılarak yol haline
getirildiği, diğer bölümünün ise imar planında ilköğretim alanında kaldığı
iddiasıyla taşınmaz bedelinin davalılardan tahsili istemi ile dava açılmıştır.
5302 Sayılı İl
Özel İdaresi Kanunun İl Özel İdaresinin görev ve sorumluluklarının
başlıklı 6/a maddesinde “ İlk
ve Orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının
yapım, bakım ve
onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri İl
sınırları içerisinde” yerine getireceği öngörülmüştür.
Sorun, davacı
taşınmazının imar planında ilköğretim alanında kalan bölümüne ilişkin açılan
davanın hangi yargı kolunda “(Adli-İdari)” görüleceğine ilişkindir.
İl Özel
İdaresinin yetki ve sorumluluğunda bulunan taşınmaz bölümünü fiilen el
atılmadığı, bu bölümün salt imar planında kalması nedeniyle dava açıldığı
konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık
Mahkemesinin müstekar içtihatlarında da sıkça vurgulandığı gibi hukuki el
atma nedeniyle açılan kamulaştırmasız el atma davaları İdari Yargının görev
alanına girmektedir.
Uyuşmazlıkta
davacı taşınmazının imar planında da okul alanı olarak ayrılan bölümüne
davalı İl Özel İdaresince fiilen el atılmamış bulunmasına göre İl Özel
İdaresi aleyhine açılan davada İdari Yargı görevlidir.
Aynı taşınmazın
bir bölümünün fiilen yol haline getirilmesi nedeniyle Belediye aleyhine açılan
ve Adli Yargının görevli olduğu davada, salt imar planında okul alanında
kalan ve fiilen el atılmayan bölüm yönünden de İl Özel İdaresi aleyhinde
açılan davada Adli Yargıyı görevli kabul etmek 2577 sayılı İYUK 2/1-b
maddesi hükmüne ve bu konuda yerleşik Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına
aykırıdır.
Bu halde Danıştay
Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin
31.01.2013 gün E. 2012/483 sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekirken yazılı şekilde Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddine
ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/845
KARAR NO: 2013/1759
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacıların müşterek çocukları ve kardeşleri olan
M.A.K.ın Kahramanmaraş Döngel Deresi Taşkın Koruma İnşaatı sahasında
bulunan tersip bendi ve 5 adet kademeli ıslah sekileri önünde toplanan
çamurlu su birikintisi içine, serinlemek amacıyla arkadaşları ile birlikte
girmesi sonucu boğularak vefat etmesinde davalı idarenin sorumluluğu
bulunduğundan bahisle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle
açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
Davacılar
: Kendilerine asaleten çocukları M.K. ve G.K.’ya velayeten anne Z.K. ve
baba M.K.
Vekilleri : Av. H.Ö. & Av. A.O.T.
Davalılar
: 1) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.P.İ.
2)
Ş.İnş. Mak. Müh.Taş.Tur.San. Tic.Ltd. Şti.
K A R A R
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
Kahramanmaraş Merkez Döngel Köyü eski Döngel mahallesinde DSİ 20.Bölge
Müdürlüğü tarafından, kış aylarında ve yağışlı geçen dönemlerde sel
baskınlarına engel olmak için Döngel Deresi taşkın koruma inşaatı
projesinin, diğer davalı Ş.Şirketine ihale edildiğini; inşaatın yapımı sırasında,
03/10/2010 tarihinde müvekkillerinin oğlu ve kardeşi olan 07.12.2006
doğumlu M.A.K. ile arkadaşları D.A. ve E.D.’ın; evlerinin 15-20 metre yakınındaki
inşaat sahasında bulunan tersip bendi ve 5 adet kademeli ıslah sekileri
önünde toplanan çamurlu su birikintisi içine serinlemek amacıyla
girdiklerini ve boğularak öldüklerini; Kahramanmaraş 1.Ağır Ceza
Mahkemesinde açılan davada, davalı şirket yetkililerinin
cezalandırıldığını; mezkur olayın gerçekleşmesinden birkaç gün önce
şiddetli yağış olması ve setin üst kısmında toprak birikintisinin de olması
nedeniyle bölgede derinliği 2 metreye kadar varan su birikintilerinin
oluştuğunu; davalıların kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu;
nitekim tehlike bölgesi çevresine tel çit ve tahta perde çekilmediğini;
aydınlatma lambaları konulmadığını, uyarıcı ikaz levhaları asılmadığını;
kazanın, davalıların önlem alma yükümlülüklerini yerine getirmemeleri
neticesinde meydana geldiğini; davalı idare DSİ’nin, kontrol görevini ve
işyeri ile çevresinin güvenliğinin sağlanması konusunda gerekli denetimleri
yapmadığını, yüklenici firmayı bu konularda uyarmadığını; davalı idarenin,
işveren statüsünde olması ve kusursuz sorumluluğu bulunmasından dolayı,
davalıların zincirleme sorumluluklarının olduğunu; davalıların aralarında
yapmış oldukları Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki, kusura ve sorumluluğa
ilişkin maddelerin kendi aralarındaki iç ilişki olduğunu, zarar gören
üçüncü kişiyi bağlamayacağını; davalı DSİ’nin müvekkillerinin zararlarına
ilişkin sorumluluktan kurtulamayacağını; diğer taraftan 6200 Sayılı Devlet
Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkındaki Kanun’un Vazife
ve Selahiyetler başlıklı 2.maddesinin (a) bendinde “Taşkın Sular ve Sellere
Karşı Koruyucu Tesisler Meydana Getirmek” hususunun, DSİ’nin görevleri
arasında sayıldığını; anılan idarenin, kanunla kendisine verilen görevi bir
firmaya ihale ederek yerine getirmesinden kaynaklanan zararların, sözleşme
ile ortadan kaldırılamayacağını, sorumluluğunun kaçınılmaz ve mutlak
olduğunu; olay nedeniyle müvekkillerinin büyük maddi ve manevi zara
uğradıklarını ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı
kalmak kaydıyla şimdilik; müteveffanın babası için 1.000 TL maddi, 40.000
TL manevi; annesi için 1.000 TL maddi, 40.000 TL manevi; kardeşlerinin her
biri için 20.000’er TL olmak üzere toplam 122.000 TL (yüzyirmiikibin TL)
maddi ve manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi
ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkillerine
ödetilmesine; davacı anne-baba yönünden, davalının sorumlu olduğu destekten
yoksun kalma/maddi tazminat tutarının tespitine karar verilmesi istemiyle,
3.10.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğü vekili, süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.2.2013 gün ve E:2011/463 sayı ile, görev
itirazının reddine vermiştir.
Davalılardan Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğü vekilinin, uyuşmazlığın idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 1.10.2011 tarihinde
yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 3'üncü maddesinde,
her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer
sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine
yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin
davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı, öngörülmüş ise de; Anayasa
Mahkemesinin 16.2.2012 gün ve E:2011/35,K:2012/23 sayılı kararıyla; 6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 3'üncü maddesinin (1) numaralı
fıkrasının iptaline karar verilmiş olduğu; bu durumda, görev konusunun kamu
düzeninden olması ve göreve ilişkin kuralların derhal uygulanması ilkesi
uyarınca, idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahsedilerek açılan maddi ve
manevi tazminat istemine ilişkin davanın görüm ve çözümünün, davanın devamı
sırasında görevli yargı yolunu belirleyen yasal düzenlemenin Anayasa
Mahkemesi kararıyla iptal edilmesi nedeniyle, idari yargı yerine ait
bulunduğu; dolayısıyla; davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın da yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; tazminat davasının, idarenin hizmetin yürütülmesi
sırasındaki dikkat ve özen yükümlülüğü ile denetim yükümlülüğünü gerektiği
gibi yerine getirmemesinden kaynaklandığı; davanın açıldığı tarihte
yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 3.
Maddesindeki "Her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu
olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen
yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların
tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemeleri bakar. İdarenin
sorumluluğu dışında kalan sebeplerden doğan aynı tür zararların tazminine
ilişkin davalarda dahi bu hüküm uygulanır. 30/1/1950 tarihli ve 5521 sayılı
İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri saklıdır." hükmü ile davanın adli yargı
yerinde açılması gerektiğinin anlaşıldığı; ancak göreve ilişkin bu kuralın,
19/05/2012 tarih ve 28297 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa
Mahkemesi'nin 16/02/2012 tarih ve 2011/35 E. ve 2012/23 K. Sayılı kararı
ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 3. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının; birinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline,
birinci cümlesinin iptali nedeniyle uygulanma olanağı kalmayan ikinci ve
üçüncü cümlelerinin de, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince
iptaline karar verilmiş olduğu; dolayısı ile iptal kararının RGde yayımlanarak
yürürlüğe girdiği 19/05/2012 tarihinden itibaren, bu tür davalarda, 2577
sayılı İYUHK 2. Maddesinde düzenlenen genel görev kurallarının dikkate
alınmasının gerekeceği; görev kurallarının kamu düzenine ilişkin olması
nedeniylede, sonradan yürürlüğe giren göreve ilişkin düzenlemelerin,
açıldığı tarihinde başka yargı yerinin görev alanında bulunan davaları da
özel bir hüküm bulunmadığı sürece etkileyeceği; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı; davanın
açıldığı tarihteki usul kurallarına göre görevli olan mahkemenin, yeni bir
yasa ile ya da görev hususunu düzenleyen Yasa maddesinin yürürlükten
kalkması, iptal edilmesi ile görevsiz hale gelmesi halinde ise, görevsizlik
kararı vermesinin gerekeceği; yukarıda açıklandığı üzere, 6100 sayılı
HMK.nun 3. Maddesinin iptali sonrası, 2577 sayılı IYUHK'nun 2. Maddesinin 1.
fıkrası b bendi hükmü uyarınca idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davalarında görevli
yargı yerinin idari yargı yeri olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle; Danıştay
Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu
başvurunun kabulü ile Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/1463 esas
sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde anılan idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların müşterek çocukları ve kardeşleri olan M.A.K.’nın 03.10.2010
tarihinde Kahramanmaraş Döngel Deresi Taşkın Koruma İnşaatı sahasında
bulunan tersip bendi ve 5 adet kademeli ıslah sekileri önünde toplanan
çamurlu su birikintisi içine serinlemek için arkadaşları ile birlikte
girmesi sonucu boğularak vefat etmesinde davalı idarenin sorumluluğu
bulunduğundan bahisle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
6200 Sayılı Devlet
Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilât ve Görevleri Hakkındaki Kanun 2. maddesinde; taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler
meydana getirmek, akar sularda ıslahat yapmak ve icabedenleri seyrüsefere
elverişli hale getirmek, kurulacak tesislerin (Çalıştırma, bakım ve onarım
dahil) işletmelerini sağlamak, maddede belirtilen işlerin her türlü etüd ve
projelerini yapmak veya yaptırmak, DSİ
Genel Müdürlüğü’nün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
İdarenin yürütmekle
yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve
projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve projeye göre meydana
getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin
kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların
tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel
olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam
yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait
olduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete
konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş
görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın
tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,
yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; Kahramanmaraş Merkez Döngel Köyü Döngel Deresi
Taşkın ve Rusubat Kontrolü İnşaatı işinin, DSİ Genel Müdürlüğü 20. Bölge
Müdürlüğü sorumluluğunda, özel bir firmaya ihale edildiği, işe
başlanıldığı; inşaat sahasında açılan çukurda biriken suya serinlemek
amacıyla giren davacıların çocuğu ve kardeşleri olan M.A.K.’nın boğularak
öldüğü; davacılar vekili tarafından, olayda davalı idarenin gereken
önlemleri almaması, kontrol görevini özenli yapmaması nedeniyle ölüm
olayında kusurlu olduğu ileri sürülerek uğranılan maddi ve manevi zararın
tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu
hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde “idari
dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara
uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari yargı
yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
DSİ Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının, Ankara 16.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan DSİ Genel Müdürlüğü
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 16.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 13.2.2013 gün ve E:2011/463 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2013/998
KARAR NO: 2013/1761
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı Vakıf Üniversitesinin resmi kuruluş tarihinden önce kayıt kabul
etmesi nedeniyle Üniversiteye kaydını yaptıran, daha sonra eğitimini yurt
dışında tamamlayan ve diploma denkliği kabul edilmeyen davacının, maddi ve
manevi zararlarının tazmini istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.T.B.
Vekili :
Av. A.G.
Davalı :
Atılım Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili :
Av. F.Ö.Ş.
O L A
Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde, müvekkilinin davalı Üniversitenin işletme bölümüne öğrenci olarak
kaydını yaptırdığını; devam eden süreçte, davalı Üniversitenin resmen ve
yasaya uygun olarak kurulmadığı, kuruluşunun ise, Yükseköğretim Kurumları
Teşkilatı Hakkında 41 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulüne Dair Kanuna Ek Maddeler Eklenmesi Hakkındaki 4281 Sayılı Kanun ile
09.07.1997 tarihinde kurulduğunun anlaşıldığını; bu tarihten önce öğrenci
kabul edildiğinin orta çıkması nedeniyle, YÖK tarafından soruşturma
açıldığını, kuruluş tarihinden önce merkezi sınav sistemi dışında kabul
edilen öğrencilerin kaydının silinmesi, aksi halde bu öğrencilere lisans
diploması verilemeyeceğinin YÖK tarafından bildirmiş olduğunu; bunun
üzerine idari yönden zor durumda kalan davalı Üniversitenin, müvekkiline
kaydını kendilerinden alarak ABD’de kurulu İncarnate Word Üniversitesine
kaydını yaptırmasını, okul ücretinin de kendileri tarafından
karşılanacağını bildirdiğini; müvekkilin de çaresiz bu teklifi kabul ederek
adı geçen Üniversiteye kaydını yaptırdığını; davalı Üniversitede okuduğu
döneme ilişkin almış olduğu derslerin kredisinden de muaf tutulduğunu;
müvekkilinin ABD’de lisans ve yüksek lisans eğitimi aldığını, lisans
eğitimi ücretinin davalı Üniversite tarafından karşılandığını, barınma ve
ulaşım masraflarını müvekkilinin karşıladığını; neticede müvekkilinin, 5
yıllık eğitimden (davalı üniversitede geçen zaman ile birlikte 8 yıl) sonra
yurda dönerek YÖK'e denklik için başvurduğunu; YÖK’ün, müvekkilinin davalı
üniversitede okuduğu dönemi ve bu dönemde edinilen kredileri yasa dışı
kabul ettiği için, bu dönemde alınan kredilerin ABD'de muteber görülmesini
isabetli bulmadığını ve denklik talebini reddettiğini; iş bu dava konusu
zararlarının ana nedeninin bu olduğunu; bunun üzerine müvekkilinin, Ankara
5. İdare Mahkemesinin, 2005/1775 E. sayılı dosyası ile dava açtığını,
davalı Üniversitenin, ihbar sonucu davaya kendi tarafları lehine müdahil
olduğunu, ancak tüm kanun yollarını kullanmasına rağmen davasının
reddedildiğini; müvekkilinin, bu aşamalardan sonra lise eğitimi dahil 11
yıllık emek ve mesai vermesine rağmen yine davalının kusuru ile lise mezunu
olarak kaldığını, iş bulamadığını, ağır bir depresyona girdiğini, uzun
dönem askerlik yapmak durumunda iken işsizliğin ve somut durumun sonucu
olarak eşi tarafından dahi terk edildiğini; davalı ile müvekkil arasındaki
hukuki münasebetin akti olduğunu; nitekim aynı durumda olan ancak ABD'ye
gitmeyen bir öğrencinin açmış olduğu davada, Ankara 3. Tüketici
Mahkemesinin, 2007/598 E. sayılı dosyada, davalının akti ihlal ettiğine
karar verdiğini ve öğrenci yararına tazminata hükmettiğini; müvekkilinin
denklik belgesi almamasının nedeninin, davalı Kurumun yasaya aykırı şekilde
kendilerini öğrenci olarak kabul etmesi olduğunu; sonuç olarak müvekkilinin
hem davalı üniversiteye yapmış olduğu ödemeler, hem bu süreçte yapılan
barınma masrafları, hem ABD'de yapılan barınma masrafları ile fiili bir
zarara uğradığını; ayrıca, 8 yıllık çaba, masraf ve emeğe rağmen lise
mezunu olarak kalması nedeni ile olası faydadan ve yaşam konforundan da
mahrum kalarak maddi zarara uğradığını; müvekkilinin anılan süreçte zarar
görmesinin sorumlusunun davalı Üniversite olduğunu; vaki zararın doğması
sonucu, zararın giderilmesi için ABD de eğitim görmesinin sağlanmasının da
zararı engellemediğini, tersine artırdığını; tüm bu olayların sonucunda
müvekkilinin, hayatının orta yaşında vasıfsız ve işlevsiz konuma düştüğünü,
bu nedenlerle, sürecin başlamasına davalı Kurum neden olduğundan, oluşan
ağır acı ve ezaya karşılık manevi tazminat istediklerini ifade ederek; her
türlü yasal ve fazlasını talep hakları saklı kalmak kaydı ile, 150.000.00TL
maddi, 100.000.00 TL manevi tazminatın, bu hakkın doğum tarihinden itibaren
başlayacak faizi ile birlikte tazmini istemiyle, 21.1.2011 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili, süresinde verdiği dilekçe ile, davaya
bakmakla görevli yargı yerinin idari yargı olduğunu ileri sürerek, görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara
2.Tüketici Mahkemesi; 20.12.2011 gün ve E:2011/121, K: 2011/1020 sayı ile
davanın; YÖK'ün, davacının davalı üniversitede okuduğu dönemin ve bu
dönemde edinilen kredilerin ABD'deki İncarnate Word Üniversitesinde,
muteber görülmesini yasa dışı kabul ettiği için denklik talebini
reddetmesinden dolayı, davalı Üniversitenin mevzuata aykırı kayıt yaparak
sonuçta diplomanın geçersiz sayılmasına neden olduğundan dolayı, davacının
uğradığı maddi-manevi zararların tazminine ilişkin olduğu; başka bir
deyişle, davanın idari bir işlemden dolayı davacının haklarının ihlaline
dair olduğu; nitekim, dosyaya sunulan iki emsal kararın tetkikinden de; bu
hususlara dair davanın idari yargıda görülerek sonuçlandırıldığı ve bir
kararın da Danıştay tarafından incelenmesi sonucu kesinleştiğinin görüldüğü(Ankara
16.İdare Mahkemesi'nin 2007/2395 E, 2008/1688 K.sayılı ilamı; Ankara
13.İdare Mahkemesi'nin 2009/933 E, 2009/1101 K.sayılı ilamı ve Danıştay 8.Daire'nin
bu ilama ilişkin 28.09.2010 tarih ve 2010/4342-4809 E ve K. Sayılı ilamı);
tüm bu nedenlerle; davanın 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki
Kanun kapsamına girmediği, 2577 Sayılı İYUK.nun 12.maddesi gereğince idari
yargının görev alanına dahil olduğunun anlaşıldığı; HMK.nun 30, 114/b ve
115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun, caiz olmaması nedeniyle davanın
usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuş olduğu
belirtilerek; davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle USULDEN
REDDİNE, Mahkemelerinin görevsiz, idari yargının görevli olduğuna karar
vermiş; bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 13.Hukuk Dairesi;
21.5.2012 gün ve E:2012/6622, K:2012/12856 sayı ile, uyuşmazlığın, davacı
ile davalı arasında özel hukuk hükümlerine tabi öğrenim hizmeti verilmesine
ilişkin sözleşme ilişkisinden kaynaklanmakta olduğu, davada taraflar
arasında kamu hukukundan kaynaklanan ve idari yargıda görülmesi gereken
idari bir işlem veya hizmetin söz konusu olmadığı; bu nedenle somut olayda
özel hukuk hükümlerinin uygulanması ve davanın adli yargı yeri
mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden bahisle; temyiz olunan hükmün temyiz
eden davacı yararına BOZULMASINA karar vermiş; karar düzeltme dilekçesi de
aynı Dairenin 31.10.2012 gün ve E:2012/21018, K:2012/24311 sayılı kararıyla
reddedilmiştir.
ANKARA
2.TÜKETİCİ MAHKEMESİ:12.2.2013 gün ve E:2012/2152 sayı ile, bozma ilamına
uymak suretiyle, davaya bakmaya görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Anayasanın 125.maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlandığı; 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 2'nci maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde de, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının, idari dava türleri
arasında sayıldığı; dava, konusu olayda, 9.7.1997 tarihinde kabul edilen
4281 sayılı Kanunla kurulan Atılım Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme
Bölümüne, Üniversitenin resmi kuruluş tarihinden önce öğrenci kayıt
edildiğinin öğrenilmesi üzerine, başlatılan soruşturma sonucu düzenlenen
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığının adı geçen üniversite ile
ilgili 25.8.1998 tarihli raporu ile; tespit edilen hususlarla ilgili olarak
Üniversiteye gönderilen yazı ekinde, listede isimleri yer alan
öğrencilerle, listede isimleri yer almamakla birlikte, isimleri yer alanlar
gibi kayıt yaptıran öğrencilerin kayıtlarının silinerek Üniversite ile
ilişiklerinin kesilmesinin istendiği, davacının ise bu üniversiteden 2000
yılında kaydını aldırarak, yurt dışındaki (USA) University of Incarnate Word
Üniversitesinde eğitim görmek üzere kaydını yaptırdığı, Atılım
Üniversitesinden aldığı ders kredilerinden muaf tutularak lisans eğitimine
devam ettiği, bu üniversiteden aldığı lisans diploması üzerine ayrıca
yüksek lisans eğitimini tamamlayarak yurda döndüğü, yurda döndükten sonra
Incarnate Word Üniversitesinden almış olduğu diplomanın denklik talebinin
reddine dair işlemin iptali istemiyle YÖK aleyhine Ankara 5.İdare
Mahkemesinin 2005/1775 Esasında açılan davanın reddine ilişkin kararın
kesinleşmesinden sonra, Atılım Üniversitesince tesis edilen dava konusu
işlem nedeniyle davacının uğramış olduğu maddi ve manevi zarar toplamı olan
250.000.00 TL’nin tazmini istemiyle davanın açıldığının görüldüğü;
dolayısıyla kamu hizmeti görevi yapan davalı Üniversitenin hukuka aykırı
işlemi nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan
davanın, 2577 sayılı Yasanın 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasında yer alan
hüküm gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle; 2247
sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Davacının, davalı Vakıf Üniversitesi niteliğinde
olan Atılım Üniversitesinin resmi kuruluş tarihi olan 09/07/1997 tarihinden
önce Yüksek Öğretim Kurulunun mevzuatına aykırı şekilde merkezi yerleştirme
sistemi dışında kayıt kabul etmesi sonucunda, Üniversiteye kaydını
yaptırdığını, ancak YÖK tarafından usulsüz kaydın tespit edilmesi ve
kaydının silinmesi istemi üzerine, davalı Üniversitenin teklif ve yol
göstermesini kabul ederek, öğrenin gördüğü sürelere ilişkin ders
kredilerini kullanarak, Amerika Birleşik Devletlerinde bir Üniversiteye
kaydını yaptırdığını, davalı Üniversitede gördüğü eğitim ile birlikte sekiz
yıl eğitim alarak öğrenimini tamamlamasına rağmen, davalı üniversitenin
kuruluş tarihinden önce usulsüz öğrenci kaydı nedeniyle, aldığı kredi ve
derslerin geçersizliği gerekçe gösterilerek, YÖK tarafından ABD üniversite
diplomasının denkliğinin kabul edilmediğini, böylece maddi ve manevi zarara
uğradığını iddia ederek davalı aleyhine tüketici mahkemesinde tazminat
davası açmış olduğu; Danıştay Başsavcılığı tarafından, Vakıf
Üniversitelerinin Anayasa ve Kuruluş Kanunundan kaynaklanan kamusal
statüleri nedeniyle eylem ve işlemlerinden doğan zararın hizmet kusuruna
dayanılarak, 2577 sayılı İYUK 2 . Maddesi uyarınca tam yargı davasına konu
edilerek idari yargı yerinde görülmesi gerektiği düşüncesi ile olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı; Anayasanın 130. maddesi ve 2547 sayılı Yasanın
hükümleri uyarınca, bütün yüksek öğretim kurumlarının, vakıf veya devlet
tarafından kurulmuş olması fark etmeksizin kamu tüzel kişiliğine sahip
olup, kamu hizmeti olan eğitim ve öğretim hizmetinin aynı esaslara tabi
olarak yerine getirmekte oldukları ve bu hizmetleri sırasında ortaya çıkan
sorunların çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu konusunda tartışma
bulunmadığı; ancak, davaya konu olayda, davalı Atılım Üniversitesinin
Yüksek Öğretim Kurumu tarafından kuruluş işlemleri tamamlanmadan ve vakıf
üniversitesi statüsü bulunmadığı dönemde, fiilen başlattığı ancak hukuken
geçerliliği bulunmayan akademik takvimi uyarınca, YÖK mevzuatının öngördüğü
merkezi yerleştirme sistemi dışında kayıt işlemi yapması sonucu ortaya
çıkan hukuki geçersizlik sonucu uğranılan maddi ve manevi tazminat
isteminin söz konusu olduğu; davalı idarenin, davaya konu usulsüz işlemi
gerçekleştirdiği sırada, Anayasanın 130. Maddesinde ve 2547 sayılı Yasada
öngörülen Üniversite statüsü bulunmadığından, bu dönemde 5737 sayılı
Vakıflar Kanununun 4. Maddesi uyarınca özel hukuk tüzel kişisi olduğu ve
özel hukuk hükümlerine tabi olduğunun anlaşıldığı; 2547 sayılı Yasanın Ek
9. Maddesi 1. fıkrasının "Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim -
öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar
bu Kanun hükümlerine tabidir." hükmüne göre kuruluş işlemi tamamlanan
ve YÖK kararı ile faaliyete geçen Üniversiteler bakımından ortaya çıkan
sorunların 2547 sayılı yasa hükümlerine göre çözümleneceği, davaya konu
olayda ise, genel hükümlerin uygulanmasının söz konusu olduğu gerekçesiyle;
açılan davanın adli yargı yerinde görüm ve çözümü gerektiğinden Danıştay
Başsavcılığının başvurusunun reddi gerektiği yolunda yazılı düşünce
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Vakıf Üniversitesinin resmi kuruluş tarihinden önce kayıt kabul
etmesi nedeniyle Üniversiteye kaydını yaptıran ve daha sonra eğitimini yurt
dışında tamamlayan davacının, diploma denklik belgesinin verilmemesiyle
sonuçlanan süreçte uğradığı ileri sürülen maddi ve manevi zararlarının
tazmini istemiyle açılmıştır.
Anayasanın
“Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında,
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve
ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime
dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve
danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli
birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip
üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; 2. fıkrasında, “Kanunda
gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile
vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları
kurulabilir.”; 10. fıkrasında “Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim
kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim
elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan
yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Davalı
Atılım Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, 9.7.1997
tarihinde kabul edilen ve 15.7.1997 tarihinde yürürlüğe giren 4281 sayılı
Kanunla 2809 sayılı “Yükseköğretim
Kurumları Teşkilatı Kanunu”na 4281 sayılı Yasa ile eklenen Ek 40.
madde ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak
üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
İdari
rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu
tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan
ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı,
faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri,
özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne
sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu
nedenle de kamu hukukuna tabidirler.
Dosyanın incelenmesinden,
9.7.1997 tarihinde kabul edilen ve 15.7.1997 tarihinde yürürlüğe giren 4281
sayılı Kanunla kurulan Atılım Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme
Bölümüne, Üniversitenin resmi kuruluş tarihinden önce öğrenci kayıt
edildiğinin öğrenilmesi üzerine başlatılan soruşturma sonucu düzenlenen
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığının 25.8.1998 tarihli raporu ile;
tespit edilen hususlarla ilgili olarak Üniversiteye gönderilen yazı ekinde,
listede, aralarında davacının da isminin yer aldığı öğrencilerle, listede
isimleri yer almamakla birlikte, isimleri yer alanlar gibi kayıt yaptıran öğrencilerin
kayıtlarının silinerek Üniversite ile ilişiklerinin kesilmesinin istendiği;
davacının ise davalı Üniversiteden 2000 yılında kaydını aldırdığı, yurt
dışındaki (USA) University of Incarnate Word Üniversitesinde eğitim görmek
üzere kaydını yaptırdığı, Atılım Üniversitesinden aldığı ders kredilerinden
muaf tutularak lisans eğitimine devam ettiği, bu üniversiteden aldığı
lisans diploması üzerine ayrıca yüksek lisans eğitimini de tamamlayarak
yurda döndüğü, yurda döndükten sonra Incarnate Word Üniversitesinden almış
olduğu diplomanın denkliğinin kabul edilmesi yönündeki isteminin reddine
dair işlemin iptali istemiyle YÖK aleyhine Ankara 5.İdare Mahkemesinin
2005/1775 Esasında açtığı -ve davalı Üniversitenin de, davacı yanında
davaya müdahil olduğu- davanın reddedildiği; bu kararın kesinleşmesinden
sonra; davacı vekili, denklik belgesi alınmamasının nedeninin, davalı
Kurumun yasaya aykırı şekilde müvekkilini öğrenci olarak kabul etmesi
olduğunu; sonuç olarak müvekkilinin hem davalı üniversiteye yapmış olduğu
ödemeler, hem bu süreçte yapılan barınma masrafları, hem ABD'de yapılan
barınma masrafları ile fiili bir zarara uğradığını; ayrıca, 8 yıllık çaba,
masraf ve emeğe rağmen lise mezunu olarak kalması nedeni ile olası faydadan
ve yaşam konforundan da mahrum kalarak maddi zarara uğradığını;
müvekkilinin anılan süreçte zarar görmesinin sorumlusunun davalı Üniversite
olduğunu; vaki zararın doğması sonucu, zararın giderilmesi için ABD de
eğitim görmesinin sağlanmasının da zararı engellemediğini, tersine artırdığını;
tüm bu olayların sonucunda müvekkilinin, hayatının orta yaşında vasıfsız ve
işlevsiz konuma düştüğünü iddia ederek, fazlaya ilişkin talep hakları saklı
kalmak kaydı ile, 150.000.00TL maddi, 100.000.00 TL manevi, tazminatın bu
hakkın doğum tarihinden itibaren başlayacak faizi ile birlikte tazmini
istemiyle bakılan davayı açtığı anlaşılmıştır.
Davalı
Vakıf Üniversitesinin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilere verdiği
zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, kamu hizmetinin yöntemine ve
hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka
nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasının
gerektiği; bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre
yapılabileceğinden, 2577 sayılı Yasa’nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (b)
bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı
yerlerinin görevli olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır.
Ancak,
davacı vekili tarafından; müvekkilinin denklik belgesi almamasının nedeni,
dolayısıyla zarar doğuran olay olarak, davalı kurumun yasaya aykırı olarak
müvekkilini öğrenci olarak kabul etmesini göstererek davasını açtığı;
dolayısıyla, davalı Atılım Üniversitesinin, Yüksek Öğretim Kurumu
tarafından kuruluş işlemleri tamamlanmadan ve vakıf üniversitesi statüsü
bulunmadığı dönemde, fiilen başlattığı ancak hukuken geçerliliği bulunmayan
akademik takvim uyarınca, YÖK mevzuatının öngördüğü merkezi yerleştirme
sistemi dışında kayıt işlemi yapması sonucu uğranılan bir zararın söz
konusu olduğu; davalı Üniversitenin, kayıt işlemini gerçekleştirdiği
sırada, Anayasanın 130. maddesinde ve 2547 sayılı Yasada öngörülen
Üniversite statüsünde bulunmadığı gözetildiğinde; davacı ile davalı
arasında özel hukuk hükümlerine tabi öğrenim hizmeti verilmesine ilişkin
sözleşme ilişkisinden kaynaklanan ve idari yargıda görülmesi gereken idari
bir işlem veya hizmetin söz konusu olmadığı, uyuşmazlığın, genel hükümlere
göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görev alanına
girdiğinden Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013 gününde Üyelerden Sıddık
YILDIZ ile Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYLARI VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
KARŞI OY
Dava,
davalı Vakıf Üniversitesinin resmi kuruluş tarihinden önce kayıt kabul
etmesi nedeniyle Üniversiteye kaydını yaptıran ve daha sonra eğitimini yurt
dışında tamamlayan davacının, diploma denklik belgesinin verilmemesiyle
sonuçlanan süreçte uğradığı ileri sürülen maddi ve manevi zararlarının
tazmini istemiyle açılmıştır.
Anayasanın
“Yükseköğretim Kurumlan” başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında,
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve
ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime
dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve
danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli
birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip
üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; 2. fıkrasında, “Kanunda
gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile
vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim
kurumlan kurulabilir.”; 10. fıkrasında “Vakıflar tarafından kurulan
yükseköğretim kurumlan, mali ve idari konuları dışındaki akademik
çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden,
Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumlan için Anayasada belirtilen
hükümlere tabidir.” hükmüne yer verilmiştir.
Davalı
Atılım Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, 9.7.1997
tarihinde kabul edilen ve 15.7.1997 tarihinde yürürlüğe giren 4281 sayılı
Kanunla 2809 sayılı “Yükseköğretim Kurumlan Teşkilatı Kanunu”na 4281 sayılı
Yasa ile eklenen Ek 40. madde ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin
hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
İdari
rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu
tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan
ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı,
faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri,
özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne
sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu
nedenle de kamu hukukuna tabidirler.
Dosyanın
incelenmesinden, 9.7.1997 tarihinde kabul edilen ve 15.7.1997 tarihinde
yürürlüğe giren 4281 sayılı Kanunla kurulan Atılım Üniversitesi İşletme
Fakültesi İşletme Bölümüne, Üniversitenin resmi kuruluş tarihinden önce
öğrenci kayıt edildiğinin öğrenilmesi üzerine başlatılan soruşturma sonucu
düzenlenen Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığının 25.8.1998 tarihli
raporu ile; tespit edilen hususlarla ilgili olarak Üniversiteye gönderilen
yazı ekinde, listede, aralarında davacının da isminin yer aldığı
öğrencilerle, listede isimleri yer almamakla birlikte, isimleri yer alanlar
gibi kayıt yaptıran öğrencilerin kayıtlarının silinerek Üniversite ile
ilişiklerinin kesilmesinin istendiği; davacının ise davalı Üniversiteden
2000 yılında kaydını aldırdığı, yurt dışındaki (USA) University of
Incarnate Word Üniversitesinde eğitim görmek üzere kaydını yaptırdığı,
Atılım Üniversitesinden aldığı ders kredilerinden muaf tutularak lisans
eğitimine devam ettiği, bu üniversiteden aldığı lisans diploması üzerine
ayrıca yüksek lisans eğitimini de tamamlayarak yurda döndüğü, yurda
döndükten sonra Incarnate Word Üniversitesinden almış olduğu diplomanın
denkliğinin kabul edilmesi yönündeki isteminin reddine dair işlemin iptali
istemiyle YÖK aleyhine Ankara 5.İdare Mahkemesinin 2005/1775 Esasında
açtığı -ve davalı Üniversitenin de, davacı yanında davaya müdahil olduğu-
davanın reddedildiği; bu kararın kesinleşmesinden sonra; davacı vekili,
denklik belgesi alınmamasının nedeninin, davalı Kurumun yasaya aykırı
şekilde müvekkilini öğrenci olarak kabul etmesi olduğunu; sonuç olarak müvekkilinin
hem davalı üniversiteye yapmış olduğu ödemeler, hem bu süreçte yapılan
barınma masrafları, hem ABD'de yapılan barınma masrafları ile fiili bir
zarara uğradığını; ayrıca, 8 yıllık çaba, masraf ve emeğe rağmen lise
mezunu olarak kalması nedeni ile olası faydadan ve yaşam konforundan da
mahrum kalarak maddi zarara uğradığını; müvekkilinin anılan süreçte zarar
görmesinin sorumlusunun davalı Üniversite olduğunu; vaki zararın doğması
sonucu, zararın giderilmesi için ABD de eğitim görmesinin sağlanmasının da
zararı engellemediğini, tersine artırdığını; tüm bu olayların sonucunda
müvekkilinin, hayatının orta yaşında vasıfsız ve işlevsiz konuma düştüğünü
iddia ederek, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile,
150.000.00TL maddi, 100.000.00 TL manevi, tazminatın bu hakkın doğum
tarihinden itibaren başlayacak faizi ile birlikte tazmini istemiyle bakılan
davayı açtığı anlaşılmıştır.
Kamu
hizmeti yürüten davalı Vakıf Üniversitesinin verdiği zararın tazmini
istemiyle açılan davalarda, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin
sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasının gerektiği; bu hususların
saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı
Yasa’nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı
davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu
hususunda tartışma bulunmamaktadır.
Olayda
da, davalı Vakıf Üniversitesinin, resmi kuruluş tarihinden önce kayıt kabul
ettiği, kuruluş tarihinden sonra da yurt dışında eğitim görmesini sağladığı
iddiaları karşısında, eğitimini yurt dışında tamamlayan davacının, diploma
denklik belgesinin verilmemesi üzerine kayıt tarihinden itibaren uğradığını
ileri sürdüğü zararın tazmini istemiyle açtığı davanın idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.
Üye
Sıdık YILDIZ
|
Üye
Nurdane TOPUZ
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2013/1001
KARAR NO: 2013/1762
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın
35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere başka bir
üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılması, taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Dr. S.K.
Davalı :
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. H.K.
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 35. maddesi
uyarınca 19.09.2002 tarihinde Araştırma Görevlisi olarak davalı Van Yüzüncü
Yıl Üniversitesi (YYÜ) adına lisansüstü eğitim (doktora) yapmak amacıyla
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fen Bilimleri Enstitüsü’nde göreve
başladığını; davalı Rektörlük tarafından kendisine taahhüt ve kefalet
senedi imzalattırıldığını; 2011 yılı Eylül ayında lisansüstü eğitimini
(lisans sonrası doktora eğitimini) tamamladığını; ODTÜ’den ilişiğinin
kesilerek kadrosunun Van YYÜ’ne aktarıldığını; 26.03.2012 tarihinde Van YYÜ
Fen Bilimleri Enstitüsü’nde görevine başladığını, halen bu birimde
Araştırma Görevlisi Dr. olarak görev yaptığını; 30/03/2012 tarihinde bir
dilekçe ile mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılması ve doktora eğitimi
öncesinde/döneminde imzalamış olduğu taahhüt ve kefalet senedinin iptal
edilerek tarafına bildirilmesini talep ettiğini; davalı Rektörlük
tarafından verilen 05/04/2012 tarih ve B30.2.YYÜ.0.70.71.00/ 251-2048
sayılı cevapta, talebinin reddedildiğini ifade ederek; bu ret işleminin
iptal edilerek, mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve doktora
eğitimi öncesinde/döneminde imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin
iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
VAN 3. İDARE MAHKEMESİ; 24.7.2012 gün ve E:2012/495 sayı ile, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesinin 2'nci ve 3'üncü fıkralarında
düzenlenen bir üniversitede görev yapan öğretim elemanın kadrosunun başka
bir üniversiteye nakledilmesindeki amacın, ilgililerin akademik gelişimini
sağlamak olduğu, kurumların bu gelişimin maliyetlerini üstlenirken öğretim
elemanlarının gelişim sürecinde elde ettikleri bilgi ve tecrübelerinin, hizmet
götürdükleri üniversiteye veya üniversite öğrencilerine yansıtılmasını
gözetmek ve sağlamak durumunda oldukları dikkate alındığında, idarelerce bu
hizmet yansımasını ve kamu yararını gerçekleştirmek için başka bir kuramda
görevlendirdiği veya kadrosuyla naklettiği öğretim elemanlarının geri
dönüşünü sağlamak üzere önlemler alabileceği, bunun için ilgili
yönetmelikte kişilere mecburi hizmet yükümlülüğü veya taahhütname ve
kefalet senedi imzalatmak şeklinde yaptırımlar öngören düzenlemeler
yapılabileceğinin yargı kararlarıyla kabul edildiği; nitekim 2547 sayılı
Yasanın 35'inci maddesinde belirtilen kamusal yararın elde edilmesine
yönelik olmaları nedeniyle bu hükme dayanılarak çıkartılan Yönetmelikte
hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca, taahhütname ve kefalet senedinin
ilgili idarelerce kamu gücüne dayalı, tek taraflı irade ile düzenlendiği ve
ilgililerine hizmet gereğinin bir koşulu olarak imzalattırıldığı hususlarının,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15.11.2002 günlü, E:2002/557,
K:2002/809 sayılı kararı ile hükme bağlandığı; bu durumda, 2547 sayılı
Yasanın 35'inci maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi
yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer
alan mali yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden
doğan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşıldığından, davalı vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi
gerektiğini ileri sürerek yaptığı görev itirazının yerinde görülmediği
gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığı
çözümlemekle Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; konunun çözümü için
uyuşmazlığın temelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava
konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde, “Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla
birlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18
md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel
hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi
hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer
aldığı; olayda, davacının Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri
Fakültesinde görevlendirilmeden önce noter huzurunda düzenlenen yüklenme
senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde
bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum
tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden
ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf
tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle
birlikte Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt
ettiği; söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi
hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle
Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve
yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisinin kurulduğu; dolayısıyla,
uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden, diğer bir ifadeyle yüklenme
ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı
Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdari Yargı Düzeninin, hukuk devletlerinde, hukuka bağlı olması
gereken kamu idaresinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal
yöntemlerle denetlenmesinin sağlanması amacıyla var olduğu; bu yargı
düzenine mensup mahkemelerde açılacak iptal davalarının konusunun ise, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(a) bendinde, idari işlemler olarak gösterildiği; gerek uygulama, gerekse
öğreti'de, idari işlemin tanımının, idarenin kamu hizmetinin yürütümü
amacıyla ve tek yanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğu kesin ve
yürütülmesi gerekli işlemler olarak yapıldığı; bu tanıma göre, idari yargı
yerlerinde iptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,
kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis
edilmiş bulunması, kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasının ürünü
olması ve, nihayet kesin ve icrai (yürütülmesinin gerekli) olmasının
zorunlu bulunduğu; oysa; olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılan davada iptal
istemine konu edilen taahhüt ve yüklenme senedinin, kamu idaresinin irade
açıklamasıyla hukuk düzeninde varlık kazanan bir işlem olmadığı, söz konusu
senedin, İdare Hukukundaki adıyla "idare edilen" statüsünde
bulunan özel hukuk gerçek kişisinin, irade açıklamasıyla, kendisini
yükümlülük altına sokan bir özel hukuk işlemi olduğu; özel hukuk (Borçlar
Hukuku) kurallarına göre; bu işleme varlık kazandıran kişi iradesindeki
sakatlıklar (iradeyi ifsat eden haller) sebebiyle işlemin iptaline ya da
hükümsüzlüğüne karar verme görev ve yetkisinin, bu Hukuktan kaynaklanan
uyuşmazlıkları çözmekle görevli Adli Yargı Düzenine mensup mahkemelere ait
bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulünün uygun olacağı yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Üniversitede araştırma görevlisi
olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 35'inci maddesi
uyarınca ve davacı ile müşterek borçlu ve müteselsil kefilleri tarafından
taahhüt ve yüklenme senedi imzalamak suretiyle, yüksek lisans yapmak üzere
geçici olarak görevlendirildiği Orta Doğu Teknik Üniversitesinde lisansüstü
eğitimini tamamlayarak Yüzüncüyıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde
araştırma görevlisi olarak göreve başlayan davacının, söz konusu taahhüt ve
yüklenme senedinin iptali istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
Yüzüncüyıl Üniversitesinin 05.04.2012 tarihli 251-2048 sayılı işleminin
iptali, mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve doktora eğitimi
öncesinde/döneminde imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin iptaline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun, “Öğretim elemanı
yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim kurumları;
kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının
ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen
mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacının Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde araştırma görevlisi
olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirildiği, doktora öğrencisi olarak Ortadoğu
Teknik Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme uyarınca
mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği; Yüzüncü Yıl Üniversitesine dönüp
görevine başladıktan sonra, taahhüt ve yüklenme senedinin iptali istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işleminin iptali; mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılması ve doktora eğitimi öncesinde/döneminde imzaladığı
taahhüt ve kefalet senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan
davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve
taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Van 3. İdare
Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı rektörlük
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Van 3.İdare Mahkemesi’nin
24.7.2012 gün ve E:2012/495 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2013/1131
KARAR NO: 2013/1764
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle, sigortalı araç için araç sahibine
ödemede bulunan sigorta şirketince, zararın giderilmesi istemiyle idare
aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.Sigorta A.Ş
Vekilleri
: Av. A.İ., Av. Z.G., Av. K.Ö.
Davalı : Sivas
Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. A.T.
O L A Y : Davacı
şirket vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirketin sigortalısı M.K.’ya ait
58...... plaka sayılı hususu otomobilin, adı geçen kişinin yönetiminde
10.09.2011 tarihinde saat 20.30 sularında Yenişehir Kavşaktan Yahyabey
Caddesini takiben Öğretmen evi istikametine seyir halindeyken, T. Apartmanı
No:…. adresine gelindiği sırada tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası
meydana geldiğini; kaza nedeniyle müvekkil şirketin sigorta poliçesi
çerçevesinde sigortalısına aracında oluşan hasar nedeniyle 3.465,00.-TL
tazminat ödemek zorunda kaldığını, araçtaki hasarın sigorta kapsamında
giderildiğini; Türk Ticaret Kanunun ilgili maddeleri gereğince müvekkil
şirketin, ödediği tazminat miktarınca sigortalısının talep ve dava
haklarına halef olduğunu, yine Borçlar Kanunu ve diğer kanun hükümlerine
göre ödediği tazminatı zarara sebebiyet verenlerden ve zarardan sorumlu
olanlardan rücüan talep ve dava etme hakkına sahip bulunduğunu; trafik
kazasının, yolda su olması, herhangi bir önlem alınmaması, uyarı işareti,
uyarı levhası bulunmaması nedeniyle, aracının aniden çukura düşmesi
neticesinde meydana geldiğini; kazaya yolda meydana gelen su patlaması ve
bundan dolayı yolda oluşan münferit çukurların sebep olduğunu, dolayısıyla
trafik kazasının oluşumunda davalı belediyenin hizmet kusuru bulunduğunu;
davalı Belediyeye 11.01.2012 tarihinde zararın tazmini noktasında başvuruda
bulunulduğunu ancak 24.01.2012 tarih M.58.0.SİV.0.61-99/55-1093831/485 sayı
numaralı dilekçe ile taleplerinin reddedildiğini ifade ederek; davalı
idarenin hizmet kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazasından dolayı
müvekkili şirketin ödemiş bulunduğu 3.465,00 TL’lik tazminatın idareye
başvuru tarihi olan 11.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile
tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Sivas
İdare Mahkemesi: 17.2.2012 gün ve E:2012/158, K:2012/193 sayı ile, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile davalı idareye yüklenilen sorumluluğun
yerine getirilmediğinden bahisle açılan davanın aynı Kanunun 110. maddesi
uyarınca bu Kanundan doğan sorumlulukların yerine getirilmemesinden
kaynaklanan tazminat davası niteliğinde olduğu ve davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu düzenlendiğinden, davanın adli
yargı yerinde açılması gerektiği; açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi uyarınca davanın görev yönünden
reddine karar vermiş; bu karara itiraz edilmesi üzerine Sivas Bölge İdare
Mahkemesi; 17.5.2012 gün ve E:2012/147, K:2012/148 sayı ile, açılan davanın
kamu idaresinin yasayla üzerine verilmiş görevi hiç yapmamasından ya da
eksik/kusurlu yapmasından kaynaklanan ve hizmet kusuru nedeniyle doğan
zararların karşılanmasından kaynaklandığı, bu haliyle hizmet kusuru
nedeniyle doğduğu ileri sürülerek kamu idarelerine karşı açılan davalarda
görevli yargı yerinin idari yargı yeri olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmış
olduğu, davanın görev yönünden reddine ilişkin itiraz konusu kararda hukuki
isabet görülmediği gerekçesiyle; davacı itirazının kabulüne, Sivas İdare
Mahkemesi'nin 17.2.2012 tarih ve E:2012/158, K:2012/193 sayılı kararının
bozulmasına karar vermiş; karar düzeltme istemi de aynı Mahkemenin
20.9.2012 gün ve E:2012/292, K:2012/250 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Yeni esas numarası alan dosyaya ilişkin dava dilekçesi davalı idareye
tebliğ edilmiştir.
Davalı İdare vekili, uyuşmazlığın çözüm yerinin adli
yargı olduğunu öne sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİVAS İDARE MAHKEMESİ: 5.2.2013 gün ve E:2012/1224 sayı
ile, 6099 sayılı Yasa ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde
yapılan değişiklikle ilgili olarak gerek madde metninden anlaşılacağı ve
gerekse yasanın gerekçesinde de yer verildiği üzere, karayollarında ve
hemzemin geçitlerde oluşan trafik kazalarına karışan araçların kamuya mı
yoksa özel şahıslara mı ait olduğuna bakılmaksızın açılan tazminat
davalarında görevli yerin, adli yargı yeri olarak belirlenmiş olduğu; başka
bir deyişle, 2918 sayılı Yasa hükmü uyarınca trafikte seyreden araçların
sahibi ya da işleteni kim olursa olsun oluşan trafik kazalarından doğan
tazminat davalarının adli yargı yerinde görülmesinin sağlandığı; nitekim
6099 sayılı Yasanın 14. maddesine ilişkin olarak Yasa gerekçelerine
bakıldığında şu ibarelerin görüldüğü "Komisyon, Kanunun kamu
araçlarının karayolundaki seyrini ve bu sırada oluşan haksız fiilleri özel
hukuka bağlı kılmış olması karşısında (m. 106), bu tür fiillerden
kaynaklanan davaların adli yargıda görülmesini, bu kabulün kaçınılmaz
sonucu olarak görmektedir. Uygulamada varolan farklı ve çatışan kararların
kanun seviyesinde yeknesak bir usul rejimine bağlanmasını adil yargılanma
hakkının da gereği saymaktadır. Teklifin madde gerekçesindeki argümanlara
ve Adalet Komisyonunun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı raporundaki
çözüme atıf yapmaktadır. Sonuç olarak, kamuya ait olan araçların sebebiyet
verdiği trafik kazaları ile hemzemin geçitlerde meydana gelen tren-trafik
kazaları Karayolları Trafik Kanununa bağlı kılınmış, bu uyuşmazlıklarda
görevin adli yargıda olduğu yönünde düzenleme yoluna gidilmiştir. Ayrıca
Karayolları Trafik Kanununun sorumluluk hukuku yönünden benimsediği
"işleten" terimi ile (m.85) yine aynı Kanunda kamuya ait araçlar
yönünden benimsenen "aidiyet" terimi (m. 106) arasında sorumluluk
bağı yönünden bir ayrıma gidilemeyeceği hususunun Kanun düzeyinde açıklığa
kavuşturulması ve kamuya aidiyetin kategorik farklılığı (mülkiyet, sınırlı
ayni hak, sözleşmeye dayalı kullanım vb.) işleten kavramıyla bağdaştığı
sürece ayrı bir sonuç doğurmayacağı hususları göz önünde bulundurulmuş ve
mülkiyetin yanında diğer tiplerin de kapsanması amacıyla Karayolları Trafik
Kanununun değiştirilmesi öngörülen 110 uncu maddesinin birinci fıkrasında
geçen "işleteni" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya
sahibi" ibaresi eklenmiştir. Komisyon, bu tür kazalarda, zarar görenin
kamu görevlisi olması hallerinde, farklı bir görev kuralı üretilmesinin
özel hukukun sağladığı daha avantajlı duruma karşın, eşitlik ilkesine
aykırı olacağı düşüncesiyle farklı bir düzenlemeye gitmemiştir. ";
bütün yapılan değerlendirmeler ve yukarıda metni yazılı mevzuat
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, açılan davanın kamu idaresinin
yasayla üzerine verilmiş görevi hiç yapmamasından ya da eksik/kusurlu
yapmasından kaynaklanan ve hizmet kusuru nedeniyle doğan zararların
karşılanmasından kaynaklandığı, bu haliyle hizmet kusuru nedeniyle doğduğu
ileri sürülerek kamu idarelerine karşı açılan davalarda görevli yargı yerinin
idari yargı yeri olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmış olduğu, davanın görev
yönünden reddine ilişkin itiraz konusu kararda hukuki isabet görülmediği
gerekçesiyle; davalı idarenin görevsizlik itirazının reddine, uyuşmazlığı
çözümlemeye Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; 2918 sayılı Karayolları Trafik kanununun 2.
maddesinde " Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer
hükümleri kapsar." hükmü ile kanunun uygulanmasında trafik düzeni ile
kişi ve kurumların bu kanuna tabi olduğu belirlenmiş; Ek 10. maddesinde ise
"Karayollarının yapım, bakım ve işletmesinden sorumlu olan tüm kamu ve
özel kuruluşların projelerini yapan ve uygulayan yetkili ve sorumlu
kişiler, çağdaş ilim ve teknik esaslarına uymak ve uygulamak konusunda
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulunun önerilerini kuruluş kanunlarına uygun
olacak şekilde değerlendirmek zorundadırlar." hükmüne yer verilerek,
karayollarının bakım ve onarım faaliyetlerinde uyulacak kurallara atıf
yapılmış olduğu; 5393 sayılı Belediye Kanununun 15/p maddesi " Kara,
deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma
araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve
güzergâhlarım belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak,
meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve
işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği
trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." hükmü ile
karayollarında belediyelerin yetki ve sorumluluklarının tespit edildiği;
diğer taraftan, 2918 sayılı Yasa’nın “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlığını
taşıyan 110. maddesinde (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.), “İşleteni veya
sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,
adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra
hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından
dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya
şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer
mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir” denilmiş, Yasa’nın Geçici 21. maddesinde ise
(Ek: 11/1/2011-6099/15 md.), “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz” hükmü ile de dava konusu idarenin sorumlu olduğu köy yolunun
bakım ve onarım ve işaretleme kurallarını ihmal ettiği nedeni ile kusurlu
olduğu tezine dayanan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerinde
yapılması gerektiğinin anlaşıldığı; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha
önce davalı idare ile davacı gerçek kişiler arasındaki uyuşmazlık konusu
davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Danıştay Başsavcısı’ndan da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Anayasanın 125. Maddesinin son fıkrasında "İdare, kendi
eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." kuralına yer
verildiği; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. Maddesinin 1.
Fıkrasının (b) bendinde İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının "idari
dava türleri" arasında sayıldığı; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14.
Maddesinde, "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; / a)
imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent
bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye,
acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik... hizmetlerini yapar
veya yaptırır" kuralının yer aldığı; öte yandan 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu'nun "Belediye Trafik Birimleri Görev ve
Yetkileri başlıklı 10. Maddesinin (b) bendinde ise, görev ve yetkiler,
"1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, / Gerekli görülen kavşaklara ve
yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer
işaretlemeleri yapmak, / Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak
çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek, /
Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze
göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, /
Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının
vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, /
Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, /
Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer
görevleri yapmak." şeklinde belirlendiği; belirtilen mevzuat hükümlerinin
değerlendirilmesinden, davanın kamu idaresinin yasayla kendisine verilmiş
bulunan görevi hiç yapmamasından ve/veya eksik ya da kusurlu yapmasından
kaynaklanan ve hizmet kusuru nedeniyle doğan zararların karşılanmasından
kaynaklandığı, bu haliyle hizmet kusuru nedeniyle doğduğu ileri sürülerek
kamu idarelerine karşı açılan davalarda görevli yargı yerinin idari yargı
olduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolunda yazılı
düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın
idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat
davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı şirketçe sigorta edilen 58...... plakalı aracın
10.09.2011 tarihinde Yahyabey Caddesi No:29 önünde yolda bulunan çukura
düşmesi sonucu tek taraflı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği,
kaza nedeniyle meydana gelen hasarın davacı sigorta şirketince
sigortalısına ödendiği ve ödenen miktarın davalı Sivas Belediyesinden
tahsili için 11.01.2012 tarihinden yapılan başvurunun 24.1.2012 tarihli ve
485 sayılı yazıyla reddi üzerine; kazanın davalı idarenin hizmet kusuru
nedeniyle meydana geldiğinden bahisle, davacı şirketin ödemiş bulunduğu
3.465,00 TL’lik tazminatın idareye başvuru tarihi olan 11.01.2012
tarihinden itibaren işleyecek faizi ile tahsili istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasa
koyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasa koyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
Sivas İdare Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Sivas İdare Mahkemesi’nin
5.2.2013 gün ve E:2012/1224 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargıda dava açılmış,
Yargılamada
davalı İdarenin görev itirazının reddi sonucu Adli Yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiştir.
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Adli Yargının görevli olduğuna, karar verilerek İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 1O.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari
yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçlann işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davalan, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı vs.) Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun
yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi ile İdari Yargının görevli
olduğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2013/1153
KARAR NO: 2013/1766
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İSKİ tarafından ihale edilen "Tavukçu Deresi Islah Projesi"
çalışmaları sırasında, yağan yağmurla dere yatağından taşan suların
davacının kiracısı olduğu tesise verdiği zararlar karşılığı tazminata
hükmedilmesi istemiyle açılan davanın, hizmet kusuru esasına göre İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İstanbul Emlak Bankası Spor Kulubü Derneği
Vekili : Av. E.D.
Davalılar
: 1-İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekilleri
: Av. H.E., Av. S.G.
2- K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Vekili :
Av. E.A.
3-Bakırköy
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.Ö.B.
4-İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.B.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkili derneğin faaliyetlerini,
Türkiye Emlak Bankası A.Ş. den 1.10.1992 de kiraladığı İstanbul İli,
Bakırköy İlçesi Ataköy 11. Kısım, 51 pafta, 1994 ada 1 parselde bulunan
tesislerde sürdürdüğünü; gayrimenkulün malikinin de T.C Ziraat Bankası A.Ş.
olduğunu; kiracısı bulundukları gayrimenkulün yan tarafında bulunan Tavukçu
Dere yatağında K. İnşaat Sanayi ve Tic.A.Ş. tarafından kanal çalışması
yapıldığını; anılan Şirketin 18 ve 19.07.2007 tarihlerindeki kanal inşaatı
çalışmalarında, gayrimenkulün kanal boyunca devam eden duvarın yaklaşık 30
metrelik kısmının yıkıldığını; daha dikkatli olmaları hususunda ikazda
bulunulduğunu; İSKİ Genel Müdürlüğü kontrolünde bulunan dere yatağı ve
kanal çalışmalarının K. İnşaat San. ve Tic.A.Ş. tarafından yürütüldüğünü;
dere yatağının Ataköy 11 .Kısımda bulunan Öğretmenevi ve İlköğretim
Okulunun yanında bulunan köprünün ön tarafına ve suyun akışını engelleyecek
şekilde inşaat molozları doldurulduğunu ve dere yatağının kapatıldığını;
kanal inşaatının molozları bu şekilde yığılı olarak dere yatağının içinde
ve su akışını engelleyecek şekilde köprü önüne bırakıldığı tarihlerde, K.
İnşaat A.Ş.nin, bu bölümdeki çalışmalarına uzun süre ara verdiğini, çalışmaların
bu halde yarım bırakıldığını, uzun süre tamamlanmadığını; 13,14 Ekim 2007
tarihlerinde yağan yağmur sonucu dere yatağının ve kanalın molozlarla
kapatılmış olması nedeniyle, yağmur sularının kanaldan taştığını, etrafta
bulunan binaları sel bastığını, bazı yerlerde 3 metre yüksekliğinde
su baskınları olduğunu; Bakırköy Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ve diğer birimlerin müdahale etmesinin istendiğini ancak yardım
gelmediğini; su baskını sonucu çevrede bulunan bir çok bina ve tesiste
maddi hasar meydana geldiğini; su baskını sonucu müvekkili spor kulübünde
meydana gelen hasarların tespit edilmesi için Bakırköy 1.Sulh Hukuk
Mahkemesine müracaat edilerek 2007/613 D.İş sayılı dosya ile mahallinde üç
kişilik bilirkişi heyeti ve mahkeme hakimi tarafından keşif yapıldığını;
düzenlenen 06.02.2008 tarihli bilirkişi raporuna göre, Tavukçu Deresi
yatağının inşaat molozları ile doldurularak kapatılmış olduğu ve 14.10.2007
tarihinde yağan yağmur nedeniyle su baskını olduğu ve su baskını sonucu
müvekkili spor kulübünün maddi hasara uğradığı ve bu maddi hasarın;
elektrik malzeme işçilik ve onarım giderlerinin:54.448,45 YTL, genel
zararın:42.028,92 YTL, havuzaltı sistemi bakım ve onarım giderlerinin:
11.634,80 YTL, kapalı spor salonu ısıtma-klima santralı onarımının :3.204,00
YTL, soğutma grubu kompresör bakım ve onarımının:20.532,00 YTL, havuzaltı,
arşiv ve soyunma odaları sıva ve boyanın: 10.814,70 YTL, çöp ve hurdaya
atılan malzeme bedellerinin:63.852,00 YTL olmak üzere toplam 206.334,17 YTL
olduğunun tespit edildiğini; İstanbul Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü
bünyesinde çalışan mühendislerden oluşturulan üç kişilik bilirkişi
heyetinin, 16.10.2007 tarihinde mahalde yaptıkları inceleme sonucunda
düzenledikleri 18.10.2007 tarihli bilirkişi raporunda, İstanbul Emlak
Bankası Spor Kulübü Demeğine ait sosyal tesisler ve spor alanları, makine
dairesi, lokal mutfak, çamaşırhane, bulaşıkhane, kuaför, jimnastik salonu,
bar, kafeterya, sauna, jeneratör, hidrofor, klima santrali, kulüp soyunma
odaları, arşiv, malzeme deposu vb kısımların tamamen lağım, balçık ve su
altında kaldığı ve kullanılamaz halde olduğunun tespit edildiğini; her iki
bilirkişi raporunda da Tavukçu Deresinin ıslah çalışmaları sırasında
Öğretmenevi bitişiğindeki köprü menfezinin kapatılması vs. nedenlerle sel
baskını olduğunun açıkça tespit edildiğini; bu sel baskınının meydana
gelmesinde davalıların kusur ve ihmalinin bulunduğunu; inşaat molozlarının
dere yatağının içerisinde biriktirilmesi, köprü önüne yığılarak suyun
akışının engellenmesi, dere ıslah çalışmalarının bu haliyle yarıda
bırakılarak çalışmalara uzun süre ara verilmesi, sonbahar aylarında
havaların yağışlı olmasına rağmen çalışmaların belirtilen şekilde gerekli
dikkat ve özen gösterilmeden yapılmış olması gibi hususların, davalıların
kusur ve ihmallerini gösterdiğini ifade ederek;, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik, müvekkilinin uğradığı ve şimdilik tespit
edilen hasar bedeli olan 206.334,17 YTL.nin davalılardan alınarak davacı
müvekkil spor kulübü derneğine ödenmesine karar verilmesi istemiyle, İSKİ
Genel Müdürlüğü ve K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.ne karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan
İSKİ Genel Müdürlüğünün talebi üzerine, dava İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığına ve Bakırköy Belediye Başkanlığına ihbar edilmiştir.
Davalı
İdarelerden, İSKİ Genel Müdürlüğü ve İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekillerince, süresi içerisinde, idarenin hizmet kusuru esasına
dayanan davada idari yargının görevli olduğu öne sürülerek, görev itirazında
bulunulmuştur.
BAKIRKÖY
8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:21.1.2013 gün ve E:2008/104 sayı ile, İSKİ Genel
Müdürlüğünün, 2560 Sayılı Kanun ile kurulmuş Ticaret Kanunu'nda öngörülen
biçimde özel hukuk hükümlerine göre idare edilen bir kamu kuruluşu olması
yanında, ticari şekilde veya iktisadi esaslara göre işletildiği; yaptığı
işler itibari ile de ticarethane sayılıp tacir sıfatını taşımakta
olduğundan davacı ile davalı İSKİ arasındaki haksız fiilden kaynaklanan iş
bu davaya bakmanın adli yargının görev alanı içine girmesi nedeni ile
davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine (Y.Y.HGK 03.10.2007 tarih
-2007/4-597) karar vermiştir.
Davalılardan,
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile, İstanbul
Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu
amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir
elden işletmek üzere, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil
bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olarak, İstanbul Su ve
Kanalizasyon idaresi Genel Müdürlüğü kurulmuş olup; anılan Kanun'un 2'nci
maddesinin (b) bendinde, "Kullanılmış sular ile yağış sularının
toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde
boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için
abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları
noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;
gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu
olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak
ve gerekli yenilemelere girişmek," bu Genel Müdürlüğün görev ve
yetkileri arasında sayılmış olduğu; tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu
olan anılan idarenin görev ve yetkisine verilen söz konusu hizmetlerden her
birinin, genelin yararı için yürütülen birer kamu hizmeti olduğu, bu
hizmetlerin hukuka uygun olarak yürütülmemesinin de, bu İdarenin Kamu
Hukuku kurallarına göre sorumluluğunu gerektiren hizmet kusuru niteliğinde
olduğu; Anayasanın 125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunun kurala bağlandığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davalarının, idari dava türleri
arasında sayıldığı; bu anayasal ve yasal durumlara göre, kamu idarelerinin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koydukları plan ve projeye uygun olarak yol, kanal, baraj, su yolları, su
şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında
kişilere verilen zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve
çözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar
tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu, hizmetin, kamu idaresi tarafından
bizzat veya yüklenici eliyle yürütülmesinin de, bu hukuki duruma etkili
olmadığı, dava dosyasında; davacının zararının, İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğünün kanunla kendisine görev olarak verilen hizmetleri
gereği gibi yürütmemiş olmasından kaynaklandığı, bu nedenle, anılan
İdarenin doğan zarardan sorumluluğu bulunduğunun ileri sürüldüğü,
dolayısıyla; davadaki uyuşmazlığın çözümü, kamu hizmetinin yöntemine ve
hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru ya da
objektif sorumluluk esasına göre davalı idarenin sorumluluğunun bulunup
bulunmadığının saptanmasını gerektirdiği, bu saptamalar ise, idare hukuku
ilkelerine göre yapılabileceğinden; 2577 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan davanın görüm ve çözümünün,
İdari Yargı'nın görevine girdiği gerekçesiyle; 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi Mahkemesine uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, İstanbul Büyükşehir
Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken
her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek
üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün kurulduğu ve
İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel
kişiliğini haiz bir kuruluş olduğu; görev ve yetkilerinin düzenlendiği 2.
maddesinin (b) bendinde: “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,
yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma
yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için
abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları
noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;
gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu
olanları devralıp işletmek ve bunların bakım onarımını yapmak, yaptırmak ve
gerekli yenilemelere girişmek olduğu” hükmünün yer aldığı; Anayasa'nın
125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden
dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davalarının, idari
dava türleri arasında sayılmış bulunduğu; dava konusu uyuşmazlığın, tüzel
kişiliğe haiz bir kamu kuruluşu olan davalı idarenin ilgili mevzuat
hükümleri gereğince kendisine tevdi edilen kamu hizmetini gereği gibi
yerine getirmediği ileri sürülerek, dere ıslah projesinin yetersizliği ile
denetim ve kontrol eksikliği nedeniyle meydana gelen söz konusu zararın
tazmin edilmesi talebinden kaynaklandığından, kamu hizmetinin yürütülmesi
sırasında meydana gelen zararlardan dolayı, idarenin hizmet kusuru ya da
objektif sorumluluk esasları çerçevesinde sorumlu olup olmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından
açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiğinin düşünüldüğü, açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığının
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü
ile Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/104 esas sayılı görevlilik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince
yapılan incelemeye göre, davalılardan İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin anılan
Yasa’nın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcılığı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
anılan İdare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İSKİ tarafından ihale edilen "Tavukçu Deresi
Islah Projesi" çalışmaları sırasında yağan yağmurla dere yatağından
taşan suların davacının kiracısı olduğu tesise verdiği zararlar karşılığı
tazminata hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
20.11.1981 gün ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek
ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve
bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü kurulduğu, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin, İstanbul
Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini
haiz bir kuruluş olduğu, İSKİ personelinin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümlerine tabi bulunduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (b) bendinde
“b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden
uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya
bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların
toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve
projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri
kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım
ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek”, (d)
bendinde “ Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki
belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri
kullanmak”, İSKİ'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 4. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli
ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı
plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su
şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında
kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm
ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede
bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya
plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i
ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Davacı
vekili tarafından, İstanbul’da 13-14/10/2007 tarihlerinde gerçekleşen
sağanak yağışla birlikte, İSKİ tarafından ihale edilen "Tavukçu Deresi
Islah Projesi" çalışmaları sırasında, Ataköy 11 'inci Kısım
yakınındaki köprü menfezinin kapatılması; rögarların bakımsız ve tıkalı
olması sonucunda, dere yatağından taşan suların davacı Derneğe ait
tesislerde zarara neden olduğu, olayda davalı İdarenin denetleme ve
kontrole ilişkin sorumluluğunu yerine getirmediği ileri sürülerek uğranılan
zarar karşılığında 206.334,17 TL.nin davalılardan alınarak kendilerine
ödenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu
hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine girdiğinden,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan İSKİ Genel
Müdürlüğü vekilinin görev itirazının, Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 8.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 21.1.2013 gün ve E:2008/104 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
13.10.2007
tarihinde meydana gelen aşırı yağış nedeniyle Tavukçu Deresinin taşması
sonucu evini su bastığı, ev, eşya ve aracının zarar gördüğü, davalı kurumun
üzerine düşen görevi tam ve eksiksiz yerine getirmediği iddiasıyla zararın
tazmini istemiyle davacı tarafından davalı kurum aleyhinde Adli Yargı da
dava açılmıştır.
Davalı
İdari vekili süresinde, Uyuşmazlığın İdari Yargının görev alanında
kaldığını bildirerek Yargı Yolu itirazında bulunmuştur.
Mahkemece
Yargı Yolu itirazın reddine karar verilmesi üzerine davalı vekilince olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması talebi ile dosya Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiş,
Danıştay
Başsavcılığınca, uyuşmazlığın davalı idarenin hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görev alanına girdiği düşüncesiyle olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiştir.
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda Uyuşmazlığın davalı İdarenin hizmet
kusurundan doğduğu İdari Yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle İdari
Yargının görevli olduğuna davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin
kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun Uyuşmazlıkta İdari Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine
iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Dava
tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK 18.maddesinde “Ticaret
Şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten demekler ve
kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek
veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi amme
hükmi şahısları tarafından teşekkül ve müesseslerin dahi tacir
sayılacakları” belirtilmiş, aynı yasanın 12/11 maddesinde su, gaz, elektrik
dağıtım,telefon, radyo ile haberleşme ve yayın yapma gibi işlerle uğraşan
müesseselerin ticarethane sayılacakları hükme bağlanmıştır.
Davalı
kurum hakkında uygulanması gereken İSKİ’nin kuruluşu hakkındaki 2560 sayılı
yasada, bu kurumun genel kurul, yönetim kurulu ve genel müdürlük ile
yönetileceği, denetçileri vasıtasıyla denetim yapılacağı, yıllık faaliyet
ve yatırımlarının bilançolarda belirlenip genel kurulun onayına sunulacağı
ve bütçesinin kamu iktisadi teşebbüslerinde uygulanan bütçe formülüne göre
düzenleneceğinin açıklanması karşısında bu kuruluşun özel hukuk hükümlerince
İdare edilen bir kamu kuruluşu olduğunun kabulü gerekir.
Nitekim
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 29.11.1995 gün 1995/11-647 esas 1995/1043
sayılı vs. kararlarında 2560 sayılı kanuna tabi olan İSKİ’nin gördüğü
hizmetin kamu hizmeti olmakla birlikte faaliyetini özel hukuk kuralları
altında yapması itibariyle TTK 18/1 maddesi anlamında tacir sayılacağı ve
tacir olan davalı ile davacı arasındaki haksız fiilden kaynaklanan davaya
bakmaya görevinin Adli Yargının görev alanına girdiğini benimsemiştir.
Ayrıca
İSKİ’nin abonelerinden kullanma suyu ve atık sularından talep ettiği bedel
konusunda çıkan uyuşmazlıklarda Adli Yargının görevli olduğu benimsenmişken
aynı kurumun şahıslara karşı haksız eyleminden dolayı İdari Yargının
görevli olduğunu kabul etmek 2560 sayılı yasanın uygulanmasında çelişki
oluşturacaktır.
Bu
durumda tacir olan davalı İSKİ ile davacı arasında haksız fiilden
kaynaklanan davaya bakma görevi Adli Yargıya ait olup açıklanan nedenlerle
uyuşmazlıktan İdari Yargıya görevli kabul eden sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2013/1172
KARAR NO: 2013/1767
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın
tazmini istemiyle açılan davada, davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE, çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- A.B., 2- S.Y., 3- H.E., 4- O.Y., 5- Y.T., 6- A.T., 7- A.E.T.
Vekili :
Av. E.A.
Davalılar
: 1.Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.E.K.
2. Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
O L A Y : Davacılar vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkillerinin dava konusu 147 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedarı olduklarını, dava konusu taşınmaza fiilen el
atıldığını, yol ve park alanı olarak kullanıldığını, bu nedenle davacıların
zarara uğradıklarını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile 1000.00 TL’nin ilk dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesi istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili
ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.04.2013 gün ve
2013/66 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili
ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeler
üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve Çankaya Belediye Başkanlığı
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların
taşınmazına, park ve yol alanı olarak fiilen el atılması nedeni ile
davacıların uğradığı zararın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1000.00’sinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesi istemi ile açılmıştır.
Mahkememizce
yapılan inceleme neticesinde, dava konusu parselin başka hissedarları
tarafından Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/292 Esas sayılı
dosyasında kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat davası açıldığı
tespit edilmesi üzerine mahkemesinden söz konusu dava dosyası istenmiş;
yapılan tetkikte, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin bu dosyada
da görev itirazında bulunduğu, görev itirazının mahkemece reddi üzerine
davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin talebi ile dosyanın Danıştay
Başsavcılığı’na uyuşmazlık çıkartılması talebi ile gönderildiği; Danıştay
Başsavcılığı’nın 27.03.2013 gün ve 2013/367 numaralı kararı ile davaya konu
işlemin bir idari işlem niteliğinde olmadığını gerekçesi ile uyuşmazlık
çıkartılması talebinin reddine karar verdiği; Danıştay Başsavcılığı’nın
kararı üzerine, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dava konusu alanda
keşif icra ettiği ve mahkemeye sunulan 15.07.2013 günlü Fen Bilirkişisi
B.Ç.’a ait raporda dava konusu parselle fiilen el atıldığı, halihazırda
park ve yol olarak kullanıldığının belirlendiği anlaşılmakla, davaya konu
147 parsele fiilen yol ve park alanı olarak kullanılmak sureti ile fiilen
el atıldığı tespit edilmiştir.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu
taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması karşısında, idarenin bu
eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni
Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil
neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye
mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin
dava konusu 147 parsel numaralı taşınmaza kamulaştırmasız el atması
karşısında, bu taşınmaz bakımından el atmadan doğan zararın tazminine
yönelik olan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddine karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2013/1178
KARAR NO: 2013/1768
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim
üyesi yetiştirilmek üzere başka bir üniversitede görevlendirilen davacının,
mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması, taahhüt ve kefalet senedinin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
M.T.
Davalı :
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. H.K.
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi
Biyoloji Ana Bilim Dalında doktor unvanlı olarak araştırma görevlisi
kadrosunda görev yaptığını; 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 35. maddesi
uyarınca 16.08.2002 tarihinde Araştırma Görevlisi olarak davalı Van Yüzüncü
Yıl Üniversitesi (YYÜ) adına lisansüstü eğitim (önce yüksek lisans sonra
doktora) yapmak amacıyla Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde
göreve başladığını; burada görevlendirilmesinden önce yüksek lisans ve
doktora eğitim ve öğrenimini 35.madde kapsamında yapabilmesi için mecburi
hizmet ve tazminat yükümlülüğü getiren taahhüt ve kefalet senedi adı
altında bir sözleşme imzalamak zorunda kaldığını; 2010 yılı Aralık ayında
lisansüstü eğitimimi (yüksek lisans ve doktora eğitimimi) tamamlayarak,
Ankara Üniversitesi’nden ilişiğini kestiğini ve kadrosunun bulunduğu YYÜ’ne
döndüğünü; 07/03/2011 tarihinde YYÜ Tıp Fakültesi’nde, Araş.Gör.Dr.
unvanıyla görevine başladığını; 20/03/2012 tarihinde Yüzüncü Yıl
Üniversitesi Rektörlüğü’ne başvurarak, mecburi hizmet yükümlüğünün
kaldırılması, yüksek lisans ve doktora eğitimi öncesinde/döneminde
imzalamış olduğu taahhüt ve kefalet senedinin iptal edilerek tarafına
bildirilmesini talep ettiğini; davalı Rektörlük tarafından verilen 28/03/2012
tarih ve B30.2.YYÜ .0.70.71.00/251-1771 sayılı cevapla talebinin
reddedildiğini ifade ederek; anılan ret işleminin iptaline; mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılmasına, yüksek lisans ve doktora eğitimi
öncesinde/döneminde imzaladığı taahhüt ve kefalet senetlerinin iptaline
karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
VAN 2. İDARE MAHKEMESİ; 28.12.2012 gün ve E:2012/645 sayı ile, , 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesinin 2'nci ve 3'üncü fıkralarında
düzenlenen bir üniversitede görev yapan öğretim elemanın kadrosunun başka
bir üniversiteye nakledilmesindeki amacın, ilgililerin akademik gelişimini
sağlamak olduğu, kurumların bu gelişimin maliyetlerini üstlenirken öğretim
elemanlarının gelişim sürecinde elde ettikleri bilgi ve tecrübelerinin, hizmet
götürdükleri üniversiteye veya üniversite öğrencilerine yansıtılmasını
gözetmek ve sağlamak durumunda oldukları dikkate alındığında, idarelerce bu
hizmet yansımasını ve kamu yararını gerçekleştirmek için başka bir kuramda
görevlendirdiği veya kadrosuyla naklettiği öğretim elemanlarının geri
dönüşünü sağlamak üzere önlemler alabileceği, bunun için ilgili
yönetmelikte kişilere mecburi hizmet yükümlülüğü veya taahhütname ve
kefalet senedi imzalatmak şeklinde yaptırımlar öngören düzenlemeler
yapılabileceğinin yargı kararlarıyla kabul edildiği; nitekim 2547 sayılı
Yasanın 35'inci maddesinde belirtilen kamusal yararın elde edilmesine
yönelik olmaları nedeniyle bu hükme dayanılarak çıkartılan Yönetmelikte
hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca, taahhütname ve kefalet senedinin
ilgili idarelerce kamu gücüne dayalı, tek taraflı irade ile düzenlendiği ve
ilgililerine hizmet gereğinin bir koşulu olarak imzalattırıldığı hususlarının,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15.11.2002 günlü, E:2002/557,
K:2002/809 sayılı kararı ile hükme bağlandığı; bu durumda, 2547 sayılı
Yasanın 35'inci maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi
yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer
alan mali yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden
doğan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşıldığından, davalı vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi
gerektiğini ileri sürerek yaptığı görev itirazının yerinde görülmediği
gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığı
çözümlemekle Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; konunun çözümü için
uyuşmazlığın temelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava
konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde,
“Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer
yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma
planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca
ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra: 17/08/1983 -
2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi
veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre
bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine
getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim
kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları
bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer aldığı; olayda, davacının Ankara
Üniversitesinde görevlendirilmeden önce Van 1. Noterliğinin 13/08/2002
tarihli 14112 yevmiye nolu yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi
hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve
mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş
sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50
fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren
hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte Van Yüzüncü Yıl
Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği; söz
konusu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet
yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite
ile araştırma görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve
yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu; dolayısıyla,
uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden, diğer bir ifadeyle yüklenme
ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı
Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına,
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdari Yargı Düzeninin, hukuk devletlerinde, hukuka bağlı olması
gereken kamu idaresinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal
yöntemlerle denetlenmesinin sağlanması amacıyla var olduğu; bu yargı
düzenine mensup mahkemelerde açılacak iptal davalarının konusunun ise, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(a) bendinde, idari işlemler olarak gösterildiği; gerek uygulama, gerekse
öğreti'de, idari işlemin tanımının, idarenin kamu hizmetinin yürütümü
amacıyla ve tek yanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğu kesin ve
yürütülmesi gerekli işlemler olarak yapıldığı; bu tanıma göre, idari yargı
yerlerinde iptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,
kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis
edilmiş bulunması, kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasının ürünü
olması ve, nihayet kesin ve icrai (yürütülmesinin gerekli) olmasının
zorunlu bulunduğu; oysa; olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılan davada iptal
istemine konu edilen taahhüt ve yüklenme senedinin, kamu idaresinin irade
açıklamasıyla hukuk düzeninde varlık kazanan bir işlem olmadığı, söz konusu
senedin, İdare Hukukundaki adıyla "idare edilen" statüsünde
bulunan özel hukuk gerçek kişisinin, irade açıklamasıyla, kendisini
yükümlülük altına sokan bir özel hukuk işlemi olduğu; özel hukuk (Borçlar
Hukuku) kurallarına göre; bu işleme varlık kazandıran kişi iradesindeki
sakatlıklar (iradeyi ifsat eden haller) sebebiyle işlemin iptaline ya da
hükümsüzlüğüne karar verme görev ve yetkisinin, bu Hukuktan kaynaklanan
uyuşmazlıkları çözmekle görevli Adli Yargı Düzenine mensup mahkemelere ait
bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulünün uygun olacağı yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Üniversitede araştırma görevlisi
olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 35'inci maddesi
uyarınca Ankara Üniversitesi'nde yapmış olduğu yüksek lisans ve doktora
öğreniminden kaynaklı mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve kefalet
senedinin iptal edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
28.03.2012 tarih ve 1771 sayılı Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
işleminin anılan ret işleminin iptaline; mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılmasına, yüksek lisans ve doktora eğitimi öncesinde/döneminde
imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacının Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde araştırma görevlisi
olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Ankara Üniversitesi’nde lisansüstü ve doktora
eğitimi yapmak üzere görevlendirildiği, Ankara Üniversitesi'ne
gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme uyarınca mecburi hizmet
yükümlülüğü getirildiği; Yüzüncü Yıl Üniversitesine dönüp görevine başladıktan
sonra, taahhüt ve yüklenme senedinin iptali istemiyle yaptığı başvurunun
reddine ilişkin işleminin iptali; mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılması ve doktora eğitimi öncesinde/döneminde imzaladığı taahhüt ve
kefalet senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve
taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Van 2. İdare
Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı rektörlük
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Van 2. İdare Mahkemesi’nin
28.12.2012 gün ve E:2012/645 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, görevlendirme
işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi uyarınca, mecburi
hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2013/1220
KARAR NO : 2013/1769
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sağlık hizmetinin
yürütülmesi sırasında meydana geldiği öne sürülen maddi ve manevi zararın
tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: M.Y. kendi adına asaleten ve 2- M.B.Y. ve 3- B.A.Y. adına velayeten
Vekili :
Av. S.B.
Davalılar
: 1- Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. D.K.
2- A.A.
Vekili :
Av. L.K.
O L A Y
: Davacılar vekili, davacıların murisi F.Y.’ın 04,04.2007 tarihinde bel ve
kalça ağrısı ile Antalya Devlet Hastanesi Acil Servisine götürüldüğünü,
acil servisi doktoru tarafından "Lumbalji teşhisi konulduğunu, reçete
yazılarak taburcu edildiğini; ağrılarının artması sebebiyle 09.04.2007'de
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi acil servisine müracaat ettiğini; bu
defa Doktor C.Y. tarafından reçete yazılıp tekrar taburcu edildiğini;
ağrılarının bir türlü geçmemesi üzerine bu defa Antalya Devlet Hastanesi
doktorlarından Dr.B.S.P.nin (BEYİN CERRAHI UZMANI) muayenehanesine
gittiğini, muayene neticesinde müteveffa tarafından doktora, nefes almakta
zorlandığı, koyu balgam geldiği söylemesine rağmen doktorun, kendisiyle
ilgilenmeyerek hastanın bel fıtığı olduğunu, daha önce yazılan reçetedeki
ilaçların doğru olduğunu, kullanmaya devam etmesini önerdiğini; ilaçları
kullanmaya başlamasına rağmen, ağrıların daha da fazla artması sebebiyle bu
defa eşi olan davacı asil M.Y.tarafından, 11.04.2007 tarihinde Akdeniz
Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine, nefes almakta zorlanma, göğüs
ağrısı, ağzından kan gelmesi ve sol kolunun uyuştuğu şikâyetleriyle
başvurduğunu, neticesinde hastanın muayene edilerek, yatak istirahatı
önerildiğini, reçete düzenlenerek taburcu edildiğini; müteveffanın
12.04.2007 de ağrılarının iyice artması sebebiyle Dr. B.P.nin muayenehanesine
giderek hastaneye yatırılmasını istediğini, doktorun hastaneyi arayarak
talimat verdiğini, MR çekilmesi gerektiğini söylediğini; aynı tarihte saat
18.15 sıralarında müteveffa F.Y.’ın, Antalya Devlet Hastanesi Acil Servisinden
giriş yaparak, Beyin Cerrahı servisine Dr. B.S.P. adına sol HNP tanısıyla
yatırıldığını, dahiliye konsültasyonu istenildiğini, bu nedenle Dr.
A.K.E.(DAHİLİYE UZMANI) tarafından yapılan muayenede karında hassasiyet ve
rijitide tespit edilip genel cerrahi değerlendirmesi gerektiğine ilişkin
görüş bildirildiğini; Dr. H.C.E.(GENEL CERRAHİ UZMANI) tarafından muayene
edilen müteveffa için "şu an itibarı ile acil cerrahi patoloji
düşünülmediğini"n belirtildiğini; müteveffaya o gece nöbetçi olan
beyin cerrahı tarafından hiç bir müdahalede bulunulmadığını; müteveffanın,
aynı gece hastaneye 12.04.2007 tarihinde saat 18:30 sıralarında
getirildiğini ancak, Dr. A.A.’ın (BEYİN CERRAHI) o gece nöbetçi beyin
cerrahı olmasına rağmen, hastasının yanına hiç gelmediğini; hiç bir müdahale bulunmadığını; saat 5:00 de hastanın
yanına gelen nöbetçi Beyin Cerrahı Dr. A.A.’ın, yoğun bakıma alınmasına
karar verdiğini ancak, müdahalede geç kalındığı için hastanın saat 5.30 da
vefat ettiğini; Antalya 4.Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/1293 E. Sayılı
dosyasında yargılama yapıldığını, sanık A.A. hakkında, taksirle adam
öldürme suç işlediği sabit bulunduğundan netiC.en 1 yıl 8 ay hapis
cezasıyla cezalandırılmasına, bu cezanın da adli para cezasına çevrilmesine
karar verildiğini, kararın taraflarınca temyiz edildiğini, dosyanın halen
Yargıtay incelemesinde olduğunu; bu sebeple görevini ihmal ederek
müteveffanın ölümüne sebebiyet vermesinden dolayı müvekkilleri için
destekten yoksun kalma, maddi ve manevi tazminat talep etme zorunluluğu
doğduğunu; olayda davalı doktorun hukuki sorumluluğunun bulunduğunu; kendi servisinde yatan hastaya zamanında müdahale
etmediğini, müteveffanın ölümünde kusurlu olduğunu; Antalya Devlet
Hastanesinde ihmal sonucu müteveffanın vefat etmesinden sadece görevini
ihmal eden doktor değil, çalıştırdığı personeli özenle seçmeyen ve gereken
denetimi yapmayan hastanenin de aynı oranda kusurlu olduğunu;
müvekkillerinin, müteveffanın desteğinden yoksun kalması ve uğradıkları
maddi manevi tüm zararların davalıların kusur oranlarına bakılmaksızın tazmin
edilmesinin gerektiğini; müteveffanın, tüm hastalığı sürecinde defalarca
hastaneye gidip geldiğini, ilaçlar kullandığını, bu sebeple tıbbi masraflar
yaptığını; davalıların ayrıca müvekkili davacılara cenaze ve defin
masraflarını ödenme zaruretlerinin bulunduğunu; ayrıca ölüm sebebiyle
müteveffanın yakınlarına manevi tazminat verilmesinin de gerektiğini ifade
ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, görevini ihmali
sebebi ile müvekkillerinin murisi Fatma Yalçın'ın ölümüne neden olan davalı
A.A. (doktor) ve kusursuz sorumlu davalı idareden; davacı M.Y.için şimdilik
10.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminat ile M.B.Y.için şimdilik
10.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminat ve B.A.Y.için şimdilik
10.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminat ile tüm müvekkiller
açısından 1.000,00 TL Tıbbı Giderler ile 1.000,00 TL Cenaze ve defin
giderleri olmak üzere toplam 332.000,00 TL’nin davalılardan alınarak
davacılara verilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılardan Sağlık
Bakanlığı vekili, birinci savunma dilekçesinde davada idari yargının
görevli olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.4.2013 gün ve E:2012/191 sayı ile, davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Sağlık
Bakanlığı vekilinin, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması istemini içeren başvurusu üzerine, dava
dosyasının onaylı örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 2. maddesinde, idare mahkemelerinde
açılacak idari davaların sayıldığı, aynı maddenin l'inci fıkrasının (b)
bendinde de, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları muhtel olanlar
tarafından açılacak tam yargı davalarının, görüm ve çözümü idari yargının
görev alanı içerisine giren idari dava türü olarak belirtilmiş bulunduğu;
kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan bir kamu kurumunun, kamu
hizmetini yürütürken kişilere verdiği zararın tazminine ilişkin davada,
kamu hizmetinin yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütülüp
yürütülmediği, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediği, sonuçta,
hizmet kusuru ve idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tayin ve tespitinin idari yargı yerlerine ait olduğu; dava
konusu uyuşmazlığın, davalı idarenin yürütmekle görevli olduğu kamu
hizmetinin gereği gibi yapılmamasından dolayı uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemine ilişkin bulunduğu; dolayısıyla, 2577 sayılı
Kanunun 2/1-b maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümü, idari işlem ve
eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı
davalarına bakmakla görevli olan idari yargı yerlerine ait bulunduğu gerekçesiyle;
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın, tazminatın davalı
idareden tahsiline ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan
yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; kamu tüzel kişiliğini haiz olan Sağlık Bakanlığının,
sağlık hizmeti vermek amacıyla kurduğu hastanede yürütülen kamu hizmetinin
işleyişindeki yetersizlik nedeniyle hizmet kusuru ortaya çıktığı ve bundan
dolayı uğranılan zararların kusurlu hizmeti işleten davalı idarece tazmini
gerektiği öne sürülerek açılan davanın, Anayasanın 125. maddesine göre ve
2577 sayılı Yasa’nın 2/1-b maddesinde belirtilen tam yargı davası
kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi ve bu nedenle Danıştay
Başsavcılığının başvurusunun kabulü ile Antalya 6. Asliye Hukuk
Mahkemesinin görev itirazının reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Davalılardan Sağlık
Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine, Danıştay Başsavcısı’nca
10. maddede öngörülen biçimde anılan idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşıldığından ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Antalya Devlet Hastanesine rahatsızlığı sebebiyle yatırılan ve doktoru
A.A.nın yeterince ilgilenmeyip görevini ihmali, dolayısıyla davalı idarenin
hizmet kusuru nedeniyle davacıların murisi Fatma Yalçın'ın hayatını kaybetmesi
sonucu uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 3. maddesinde, her türlü idari eylem
ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut
bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı
maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk
mahkemelerinin bakacağı hükmüne, geçici 1. maddesinde ise, bu Kanunun yargı
yolu ve göreve ilişkin hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki
tarihte açılmış olan davalarda uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiş, bu
Kanunun 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci
cümlesinin iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi, 16.2.2012
tarih ve E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararıyla; dava konusu kuralla, sadece
kişinin vücut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi
zararların ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini
konusunun kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye
hukuk mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile
idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama
alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini
davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin
aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün
adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı; ayrıca iki
ayrı yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun
kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara
ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz
sorumluluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde
kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten
kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesinin mümkün olduğu; özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
hallerinin ise belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu;
idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu
nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem, işlem veya
sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların
farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğunun
söylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
Davacılar vekilince, müvekkillerinin
zararının, kamu idaresi olan Sağlık Bakanlığına bağlı hastanede görev yapan
sağlık çalışanlarının, sağlık hizmetini gereği gibi yürütmediğinden
kaynaklandığını; dolayısıyla, idarelerin doğan zarardan hizmet kusuru
ilkesi uyarınca sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülmüştür.
Bu
duruma göre, devlet hastanesinin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişiye
verdiği zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin
yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru
veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması
gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre
yapılabileceğinden, 2577 sayılı Yasa’nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (b)
bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevlidir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nca yapılan başvurunun kabulü ile
davalılardan Sağlık Bakanlığı’nca yapılan görev itirazının Antalya 6.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan Sağlık Bakanlığı’nca
yapılan GÖREV İTİRAZININ, Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesince REDDİNE
İLİŞKİN 12.4.2013 gün ve E:2012/191 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2013/1282
KARAR NO : 2013/1770
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İSKİ tarafından
ihale edilen "Tavukçu Deresi Islah Projesi" çalışmaları
sırasında, yağan yağmurla dere yatağından taşan suların davacıya ait depoda
bulunan eşyalara verdiği zararlar karşılığı maddi ve manevi tazminata
hükmedilmesi istemiyle açılan davanın, hizmet kusuru esasına göre İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.S.
Vekili : Av. A.K.Ç.
Davalılar
: 1-İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. H.E.
2- K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Vekili :
Av. E.A.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde; Bahçelievler ilçesinden gelip Ataköy
11. Kısım Site sınırından geçerek, Bakırköy İlçesi sahiline dökülen ve
genelde yağmur suları ile birlikte pis ve atık suları (kanalizasyon suları)
taşıyan Tavukçu Deresi'nin, ıslah çalışmaları ve ana kolektör hattı inşaatı
işinin, İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'ye
ihale edildiğini, İSKİ Genel Müdürlüğü’nün Tavukçu Deresi ıslah projesi
çerçevesinde ve denetim ve kontrolü altında davalı müteahhit firma
tarafından yürütülen, yağmur suları ile birlikte pis ve atık suları taşıyan
Tavukçu Deresi'nin ıslah çalışmaları sırasında, Bakırköy Öğretmenevi
bitişiğindeki köprü menfezinin kapatılması ve bu dereye bağlanan
kanalizasyon rögarlarının bakımsız ve tıkalı olması sonucu
13.10.2007-14.10.2007 tarihlerinde İstanbul'da meydana gelen yağmur
yağışıyla birlikte yağmur ve kanalizasyon sularının dere yatağından
taştığı, Ataköy 11. Kısım Sitesi'ne ait 60 dönümlük alanın ve bu alanda
bulunan 13 adet binanın bodrum katları ve zemin altında bulunan merkezi
ısıtma sisteminin tamamının tavana kadar taşan sel ve kanalizasyon suları
ile dolduğunu; çalışmalar sırasında müteahhit firma tarafından dere
yatağına bırakılan hafriyat ve molozların hem dere yatağının akışını hem de
yol geçiş menfezlerini kapattığını, bunun sonucu meydana gelen sel
neticesinde tüm sitenin ağır bir mağduriyet içerisine düşürüldüğünü; bu
hususların Bakırköy 6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2007/78 D.İş sayılı dosyası
üzerinden yapılan keşifle bilirkişiler marifetiyle, ayrıca İstanbul
Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü mühendislerince hazırlanan hasar
tespitine ilişkin 18.10.2007 tarihli raporla tespit edildiğini; Ataköy 11.
Kısım Orkide Apt. A Kapısı Daire 4 adresinde ikamet eden müvekkili E.S.’in
bu adresteki taşınmaza ait depoda muhafaza ettiği eşyaların, 13-14 Ekim
2007 tarihinde davalı Şirketin ihmal ve kusuru, davalı İSKİ Genel
Müdürlüğü'nün ise dere ıslah projelerinin yetersizliği ile birlikte denetim
ve kontrol eksikliği nedeniyle meydana gelen sel neticesinde kullanılamaz
hale geldiğini; sel suyuna kanal sularının da karışmasıyla birlikte meydana
gelen maddi zararın yanında, olayın insan sağlığını tehdit edici boyutlara
ulaştığını; bu haksız fiil neticesinde depoda bulunan müvekkiline ait
eşyaların sel suyuna maruz kalarak kullanılamaz hale geldiğini, ayrıca
deponun boya, badanasının zarar gördüğünü, depoya ait demir kapının
menteşelerinin çürüyüp koptuğunu, davalıların üzerine düşen sorumlulukları
yerine getirmemeleri sonucu meydana gelen sel neticesinde müvekkilinin
maddi yönden olduğu kadar manevi yönden de yıprandığını, bu nedenle manevi
tazminat taleplerinin de bulunduğunu; Tavukçu deresinin ıslah
çalışmalarında yüklenici davalı K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş. iken İş sahibinin
davalı İSKİ Genel Müdürlüğü olduğunu, iş sahibinin yükleniciyi BK.55.
maddesi anlamında denetleme ve kontrol yetkisinin bulunduğunu, bu durumda
yüklenicinin 3. kişilere karşı vermiş olduğu zararlardan iş sahibinin de
zincirleme sorumluluk ilkesi gereğince sorumlu bulunduğunu, İSKİ’nin
kuruluşu hakkındaki 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre, bu kuruluşun özel
hukuk hükümlerine göre idare edilen bir kamu kuruluşu olduğunun kabulünün
gerektiğini; Yargıtay kararlarıyla sabit olduğu üzere, Davalı K. İnşaat San.
ve Tic. A.Ş. ile birlikte İSKİ Genel Müdürlüğü davaya konu haksız fiil
nedeniyle meydana gelen zarardan zincirleme sorumluluk ilkesi gereğince
sorumlu olduğunu, iş bu davada görevli yargı yerinin de Adli Yargı Yerleri
olduğunu ifade ederek, sonuç itibariyle; fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; davalıların, olay tarihinden itibaren hesaplanacak yasal
faiziyle birlikte 5.000- YTL maddi ve 2.000- YTL manevi olmak üzere toplam
7.000- YTL tazminat ödemeye mahkûm edilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Dava dosyası Bakırköy 13.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2008/321
sayılı esasına kaydedilmiş; bu birimin faaliyetinin durması sonucu
kapanarak, Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesine aktarılması sonucu esas
numarası E:2009/364 olmuştur.
Davalılardan
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilince, birinci savunma dilekçesinde; idarenin
hizmet kusuru esasına dayanan davada idari yargının görevli olduğu öne
sürülerek, görev itirazında bulunulmuştur.
(Davalı
İdare vekilinin talebi üzerine, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına,
Bakırköy Belediye Başkanlığına ve DSİ Genel Müdürlüğüne; davalı Şirket
vekilinin talebi üzerine de AK Sigorta A.Ş.’ne dava ihbar edilmiştir.)
BAKIRKÖY
8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.1.2013 günlü, 19 no.lu celsede ve E:2009/364
sayı ile, İSKİ Genel Müdürlüğünün, 2560 Sayılı Kanun ile kurulmuş Ticaret
Kanunu'nda öngörülen biçimde özel hukuk hükümlerine göre idare edilen bir
kamu kuruluşu olması yanında, ticari şekilde veya iktisadi esaslara göre
işletildiği; yaptığı işler itibari ile de ticarethane sayılıp tacir
sıfatını taşımakta olduğundan davacı ile davalı İSKİ arasındaki haksız
fiilden kaynaklanan iş bu davaya bakmanın adli yargının görev alanı içine
girmesi nedeni ile davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine (Y.Y.HGK
03.10.2007 tarih -2007/4-597) karar vermiştir.
Davalılardan,
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiş, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunun 2 nci maddesinde idari dava türleri sayılmış,
bu maddenin (1-b) bendinde de, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları
muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davalarının görüm ve çözümü
idari yargının görev alanına giren idari dava türleri arasında gösterilmiş
olduğu; 20.11.1981 gün ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde,
İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek
ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve
bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü kurulduğu, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin, İstanbul
Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini
haiz bir kuruluş olduğu, İSKİ personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
hükümlerine tabi bulunduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (b) bendinde "b)
Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden
uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya
bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların
toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve
projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri
kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım
ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek", (d)
bendinde "Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı
içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki
yetkileri kullanmak", İSKİ'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış;
4. maddesinde, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu
olarak görevli ve yetkili olduğunun belirtilmiş bulunduğu; bu durumda İSKİ
Genel Müdürlüğünün, yukarıda sayılı hizmetleri yürüten tüzel kişiliğe sahip
bir kamu kurumu olduğu; kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan kamu
kuruluşunun, kamu hizmetini yürütürken kişilere verdiği zararın tazminine
ilişkin davada, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuk kurallarına uygun
olarak yürütülüp yürütülmediği, kamu yararına uygun şekilde işletilip
işletilmediği, sonuçta hizmet kusuru ve idarenin sorumluluğunu gerektiren
bir husus olup olmadığının tayin ve tesbitinin idari yargı yerlerine ait
bulunduğu; uyuşmazlığın, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından ihale
edilen "Tavukçu Deresi Islah Projesi çalışmaları sırasında, görevli
olduğu denetleme ve kontrole ilişkin sorumluluğunu yerine getirmemesi
sonucu uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemine
ilişkin bulunduğu; buna göre, söz konusu olay nedeniyle oluşan zararda,
idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle sorumluluğu bulunup
bulunmadığının yasal denetiminin idari yargı yerlerine ait bulunduğu;
nitekim aynı olay nedeniyle, başka bir şahıs tarafından adli yargıda açılan
ve görev itirazının reddi yolundaki davada, davalı idare tarafından olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması üzerine Uyuşmazlık Mahkemesinin 6.6.2011
günlü ve E: 2010/322, K:2011/105 sayılı kararı ile davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğuna karar verildiğinin görüldüğü gerekçesiyle;
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, İstanbul Büyükşehir
Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken
her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek
üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün kurulduğu ve
İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel
kişiliğini haiz bir kuruluş olduğu; görev ve yetkilerinin düzenlendiği 2.
maddesinin (b) bendinde: “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,
yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma
yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için
abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları
noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;
gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu
olanları devralıp işletmek ve bunların bakım onarımını yapmak, yaptırmak ve
gerekli yenilemelere girişmek olduğu” hükmünün yer aldığı; Anayasa'nın
125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden
dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davalarının, idari
dava türleri arasında sayılmış bulunduğu; dava konusu uyuşmazlığın, tüzel
kişiliğe haiz bir kamu kuruluşu olan davalı idarenin ilgili mevzuat
hükümleri gereğince kendisine tevdi edilen kamu hizmetini gereği gibi
yerine getirmediği ileri sürülerek, dere ıslah projesinin yetersizliği ile
denetim ve kontrol eksikliği nedeniyle meydana gelen söz konusu zararın tazmin
edilmesi talebinden kaynaklandığından, kamu hizmetinin yürütülmesi
sırasında meydana gelen zararlardan dolayı, idarenin hizmet kusuru ya da
objektif sorumluluk esasları çerçevesinde sorumlu olup olmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından
açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiğinin düşünüldüğü, açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığının
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü
ile Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/104 esas sayılı görevlilik
kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince
yapılan incelemeye göre, davalılardan İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin anılan
Yasa’nın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcılığı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
anılan İdare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İSKİ tarafından ihale edilen "Tavukçu Deresi
Islah Projesi" çalışmaları sırasında yağan yağmurla dere yatağından
taşan suların davacıya ait depoda bulunan eşyalara verdiği zararlar
karşılığı maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
20.11.1981 gün ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek
ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve
bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü kurulduğu, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin, İstanbul
Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini
haiz bir kuruluş olduğu, İSKİ personelinin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümlerine tabi bulunduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (b) bendinde
“b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden
uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya
bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların
toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve
projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri
kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım
ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek”, (d)
bendinde “ Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki
belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri
kullanmak”, İSKİ'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 4. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli
ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı
plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su
şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında
kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm
ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede
bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya
plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i
ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Davacı
vekili tarafından, 13.10.2007-14.10.2007 tarihinde İstanbul'da meydana
gelen yoğun yağış nedeniyle yağmur ve kanalizasyon sularının dere
yatağından taşması sonucunda oluşan sel sebebiyle, Ataköy 11. Kısım …… Apt.
A Kapısı Daire…. adresinde ikamet eden müvekkilinin taşınmazına ait depoda
muhafaza ettiği muhtelif eşyalarının kullanılmaz hale geldiği; söz konusu zarara
davalı İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen "Tavukçu Deresi
Islah Projesi" çalışmaları sırasında Ataköy 11. Kısıma yakın köprü
menfezinin kapalı olması, rögarların bakımsız ve tıkalı olmasının sebep
olduğu, olayda davalı İdarenin denetleme ve kontrole ilişkin sorumluluğunu
yerine getirmediği ileri sürülerek uğranılan maddi ve manevi zararın
tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu
hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının, Bakırköy 8.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 8.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 29.1.2013 gün ve E:2009/364 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
3.10.2007
tarihinde meydana gelen aşırı yağış nedeniyle Tavukçu Deresinin taşması
sonucu evini su bastığı, ev, eşya ve aracının zarar gördüğü, davalı kurumun
üzerine düşen görevi tam ve eksiksiz yerine getirmediği iddiasıyla zararın
tazmini istemiyle davacı tarafından davalı kurum aleyhinde Adli Yargı da
dava açılmıştır.
Davalı
İdari vekili süresinde, Uyuşmazlığın İdari Yargının görev alanında
kaldığını bildirerek Yargı Yolu itirazında bulunmuştur.
Mahkemece
Yargı Yolu itirazın reddine karar verilmesi üzerine davalı vekilince olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması talebi ile dosya Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiş,
Danıştay
Başsavcılığınca, uyuşmazlığın davalı idarenin hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görev alanına girdiği düşüncesiyle olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiştir.
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda Uyuşmazlığın davalı İdarenin hizmet
kusurundan doğduğu İdari Yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle İdari
Yargının görevli olduğuna davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin
kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun Uyuşmazlıkta İdari Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine
iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Dava
tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK 18.maddesinde “Ticaret
Şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten demekler ve
kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek
veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi amme
hükmi şahısları tarafından teşekkül ve müesseslerin dahi tacir
sayılacakları” belirtilmiş, aynı yasanın 12/11 maddesinde su, gaz, elektrik
dağıtım, telefon, radyo ile haberleşme ve yayın yapma gibi işlerle uğraşan
müesseselerin ticarethane sayılacakları hükme bağlanmıştır.
Davalı
kurum hakkında uygulanması gereken İSKİ’nin kuruluşu hakkındaki 2560 sayılı
yasada, bu kurumun genel kurul, yönetim kurulu ve genel müdürlük ile
yönetileceği, denetçileri vasıtasıyla denetim yapılacağı, yıllık faaliyet
ve yatırımlarının bilançolarda belirlenip genel kurulun onayına sunulacağı
ve bütçesinin kamu iktisadi teşebbüslerinde uygulanan bütçe formülüne göre
düzenleneceğinin açıklanması karşısında bu kuruluşun özel hukuk hükümlerince
İdare edilen bir kamu kuruluşu olduğunun kabulü gerekir.
Nitekim
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 29.11.1995 gün 1995/11-647 esas 1995/1043
sayılı vs. kararlarında 2560 sayılı kanuna tabi olan İSKİ’nin gördüğü
hizmetin kamu hizmeti olmakla birlikte faaliyetini özel hukuk kuralları
altında yapması itibariyle TTK 18/1 maddesi anlamında tacir sayılacağı ve
tacir olan davalı ile davacı arasındaki haksız fiilden kaynaklanan davaya
bakmaya görevinin Adli Yargının görev alanına girdiğini benimsemiştir.
Ayrıca
İSKİ’nin abonelerinden kullanma suyu ve atık sularından talep ettiği bedel
konusunda çıkan uyuşmazlıklarda Adli Yargının görevli olduğu benimsenmişken
aynı kurumun şahıslara karşı haksız eyleminden dolayı İdari Yargının
görevli olduğunu kabul etmek 2560 sayılı yasanın uygulanmasında çelişki
oluşturacaktır.
Bu
durumda tacir olan davalı İSKİ ile davacı arasında haksız fiilden
kaynaklanan davaya bakma görevi Adli Yargıya ait olup açıklanan nedenlerle
uyuşmazlıktan İdari Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2013/1287
KARAR NO : 2013/1771
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının Ankara
Şehirlerarası Otobüs Terminalinde (AŞTİ), asansör boşluğuna düşerek
yaralanması nedeniyle uğradığı manevi zararın tazmini istemiyle açılan
davanın, olayda idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı kapsamında
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Z.B.
Vekili : Av. H.E.S.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.T.
O L A Y
: Davacı vekili, Kocaeli’nde görev yapan bir öğretmen olan müvekkilinin,
04.07.2011 tarihinde Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminalinde (AŞTİ)
asansöre binmek istediği sırada asansör arızası sebebiyle boşluğa düşerek
yaralandığını; olay günü Kocaeli’den Ankara'ya, buradan da memleketi olan
Kırıkkale’ye gitmeyi planladığını; zemin katta bulunan “gelen yolcu”
peronlarında otobüsten indiğini, üst kata çıkmak için yürüyen merdivenlere
yöneldiğini; merdivenlerin çalışmaması üzerine görevliler tarafından en
yakın asansöre yönlendirildiğini; asansörün yanına gittiğinde, biri
güvenlik görevlisi olmak üzere 2 kişinin de asansöre binmek üzere
müvekkilinin arkasında beklediklerini; müvekkilinin, elinde valizi ile
asansörün kapısını açıp binmeye çalıştığı anda yaklaşık 2 metre aşağıdaki
beton zemine düştüğünü; asansör kabini katta olmadığı halde asansörün
kapısının açıldığını; kaza sonrası düştüğü yerde yarı baygın olarak bir
saate yakın ambulans beklediğini; daha sonra Atatürk Hastanesine
kaldırıldığını, “sol humerus boyun kırığı” sebebiyle ameliyata alındığını;
06.07.2011'de verilen Adli Tıp Kurumu raporunda, yaralanmanın; kişinin
yaşamını tehlikeye sokan bir durumu olmadığı, basit tıbbi müdahale ile
giderilebilecek ölçüde hafif olmadığı, kemik kırığına neden olduğu, humerus
boyun kırığının 4 (dört) Ağır derecede olduğunun belirtildiğini; Hastane
Sağlık Kurulu tarafından müvekkiline 2 ay istirahat raporu verildiğini;
müvekkilinin sol koluna platin takıldığını, kazanın üzerinden 1 seneye
yakın zaman geçmesine rağmen, kolunu gerektiği şekilde kullanamadığını;
sol omzunda yaklaşık 10 cm
boyunda büyük bir ameliyat yara izi bulunduğunu; konu olayla ilgili olarak
açılan ceza davasının Ankara 4. Sulh Ceza Mahkemesinin 2011/1582 E. sayılı
dosyasında derdest olduğunu; müvekkilinin yaralanmasına sebep olan olayın,
davalının maliki bulunduğu binadaki asansörün bozukluğu ve eksikliğinden
kaynaklandığını; asansör kabini katta olmadığı halde asansörün kapısının
açılabildiğini; davalının, binası dahilindeki asansörün tüm bakım ve
kontrollerini yaparak tam ve düzgün şekilde çalışır vaziyette
bulundurmakla yükümlü bulunduğunu; bu yükümlülüğün, AŞTİ gibi her gün
binlerce insanın ellerinde valizlerle bir yerden bir yere yetişmeye
çalıştığı bir bina söz konusu olduğunda daha da öne çıktığını; davalının
yükümlülüğünü yerine getirmeyerek müvekkilinin zarar görmesine neden
olduğunu; Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi gereğince müvekkilinin uğradığı
zarardan sorumlu olduğunu; hatta bir an için davalının kusurunun olmadığı
farz edilse bile, ‘‘kusursuz sorumluluk’' ilkesi gereğince yine davalının sorumluluğunun
bulunduğunu; kazadan dolayı, 26 yaşında, evlenme çağında genç bir insan
olan müvekkilinin psikolojisinin olumsuz etkilendiğini; manevi zararın
parayla ölçülmesi kesinlikle mümkün değilse de, bir nebze iç huzurun sağlanmasına
hizmet etmesi amacıyla davalıdan manevi tazminat talep etme gereğinin
doğduğunu ifade ederek; davaya konu olayla ilgili olarak diğer zarar ve
sorumlulara karşı talep ve dava hakları saklı kalmak üzere, 15.000 TL manevi
tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İdare vekilince, birinci savunma dilekçesinde; idarenin hizmet kusuru
esasına dayanan davada idari yargının görevli olduğu öne sürülerek, görev
itirazında bulunulmuştur.
ANKARA
11.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.1.2013 gün ve E:2012/357 sayı ile, davalı
vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdare vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda
bulunulması üzerine, dilekçe ve ekleri Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Anayasanın 125'inci maddesinde, idarenin kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğunun hükme bağlandığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve
idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2'nci maddesinin l'inci
bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel haklan muhtel olanlar tarafından açılan tam
yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi, yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların, idari dava türleri olarak
sayıldığı; görüldüğü üzere; İdare Hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin
yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade beyanıyla
tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan
uyuşmazlıklar sebebiyle açılan davaların görüm ve çözümünün İdari Yargının
görev alanında bulunduğu; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin
kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,
aksaklık veya boşluk olarak tanımlanan hizmet kusurunun; hizmetin kötü
işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi (eylemsizlik) hallerinde
gerçekleştiği ve idarenin tazmini yükümlülüğünün doğmasına yol açtığı;
belediyenin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 5393 sayılı Belediye
Yasasının 14. maddesinin (a) bendinde ise, belediyenin mahalli müşterek
nitelikte olması şartıyla, imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel
alt yapı hizmetlerini yapmak ve yaptırmakla yükümlü olduklarının
belirtildiği; olayda, bakım ve kontrolü davalı idareye ait olan asansörün
gerekli bakımının yapılmaması sonucu, davacının asansör kapısını açarak
binmeye çalıştığı sırada, kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan
idarece, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin belirlenmesinin gerektiği; bu durumda davacının asansör
boşluğuna düşerek yaralanması sonucu oluşan manevi zararda, idarenin hizmet
kusuru ya da başka bir nedenle sorumluluğunun bulunup bulunmadığının
denetiminin idari yargı yerlerine ait bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı
Kanunun, 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Ankara Büyükşehir Belediyesi ile Başkent Ulaşım ve Doğalgaz
Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin (BUGSAŞ)
arasında akdedilen anlaşma ile 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren AŞTİ (Ankara
Şehirlerarası Terminal İşletmesi)’nin İşletmeciliğinin BUGSAŞ tarafından
yürütülmekte olduğu; sözleşme ile alt kiracılık tesis etme yetkisi ve
idarenin bir kısım yetki ve sorumluluklarının BUGSAŞ’a aktarıldığı; bu
kapsamda işletmedeki ticari alanlarda olaya konu asansörün bakım sözleşmesi
gibi, çeşitli sözleşmeler imzalanarak kiraya verilmiş olduğu; BUGSAŞ’ın
EGO, ASKİ, Belko Ltd. Şti., M. İmar A.Ş. ve Halk Ekmek A.Ş. ortaklığında
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulduğu; Ana sözleşmede belirtilen
esaslar ve Türk Ticaret Kanununda yer alan kurullar tarafından yönetildiği;
Şirket Genel Kurulu tarafından belirlenen kurallar içerisinde Yönetim
Kurulunca verilen talimatlar çerçevesinde faaliyetlerini sürdürdüğü; bu
kapsamda BUGSAŞ’ın; ANKAR.İŞLETMESİ sistemlerin verimli bir şekilde
işletilmesinden tesis, araç ve gereç vb’nin bakım onarımından, yedek parça
stoklamasından ve kontrolünden sorumlu bulunduğu (Kaynak: http://www.bugsas.com.tr/ Erişim
T:14/11/2013); yukarıdaki açıklamalardan, AŞTİ’nin, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığının, iktisadi teşekküllerinden birisi olan
BUGSAŞ tarafından idare edildiği, amacının Belediye mevzuatı çerçevesinde
kamu hizmeti sunmak olduğu, faaliyetlerini özel hukuk hükümlerine göre
yürüttüğü, sermayesi kamuya ait bir kamu tüzel kişiliği olduğunun
anlaşıldığı; davalı Belediye idaresindeki şirketler, her ne kadar hukukî
açıdan “özel hukuk tüzel kişisi” ise de, belediyelerin genel olarak
buralarda yüzde (%) 50’nin üzerinde paya sahip oldukları; bu durumun belediyelere,
şirket yönetiminde önemli imkanlar sağladığı; sözgelimi, yönetim kurulu
üyeleri ve genel müdürün belediye yönetimince belirlendiği, dolayısıyla
şirket politika ve stratejilerinin belediye yönetimince şekillendirildiği;
bu nedenle, şirketlerin gerçekte bir kamu kurumu olan belediyenin bir
uzantısı haline geldiği; bu şirketlerin yasal dayanağını oluşturan; 3030
sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun da 1580 sayılı Kanun ile belediyelere
bu konuda verilen hak ve yetkileri tanımış olduğu; nitekim, 3030 sayılı
Kanun’un 8. maddesinin “Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, görevli oldukları
konularda, 1580 sayılı Belediye Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri
ile belediyelere tanınan hak, yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir”
hükmünü taşıdığı; (Yard. Doç. Dr. R.B., "Belediye İktisadî
Teşebbüslerinin Özelleştirilmesinde Temel Sorun", Mevzuat Dergisi, Yıl
7, S. 73, Ocak 2004), davaya konu olayda, davacının, Ankara Belediyesinin
sorumluluğunda bulunan şirket aracılığı ile yerine getirdiği hizmetin
gereği gibi yerine getirilmemesi, denetlenmemesi ya da eksik yerine
getirilmesi nedeniyle oluştuğunu ileri sürdüğü hizmet kusuruna dayanarak
tazminat isteminde bulunduğu; bu hali ile davanın, 2577 sayılı İYUHK 2/b
maddesi kapsamında, İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
kaldığı gerekçesiyle; Danıştay Başsavcılığının başvurusunun kabulünün
gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince
yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Yasa’nın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcılığı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminalinde (AŞTİ),
asansör arızası nedeniyle, asansör boşluğuna düşerek yaralanması nedeniyle,
davacının uğradığı manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
AŞTİ
alanının ve içerisinde bulunan ticari işletmelerin Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığınca 1 (bir)yıl süre ile kiralanması işinin ihalesi,
23.12.1999 tarihinde yapılmış ve ihale yüklenici Başkent Ulaşım ve Doğalgaz
Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin
(BUGSAŞ)üzerinde kalmış; AŞTİ Kompleksi davalı idarece bir bütün halinde
Ankara 18. Noterliğinin 28.01.2000 tarih ve 4047 yevmiye no.lu kira
sözleşmesi ile BUGSAŞ'a kiralanmış; sözleşme ile davalı İdare
"terminal işletme yetkisini" de anılan şirkete devretmiştir.
Başkent
Ulaşım ve Doğalgaz Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim
Şirketi’nin (BUGSAŞ) ortakları arasında %98.76 payla ASKİ Genel Müdürlüğü
en büyük ortak olarak gözükmekte iken; kalan payların, yine davalı Belediye
Şirketleri olan BEL-KO, M. İmar ve Halk Ekmek arasında dağıldığı
anlaşılmaktadır.
Davalı
İdarenin savunması ile dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
28.01.2000 tarihinden bu yana AŞTİ kompleksinin, BUGSAŞ tarafından
işletilmekte; yine anılan şirket tarafından yapılan asansör alım sözleşmesi
ile de; tesisteki asansörlerin alımı, periyodik bakımlarının yaptırılması
ve onarımı işinin, bir başka yüklenici firmaya verildiği görülmektedir.
Gerek
Hizmet Alım sözleşmesinin, gerekse de AŞTİ Yürüyen Merdiven ve Asansör
Sistemleri Bakım Onarım İşi Özel İdari ve Teknik Şartnamesi’nin
incelenmesinden, işin bakım, onarımında ve hizmetin işleyişinde idarenin
mutlak kontrolünün bulunduğu anlaşılmaktadır.
Başkent Ulaşım ve
Doğalgaz Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin
(BUGSAŞ) en büyük ortağı olan Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü, 21.11.1981 tarih ve 2560 sayılı Kanuna 3305 sayılı Kanunla
eklenen ek 4. madde ve Bakanlar Kurulunun 11.3.1987 tarih ve 87/11594
sayılı kararının 1. maddesi ile Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı
olarak kurulmuş olup, Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde kuruluş
Kanununda belirtilen su ve kanalizasyon işlerini yapmakla görevli müstakil
bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı
plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su
şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında
kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm
ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede
bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya
plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i
ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı
yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Olayda,
bakım ve kontrolü davalı idareye ait şirkette bulunan asansörün gerekli
bakım ve kontrolünün yapılmaması nedeniyle, davacının asansör kapısını
açarak binmeye çalıştığı sırada, asansör boşluğuna düşerek yaralanması
nedeniyle, uğranılan manevi zararın giderilmesi istemiyle, kamu hizmeti
yürüten davalı İdareye karşı dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu
hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı idare
vekilinin görev itirazının, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin GÖREV
İTİRAZININ Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce REDDİNE İLİŞKİN 22.1.2013
gün ve E:2012/357 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2013/1290
KARAR NO : 2013/1772
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
T.S.K.da Astsubay Çavuş olarak görev yapmış davacının, terörle mücadele
kapsamında girdiği silahlı çatışmada yaralanması üzerine meydana gelen
psikolojik travmadan dolayı malul hale geldiğinden bahisle; 2330 Sayılı
Kanun kapsamında yapılması gereken toptan ödemenin idarece reddedilmesine
ilişkin işlemin iptali ve kanunen ödenmesi gereken tazminat tutarının
hesaplattırılarak tazminen ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan
davanın, ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ’nde çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.E.
Vekili :
Av. K.B.
Davalı :
Milli Savunma Bakanlığı
Vekili :
Av. N.D.Y.
O L A Y
: 5.7. 2007 tarihinde yapılan askeri bir operasyon kapsamında, Diyarbakır
İli, Dicle İlçesi Bazırgit Tepe mevkiinde geçici üs bölgesi teşkil edilmiş,
pusu/dinleme mevziini işgal etmek için intikal halinde olan askeri personel
saat 20.45 sıralarında Bazırgit Tepe doğusunda bir grup teöristle tesadüfen
karşılaşmış, açılan ilk ateş sonucunda teröristler de ateşe başlamış, bu
esnada Ziyaret Tepe yamaçlarından Bixi makinalı tüfeği ile birkaç dakikalık
taciz ateşi açılmış, yaşanan bu çatışma sonucunda davacı Tnk.Kd.Çvş.E.E.sol
kolundan iki-üç adet şarapnel parçası ile hafif şekilde yaralanmış; yapılan
ilk müdahaleden sonra helikopter ile 600 yataklı Diyarbakır Asker
Hastanesine sevk edilmiş, adıgeçen için nakdi tazminat dosyası tazmin
edilerek görüşülmek üzere Millî Savunma Bakanlığı (MSB) Nakdi Tazminat
Komisyonuna gönderilmiş; Komisyonun 25 Ekim 2007 tarihli ve 187 sayılı
kararı ile 10 gün iş ve gücünden kalacak şekilde yaralandığından bahisle,
davacıya 4.593,25 TL nakdi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
Kasımpaşa
Asker Hastanesinin 02 Temmuz 2010 tarihli ve 2189 numaralı Sağlık Kurulu
Raporu ile davacı hakkında “Kronik Nitelik Kazanmış Psikotik Bozukluk”
tanısı ile “TSK’da Görev Yapamaz” (15.D-F.1) denilmesi üzerine, Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığınca adi malul olduğuna karar verilmiş; bu işlemin
iptali istemiyle açılan dava sonucunda Ankara 10’uncu İdare Mahkemesi,
29.2.2012 tarihli, E:2011/1467, K:2012/407 sayı ile davacının 5434 sayılı
Kanun kapsamında vazife malulü sayılmasına karar vermiş; bu karar gereğince
SGK tarafından davacının maluliyet derecesi 4 olarak belirlenmiştir.
Davacı,
24 Temmuz 2012 tarihli “Tazminat Talebi” konulu dilekçesi ile;
maluliyetinin, 05.07.2007 tarihinde, terörle mücadele kapsamında girdiği
silahlı çatışmada yaralanmasından kaynaklanan psikolojik travma sebebiyle
meydana geldiğinden bahisle, 2330 sayılı Kanun kapsamında tazminat ödenmesi
için Davalı İdareye başvuruda bulunmuş; dosya görüşülmek üzere MSB Nakdi
Tazminat Komisyonuna gönderilmiş ve anılan Komisyon 6.12.2012 tarihli ve
285 sayılı işlem ile davacının nakdi tazminat talebini reddetmiştir.
Davacı
vekili, dava dilekçesinde; davalı İdarenin ret yazısında "...Tnk.
Kd.Çvş. E.E.’ın 17.02.2006 tarihinde Diyarbakır As.Hst. Psikiyatri
Kliniğine “reaktif depresyon” tanısıyla yatırıldığından, personelin
istirahatlı ve hastanede yattığı süreler hariç mesaide bulunduğu süreler
içerisinde, tedavisi tamamlanıncaya kadar İç Güvenlik Harekâtından ziyade
İç Güvenlik Harekâtına Yönelik İdari faaliyetlerde görevlendirilmesi
yönünde talimat verildiği” ve "... MSB’lığının 25 Ekim 2007 tarih ve
2007/187 sayılı kararına esas yaralanmanın meydana geldiği 2007 yılından
önce de personelin psikolojik rahatsızlığının olduğu, bu sebeple yatarak
tedavi gördüğü, sağlık durumu göz önüne bulundurularak iç güvenlik
harekatına yönelik idari görevlerde görevlendirildiği...” şeklinde beyanda
bulunarak, müvekkilinin operasyon ile ilgili görevlerde
görevlendirilmediğini ileri sürmüş ise de; müvekkilinin, tedavisi süresince
İç Güvenlik ile ilgili çeşitli operasyon görevlerine çıkarıldığını, en son
05.07.2007 tarihinde görevlendirildiği iç güvenlik operasyonunda çıkan
silahlı çatışmada yaralandığını; müvekkili hakkında 3 Mart 2006 ila
15.3.2010 tarihleri arasında toplam 22 sağlık raporu düzenlendiğini,
görevde bulunduğu sürelerde ilaç tedavisini kesintisiz sürdürdüğünü,
nihayet hakkında TSK.lerinde görev yapamaz raporu düzenlenen müvekkilinin,
05.07.2007 tarihinde çıkan silahlı çatışmada yaralandığının belge ile sabit
olduğunu; 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunun 21 nci maddesinin “j”
fıkrasının ikinci paragrafına 04.07.2012 tarihinde getirilen; “ Kamu
görevlileri ile birinci fıkranın (h) ve (j) bentleri kapsamına girenlerden
terör olaylarını önlemek amacıyla her türlü patlayıcı maddeye bağlı olarak
meydana gelen olaylar sonucunda ya da her ne şekilde olursa olsun terör
olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz hale getirilmesi amacıyla ifa
edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüşler esnasında
meydana gelen kazalar sonucunda yaralanan, sakatlanan, hastalanan veya
hayatını kaybedenler, birinci fıkranın durumlarına uygun hükümlerinden
yararlandırılır” kanun hükmü ve aynı Yasanın 1 nci fıkrasında yer alan
“...kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa
ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından
dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, sakatlanan, ölen veya
öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." hükümleri göz önüne alındığında;
05.07.2007 tarihinde terörle mücadele kapsamında gerçekleştirilen operasyon
esnasında girdiği silahlı çatışmada maruz kaldığı yaralanmanın yarattığı
zihinsel ve duygusal travma sebebiyle, zaten bozuk olan psikolojisinin
iyice bozulması sonucu Askerliğe Elverişsiz hale gelen ve hakkında Gülhane
Tıp Akademisi Komutanlığınca düzenlenen Ek Rapor ile “fikren ve bedenen bir
işle meşgul olma imkanından kati suretle mahrum kaldığı” belirlenen
müvekkiline, 2330 Sayılı Nakdi Tazminat Ödenmesine İlişkin Kanunun 3 ncü
maddesinde düzenlenen “en yüksek brüt devlet memuru maaşının 100 katının %
75 oranında” toplu ödeme yapılması gerekirken, ödenmemesi işleminin hukuka
aykırı olduğunu ifade ederek; müvekkiline 2330 Sayılı Nakdi Yardım ve Aylık
Bağlanması Kanunu Gereğince Yapılması gereken Toplu Ödemenin Yapılmaması
işleminin iptaline; 2330 Sayılı Kanunun 3 ncü maddesi gereğince müvekkiline
Ödenmesi Gereken Tazminat Olan En Yüksek Devlet Memuru Brüt Maaşının 100
katının % 75’inin hesaplattırılarak yasal faizi ile birlikte tazminen
tahsiline karar verilmesi istemiyle, genel idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
İdare vekili, ikinci savunma dilekçesinde, davada askeri idari yargının
görevli olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
2.İDARE MAHKEMESİ: 18.4.2013 gün ve E:2013/261 sayı ile, Anayasa'nın 157
nci maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin askeri olmayan makamlarca
tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete
ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini
yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden
doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağının
belirtildiği; 1602 sayılı Yasa'nın 20 nci maddesinde de aynı hükmün yer
aldığı; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin bir davaya bakabilmesi için dava
konusu idari işlemin "asker kişiyi ilgilendirmesi" ve
"askeri hizmete ilişkin bulunması" koşullarının birlikte
gerçekleşmesinin gerektiği; 1602 sayılı Yasa'nın Değişik 20 nci maddesinde;
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan,
subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma
çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurların asker kişi sayıldığı; idari
işlemin, görevli yargı yerinin tesbiti yönünden "askeri hizmete
ilişkin" olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin konusuna
bakılmasının gerektiği; eğer idari işlem askeri gereklere askeri usul ve
yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri hizmete
ilişkin olduğu; daha açık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemlerin;
idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve
davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve
ödevlerinin, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin
özellikleri, askeri kural, gerek ve gelenekler göz önünde tutularak
değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemler olduğu; işlem askeri
olmayan bir makam tarafından tesis edilmiş olsa bile durumun değişmediği,
menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde görülmesinin gerektiği; uyuşmazlık konusu olayda, Uzman Erbaş
olarak görev yapmakta iken sağlık sebebiyle malulen emekliye ayrılan
davacının terörle mücadele kapsamında girdiği çatışmada yaralanması
nedeniyle rahatsızlığının meydana geldiğinden bahisle 2330 sayılı Kanun
hükümlerine göre nakdi tazminat isteminin reddine ilişkin davalı idare
işleminden kaynaklanan ve askeri hizmetin irdelenmesine ilişkin olmayan
uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevine girdiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine ve
mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı
idare vekilince, süresinde verilen dilekçe ile, askeri idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine, dava dosyası Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesinde; “Askeri Yüksek İdare Mahkemesince
Askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimi yapar.
Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi
olması şartı aranmaz." Denildiği; asker kişinin tanımının yapıldığı
aynı hükmün 2 nci fıkrasının ise; "Bu kanunun uygulanmasında asker
kişiden maksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten
ayrılmış olan Subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman
jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil
memurlardır" hükmünü taşıdığı; 1602 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin
ilk fıkrasında; “20 nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil,
konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahisle
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynı idari
işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tam yargı
davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdari Mahkemesinde
çözümlenir ve karar bağlanır” denildiği; Anayasanın, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi başlıklı 157 nci maddesinde yer alan göreve ilişkin hükümlerini
yukarıda açıklandığı gibi benzer bir biçimde tekrarlayan Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci ve 21 inci maddelerine göre, uyuşmazlık
konusunun Askeri İdari Yargı yerinde görülebilmesi için; davanın konusunu
teşkil eden işlem ve eylemin “asker kişiyi ilgilendirme ve askeri hizmete
ilişkin olma" şartlarının bir arada gerçekleşmesinin gerektiği; “Asker
kişiyi ilgilendirme” şartından davacının, hizmette veya görevden ayrılmış
ve 1602 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde sayılan asker kişilerden olması
gerektiğinin açık bulunduğu; diğer şartın ise; davaya konu işlemin “askeri
hizmete ilişkin” olmasına ilişkin olduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin birçok
kararında belirtildiği üzere idari işlemin veya eylemin, görevli yargı
yerinin tespiti yönünden “askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi
için işlemin ve eylemin konusuna ve gerçekleştirilme tarzına bakılmasının
gerektiği; eğer idari işlem ve eylem askeri gereklere, askeri usul ve
yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ya da askeri hizmet görülürken
veya askeri bir vazifenin ifası esnasında vuku bulmuş ise bu işlem ve
eylemin askeri hizmete ilişkin bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği; daha
açık bir ifadeyle, işlemin ve eylemin “askeri hizmete ilişkin” olup
olmadığının anlaşılabilmesi için, somut olayda, idarece ya da kamu görevlilerince,
bir asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları,
askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural, gerek
ve gelenekler, askeri vazifeler ve hizmetler göz önünde tutularak hareket
edilip edilmediğinin gözetileceği ve işlemin ya da eylemin “askeri hizmete
ilişkin” olup olmadığının anlaşılmasının bu esaslar dahilinde mümkün
olabileceği; dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelere göre; 05 Temmuz 2007
tarihinde Diyarbakır ili, Dicle ilçesi, Bazırgit Tepe mevkiinde geçici üs
bölgesi teşkil edildiği, pusu/dinleme mevziini işgal etmek için intikal
halinde olan yakın emniyet unsurunun saat: 20.45 sıralarında Bazırgit Tepe
doğusunda bir grup teröristle tesadüfen karşılaştığı, unsurlar tarafından
açılan ilk ateş sonucunda teröristlerin de ateşe başladığı, bu esnada
Ziyaret Tepe yamaçlarından Bixi makineli tüfeği ile birkaç dakikalık taciz
ateşi açıldığı, yaşanan bu çatışma sonucunda davacının sol kolundan iki-üç
adet şarapnel parçası ile yaralandığı, sonrasında davacıya MSB.Nakdi
Tazminat Komisyonunun 25.10.2007 tarih ve 187 sayılı kararı ile 10 gün iş
ve gücünden kalacak şekilde yaralanmış olması dolayısıyla 4.593,25 TL.
nakdi tazminat ödenmesine karar verildiği, davacının 24.07.2012 tarihli
dilekçesi ile idari müracaatta bulunarak malul hale geldiği ve buna göre
2330 sayılı Kanun kapsamında tazminat ödenmesi yolundaki talebinin, davalı
idarenin 06.12.2012 tarihli cevabi yazısıyla reddedildiği; davanın
konusunu; teröristlerce yapılan ateş üzerine “davacının yaralanması ve
tedavileri devam ederken malul hale gelmesi üzerine nakdi tazminat
istemi”nin oluşturduğu; dolayısıyla, söz konusu davanın, “askeri hizmete
ilişkin bir eylem”e dayandığı hususunda tereddüt bulunmadığı; ayrıca
eylemin meydana geldiği tarihte takım komutanı olarak görev yapan Astsubay
Çavuş rütbesindeki davacının, 1602 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde
belirtilen manada “asker kişi” olduğu; açıklanan nedenlerle; dava konusu olayda
Anayasanın 157 nci ve 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun
20 nci maddesinde öngörülen idari eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi" ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” şartları beraber
gerçekleştiğinden, davanın görüm ve çözümünde Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin görevli bulunduğunun değerlendirildiği gerekçesiyle; 2247
sayılı Yasanın 10, 12 ve 13 üncü maddeleri gereği Ankara 2 nci İdare
Mahkemesinin davada görevli olduğuna dair 18.4.2013 tarih ve 2013/261 Esas
sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, ve ASKERİ YÜKSEK İDARE
MAHKEMESİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA, karar verilmesinin gerektiği belirtilerek, Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulmuştur.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nın da yazılı
düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Anayasanın 157 nci maddesine göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu;
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20. maddesinde “Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis
edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin
idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece
mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri
yapar. Ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin
asker kişi olması şartı aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden
maksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış
olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman
jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlardır.” hükmünün yer aldığı;
anılan kurala göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya bakabilmesi
için dava konusu idari işlemde “asker kişiyi ilgilendirme” ve “askeri
hizmete ilişkin bulunma” koşullarının birlikte gerçekleşmesinin zorunlu
olduğu; olayda, yargı kararıyla vazife malülü olarak emekli olan davacının
2330 sayılı Kanun uyarınca nakdi tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı
başvuru üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmakta olduğu, bu
işlemin tesis edilmesi aşamasında askeri hizmetle ilgili bir değerlendirme
yapılmadığı gibi bu işlemin yargısal denetimi aşamasında da askeri kural ve
gerekler yönünden bir değerlendirme yapılmasının gerekmediği; bu durumda,
olayda, idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin
bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmediği dikkate alındığında,
davanın görüm ve çözümünün genel idari yargı yerinin görevinde bulunduğu
sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi
uyarınca yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolunda
yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince
yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasa’nın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde askeri idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada genel idari yargı yerinin, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı
Hüsnü ERCAN’ın ise davada askeri idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü ve yazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Silahlı Kuvvetlerinde Astsubay Çavuş olarak
görev yapmış davacının, 05.07.2007 tarihinde terörle mücadele kapsamında
girdiği silahlı çatışmada yaralanması üzerine meydana gelen psikolojik
travmadan dolayı malul hale geldiğinden bahisle; 2330 Sayılı Nakdi Yardım
ve Aylık Bağlanması Kanunu Kapsamında Yapılması Gereken Toptan Ödemenin
İdarece reddedilmesine ilişkin işlemin iptali ve kanunen ödenmesi gereken
tazminat tutarının hesaplattırılarak tazminen ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın
157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı
denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının
aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın
25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynı
hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve
“askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi
gerekmektedir.
1602
sayılı Yasa’nın Değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden
“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin
konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri
usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri
hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askeri
hizmete ilişkin idari işlemler: idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik
ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi
olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri
görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak
değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan
bir makam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte menfaati
ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde
görülmesi gerekmektedir.
Davacının
1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerden olduğu ve bu
nedenle dava konusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
İşlemin
askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1/1.
maddesinde terörün; baskı, cebir ve şiddet, korkutma, yıldırma, sindirme
veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin
niteliklerini, siyasi, hukuki, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek,
Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin
ve Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek, devlet otoritesini zaafa
uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok
etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı
bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek
her türlü eylemler olarak tanımlandığı; 21. maddesinin birinci fıkrasında;
kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken
veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör
eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya
öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun Hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; aynı maddenin (j)
bendinin ilk iki paragrafında; “(Ek: 4/7/2012-6353/75 md.) Terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin
azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı
olanlar bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri, yaralandıkları
veya engelli hâle geldikleri; ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat
Komisyonu tarafından karara bağlanan sivillerden Sosyal Güvenlik Kurumunca
ilgili mevzuatına göre malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu
tespit olunanların kendileri, 2330 sayılı Kanuna göre aylık bağlanması
hakkından ve bu fıkranın (c), (d) ve (g) bentlerindeki haklardan, bunların
eş, ana ve babaları ile bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına giren
çocukları da bu fıkranın (d) bendinde düzenlenen haklardan yararlandırılır.
Yukarıda sayılanlardan aynı sebeplerle hayatını kaybedenlerin veya bu fıkra
kapsamında malul olması sebebiyle aylık almakta iken hayatını kaybedenlerin
dul aylığına müstehak eşi, ana ve babaları ile yetim aylığına müstehak
çocukları 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması hakkından ve
bu fıkranın (c) ve (d) bendindeki haklardan yararlandırılır.
Ek fıkra:
4/7/2012-6353/75 md.) Kamu
görevlileri ile birinci fıkranın (h) ve (j) bentleri kapsamına girenlerden
terör olaylarını önlemek amacıyla her türlü patlayıcı maddeye bağlı olarak
meydana gelen olaylar sonucunda ya da her ne şekilde olursa olsun terör
olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz hale getirilmesi amacıyla ifa
edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüşler esnasında
meydana gelen kazalar sonucunda yaralanan, engelli hâle gelen, hastalanan veya hayatını kaybedenler, birinci
fıkranın durumlarına uygun hükümlerinden yararlandırılır.” denilmiştir.
Bu yasal
düzenlemelerden; kamu görevlilerinin görevlerini ifa ederlerken terör
eylemlerine muhatap olarak yaralanmaları, sakat kalmaları, ölmeleri veya
öldürülmeleri halinde bunların 3713 sayılı Kanun kapsamında sayılmaları ve
bu yasa ile tanınan haklardan yararlanmaları gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun
birinci maddesinde; kanunun amacının; barışta güven ve asayişi korumak,
kaçakçılığı men, takip ve tahkikle, trafik ve yol güvenliğini veya tutuklu
ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamakla görevli olanların; Türk
Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı
ve Emniyet Teşkilatında bulunan patlayıcı maddelerin incelenmesi, muhafazası,
nakli, imha edilmesi ve zararsız hâle getirilmesi işlemlerinde
görevlendirilenlerin bu görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş
olsa bile yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz
kaldıkları yaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya engelli hâle
gelmeleri halinde ödenecek nakdi tazminat ile birlikte bağlanacak aylığın
ve bu yüzden yaralanmaları halinde ödenecek nakdi tazminatın esas ve
yöntemlerinin düzenlenmesi olduğu ifade edilmiş; Kanunun “ Nakdi tazminat” başlıklı
3.maddesinde; “ Bu kanun
kapsamına girenlerden;
a) (Değişik: 1/4/1998 -
4356/1 Md.) Ölenlerin kanuni mirasçılarına, en yüksek Devlet Memuru brüt
aylığının (Ek gösterge dahil) 100 katı tutarında,
b) (Değişik: 1/4/1998 - 4356/1 md.) Yaşamak için gerekli hareketleri
yapmaktan aciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği ile sürdürebilecek
şekilde malül olanlara 200 katı, diğer engelli hâle gelenlere (a) bendinde
belirtilen tutarın % 25'inden % 75'ine kadar, yaralananlara ise % 20'sini
geçmemek üzere engellilik ve yaralanma derecesine göre, (1)
Nakdi tazminat ödenir.
Bu nakdi tazminatın tespitine esas tutulacak aylık; tazminat
verilmesine dair karar tarihindeki en yüksek Devlet memuru aylığının (Ek
gösterge dahil) brüt tutarıdır.
c) (a) bendi esaslarına göre tespit edilen nakdi tazminatın kanuni
mirasçılara intikalinde; ölenin eş ve füruu veya yalnızca füruu ile içtima
eden ve ölüm tarihinde sağ olan ana ve babasının her birine ayrı ayrı olmak
üzere % 15 tutarındaki kısmı verildikten sonra kalanı içtima eden diğer
mirasçılara ödenir. Diğer hallerde miras hükümleri uygulanır. Ancak ana
veya babaya verilen tazminat çocukların her birine ödenen tazminattan fazla
olamaz.
d) (Ek: 7/6/1990 - 3658/2 md.) Kesin raporun alınmasının
uzayacağının anlaşılması halinde tazminatın ödenme usüllerine göre, olay
tarihi itibariyle, (b) bendine göre hesaplanacak miktarın asgari oranı
üzerinden avans ödenir.
Sıkıyönetim veya olağanüstü hallerin devam ettiği süre içinde, bu
maddede yer alan nakdi tazminat miktarlarının yarıya kadar indirilmesine
veya nakdi tazminata ilişkin hükümlerin uygulanmamasına Bakanlar Kurulu
yetkilidir.” hükmüne yer verilmiş; 6. maddede ise, ödenecek nakdi
tazminat ile bağlanacak emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi
zararların karşılığı olduğunu, yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar
karşılığı olarak kurumların ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın
hesabında bu kanun hükümlerine göre ödenen nakdi tazminat ile bağlanmış bulunan
aylıkların göz önünde tutulacağı hüküm altına alınmıştır..
Anılan
yasal düzenlemelerden, bu düzenlemelerin öngördüğü nakdi tazminata
ödenmesine ilişkin olarak, idari işlem veya eylemin yöneldiği asker
kişinin, sözü edilen yasalar kapsamında bir görev ifa edip etmediğinin;
yaralanması, sakatlanması veya ölümünün bu görev sırasında meydana gelen
olaydan kaynaklanıp kaynaklanmadığının, ilgili idarece kurulan Nakdi
Tazminat Komisyonunca incelenmesinin ve karara bağlanmasının gerektiği
anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, dava konusu edilen işlemle ilgili olarak; davacının yaralanması
olayının; 3713 sayılı Kanun kapsamında, terör eylemlerine muhatap kalınması
sebebiyle ve görevin ifası sırasında ya da bu görev nedeniyle meydana gelip
gelmediği incelenirken veya olayda olduğu gibi, başvurunun reddi halinde bu
işlemin yargısal denetimi sırasında, asker kişinin askeri yeterlik ve
yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi
olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri
görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak
bir değerlendirme yapılacak olması karşısında, olayda idari işlemin askeri
hizmete ilişkin bulunması koşulu da gerçekleştiğinden, uyuşmazlığa konu
edilen davanın görüm ve çözümünde askeri idari yargı yeri görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığı’nca 2247 sayılı
Yasa’nın 10.12. ve 13. maddelerine göre yapılan başvurunun kabulü ile
Ankara 2. İdare Mahkemesi’nin görevlilik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ASKERİ İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 2.
İdare Mahkemesi’nin 18.4.2013 gün ve E:2013/261 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2013/1446
KARAR NO : 2013/1783
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İSKİ tarafından, Siyavuşpaşa (tavukçuderesi) deresinde yapılan ıslah
çalışması ve İstanbul İlinde etkili olan yağış sonucu, dere yatağından
taşan suların, garajda bulunan davacıya ait otomobile verdiği zarar
karşılığı, maddi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılan davanın, hizmet
kusuru esasına göre İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.K.
Vekili : Av. Z.K.
Davalılar
: 1-İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. H.E.
2- K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
Vekili :
Av. G.T.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde; 13.10.2007 günü saat 21.30 sıralarında
Siyavuşpaşa deresinin taşması sonucu meydana gelen su baskınında, İstanbul
Bakırköy'deki Ataköy 11. kısım Lale Apt. C Blok altında bulunan garajda,
müvekkiline ait olan 34...... plakalı, 2006 model Audi A3 marka otomobilin 2 metre yüksekliğinde
su altında kaldığını, otomobilin kullanılmaz hale geldiğini, hurdaya
ayrıldığını; su baskınının, davalı İSKİ tarafından, Siyavuşpaşa
(tavukçuderesi) deresinde yapılan ıslah çalışmasının sonucu, Ataköy
Öğretmen evi yanında bulunan köprünün altından geçen derenin, İSKİ
görevlilerince kapatılmasından dolayı meydana geldiğini; sel sularının,
dere yatağından taşarak öğretmen evinin yanından sağa doğru dönüş yaparak,
11. kısım istikametine doğru cadde üzerinden yaklaşık 50 cm yüksekliğinde
aktığını, Lale Apartmanının garaj ve depolarının 2 metre yüksekliğinde
sularla dolduğunu bu nedenle otomobilin sular altında kaldığını; otomobilin
hasarından davalı İSKİ’nin sorumlu bulunduğunu; müvekkiline ait otomobilin
kasko sigortalı olduğunu; sigorta şirketinin, araçla ilgili olarak
ekspertiz raporu tanzim ettiğini, aracın olay tarihindeki hasarsız
emsalinin piyasa rayiç değerini 47.000.00 YTL olarak belirlediğini,
müvekkilinin araçla ilgili zararının 37.800,00 YTL'sini ödediğini,
müvekkilinin karşılanmayan zararı sebebiyle davalının hiçbir ödeme
yapmaması sebebiyle bu davayı açtıklarını ifade ederek; fazlaya ilişkin
maddi ve manevi tazminat talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkili
için şimdilik toplam 9.200,00 YTL maddi tazminatın, olay tarihinden itibaren
yasal faiz işletilerek tahsili istemiyle İSKİ Genel Müdürlüğüne karşı adli
yargı yerinde dava açmış, dava Bakırköy 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin
E:2008/9 sayılı dosyasında kayda girmiştir.
Davalı
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilince, birinci savunma dilekçesinde; idarenin
hizmet kusuru esasına dayanan davada idari yargının görevli olduğu öne
sürülerek, görev itirazında bulunulmuştur.
Davacı
vekili tarafından aynı istemle K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’ne karşı açılan
ve Bakırköy 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2008/330 sayılı esasına
kaydedilen dava ile ilgili olarak Mahkeme; 26.12.2008 günlü, K:2008/368
sayılı karar ile; davacı vekilinin talebini de dikkate alarak,
Mahkemelerine ait 2008/9 esas sayılı dava dosyasıyla birleştirilmesine,
esasın bu şekilde kapatılmasına, davanın birleştirilen bu dosya üzerinden
yürütülmesine karar vermiştir.
BAKIRKÖY
8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:29.1.2013 günlü 19. celsede ve E:2008/9 sayı ile,
İSKİ Genel Müdürlüğünün, 2560 Sayılı Kanun ile kurulmuş Ticaret Kanununda
öngörülen biçimde özel hukuk hükümlerine göre idare edilen bir kamu
kuruluşu olması yanında, ticari şekilde veya iktisadi esaslara göre
işletildiği; yaptığı işler itibari ile de ticarethane sayılıp tacir
sıfatını taşıdığından, davacı ile davalı İSKİ arasındaki haksız fiilden
kaynaklanan iş bu davaya bakmanın adli yargının görev alanı içine girdiği
gerekçesi ile, davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilince vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile, İstanbul
Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu
amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir
elden işletmek üzere, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil
bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olarak, İstanbul Su ve
Kanalizasyon idaresi Genel Müdürlüğü kurulmuş olup; anılan Kanun'un 2'nci
maddesinin (b) bendinde, "Kullanılmış sular ile yağış sularının
toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde
boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için
abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları
noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;
gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu
olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak
ve gerekli yenilemelere girişmek," bu Genel Müdürlüğün görev ve
yetkileri arasında sayılmış olduğu; tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu
olan anılan idarenin görev ve yetkisine verilen söz konusu hizmetlerden her
birinin, genelin yararı için yürütülen birer kamu hizmeti olduğu, bu
hizmetlerin hukuka uygun olarak yürütülmemesinin de, bu İdarenin Kamu
Hukuku kurallarına göre sorumluluğunu gerektiren hizmet kusuru niteliğinde
olduğu; Anayasanın 125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunun kurala bağlandığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davalarının, idari dava türleri
arasında sayıldığı; bu anayasal ve yasal durumlara göre, kamu idarelerinin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koydukları plan ve projeye uygun olarak yol, kanal, baraj, su yolları, su
şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında
kişilere verilen zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve
çözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar
tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu, hizmetin, kamu idaresi tarafından
bizzat veya yüklenici eliyle yürütülmesinin de, bu hukuki duruma etkili
olmadığı; dava dosyasında, davacının zararının, İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğünün kanunla kendisine görev olarak verilen hizmetleri
gereği gibi yürütmemiş olmasından kaynaklandığı, bu nedenle, anılan
İdarenin doğan zarardan sorumluluğu bulunduğunun ileri sürüldüğü,
dolayısıyla; davadaki uyuşmazlığın çözümü, kamu hizmetinin yöntemine ve
hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru ya da
objektif sorumluluk esasına göre davalı idarenin sorumluluğunun bulunup
bulunmadığının saptanmasını gerektirdiği, bu saptamalar ise, idare hukuku
ilkelerine göre yapılabileceğinden; 2577 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan davanın görüm ve çözümünün,
İdari Yargı'nın görevine girdiği gerekçesiyle; 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi Mahkemesine uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasa’nın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcılığı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde anılan idare yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İstanbul İlinde 13.10.2007 tarihinde etkili olan
yağış sonucu, dere yatağından taşan suların, garajda bulunan davacıya ait
otomobile verdiği zarar karşılığı, maddi tazminata hükmedilmesi istemiyle
açılmıştır.
20.11.1981 gün ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek
ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve
bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
kurulduğu, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin, İstanbul Büyük Şehir
Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir
kuruluş olduğu, İSKİ personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
hükümlerine tabi bulunduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (b) bendinde “b)
Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden
uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya
bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların
toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve
projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri
kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım
ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek”, (d)
bendinde “ Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki
belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri
kullanmak”, İSKİ'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 4. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli
ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün,
iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Davacı
vekili tarafından, 13.10.2007 günü Siyavuşpaşa deresinin taşması sonucu
meydana gelen su baskınında, İstanbul Bakırköy'deki Ataköy 11. kısım Lale
Apt. C Blok altında bulunan garajda, müvekkiline ait olan otomobilin 2 metre yüksekliğinde
su altında kaldığı, otomobilin kullanılmaz hale geldiği, hurdaya ayrıldığı;
su baskınının, davalı İSKİ tarafından, Siyavuşpaşa (tavukçuderesi) deresinde
yapılan ıslah çalışmasının sonucu, Ataköy Öğretmen evi yanında bulunan
köprünün altından geçen derenin, İSKİ görevlilerince kapatılmasından dolayı
meydana geldiği; otomobilin hasarından davalı İSKİ’nin sorumlu bulunduğu
ileri sürülerek, uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle dava açıldığı
anlaşılmaktadır.
Kamu
hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının, Bakırköy 8.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 8.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 29.1.2013 gün ve E:2008/9 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
3.10.2007
tarihinde meydana gelen aşırı yağış nedeniyle Tavukçu Deresinin taşması
sonucu evini su bastığı, ev, eşya ve aracının zarar gördüğü, davalı kurumun
üzerine düşen görevi tam ve eksiksiz yerine getirmediği iddiasıyla zararın
tazmini istemiyle davacı tarafından davalı kurum aleyhinde Adli Yargı da
dava açılmıştır.
Davalı
İdari vekili süresinde, Uyuşmazlığın İdari Yargının görev alanında
kaldığını bildirerek Yargı Yolu itirazında bulunmuştur.
Mahkemece
Yargı Yolu itirazın reddine karar verilmesi üzerine davalı vekilince olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması talebi ile dosya Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiş,
Danıştay
Başsavcılığınca, uyuşmazlığın davalı idarenin hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görev alanına girdiği düşüncesiyle olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiştir.
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda Uyuşmazlığın davalı İdarenin hizmet
kusurundan doğduğu İdari Yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle İdari
Yargının görevli olduğuna davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin
kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun Uyuşmazlıkta İdari Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine
iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Dava
tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK 18.maddesinde “Ticaret
Şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten demekler ve
kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek
veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi amme
hükmi şahısları tarafından teşekkül ve müesseslerin dahi tacir
sayılacakları” belirtilmiş, aynı yasanın 12/11 maddesinde su, gaz, elektrik
dağıtım,telefon, radyo ile haberleşme ve yayın yapma gibi işlerle uğraşan
müesseselerin ticarethane sayılacakları hükme bağlanmıştır.
Davalı
kurum hakkında uygulanması gereken İSKİ’nin kuruluşu hakkındaki 2560 sayılı
yasada, bu kurumun genel kurul, yönetim kurulu ve genel müdürlük ile
yönetileceği, denetçileri vasıtasıyla denetim yapılacağı, yıllık faaliyet
ve yatırımlarının bilançolarda belirlenip genel kurulun onayına sunulacağı
ve bütçesinin kamu iktisadi teşebbüslerinde uygulanan bütçe formülüne göre
düzenleneceğinin açıklanması karşısında bu kuruluşun özel hukuk hükümlerince
İdare edilen bir kamu kuruluşu olduğunun kabulü gerekir.
Nitekim
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 29.11.1995 gün 1995/11-647 esas 1995/1043
sayılı vs. kararlarında 2560 sayılı kanuna tabi olan İSKİ’nin gördüğü
hizmetin kamu hizmeti olmakla birlikte faaliyetini özel hukuk kuralları
altında yapması itibariyle TTK 18/1 maddesi anlamında tacir sayılacağı ve
tacir olan davalı ile davacı arasındaki haksız fiilden kaynaklanan davaya
bakmaya görevinin Adli Yargının görev alanına girdiğini benimsemiştir.
Ayrıca
İSKİ’nin abonelerinden kullanma suyu ve atık sularından talep ettiği bedel
konusunda çıkan uyuşmazlıklarda Adli Yargının görevli olduğu benimsenmişken
aynı kurumun şahıslara karşı haksız eyleminden dolayı İdari Yargının
görevli olduğunu kabul etmek 2560 sayılı yasanın uygulanmasında çelişki
oluşturacaktır.
Bu
durumda tacir olan davalı İSKİ ile davacı arasında haksız fiilden
kaynaklanan davaya bakma görevi Adli Yargıya ait olup açıklanan nedenlerle
uyuşmazlıktan İdari Yargıya görevli kabul eden sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2013/1448
KARAR NO : 2013/1784
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaz üzerinde yol ve park yapmak suretiyle,
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-S.A. 2-M.E. 3-N.A.4-F.A.
Vekili :
Av. N.A.
Davalı :
Beylikdüzü Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.C.D.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde, müvekkillerinin, İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi,
Gürpınar Mah. 1837 Ada 1 parsel sayılı arsa niteliğindeki taşınmazın maliki
H. oğlu A.A.’ün mirasçıları olduğunu; dava konusu taşınmazın tamamının imar
planlarında, kısmen yol ve kısmen park alanında kaldığını; geldisi Gürpınar
mah. 25 pafta 3184 parsel olan taşınmazın 199 m2’den, imar uygulaması
sonucu 97,97 m2
düştüğünü; davalı Belediye Başkanlığının, imar uygulamasında DOP’ta yasal
sınırı aştığı gibi, taşınmaza fiilen müdahalede de bulunduğunu; bir kısmını
yola kattığını, park olarak ayrılan diğer kısımda da mevcut ağaçları
keserek park çalışmalarına başladığını; Anayasanın 35 ve 46., Türk Medeni
Kanununun 683. ve Avrupa insan Hakları Sözleşmesi Eki Birinci Protokolünün
Birinci maddesinde özet olarak; herkesin mülkiyet ve miras haklarına sahip
olduğu, bir şeye malik olan kimsenin hukuk düzeni içinde o şey üzerinde
dilediği gibi yararlanma ve tasarrufta bulunma hak ve yetkisine sahip
olduğu, kişinin mülkiyet hakkının ancak kamu yararının gerektiği hallerde
yasalar çerçevesinde yasaların gösterdiği esas ve usullere göre
sınırlandırılabileceği ve kamulaştırılabileceği, yasalara aykırılık halinde
mülkiyet hakkı sahibinin bu yasaya aykırılığın giderilmesini talep etme
hakkının var olduğunun düzenlendiğini; kamulaştırmasız el koymanın,
yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere aykırı olarak mülkiyet hakkının
sınırlandırılması olduğunu; bu hukuk dışı müdahaleye karşı mülkiyet hakkı
sahibine, bu müdahalenin menini ve uğradığı zararın tazminini veya el
konulan mülkünün bedelini isteme hakkı tanındığını; davalı Kurumun, dava
konusu taşınmazı yasaların emrettiği esas ve usullere göre
kamulaştırmaksızın, fiilen el atmış olduğunu; Yargıtay İçtihadı Birleştirme
ve diğer Yargıtay Kararlarında da belirtildiği üzere kamulaştırmasız el
koymuş olduğu kabul edildiğinden, davalarının kamulaştırmasız el koyma
nedeniyle tazminat davası olduğunu ifade ederek; taşınmazın değerinin
tespiti ile fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, 1.000-TL.nin dava
tarihinden itibaren yasal, karar kesinleştikten sonra amme alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile hisseleri
oranında davacılara verilmesine; dava konusu taşınmazın davalı Belediye
Başkanlığı adına tesciline karar verilmesi istemiyle; adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:29.4.2013 gün ve E:2012/1142 sayı ile, Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin 04.10.2010 tarih ve 2010/13 esas, 2010/181 karar sayılı kararına
muhalefet şerhi veren bir kısım üyelerin muhalefet şerhlerinde de açıkça
belirtildiği üzere, 16.05.1956 tarih ve 1956/1-6 sayılı Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kararı uyarınca istimlak işlemlerine girişilmeksizin idare
tarafından taşınmazına el atılan kişinin ilgili kamu tüzel kişiliği
aleyhine el atmanın önlenmesi veya el atılan taşınmazın mülkiyetinin kamu
tüzel kişiliğine devri karşılığında tazminat davası açılabileceği, Yargıtay
5 Hukuk Dairesi'nin istikrarlı kararlarında da, bu tür davaların kamulaştırmasız
el atma davası olarak adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinin kabul
edildiği gerekçesiyle; davalının görev itirazı talebinin reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdiği
dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sağlık alanı olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, imar planında kısmen yol ve kısmen park alanında
kalan davacıların taşınmazlarına davalı idarece fiilen müdahalede de
bulunduğu; taşınmazın bir kısmının yola katıldığı, park olarak ayrılan
diğer kısımda da mevcut ağaçların kesilerek park çalışmalarına başlanıldığı
ancak bu güne kadar herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi bir
bedel de ödenmediğinden bahisle; taşınmaza kamulaştırmasız el konulması
nedeni ile şimdilik 1.000.TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi,
Gürpınar Mahallesi, 1837 ada 1 parsel sayılı taşınmazın, 09.06.2011
tarihinde onaylanan Beylikdüzü-Gürpınar 2. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama
İmar Planlarında, Park Alanı ve İmar Yolu olarak planlandığı; Beylikdüzü
Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü Harita ve Plan Uygulama
Bürosunun 31.12013 gün ve 183 sayılı yazısında; taşınmaz ile ilgili
herhangi bir kamulaştırma kararının bulunmadığı, taşınmazın 10,60 m2’lik
kısmına kilit taşı döşendiğinin ifade edildiği anlaşılmış; yine dosya
içerisinde, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak 25.7.2013 tarihine
düzenlenen Bilirkişi Heyeti Raporunda; taşınmaza fiilen el atılarak yol ve
park alanında kaldığının tespit edildiği belirtilmiştir.
Belediyelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesi ve 18.maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında
yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu
gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici
işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın bir kısmına fiilen el atılması
karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini
taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda,
idarenin dava konusu taşınmaz üzerinde yol ve park yapmak suretiyle,
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2013/1532
KARAR NO : 2013/1792
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.Ç.Ş.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar
: 1- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.S.
2- Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. N.H.T.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yakacık İmar
Mahallesi, 60331 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında Sağlık Tesisleri alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Yenimahalle Belediye Başkanlığı ve Sağlık
Bakanlığı vekillerinin süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 18. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.4.2013 gün ve
E:2012/636 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde
değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli
ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek
suretiyle “hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede
öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
Sağlık Tesisleri alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Sağlık Tesisleri alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması
nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam
etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan
mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi
ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
1.4.2013 gün ve E:2012/636 Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2013/1537
KARAR NO : 2013/1794
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.E.
Vekilleri : Av. H.K., Av. B.K.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.D.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin,
İstanbul ili, Kartal İlçesi, Paşaköy Köyü, Domuzbükü mevkii, 1647 parsel
sayılı taşınmazın hissedarı olduğunu; ancak mülkiyet hakkının malike
verdiği yetkileri, davalı idarenin çıkardığı içme suyu havzaları
yönetmeliği nedeniyle kullanamadığını; taşınmazın, İSKİ Kanunu ve İçme Suyu
Havzaları Koruma Yönetmeliği gereği imar planlarında İSKİ Koruma bandında
belirtildiğini, mutlak koruma alanı içine alınarak kullanılmasının
engellendiğini, bu durumun ne kadar daha devam edeceğinin de belirsiz
olduğunu; bu nedenle de taşınmazın bedelinin ödenmesinin gerektiğini; gerek
AİHM Kararları ve gerekse Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Kararları doğrultusunda
taleplerinde haklı olduklarını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun da;
2010/5-662 Esas, 2010/651 Karar sayılı kararında, imar planları ile
yıllarca kısıtlanan taşınmazların değer karşılığının, kısıtlayan idarelerce
verilmesi gerektiğini karara bağladığını ifade ederek; gayrimenkule, bedele
dair fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydı ile, İSKİ İçme
Suyu Havzaları Yönetmeliği gereği dere mutlak koruma alanında kalan,
tasarruf imkanı bulunmayan taşınmazın bedelinin tamamının davalı idareden
dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile
davacı tarafa ödenmesine ve bunun karşılığında da müvekkil adına olan
tapudaki taşınmazın hissesinin iptali ile davalı adına tesciline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmış; harca esas değeri şimdilik
10.000,00TL olarak göstermiştir.
Davalı idare vekili, süresinde
görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL
ANADOLU 15.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.4.2013 gün ve E:2012/620 sayı ile,
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin
yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla
yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya
da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 2560 Sayılı Kanun ve bu kanun
uyarınca çıkarılan yönetmeliklerle getirilen kısıtlamalar, 3194 sayılı İmar
Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, dere
mutlak koruma alanında kalan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacının
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, İSKİ
İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği uyarınca imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları
etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve
bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, davanın, taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu taşınmazın, “Dere Mutlak Koruma Alanı” içinde
kalması suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla uğranılan zarara karşılık şimdilik 10.000,00
TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında bulunan ve İSKİ Genel Müdürlüğünce Kartal 4.
Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilen
18.10.2012 gün ve M.34.1.İBB.5.01.12.01.752.01 3494410-503766 sayılı
yazıda; dava konusu taşınmaz üzerinde idarelerince herhangi bir tesis, bina
ve inşaat faaliyeti yapılmadığı, taşınmazın malikinin kullanmasına engel
olacak şekilde tel çit v.b. şeylerle de çevrilmediğini, el atmanın söz
konusu olmadığını; bu bölgede bulunan parselle ilgili alım satımı
engelleyici herhangi bir tedbir bulunmadığını; dava konusu Sancaktepe
İlçesi, Yenidoğan mah 1647 nolu parselin; İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliğine göre; eski yönetmelikte "dere mutlak koruma alanı"
tanımı ve bu alanlarda yapılaşma ve faaliyetleri yasaklayan özel hükümler
yer almakta iken, bu yönetmelikte "dere mutlak koruma alanı"
tanımı ve bu alanlarla ilgili hükümlerin kaldırıldığı; bu nedenle eski
yönetmeliğe göre dere mutlak koruma alanında kalması nedeniyle yapılaşma ve
faaliyet engeli bulunan parsellerdeki tüm engellerin kaldırıldığını; imar
planları hazırlanırken, imar planı yapmaya yetkili kurumlarca doğalgaz ve
enerji nakil hatlarına, kıyılara, kültür ve tabiat varlıklarına ve
karayollarına belli mesafede yapı yaklaşma sınırları bırakıldığı, dereler
ile ilgili olarak aynı bakış açısıyla, imar planı yapmaya yetkili
kurumlarca belli yapı yaklaşma sınırları getirildiği, bu uygulamanın imar
haklarını engellemediği; mezkur parselin; eski havza yönetmeliğine göre
kısmen/tamamen dere mutlak koruma alanında kalmakta iken anılan yönetmelik
hükümlerine göre Sancaktepe İlçesi, Yenidoğan mah 1647 nolu parselin ÖMERLİ
BARAJ GÖLÜNÜN ORTA MESAFELİ KORUMA ALANINDA ve 11.02.2010 tarih 514 sayılı,
12.10.2009 tarih 1989 sayılı İBB Meclis Kararı ile onaylanan plan sahasında
bulunduğu; orta mesafeli koruma alanında İdarelerince kamulaştırma
yapılmadığı; dere mutlak koruma alanlarında kalan parseller, ESKİ
YÖNETMELİĞE GÖRE HİÇBİR YAPILAŞMA HAKKINA SAHİP DEĞİLKEN, anılan
yönetmeliğe göre uzun mesafeli koruma alanında kalması nedeniyle, verilen
yoğunluk değerlerinde YAPILAŞMA HAKKINA KAVUŞTUĞUNU; imar planı yapılması
halinde, yapılaşma haklarının kullanılabileceği; yönetmelik değişikliğinden
önce yürürlüğe girmiş olan imar planlarındaki dere mutlak koruma
alanlarının iptal edilmesi, yapı yaklaşma sınırı getirilerek bu alanlarda
imar hakkı verilmesi ve bu hakların kullanımını düzenleyen plan
değişikliğinin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanarak
yürürlüğe girdiği; daha önce yürürlükte olan İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliklerine göre hazırlanarak onaylanan ve halen meriyette olan 1/5000
ölçekli nazım imar planları ve bu planlar üzerinde yapılan plan
değişikliklerinde; içmesuyu havzalarını besleyen derelerin her iki yanından
100'er metrelik koruma mesafeleri bırakılan "dere mutlak koruma"
alanlarına ilişkin "dere mutlak koruma alanı", "dere mutlak
koruma kuşağı" ve "dere koruma kuşağı" lejantının
kaldırılarak "dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı" olarak yeniden
düzenlendiğini buna göre plan notlarının; “Dere Yapı Yaklaşma Sınırı ve
Alanı derelerin her iki tarafında, kadastral sınırlarından itibaren 100
metrelik yapı yaklaşma mesafesini kapsamakta olup, Yapı yaklaşma mesafesi
içerisinde kalan parsellerin imar hakları parselin kadastral alanının %60'ı
üzerinden 23/01/2011 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren İSKİ İçmesuyu
Havzaları Yönetmeliği EK. 2'de verilen yoğunluk değerleri esas alınarak
hesaplanır. Ancak dere yapı yaklaşma mesafeleri içerisinde yapı yapılamaz.
Bu parsellerin imar hakları plandaki donatı alanlarına bedelsiz terk edilmesi
koşuluyla, planda donatı alanında kalmaması durumunda ise yeşil ve veya yol
olarak kullanılmak üzere kamu eline bedelsiz geçmesi koşuluyla ait olduğu
onaylı imar planı sınırları içerisinde ilçe belediyesince uygun görülen
konut, konut+ticaret alanında kalan başka parsellerde kullanılabilir. İmar
hakkı transfer edilen parselde plandan ve/veya yönetmelikten gelen minimum
bahçe mesafeleri ve planda verilen emsal değeri %35 den fazla aşılamaz.
Geri kalan/kalacak olan diğer imar hakları ise aynı usule göre başka
parsellerde kullanılabilir.
Tarım
alanlarında kalan derelerin Yapı yaklaşma mesafeleri içerisinde kalan
parsellerde ilgili mevzuata uygun olmak, İSKİ ve Tarım Bakanlığı’nın uygun
görüşünün alınması kaydıyla organik tarım ve tarıma yönelik hobi bahçeleri
yapılabilir. Bu alanlarda suni gübre ve zirai mücadele ilaçlarının
kullanıldığı tarımsal faaliyetlere izin verilmez. Bu parsellerde Toprak
Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda tanımlanan tarımsal amaçlı yapılar 100 m yapı yaklaşma
mesafesi dışında kalan parsel alanı içinde yapılır, "şeklinde olduğu;
dava konusu taşınmazlara dair alınmış bir kamulaştırma kararı ve kamu
yararı kararı bulunmadığı, taşınmaz maliklerine tebligat çekilmediği,
parseller için 2942 sayılı kanununa göre herhangi bir kamulaştırma bedeli
blokesi yapılmadığı ve 4650 sayılı kanunla Değişik 2942 sayılı kanunun 10.
maddesine göre İdareleri adına bedel tespiti ve tescil davası açılmadığı;
bahse konu Sancaktepe İlçesi, Yenidoğan mah 1647 nolu parsele ait davada
belirtilen hususlarla ilgili 14.1.2011 tarih, 2 sayılı İSKİ Genel Kurul
Kararı ile değişiklik yapılan ve 23.01.2011 tarihinde Günboyu gazetesinde
yayınlanarak yürürlüğe giren İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğine göre
işlem yapılmasının gerektiği ifade edilmiştir.
Olayda,
davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında dere mutlak koruma alanında
bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan
müvekkilinin taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği,
(mezkur parselin, eski havza yönetmeliğine göre kısmen/tamamen dere mutlak
koruma alanında kalmakta iken anılan yönetmelik hükümlerine göre ÖMERLİ
BARAJ GÖLÜNÜN ORTA MESAFELİ KORUMA ALANINDA kaldığının anlaşıldığı;)
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik
gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği
şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş
olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını
sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603,
K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 9.4.2013
gün ve E:2012/620 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2013/1538
KARAR NO : 2013/1795
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- A.Ç., 2- S.Ç., 3- M.Ç. (K.), 4- E.Ç. (K.), 5- S.A.
Vekilleri : Av. A.E. & Av. F.Ç.
Davalı : İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. O.Ö.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Arnavutköy İlçesi, Haraççı Köyü, Taşlıburun Mevkiinde kain, 3 pafta,
1832 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, dava konusu
taşınmaza davalı idare tarafından boru hattı döşemek ve baraj yolu açmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı
idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı İSKİ Genel Müdürlüğü
vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Gaziosmanpaşa 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi; 02.07.2013 gün ve E:2011/830 sayı ile, davalı İSKİ Genel
Müdürlüğü vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasa'nın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığını ifade ederek
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü bakımından, 10.
maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli maliki oldukları taşınmaza,
davalı idare tarafından boru hattı döşemek ve baraj yolu açmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının davalı
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan, İstanbul Büyükşehir
Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün Havza Konumu
konulu yazısında; dava konusu taşınmazın İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği esaslarına göre,Sazlıdere Havzası uzun mesafeli koruma alanında
kaldığı, 21.04.2010 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı
ile onaylanan Arnavutköy Merkez ve Çevresi 1/5000 Ölçekli Revizyon Nazım
İmar Planı ve 14.06.2010 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Meclis Kararı
ile onaylanan Arnavutköy Merkez ve Çevresi 1/1000 Ölçekli Uygulama Nazım
İmar Planı içinde kaldığı, ayrıca Bolluca Deresi yapı yaklaşma mesafesi
içinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyada bulunan 01.11.2013 tarihli Bilirkişi Raporunda;
İstanbul Arnavutköy İlçesi Haraççı Mahallesinde birçok taşınmaz ile
birlikte 1240 parsel nolu taşınmazın 79 m²sinin; İSKİ Yönetim Kurulunun
28.04.1998 tarih ve 98/409 sayılı kararıyla Terkos-İkitelli İsale Hattı
kapsamında kalması nedeniyle kamulaştırılmasına karar verildiği, yapılan
İfraz sonucunda; 1240 nolu parselin 1831 ve 1832 nolu parsellere ayrıldığı,
1831 nolu parselin 79
m² olarak kamulaştırılmaya konu olan bölüm olduğu,
1832 nolu parselin 840
m² olarak arta kalan parsel olduğu, yapılan
ölçüm-inceleme ve değerlendirme sonucunda kamulaştırılan İSKİ Kanal Yolu
(Baraj yolu) zeminde açılırken 85,50 m²lik bölümüne müdahalede bulunulduğu
ve kanal yolu olarak kullanıldığı tespitinde bulunulduğu, ayrıca dava
konusu 1832 parsel nolu taşınmazın 14.06.2010 tasdik tarihli 1/1000 Ölçekli
Arnavutköy Merkez ve Çevresi Uygulama İmar Planında İSKİ Dere Mutlak Koruma
Alanında kaldığı belirtilmiştir.
Hal
böyle iken, davaya konu taşınmazın bir kısmına ve böylece taşınmaza
kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın
bir kısmına fiilen el atılması karşısında, idarenin bu eyleminin
kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su
yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı
sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların
görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal
denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni
hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak
müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise,
mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine
göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul
edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü, adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2013/1547
KARAR NO : 2013/1796
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2762 sayılı Vakıflar
Kanununa dayanılarak düzenlenen Vakıf Muhtaç Aylığı ve İmaret Yönetmeliği
uyarınca davacıya bağlanan yetim aylığının kesilmesi nedeniyle yeniden
bağlanması ve ara dönemde ödenmesi gereken aylıkların tahsili istemiyle
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ü.Ü.’e velayeten annesi N.Ü.
Vekili : Av. F.K.Ç.
Davalı :
T.C. Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü
Vekilleri
: Av. B.Y. & Av. N.S.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; vefat eden babası nedeniyle muhtaç
duruma düşen davacı küçük Ü.Ü.’e annesi N.Ü.’ün talebi üzerine, 01.07.2006
tarihinde davalı tarafından bağlanan aylığın N.Ü.’ün SGK’lı olarak bir
dönem çalışmış olduğu gerekçesiyle 15.06.2009 tarihinde haksız olarak
kesildiğini ileri sürerek 15.06.2009 tarihinden itibaren muhtaç aylığı
bağlanmasına, davacının mağduriyetinin önüne geçmek amacıyla dava
tarihinden itibaren 2013 yılı için aylık 395,19 TL muhtaç aylığının
davacıya tedbiren bağlanması istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı
vekili süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
19. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:17.05.2013 gün ve E:2013/106 sayılı kararında
özetle, görev itirazının reddine karar verilmiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: “…2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin
1.fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları ile idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları iptal davaları türleri arasında
sayılmıştır.
Anılan
Yasa maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade
beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren
etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir.
İdari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. ve 13. Maddeleri uyarınca, İdari Yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan yasa
hükümlerinin gereğidir.
27.02.2008
tarih ve 26800 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5737 sayılı Vakıflar
Kanununun 1. maddesinde, bu Kanunun; vakıfların yönetimi, faaliyetleri ve
denetimine, yurt içi ve yurt dışındaki taşınır ve taşınmaz vakıf kültür
varlıklarının tescili, muhafazası, onarımı ve yaşatılmasına, vakıf
varlıklarının ekonomik şekilde işletilmesi ve değerlendirilmesinin
sağlanmasına ilişkin usûl ve esasların belirlenmesi; Vakıflar Genel
Müdürlüğünün kuruluşu ile Genel Müdürlüğün teşkilât, görev, yetki ve
sorumluluklarının düzenlenmesi amacıyla hazırlandığı, 2. maddesinde, bu Kanunun;
mazbut, mülhak ve yeni vakıflar, cemaat ve esnaf vakıfları ile Vakıflar
Genel Müdürlüğünü kapsadığı, "Yönetim ve temsil şekli" başlıklı
6. maddesinde, mazbut vakıfların Genel Müdürlük tarafından yönetilip ve
temsil edileceği, 35. maddesinde, bu Kanun ile kendisine verilen görevleri
yerine getirmek üzere, kamu tüzel kişiliğini haiz Başbakanlığa bağlı
Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulduğu, Başbakan, Genel Müdürlüğün yönetimi ile
ilgili yetkilerini gerekli gördüğü takdirde görevlendireceği Başbakan
yardımcısı vasıtasıyla kullanabileceği, 36. Maddesinin (a) bendinde, mazbut
vakıfların vakfiyelerinde veya vakfiye yerine geçen hücC., berat, ferman
gibi belgelerinde yazılı hayrı, sosyal, kültürel ve ekonomik şart ve
hizmetleri yerine getirmek, (e) bendinde, mülhak, cemaat ve yeni vakıflar
ile esnaf vakıflarının denetimini yapmak, Genel Müdürlüğün görevleri
arasında sayılmış, "Personel rejimi" başlıklı 67. maddesinde,
Genel Müdürlük personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi
olduğu hüküm altına alınmıştır.
Anılan yasal düzenlemelerin birlikte
değerlendirilmesinden, Vakıflar Genel Müdürliiğü'nün, kuruluş ve işleyişine
ilişkin kuralları yasa ile düzenlendiğine ve kamu tüzel kişiliğini haiz
olduğuna göre, bu Genel Müdürlük'çe bir kamu hukuku düzenlemesi olan 5735
sayılı yasa hükümü ile verilen görevleri yerine getirirken tesis edilen
işlemlerin kamu gücü kullanılarak yapılması karşısında bu işlemlerin
yargısal denetiminin idari yargının görevine girdiği…” gerekçe gösterilmek
suretiyle davanın idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne izafeten Ankara Bölge Müdürlüğü
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, muhtaçlık
aylığı bağlanması ve idari işlemden doğan tam yargı davası niteliğinde olan
yoksun kalınan muhtaçlık aylığı tutarlarının tazminine karar verilmesi
istemiyle açılan dava hakkında 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2762 sayılı Vakıflar Kanununa dayanılarak düzenlenen Vakıf Muhtaç Aylığı ve
İmaret Yönetmeliği uyarınca davacıya bağlanan yetim aylığının kesilmesi
nedeniyle yeniden bağlanması ve ara dönemde ödenmesi gereken aylıkların
tahsili istemine ilişkindir.
Dosyanın incelenmesinden; N.Ü.’ün 29.07.2005 tarihinde
kızı Ü.Ü.’e muhtaç aylığı bağlanması için Bölge Müdürlüğü’ne başvuruda
bulunduğu, Konya Ereğli Kaymakamlığı’nın 18.05.2005 tarih ve 5379 sayılı
yazısı ile Ü.Ü.’ün ölmüş babası M.Ü.’ün Çeşme Vergi Dairesinin 919005 3010
vergi numarasında halen faal bulunduğunun bildirilmesi üzerine bu talebin
reddedildiği, ancak daha sonra ilgilinin Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne mirası
reddettiğine dair Konya Ereğli Sulh hukuk Mahkemesinin 10.08.2005 gün
E:2005/685 K: 2005/842 sayılı kararının ibraz edilmesi ve başvuruda bulunan
Ü.Ü.’ün babası M.Ü.’ün ölmüş olması nedeniyle faal bir vergi mükellefi
olamayacağı açıklanmak suretiyle ilginin talebinin Vakıf Muhtaç Aylığı ve
İmaret Yönetmeliğinin 5. Maddesine aykırı olmadığı konusunda Vakıflar Genel
Müdürlüğü Kayseri Bölge Müdürlüğünün 30.05.2006 gün B.02.1.VGM.1.15.00/222
sayılı yazısı ile uygun görüş bildirilmesi üzerine 01.07.2006 tarihinde
muhtaç aylığı bağlanmıştır.
Ancak 01.07.2009 tarihinde, davacı küçüğe bağlanan
muhtaç aylığı annesi N.Ü.’ün 01.07.2005 tarihinden itibaren Sosyal
Sigortalar Kurumundan maaş aldığı hususunun tespit edilmesi üzerine muhtaç
aylığı kesilmiştir.
Davacıya bağlanan muhtaç aylığının kesilmesinin
ardından, Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne izafeten Kayseri Vakıflar Bölge
Müdürlüğü 18.09.2009 tarihinde açtığı dava dilekçesinde özetle; davacı
idarenin yardıma muhtaç dul, yetim ve engelli vatandaşlara muhtaç maaşı
verdiğini, yaşı küçük olan davalı Ü.’e annesi N.Ü.’ün davacı idareye
başvurarak yetim durumundaki kızı için 18.07.2005 tarihinde muhtaç maaşı
talep ettiğini, davalının talebinin kabul edilerek küçük Ü.’e 01.07.2006
tarihinden itibaren aylık 218,84 TL maaş bağlandığını, yapılan araştırmada
maaş talebinde bulunan küçük Ülkem’in annesinin maaş başvurusundan önce
01.07.2005 tarihinden itibaren SGKlı olarak maaş aldığının idare tarafından
SGK Başkanlığının 15.06.2009 gün ve 849 nolu yazısıyla tespit edilmesi
üzerine, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün 22.09.2008 tarih ve 27010 sayılı
Vakıflar Yönetmeliğinin çerçevesinde 01.07.2006 tarihinden itibaren alınan
muhtaç maaşının haksız olduğunu açıklayarak, 9.107,65 TL muhtaç maaşının bu
tarihten itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle
18.09.2009 tarihinde eldeki dosyanın davacısına adli yargıda dava açmıştır.
Niğde 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi19.09. 2011 gün ve E:2009/538, K.2011/688 sayılı
kararında özetle; Vakıflar Yönetmeliğinin 73. Maddesinin 1. fıkrasında, 73.
Maddenin 2. Fıkrasındaki gibi anne baba yönünden 1. fıkradaki şartların
aranmadığı bu nedenle muhtaç aylığı bağlanan küçüğün annesinin yetim aylığı
almasının küçüğe maaş bağlanmasına engel olmayacağı gerekçesiyle davanın
reddine karar verilmiştir. Adli yargıda verilen red kararı temyiz
aşamasından geçmek suretiyle 11.07.2012 tarihinde kesinleşmiştir.
Adli
yargıda Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nce açılan ve redle sonuçlanan kararın
kesinleşmesinin ardından 04.09.2012 tarihinde Ü.Ü.’e velayeten annesi
N.Ü.yeniden muhtaç aylığının bağlanması için Kayseri Vakıflar Bölge
Müdürlüğüne başvurmuş, Kayseri Vakıflar Bölge Müdürlüğü 21.09.2012 gün
Sayı:3623 sayılı cevabi yazısı ile taraflar arasında alacak davası olduğu
gerekçe gösterilerek bu talebin reddine karar verilmiş, sonrasında aynı
konuda 05.10,2012 tarihinde Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne yapılan başvuruda
12.10.2012 gün ve 3993 sayılı yazı ile bu talebin kabul edilemeyeceği
açıklanmak suretiyle reddedilmiştir. Davacı taraf idareye yaptığı
başvuruların reddedilmesi üzerine uyuşmazlığa konu davayı adli yargıda
açmıştır. Davacı, aşamaları açıklandığı şekilde muhtaç aylığı bağlandıktan
sonra kesilmesinin ardından muhtaç aylığının hem yeniden bağlanması hem de
alamadığı aylıkların tahsili amacıyla eldeki davayı açmıştır.
Davacının
davalı idareye muhtaç aylığının bağlanması konusunda ilk başvuruyu yaptığı
sırada yürürlükte olan 28.12.1989 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan
Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü Muhtaç Aylığı ve İmaret Yönetmeliği’nin
Aylık Bağlanacak veya İmaretten Faydalanacaklar başlıklı 5. Maddesinde:
“ (Değişik: RG-
17/01/1997-22880) Sosyal Güvenlik Kurum ve Kuruluşlarının herhangi
birisinden her ne isim altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından
yararlanmayan, mahkeme kararı ile veya doğrudan doğruya kanunla bakıma
alınmayan veya herhangi bir gelire sahip olmayan, nafaka bağlanmayan veya
bağlanma ihtimali bulunmayan, menkul ve gayrimenkul malı mevcut olmayan
veya olup da bunlardan elde edeceği yıllık gelirleri toplamının aylık
ortalaması bu Yönetmelikle bağlanacak aylık miktarını geçmeyen, başkasının
yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde sakat, âma ve işsiz
bulunanlar ile annesi, babası veya annesi ya da babası olmayan muhtaç çocuklara
aylık bağlanır ve imaretten faydalandırılır.
(Ek
fıkra: RG-01/07/2006-26215) 18 yaşından küçük sakat çocuklara, kendilerine
bakmakla yükümlü anne ve babalarının bu maddenin birinci fıkrasında
belirtilen şartları taşıdığı takdirde, muhtaç aylığı bağlanır.”
Aylıkların
ve Yemeklerin Kesilmesi başlıklı 13. Maddesinde
“(Değişik:
RG- 17/01/1997-22880)
Aşağıdaki
hallerde bağlanan aylık ve verilmekte olan yemek kesilir:
a) Hak
sahibinin ölümü,
b) Aylık
bağlanan kadın ise evlenmesi (âma ve muhtaç kadının, âma, muhtaç, sakat
biriyle evlenmesi hallinde ve muhtaçlıklarının devam etmesi durumunda bu
hüküm uygulanmaz).
c)
Herhangi bir sebeple muhtaçlığın kalkması,
d) Aylık
bağlanan âma, sakat ve muhtaçların ücret karşılığı bir işte çalışmaya
başlaması,
e) Kamu
Kurum ve Kuruluşları veya hakiki ya da hükmi şahıslarca bakım altına
alınması,
f) Aylık
sahibi erkek çocuğun 18, yüksek öğrenimde ise 25 yaşını tamamlaması,
g)
Aylıkların aralıksız altı ay, yemeklerin ise izinsiz ve mazeretsiz 10 gün
alınmaması,
h) Yemek
alanların hal, hareket ve davranışlarında, ahlaka ve adaba uymayan hallerinin
tesbit edilmesi” denilmek suretiyle hangi hallerde muhtaçlık aylığının
kesileceği açıklanmıştır.
27.09.2008
tarih 27010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vakıflar Yönetmeliği ile
28.12.1989 tarihli 20386 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Başbakanlık
Vakıflar Genel Müdürlüğü Muhtaç Aylığı ve Vakıf İmaret Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Davacıya
bağlanan muhtaçlığın aylığının kesildiği tarihte yürürlükte olan ve
27.09.2010 tarih 27010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Vakıflar Yönetmeliğinin Muhtaç Aylığının Bağlanması ve Kesilmesine ilişkin
hükümleri içeren 72 ila 82. Maddelerinde:
“ Muhtaç Aylığı
Madde 7- (1) Vakfiyelerde yer alan hayır şartlarının
yerine getirilmesi amacıyla muhtaç durumda bulunan engelliler ile yetimlere
aylık bağlanır.
Muhtaç aylığından yararlanacaklar
MADDE 73 – (1) Annesi ya da
babası olmayan muhtaç çocuklar ile % 40 ve üzeri engelli olan muhtaçlara;
sosyal güvencesi olmaması, herhangi bir gelir veya aylığı bulunmaması,
mahkeme kararı veya kanunla bakım altına alınmamış olması, gelir getirici
taşınır ve taşınmaz malı mevcut olmaması veya olup da bunlardan elde
edeceği aylık ortalama gelirinin bu Yönetmelikle belirlenen muhtaç aylığı
miktarını geçmemesi halinde aylık bağlanabilir.
(2) 18 yaşından küçük engelli
çocuklara, kendilerine bakmakla yükümlü anne ve babalarının bu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen şartları taşıdığı takdirde aylık bağlanır.
(3) Aynı aileden sadece bir kişiye
aylık bağlanabilir.
Başvuru
Madde 74 – (Başlığı ile birlikte
değişik:RG-14/8/2010-27672)
(1) Kendisine aylık bağlanması için
başvuracaklar Ek-11’de yer alan formu doldurarak yerleşim yeri Bölge
Müdürlüklerine şahsen, posta yoluyla veya Genel Müdürlüğün internet sitesi
üzerinden başvuru yapabilirler. Muhtaç engellilerin özrünü belirten sağlık
kurulu raporu forma eklenir.
Sağlık kurulu raporu
Madde 75 – (1) Sağlık kurulu
raporunda istek sahiplerinin çalışarak hayatını kazanıp kazanamayacağı ile
organ yokluğu ve bozukluğunun yüzde kaç olduğu belirtilir.
Başvuruların değerlendirilmesi
Madde 76
– (1) (Mülga:RG-14/8/2010-27672)
(2) Bölge müdürlüğünce müracaat
belgeleri üzerindeki beyanları doğrulandıktan sonra, Ek-12’de belirtilen kriterlere
göre puanlama yapılarak dosya tamamlanır. İllerin boş muhtaç kadrosu
dikkate alınarak Ek-13’deki forma göre hazırlanacak onay Genel Müdürlüğe
gönderilir.
Ödenecek aylık miktarı
Madde 77 – (1) Ödenecek aylık
miktarı 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda
belirtilen ve memur taban aylıklarına uygulanan taban aylığı katsayısının (400)
dörtyüz gösterge rakamı ile çarpımından elde edilecek miktardır.
(2) Muhtaç aylığı bağlanacakların
sayısı Genel Müdürlükçe belirlenir.
Aylıkların ödenmesi ve muhtaçlığın
izlenmesi
Madde 78 – (1) Aylıklar, Genel
Müdürlük onayını takip eden aybaşından itibaren peşin olarak hak
sahiplerine veya yetkili vekil ya da vasilerine ödenir.
(2) Bölge müdürlükleri tarafından
aylık bağlananlara, banka hesap numaraları ile birlikte tebligat yapılır ve
aylıklar banka hesaplarına yatırılır.
(3) İkametleri değişenlerin aylıkları
devam eder. Boş kontenjan bulunması halinde ilgili bölge müdürlüğüne
nakilleri yapılabilir.
(4) Yapılan araştırma sonucunda
durumları 73 üncü madde kapsamına girmediği tespit edilenlerin aylıkları kesilir.
Yoklama
Madde 79 – (1) Aylık sahipleri
her yılın kasım ayında Ek-14’deki yoklama belgesini doldurarak aylık
aldıkları bölge müdürlüğüne teslim ederler.
(2) Yoklama belgesini vermeyenlerin
aylıkları dondurulur, yoklama belgelerini üç ay içerisinde getirmeleri halinde
verilmeyen aylıkları toptan ödenir.
Aylıkların kesilmesi
Madde 80 – (1) Aylık alanların;
a) Ölümü,
b) Muhtaçlığının kalkması veya bakım
altına alınması,
c) Yetim erkek çocuğun 18, yüksek
öğrenimde ise 25 yaşını tamamlaması,
ç) Aylıkların aralıksız üç ay
alınmaması,
halinin tespitini takip eden ay
başından itibaren aylıkları kesilir.
Bildirim yükümlülüğü
Madde 81 – (1) Muhtaçlar,
aylıklarının kesilmesini gerektiren halleri bölge müdürlüklerine en geç bir
ay içinde yazılı olarak bildirmek zorundadırlar.
(2) Aylık bağlanmasını gerektiren
şartların ortadan kalktığı tarihten itibaren yapılan fazla ödemeler genel hükümlere
göre ilgililerden tahsil edilir.” şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
05.06.1935
tarih 2762 sayılı Vakıflar Kanunu 20.02.2008 tarih 5737 sayılı Vakıflar
Kanununun yürürlüğe girmesi ile anılan Kanunun 80. Maddesine göre
yürürlükten kaldırılmıştır.
5737 sayılı Vakıflar Kanununun amaç ve kapsamının
yer aldığı 1 ve 2. maddeleri:
“Madde 1- Bu Kanun; vakıfların
yönetimi, faaliyetleri ve denetimine, yurt içi ve yurt dışındaki taşınır ve
taşınmaz vakıf kültür varlıklarının tescili, muhafazası, onarımı ve
yaşatılmasına, vakıf varlıklarının ekonomik şekilde işletilmesi ve
değerlendirilmesinin sağlanmasına ilişkin usûl ve esasların belirlenmesi;
Vakıflar Genel Müdürlüğünün kuruluşu ile Genel Müdürlüğün teşkilât, görev,
yetki ve sorumluluklarının düzenlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Madde 2- Bu Kanun; mazbut, mülhak ve
yeni vakıflar, cemaat ve esnaf vakıfları ile Vakıflar Genel Müdürlüğünü
kapsar.
Bu Kanunun uygulanmasında milletlerarası
mütekabiliyet ilkesi saklıdır.”
Yönetim ve Temsil Şeklini düzenleyen 6.
Maddesinde;
“ Mazbut vakıflar, Genel Müdürlük
tarafından yönetilir ve temsil edilir.
Mülhak vakıflar, Anayasaya aykırılık
teşkil etmeyen vakfiye şartlarına göre Meclis tarafından atanacak yöneticiler
eliyle yönetilir ve temsil edilir. Vakıf yöneticileri kendilerine yardımcı
tayin edebilirler. Mülhak vakıf yöneticilerinde aranacak şartlar ile
yardımcılarının nitelikleri yönetmelikle düzenlenir. Vakfiyedeki şartları
taşımamaları nedeniyle kendilerine yöneticilik verilemeyenler bu şartları
elde edinceye, küçükler ile kısıtlılar fiil ehliyetlerini kazanıncaya ve
boş kalan yöneticilik yenisine verilinceye kadar, vakıf işleri Genel
Müdürlükçe temsilen yürütülür.
Cemaat vakıflarının yöneticileri
mensuplarınca kendi aralarından seçilir. Vakıf yöneticilerinin seçim usûl
ve esasları yönetmelikle düzenlenir.
Esnaf vakıfları, mülhak vakıfların tabi
olduğu hükümlere tabidir. Bu vakıflar, esnafın seçtiği yönetim kurulu
tarafından yönetilir.
Yeni vakıfların yönetim organı vakıf
senedine göre oluşturulur ve bu vakıfların yönetim organlarında görev
alanların çoğunluğunun, Türkiye’de yerleşik bulunması gerekir.
5737
sayılı Vakıflar Kanununun Genel Müdürlüğü ve Genel Müdürlüğün görevlerini
düzenleyen 35 ve 36. maddelerinde:
Madde 35- Bu Kanun ile kendisine
verilen görevleri yerine getirmek üzere, kamu tüzel kişiliğini haiz Başbakanlığa
bağlı Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Başbakan, Genel Müdürlüğün yönetimi ile
ilgili yetkilerini gerekli gördüğü takdirde görevlendireceği Başbakan
Yardımcısı vasıtasıyla kullanabilir.(1)
Vakıflar Genel Müdürlüğü, merkez ve
taşra teşkilâtından oluşur.
Genel Müdürlüğün merkezi Ankara’dadır.
Madde 36 – Genel Müdürlüğün görevleri
şunlardır:
a) Mazbut vakıfların vakfiyelerinde
veya vakfiye yerine geçen hücC., berat, ferman gibi belgelerinde yazılı
hayrî, sosyal, kültürel ve ekonomik şart ve hizmetleri yerine getirmek.
b) Vakfiyelerde öngörülen hizmetlerin
en iyi şekilde yerine getirilebilmesini sağlamak amacıyla Genel Müdürlüğe
ve mazbut vakıflara ait paralar ile malları değerlendirmek, daha fazla
gelir getirici yatırımlara tahsis etmek.
c) Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara
ait paralar ile işletmeler kurma, kurulmuş şirketlere iştirak etme, bunların
sermaye artışları hususlarında karar vermek.
d) Yurt içi ve yurt dışındaki vakıflara
ait vakıf kültür varlıklarını ihya etmek.
e) Mülhak, cemaat ve yeni vakıflar ile
esnaf vakıflarının denetimini yapmak.
f) Vakıflarla ilgili konularda;
araştırma, geliştirme, eğitim, kültür ve yayın faaliyetlerinde bulunmak,
ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamak.
g) Vakıf kültür varlıklarından oluşan
koleksiyonlar meydana getirmek; müze, kütüphane ve kültür merkezleri
kurmak.
h) Bu Kanun ve diğer kanunlar ile Genel
Müdürlüğe verilen görevleri yapmak.
Genel Müdürlük, vakıflara ilişkin
görevlerle ilgili olarak diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde
çalışır ve koordinasyonun sağlanması hususunda gerekli tedbirleri alır.
Genel Müdürlük gerektiğinde ihtiyaç duyulan konuyla sınırlı olmak üzere
4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tâbi olmaksızın uzman kişi, kurum ve
kuruluşlardan danışmanlık ve hukukî mütalaa şeklinde hizmet satın
alabilir.”hüküm altına alınmış, aynı Kanunun Personel Rejimine ilişkin 67.
Maddesinde de Genel Müdürlük personelinin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi olduğu hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmıştır.
Belirtilen
bu mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kuruluş ve işleyişine
ilişkin kuralları yasa ile düzenlenen Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kamu
tüzel kişisi olduğu, yasa hükmü ile verilen görevleri yerine getirirken
kamu gücünü kullandığı tartışmasızdır.
Olayımızda,
küçük Ülkem Ürün’e muhtaç aylığı 01.07.2006 tarihinde bağlanmış 01.07.2009
tarihinde kesilmiş, yeniden aylık bağlanma talebi ile ara döneme ilişkin
kesilen aylıkların geri ödenmesine ilişkin talebi, 21.09.2012 ve 12.10.2012
tarihlerinde davalı idare tarafından reddedilmesi üzerine adli yargıda dava
açılmıştır. Bu durumda, haksız olarak kesildiği dönemler itibariyle verilmeyen
aylıkların verilmesi ve muhtaç aylığının yeniden bağlanmasına ilişkin dava
konusu işlemin, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ve bu kanuna dayanılarak
çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre tesis edildiğinden, uyuşmazlığın
idari işlemden kaynaklanan tam yargı davası niteliğinde olması dolayısıyla
açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olduğundan, Danıştay
Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne
izafeten Ankara Bölge Müdürlüğü’nü vekilinin görev itirazının Ankara 19.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile davalı Vakıflar Genel Müdürlüğüne İzafeten Ankara Bölge Müdürlüğü
Vekilinin GÖREV İTİRAZININ Ankara 19.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.05.2013 gün ve E:2013/106 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2013/1548
KARAR NO : 2013/1797
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.S., 2- T.Ü., 3- G.Ö.,
4- G.Y., 5- G.K., 6- M.G., 7- S.Ç., 8- C.G.,
Vekilİ : Av.
Ş.T.
Davalı : Sancaktepe
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.H.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde, mülkiyeti iştirak halinde
müvekkillerine ait olan ve tapu kaydında Sancaktepe ilçesi, Demirci mevkii,
6782 ada, 1 parsel ile 6781 ada 2 parselde bulunan gayrimenkullerin, dere
mutlak koruma alanı dışında kalan bölümlerinin, uygulama imar planı ile
davalı idarece park alanı ilan edildiğini; bu nedenle mülkiyet hakkına
istinaden faydalanılması ve kullanılmasının imkansız olduğunu; aradan geçen
uzun zamana karşın, idarece amaca uygun işlem yapılmadığını; idarenin
3194 sayılı yasadan kaynaklanan görevlerini yerine getirmediğini; pasif ve
suskun kaldığını; parsellerin imar planı ile park alanına alınmış olmasına
ve bu şekilde mülkiyete el atılmış olmasına rağmen bedelinin de
ödenmediğini; müvekkilleri ile davalının bugüne kadar el atma bedeli
konusunda uzlaşamadığını, bu sebeplerle, dava konusu parsellerin bedelinin
tahsili için bu davanın açılmasının gerektiğini ifade ederek; Sancaktepe
ilçesi, Demirci mevkii, 6782 ada, 1 parsel ile 6781 ada 2 parselde kain
gayrimenkullerin, imar planında park yapılarak el atılan bölümü için
şimdilik 1.000
TL
bedelin, el atma tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte
davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 15.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:22.5.2013 gün ve E:2012/92 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kısmen park alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde
değişiklik yapan 21'nci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve
resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” hükmüne verilmek suretiyle “hukuki el atma”
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların mülkiyeti iştirak halinde müvekkillerinde olduğu
taşınmazların, dere
mutlak koruma alanı dışında kalan bölümlerinin, uygulama imar planı ile
davalı idarece park alanı ilan edilmesi suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
uğranılan zarara karşılık şimdilik 1.000,00 TL'nin faiziyle birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını
belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasında bulunan Sancaktepe Belediye
Başkanlığının 24.12.2012 gün ve
M.34.3.SAN.0.21/00.00-641.99(1576)/623215-9029/25356 sayılı
yazısında;
Samandıra 6781 ada 2 nolu
parselin, 15.02.2010 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Sancaktepe Uygulama İmar
Planında, kısmen TAKS: 0.50, KAKS: 1.50, 5 kat Ticaret+Konut, kısmen İSKİ
İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğince İSKİ tarafından belirlenen Dere Mutlak
Koruma (Park) alanında ve kısmen de yolda kaldığı; 15.02.2010 tasdik
tarihli 1/1000 ölçekli Sancaktepe Uygulama İmar Planı gereği, Samandıra
6781 ada 2 nolu parselin yaklaşık 4 m2 lik kısmının Ticaret+Konut
alanında, yaklaşık 562 m2
lik kısmının İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğince İSKİ tarafından
belirlenen Dere Mutlak Koruma (Park) alanında ve yaklaşık 8 m2 lik kısmının
da yolda kaldığı; bu parselin, 15.02.2010 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli
Sancaktepe Uygulama İmar Planında kısmen İSKİ İçme Suyu Havzaları
Yönetmeliğince İSKİ tarafından belirlenen Dere Mutlak Koruma (Park)
alanında kaldığı için İmar parseli olmadığı; dosyada bulunan 27.6.2012
tarihli Bilirkişi Raporunda, 6781 ada 1 nolu parselin, İSKİ tarafından
belirlenen Dere Mutlak Koruma (Park) alanında kaldığı ifade edilmiştir.
Olayda,
davacılar vekili tarafından, dava dilekçesinde, dere mutlak koruma alanı dışında kalan bölümlerinin, uygulama
imar planı ile davalı idarece park alanı ilan edildiğinden bahisle, tasarruf
hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan müvekkillerinin taşınmazlarının
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya da
sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde
keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki
kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat
istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.5.2013
gün ve E:2012/92 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2013/1549
KARAR NO : 2013/1798
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
A.H.T.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1-Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. P.G.
2-Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.Ç.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu,
Ankara ili, Çankaya ilçesi, 26163 Ada, 4 parsel sayılı taşınmazın, yapılan
imar planında, “kamu alanı” olarak ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine
kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; imarlı arsa niteliğindeki taşınmaza davalı idarece fiilen el
atılmadığını; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010
tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayılı kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verdiğini, idareye yapılan müracaatlara rağmen,
hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000,00
TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden alınarak
taraflarına ödenmesine; taşınmazın tapu kaydının davalı idareye tescil
ettirilmesine karar verilmesi istemiyle, Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığına karşı adli yargı yerinde dava açmış; daha sonra verdiği
dilekçeye istinaden Çankaya Belediye Başkanlığı da davaya dahil edilmiştir.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi içerisinde görev
itirazlarında bulunmuşlardır.
ANKARA
3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:8.5.2013 gün ve E:2011/246 sayı ile, görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idarelerden Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu
hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında kamu alanı olarak
ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle taşınmazın
değerinin ödenmesi ve taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil
edilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim,
11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde
değişiklik yapan 21'inci maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985
tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer
verilmek suretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin
görevli olduğunun öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı idarelerden
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare ve davanın
tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında kamu alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Çankaya Belediye Başkanlığı, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 18.3.2013 gün ve M.06.6.ÇAN 0.35.06/8581-475/13(7832) sayılı yazısının
incelenmesinden; Çukurca Mahallesi 26163 ada 4 sayılı parsele ait 1/1000
ölçekli imar planının, Çankaya Belediye Meclisinin 09.03.1988 gün ve 104
sayılı kararıyla onaylandığı, söz konusu planla alanın “Resmi Kurum” olarak
ayrıldığı, yapılaşma koşullarının E:0.50, Hmax:6.50m olarak verildiği ve
söz konusu plana ait plan notlarında alanın hangi kuruma tahsis
edileceğinin belirtilmediği; 81034 no’lu kesin parselasyon planının ise
Çankaya Belediye Encümeninin 21.04.1988 gün ve 1387 sayılı kararı ile
onandığı, parseli de kapsayan Çukurca I- II ile Kırkkonaklar Mahallerinde
kat yüksekliği artırımına ilişkin yapılan plan değişikliğinin ise Çankaya
Belediye Meclisinin 23.12.1994 tarih ve 381 sayılı kararı ile onaylandığı,
onaylanan bu planla kullanım kararı aynen korunurken emsal değerinin 0.80’e
çıkarıldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Resmi Kurum Alanı
kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğu,
aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde
keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Davalı
idarelerden Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara
3.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Davalı idarelerden Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 8.5.2013 gün ve E:2011/246 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2013/1571
KARAR NO : 2013/1804
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- M.İ.G., 2- N.B., 3- K.G., 4- K.G.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar
: 1- Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.B.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. U.E.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Mamak İlçesi, 39941 Ada, 1
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında İdari Tesis Alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
verdiği dilekçede, imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının
görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev
itirazında bulunmuştur.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi içinde
verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 9. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.5.2013 gün ve
E:2012/507 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde
değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli
ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek
suretiyle “hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında İdari Tesis Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında İdari Tesis Alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim,
Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 9.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 9.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 9.5.2013 gün ve E:2012/507 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2013/1576
KARAR NO : 2013/1805
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın
tazmini istemiyle açılan davada, davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE, çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F.S.K.
Vekili : Av.
H.T.
Davalı : Bağcılar
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.
H.S.T.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin Bağcılar İlçesi, Mahmutbey Köyü 2076 Ada
1 Parselde kayıtlı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, dava konusu
taşınmazın imar planında 1992 tarihinde “Sağlık Alanı” olarak, 2008
tarihinde ise “Yeşil Alan” olarak ayrıldığını, davacının kullanım hakkının
imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını ve bu nedenle zarar gördüğünü
belirterek; fazlaya ilişkin hakları ve talep sonucunu artırma hakları saklı
kalmak kaydı ile 20.000,00 TL ve artırılacak miktara dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle ile davalıdan alınarak davacıya verilmesi
istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Bakırköy 1.Asliye Hukuk Mahkemesi; 30.04.2013 gün ve
2012/235 Esas sayılı kararı ile, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Bağcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı açısından 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın
ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının taşınmazının imar planında 1992 tarihinde “Sağlık Alanı” olarak,
2008 tarihinde ise “Yeşil Alan”da kaldığı belirtilmek suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında 1992
tarihinde “Sağlık Alanı” olarak, 2008 tarihinde ise “Yeşil Alan”da kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları ve talep sonucunu artırma hakları
saklı kalmak kaydı ile 20.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faiziyle ile davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile
açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, Bakırköy 1. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce 22.05.2013 günü mahallinde keşif icra edildiği ve keşif
sonrası aldırılan Harita ve Kadastro Mühendisi Ahmet Top’a ait 04.11.2013
tarihli Bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmazın 200.18 m2 lik ve 77,37 m2 lik iki ayrı
kısmının yol olarak; 73,25
m2 lik ve 12,08 m2 lik iki kısmının ise kaldırım
olarak tecavüzlü olduğunu belirttiği, yine keşif sonrası aldırılan İnşaat
Mühendisi Şerafettin Uçar, Emlakçi Bilirkişi Kemal Tecimen ve Harita ve
Kad. Mühendisi Ahmet Top’un 04.11.2013 tarihli ortak raporunda da aynı
belirlemelerin yapıldığı anlaşıldığında dava konusu taşınmaza yol ve
kaldırım yapılmak sureti ile fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu
taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması karşısında, idarenin bu
eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlak
Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle
kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni
Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil
neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye
mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin
dava konusu Bağcılar İlçesi, Mahmutbey Köyü 2076 Ada 1 Parsel sayılı
taşınmaza kamulaştırmasız el atması karşısında, bu taşınmaz bakımından el
atmadan doğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin
görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddine karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2013/1580
KARAR NO : 2013/1806
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir
üniversitede görevlendirilen davacının taahhüt ve kefalet senedinin iptali
istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Yrd. Doç. Dr. E.Y.
Vekili :
Av. Ç.R.A.
Davalı :
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. H.K.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde, Van Yüzüncüyıl Üniversitesi
Rektörlüğü’nün, 03.10.2011 gün ve B.30.2.YYÜ.0.70.71.00/ 251-6579 sayılı
yazısı ile bildirilen, mecburi hizmet ve tazminat borcunun kaldırılmasına
yönelik talebinin reddedildiğine dair verilen idari kararın iptal edilerek,
24.05.2004 tarihli kefalet senedinin geçersizliğinin tesbitine karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili 15.06.2012 tarihli dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
09.04.2012 gün ve E:2012/6, K:2012/66 sayılı kararında “ 2547 sayılı
yasa’nın 35 maddesi uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen davacının
taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanı çözümünde adli
yargının görevli olduğu” karara bağlandığını, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
kararlarının tüm yargı mercilerince bağlayıcı olduğunu gerekçe göstererek
görev itirazında bulunulmuştur.
VAN 1. İDARE MAHKEMESİ: 05.03.2013 gün ve E:2011/1138 sayı ile özetle;
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer
alan yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan
uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşıldığından, davalı idare vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi
gerektiği gerekçesiyle görev itirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…..Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte
kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer
aldığı; olayda, davacı Mimar sinan Üniversitesinde görevlendirilmeden önce
yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan
hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin
devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi
hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu
ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve
kanuni ödemelerle birlikte İnönü Üniversitesi emrine nakden ve defaten
ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile,
Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı
taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan nedenlerle 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
araştırma görevlisi olarak davalı Üniversite adına bütünleşik doktora
eğitimi yapmak amacıyla Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
Heykel Bölümü’nde göreve başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi
için davalı üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü ve
kefalet senedinin iptali istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde araştırma görevlisi
olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Mimar Sinan Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim
yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Mimar
Sinan Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce davacı ile müşterek borçlu ve
müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme
senedinin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Van 1. İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı Rektörlük vekilinin
GÖREV İTİRAZININ Van 1. İdare Mahkemesi’nin 05.03.2013 gün ve E:2011/1138
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde üye
Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2013/1581
KARAR NO : 2013/1807
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen
davacının taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.U.A.
Vekili : Av. E.A.
Davalı :
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. S.A.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Karamanoğlu Mehmetbey
Üniversitesi Rektörlüğü’nün, 11.12.2012 gün ve 5284 sayılı yazısı ile
bildirilen, mecburi hizmet ve tazminat borcunun kaldırılmasına yönelik talebinin
reddedildiğine dair verilen idari kararın ve dayanağı yüklenme-kefalet
senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının özgür iradesiyle
imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin, idare hukuku alanında tesis
edilmiş bir idari işlem olarak kabul edilemeyeceğini, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin 09.04.2012 gün ve E:2012/6, K:2012/66 sayılı kararının da bu
yönde olduğunu gerekçe göstererek görev itirazında bulunulmuştur.
KONYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 14.03.2013 gün ve E:2012/1583 sayı ile özetle;
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne dayanılarak
ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer alan
yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın
çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından,
davalı idare vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği
gerekçesiyle görev itirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte
kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer
aldığı; olayda, davacı Gazi Üniversitesi SBE’de görevlendirilmeden önce
yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan
hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin
devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi
hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu
ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve
kanuni ödemelerle birlikte İnönü Üniversitesi emrine nakden ve defaten
ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile,
Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı
taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan nedenlerle 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
araştırma görevlisi olarak davalı Üniversite adına bütünleşik doktora eğitimi
yapmak amacıyla Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde göreve
başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi için davalı üniversite
lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü ve kefalet senedinin iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Selçuk Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak görev
yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi uyarınca
davalı idare adına Gazi Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim yapmak üzere
görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Gazi Üniversitesi'ne
gönderilmesinden önce davacı ile müşterek borçlu ve müteselsil kefilleri
tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme senedinin iptali istemiyle
yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Konya 2. İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı Rektörlük vekilinin
GÖREV İTİRAZININ Konya 2. İdare Mahkemesi’nin 14.03.2013 gün ve E:2012/1583
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde üye
Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2013/1582
KARAR NO : 2013/1808
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
V.B.
Vekili : Av. R.A.
Davalı :
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. B.Ç.
O L A Y
: Davacı, dava dilekçesinde, Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına Öğretim Üyesi
Yetiştirme Programı kapsamında Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri
Enstitüsünde doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Gaziosmanpaşa
Üniversitesi ile imzalamış olduğu kefalet senedine göre yerine getirmesi
gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali ile ödemek zorunda olduğu
masrafın iadesi istemiyle davalı idareye vermiş olduğu dilekçesindeki talebinin
reddine ilişkin davalı Üniversitenin 1.10.2012 gün ve 5064 sayılı işleminin
iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ; 26.3.2013 gün ve E:2012/740 sayı ile, 2547 sayılı
Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir Diğer
Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne
dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan
işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosya
örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI;Olayda, davacı
görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu,
dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir
ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı,
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle
2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında
Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi
olan davacının, davalı üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali ile ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18
md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi
amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya
doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim
Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta
uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda
kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Osmangazi Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim
yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Osmangazi
Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme uyarınca mecburi
hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülüğün iptali ile ödemek zorunda
olduğu masrafın iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali ile
ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Tokat İdare Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Tokat İdare
Mahkemesinin 26.3.2013 gün ve E:2012/740 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi kapsamında davalı idare adına başka
bir üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini
idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından
söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren
bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2013/1583
KARAR NO : 2013/1809
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi
uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere başka bir üniversitede
görevlendirilen davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.R.
Davalı :
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. H.K.
O L A Y
: Davacı, dava dilekçesinde, Yüzüncü Yıl Üniversitesi adına Öğretim Üyesi
Yetiştirme Programı kapsamında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri
Enstitüsünde doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Yüzüncü Yıl
Üniversitesi ile imzalamış olduğu kefalet senedine göre yerine getirmesi
gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali ile tazminat yükümlülüklerinin
kaldırılması istemiyle davalı idareye vermiş olduğu dilekçesindeki
talebinin reddine ilişkin davalı Üniversitenin 01.11.2012 gün ve 6509
sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
VAN 3. İDARE MAHKEMESİ; 7.2.2013 gün ve E:2012/1810 sayı ile, 2547 sayılı
Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir Diğer
Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne
dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan
işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosya
örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Olayda, davacı
görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu,
dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir
ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı,
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle
2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi
olan davacının, davalı üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali ile tazminat yükümlülüklerinin kaldırılması istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Orta Doğu Teknik Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme
uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülük ile
tazminat yükümlülüklerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı
anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali ile
tazminat yükümlülüklerinin kaldırılması istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Van 3. İdare Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Van 3 İdare
Mahkemesinin 7.2.2013 gün ve E:2012/1810 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2013/1585
KARAR NO : 2013/1811
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı idarelerce
3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca ve idare mahkemesinde açılan davada
verilen kararları da uygulamak amacıyla; kamu gücü kullanılarak tek yanlı
irade ile yapılan işlemler nedeniyle oluşan zararın tazminine ilişkin
uyuşmazlığın tam yargı davası kapsamında ve imar mevzuatı hükümleri
çerçevesinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.S.Antalya Koru Arsa Ve Konut Yapı Kooperatifi
Vekili :
Av. O.S.
Davalılar : 1-Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel
Müdürlüğü
Vekili : Av. C.Ö.
2-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkili kooperatifin, Antalya
Merkez Güzeloba Köyü Kütüklü mevkiinde kain 1 hektar 4.000.m2
yüzölçümlü 2001 parsel sayılı taşınmazın maliki iken, bölgede yapılan imar
uygulaması ile Antalya Merkez Güzeloba Mahallesi 12098 ada 4 parsel sayılı
imar parselinin müvekkili kooperatife verildiğini; müvekkillerine ait
taşınmazın ise 12108 ada 1 parsel numarası ile Muratpaşa Belediyesi adına
belediye fidanlığı olarak tescil edildiğini; müvekkilinin, davalı
Belediyeden 25.10.1995 tarihinde ruhsat alarak taşınmaz üzerinde
yapılaşmaya başladığını, belli seviyeye kadar da getirdiğini; inşaat
ruhsatına dayanak oluşturan imar planının hukuki dayanağı olan 30.06.1994
tarih ve 27 sayılı Encümen Kararının, Antalya İdare Mahkemesi tarafından iptal
edildiğinden bahisle, davalı Belediyenin 21.06.1999 tarihinde ruhsatı iptal
ederek yapı tatil zaptı düzenlediğini; fiilen ve hukuken inşaatın
durdurulduğunu; bu süreçte İdare Mahkemesinin plan iptal kararına dayanarak
maliye hazinesinin, müvekkili kooperatifin planla malik olduğu tapunun
iptali için açtığı davada, Antalya 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/811
E.2007/153 K.sayılı kararı ile tapunun iptal edildiğini; bu arada, imar
planının Yargı Kararına uygun olarak düzenlenmesi beklenirken, Devlet Hava
Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün(DHMİ), kooperatife ait 12098 ada, 4
parsel sayılı taşınmazın bulunduğu bölgenin imar planlarının değiştirilmesi
için mahalli idarelere talimat verdiğini; talimat sonucu Antalya Büyükşehir
Belediye Meclisinin 30.07.1998 gün ve 36 sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli
imar planında; Muratpaşa Belediye Meclisinin 17.09.1998 gün ve 33 sayılı
kararı ile de 1/1000 ölçekli imar planlarında değişiklik yapılarak HAVA
YOLU VE TESİS ALANLARI olarak tescilinin sağlandığını; öte yandan DHMİ’nin
yine Muratpaşa Belediye Başkanlığına gönderdiği 17.02.2006 tarih
B,11,2,DHM.080.05.00.490.9550-1845 sayılı yazıları ile, müvekkili
kooperatifin binalarının bulunduğu bölgede her hangi bir imar planı
değişikliğinin yapılmaması gerektiği vurgulanarak, kooperatifin burada
inşaatlarının devamını imkansız hale getirdiğini; Devlet Hava Meydanları
İşletmesi Genel Müdürlüğü ile davalı Belediye arasında gidip gelen
yazışmalar ile müvekkili kooperatifin fiilen ve hukuken kilitlendiğini;
inşaata devam edilemediği için yapıların doğa ve beşeri tehditlere açık
hale geldiğini; faydalanma imkanı bulunmayan binaların korunması için 24
saat bekçi bulundurmanın külfet olduğunu, yapıların sıcak-
soğuk-rüzgar-yağmur gibi doğal yıpranmalarına engel olunamadığını; müvekkili
kooperatifin imar parselinin iptal edilerek hâzineye geçtiğini, kendi
kadastro parseline geri dönüş isteğinin, Antalya 1.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2009/476 E.2010/126 K sayılı kararı ile özetle, Antalya İdare
Mahkemesinde bu parsel için dava bulunmadığından ve hukuki dayanağı
sürdüğünden denilerek, reddedildiğini; müvekkil kooperatifin çaresizlik
içinde kaldığını, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne
müracaatla inşaata devam etme, devam etme imkanı kalmamış ise
kamulaştırılması isteminde bulunulduğunu, çözüme ulaşılamadığını; müvekkili
kooperatifin imar planı öncesinde bölgede bir taşınmaz edindiğini; davalı
Belediyenin yaptığı imar planı ile bu parseli kendi adına tescil ettiğini,
müvekkiline 12098 ada 4 parselin verildiğini, müvekkilinin, kuruluş amacına
uygun olarak ortaklarına konut üretmek için yasalara uygun biçimde davalı
Belediyeden ruhsat aldığını; ruhsata uygun olarak konut üretmeye
başladığını, hukuki ve inşai faaliyetlerini kurallara uygun biçimde yaptığı
halde, kıt kaynaklarla konut sahibi olma amacıyla birleşmiş insanların
birikimlerinin bloke edildiğini, çürümeye sürüklendiğini; geçen süreler
dikkate alındığında çözüm için makuliyetin ortadan kalktığını;
kooperatifin, dolayısıyla ortakların zarara sürüklendiğinin açık olduğunu;
davalı Belediyenin arsa için yeni imar planı ile çözüm üreteceği umudunun
sürdüğünü, ancak yapılar için bu umudun hiç kalmadığını, DHMİ’nin yukarıda
izah ettikleri gibi, yapılaşmayı imkansız hale getirmiş olduğunu; bu
durumun oluşmasında müvekkili kooperatifin hiç bir kusurunun bulunmadığını;
planı yapan, ruhsatı veren, yapıyı durduran ve fiili duruma çözüm bulması
gerekenin davalılar olduğunu; yerinde bir çözüm bulunamadığı için, oluşan
zararın müsebbiblerinin, zararı tazminle yükümlü olduğunu ifade ederek;
fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak, tahkikat sonucunda müvekkilinin
gerçekleşen maddi zararının değerinin tam ve kesin olarak
belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere, asgari 100.000.TL
maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerden Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili,
süresi içerisinde görev itirazlarında bulunmuştur.
ANTALYA
6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.5.2013 gün ve E:2013/58 sayı ile, görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idarelerden Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca yapılan imar
planı ve değişiklikleri, parselasyon işlemi, inşaat ruhsatının iptali,
inşaatın mühürlenmesi amacıyla yapı tatil tutanağı düzenlenmesinin, kamu
gücüne dayalı olarak tek yanlı ve re'sen tesis edilen idari işlemler
niteliğinde bulunduğu; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü
maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, parselasyon işlemi sonrasında davacıya
verilen taşınmaz üzerinde inşaat ruhsatı alınarak yapılaşmaya başlanıldığı,
inşaat belirli bir aşamaya gelince alanda imar planı değişikliği yapıldığı
ve taşınmaza "havayolu ve tesis alanı" fonksiyonunun verildiği,
inşaat ruhsatının iptal edilerek yapı tatil tutanağının düzenlendiği, imar
planı değişikliği yapılmak suretiyle taşınmazın kullanımının eski hale
getirilmesi yolundaki başvurular sonuçsuz kaldığından inşaatlara devam
edilemediği, bu nedenle de yapıların mühürlenmesine kadar geçen sürede
yapılanların değerinin ödenmesi gerektiği öne sürülerek idarelerin
işlemlerinden dolayı zarara uğranıldığından bahisle, maddi tazminat
istenildiğinin anlaşıldığı; dolayısıyla, davalı idarelerce 3194 sayılı İmar
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan işlemler
nedeniyle oluşan zararın tazminine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin Vinci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamına girdiğinde
kuşku bulunmadığından, davanın imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde İdari
Yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı idarelerden
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacı Kooperatife ait taşınmaz üzerinde inşaat
ruhsatı alınarak yapılaşmaya başlanıldığı, inşaat belirli bir aşamaya
gelince alanda yapılan imar planı değişikliği sonucu taşınmazın
"havayolu ve tesis alanı" kullanımına ayrıldığı, inşaat
ruhsatının iptal edilerek yapı tatil tutanağının düzenlendiği, imar planı
değişikliği yapılmak suretiyle taşınmazın kullanımının eski hale
getirilmesi yolundaki başvuruların da sonuçsuz kaldığı öne sürülerek,
davalı idarelerin işlemlerinden dolayı oluşan zarar nedeniyle şimdilik
100.000 TL. maddi tazminatın dava açma tarihinden itibaren başlayacak yasal
faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Açılan
davaya ilişkin olarak Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili tarafından
dosyaya sunulan cevap dilekçesinde; Davacının da maliki olduğu Güzeloba
mah. 2001 parselin de bulunduğu alanda, 30.06.1994 gün ve 27 sayılı encümen
kararı ile parselasyon işlemlerinin, yapıldığı, bu işlemler sonucunda,
12091, 12092, 12093, 12094, 12095, 12096, 12097, 12098, 12099, 12100, 12108
nolu imar adalarının oluştuğunu; parselasyon işlemlerinin bir kısmına karşı
iptal davası açıldığını, yapılan parselasyon işlemlerinin bir kısmının,
Antalya 1.idare Mahkemesinin 1995/234E., 1995/236E, 1995/235E., 1995/238E.,
1995/237E., 1995/239E., 1994/1880E., 1994/1879E., 1994/1878E. sayılı dosyaları
ile iptal edildiğini; ancak davacı tarafça, dava konusu parsele ilişkin
yapılan parselasyon işleminin iptali için idari yargıda dava açılmamış
olduğunu; idari yargıda yapılan yargılama sonucu iptal edilen parselasyon
uygulamaları nedeniyle, plan tadilatı yapılması gerektiğini; bu nedenle
Belediye Meclisinin 17.09.1998 gün ve 33 sayılı kararıyla plan tadilatı
yapıldığını; yapılan plan tadilatında, uygulaması yapılan parsellerin bir
kısmının havayolu ve tesis alanı içinde kalması nedeniyle ve mahkeme
kararlarının da yerine getirilmesi amacıyla, uygulamaya giren parsellerin,
kadastral kayda dönüştürülerek yeniden parselasyon yapılmasının zorunlu
hale geldiğini; bunun üzerine müvekkili idarece, Devlet Hava Meydanları
işletmesi Genel Müdürlüğüne, (DHMİ) dava konusu taşınmazın da içinde
bulunan alanda revizyon planı yapılıp yapılamayacağı, bu alanın havaalanı
sınırlarından çıkartılmasının mümkün olup olmadığının sorulduğunu, DHMİ'nce
17.02.2006 tarihli yazı ile bu sahada herhangi bir plan değişikliği
yapılmaması gerektiği hususunun kendilerine bildirildiğini; bu alanda kalan
taşınmazlardan, parselasyon işlemleri iptal edilenlerle ilgili olarak,
ilgililer tarafından adli yargıda kadastral kayda dönüş istemli davalar
açılarak, bu taşınmazlarda kadastral kayda dönüşü sağlanmış ise de,
davacının parselasyon işleminin iptali için idari yargıda dava açmaksızın
adli yargıda kadastral kayda dönüş için başvurduğunu; davacı, her ne kadar
kadastral kayda dönüş istemiyle Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi 2009/476E.
sayılı dosyasıyla dava açmış ise de, yapılan parselasyon işlemine süresi içinde
itiraz etmediği, sonrasında da parselasyon işleminin iptali için dava da
açmadığı gözetilerek, geçerli ve yürürlükte olan bir parselasyon işleminin
varlığı gözetilerek davasının reddine karar verilmiş olduğunu; taşınmazın
sicil kaydının dayanağını oluşturan işlem iptal edilmediği sürece
geçerliliğini koruduğu için, Yargıtayın bozma kararı da gözetilerek, davacı
tarafça Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi 2009/476E. sayılı dosyasıyla
açılan tapu iptali ve tescil davasının reddine karar verilmiş olduğunu, bu
kararın kesinleştiğini; kadastral kayda dönüşüne karar verilen aynı
bölgedeki diğer taşınmazlar açısından, mahkeme kararlarına istinaden ve
17.09.1998 gün ve 33 sayılı Meclis kararıyla yapılan plan tadilatına uygun
olarak İmar Kanunu 18.maddesi uyarınca (12.02.2013 gün ve 249 sayılı
Encümen kararı ile) parselasyon işlemi yapılmış olduğunu savunmuştur.
3194
sayılı İmar Kanunu uyarınca yapılan imar planları, imar planı
değişiklikleri, parselasyon işlemi, inşaat ruhsatının iptali, inşaatın
mühürlenmesi amacıyla yapı tatil tutanağı düzenlenmesi hususlarının; kamu
gücüne dayalı olarak, tek yanlı ve re'sen tesis edilen idari işlemler
niteliğinde bulunduğu tartışmasızdır. İdari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini istemiyle açılan davaların ise, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan yasa
hükümlerinin gereğidir.
Olayda,
encümen kararı ile yapılan parselasyon işlemi sonrasında davacı kooperatife
verilen taşınmaz üzerinde, davacı tarafından inşaat ruhsatı alınarak
yapılaşmaya başlanıldığı; inşaatlar devam ederken davacının taşınmazının da
bulunduğu alanda; açılan davalarda idare mahkemesi tarafından verilen iptal
kararlarına istinaden, imar planı değişikliği yapıldığı; ve taşınmaza
"havayolu ve tesis alanı" fonksiyonunun verildiği; inşaat
ruhsatının iptal edilerek yapı tatil tutanağının düzenlendiği, imar planı
değişikliği yapılmak suretiyle taşınmazın kullanımının eski hale
getirilmesi yolundaki başvuruların sonuçsuz kaldığından inşaatlara devam
edilemediği; bu bağlamda, davacı vekilince; yapıların doğa ve beşeri
tehditlere açık hale geldiği, faydalanma imkanı bulunmayan binaların
korunması için 24 saat bekçi bulundurmanın külfet olduğu, yapıların
sıcak-soğuk-rüzgar-yağmur gibi doğal yıpranmalarına engel olunamadığı, bu
süreçte kendi kusurlarının bulunmadığı, tamamen hukuka ve mevzuata uygun
davranıldığı, yapılanların değerinin ödenmesinin icap ettiği öne sürülerek;
idarelerin işlemlerinden dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle dava
açıldığı anlaşılmıştır.
Bu
durumda; davalı idarelerce 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca ve idare
mahkemesinde açılan davada verilen kararları da uygulamak amacıyla; kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan işlemler nedeniyle oluşan zararın tazminine
ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.
maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında ve imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde İdari
Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Davalı
idarelerden Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Antalya 6.Asliye Hukuk
Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idarelerden Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Antalya 6.Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 22.5.2013 gün ve E:2013/58 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2013/1586
KARAR NO : 2013/1812
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planı ve buna
dayalı imar uygulamasından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
S.D.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. G.S.K.
2-Yükseköğretim Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. C.G.
3-Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu,
Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Yakacık mevkii, 43844 Ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın, yapılan imar planında, “üniversite alanı” olarak ayrıldığını ve
tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; imarlı arsa
niteliğindeki taşınmaza davalı
idarece fiilen el atılmadığını; ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayılı kararı
ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verdiğini, idareye yapılan
müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; taşınmazın
toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 2.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden
alınarak taraflarına ödenmesine; taşınmazın tapu kaydının davalı idareye
tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle, Milli Eğitim Bakanlığına
karşı adli yargı yerinde dava açmış; dosya, Ankara 5.Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2011/118 sayılı esasına kaydedilmiştir.
Davacı vekili daha sonra, aynı istemle, bu kez
Yükseköğretim Kurumu Başkanlığına karşı dava açmış; Ankara 20.Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2011/384 sayılı esasına kaydedilen davada, Mahkeme 2.8.2011
gün ve K:2011/283 sayı ile, birleştirme ve yargılamanın Ankara 5.Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2011/118 sayılı dosyası üzerinden yürütülmesine karar
vermiştir.
Davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuş; Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi;
3.5.2012 gün ve E:2011/118 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Bu arada, davacı vekilinin talebi de dikkate alınarak
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı davaya dahil edilmiş; anılan idare
vekili de süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:21.5.2013 gün ve
E:2011/118 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idarelerden Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu
hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında üniversite alanı olarak ayrılan
taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle taşınmazın değerinin ödenmesi
ve taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil edilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları
etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve
bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci maddesinde
"Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara
ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu
kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari
yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının
görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörülmüş
bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, davanın mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı
ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmında olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı idarelerden
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare
ve davanın tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında üniversite alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Yenimahalle Belediye Başkanlığı, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 19.6.2012 gün ve 11683
sayılı yazısının incelenmesinden; 43844 ada 1 parselin;
Ankara Büyükşehir Belediyesinin 30.07.1997 gün ve 425 sayılı kararı ile
onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve Büyükşehir Belediyesi İmar
Daire Başkanlığınca re'sen hazırlanarak 19.03.1998 gün ve 220 sayılı
Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Yakacık Doğu
Etabı uygulama imar planları içerisinde kaldığı, bu planın uygulaması olan
84166 nolu parselasyon planının Belediye Encümeninin 01.12.1998 gün ve
2982/4175 sayılı kararı ile onaylandığı, bu plan kapsamında 43844 ada 1
parselin E:0.90 Hmax:Serbest yapılaşma koşullarıyla “Üniversite"
kullanımında kaldığı; 43844 ada 1 parselin (Üniversite alanı) Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından kamulaştırılması gerektiği, ancak üniversite alanının
ne zaman yapılacağı konusunda Milli Eğitim Bakanlığından görüş alınarak
kamulaştırılmasının yapılıp yapılmayacağı hakkında bilgi alınabileceği ve
ayrıca parseldeki hissedarların bir araya gelerek, plandaki koşullara uygun
olarak, yine Milli Eğitim Bakanlığı'ndan görüş alınarak, ilgili taşınmaz
üzerinde tasarrufta bulunabilecekleri, ilgili ada parsel üzerinde
kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığı; ayrıca 43844 ada 1 parselin
bulunduğu 84166 nolu planın plan notlarının 18. maddesinde “18. Kamu
ortaklık payı alanlarında (Kentsel Rekreasyon Alanı, Sağlık Alanı, Eğitim
Alanları, İdari Tesis Alanları, Ağaçlandırılacak Alan, B.H.A., Pazar
Alanları, SKT, İsale Hattı, Resmi Kurum Alanları v.b.) Hak sahibi olanlar,
hisselerini belediyeye aynı amaçla kullanılmak üzere tapuda bedelsiz terk
etmeleri durumunda inşaat alanı(yapı yoğunluğu) % 10 arttırılır, ancak
konut sayısı (nüfus yoğunluğu) artışı getirilemez. ” denildiği ve bu
hususlarda bu ada/parsellerin değerlendirilebileceği; Ankara Büyükşehir
Belediyesi Meclisi’nin 16.03.2012 gün ve 435 sayılı kararı ile “Özel
kullanımı mümkün olmayan Resmi Kurum, Belediye Hizmet Alanı, vb. direkt
kamu kurumlarının kullanabileceği donatı alanları için maliklerince
planlama ilke ve esaslarına uygun ortaklaşa imar planı değişikliği
sunabilir” denildiği ve böylece kullanımlarının mümkün olacağı; söz konusu
taşınmazın kullanım kararının değiştirilmesine yönelik Milli Eğitim
Bakanlığı’ndan veya Yüksek Öğretim Kurumundan bir talep bulunmadığı, alanın
kullanımının değiştirilmediği ve konut alanına dönüştürülmediği
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Üniversite Alanı
kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğu,
aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde
keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
idarelerden Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının, Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idarelerden Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara
5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.5.2013 gün ve E:2011/118 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2013/1587
KARAR NO : 2013/1813
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede
görevlendirilen davacı tarafından, taahhüt ve kefalet senedinin iadesi ile
mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
S.A.B.
Vekili : Av. R.A.
Davalı :
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. B.Ç.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Eğitim Fakültesinde araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547
sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri
Enstitüsüne doktora eğitimi için nakil yolu ile ataması yapılması
sebebiyle, kefalet senedinin kendisine iadesi, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılması ve ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi
istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin, Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının 01.10.2012 tarih ve
B.30.2.GOÜ.0.71.02.00-622-4500-5066 sayılı işlemin, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılmasının reddine yönelik kısmının iptali
istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İdare vekili birinci savunma dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına
göre, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek,
görev itirazında bulunmuştur.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 26.3.2013 gün ve E:2012/742 sayı ile, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2’inci maddesinde, idari dava türlerinin
sayıldığı; buna göre, a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu
ve maksat yönlerinden biri ile ilgili hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Genel hizmetlerden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların, idari dava
türleri olarak belirlendiği; 2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir
üniversitede öğretim üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak
üzere görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının
idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzalamadığı
taahhüt ve kefalet senedi uyarınca davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü
getiren işlemden kaynaklı uyuşmazlığın, özel hukuk alanını ilgilendiren bir
uyuşmazlık olmadığı açıkça anlaşıldığından, çıkacak uyuşmazlıkların
çözümünde idari yargının yetkili olduğu; bu durumda; idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedine
dayanılarak davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü getiren uyuşmazlığın 2577
sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünün, idare mahkemelerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığın
çözümünde Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Konunun çözümü için
uyuşmazlığın temelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava
konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla
birlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18
md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel
hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi
hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer
aldığı; olayda, davacının Osmangazi Üniversitesi EBE'de görevlendirilmeden
önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan
hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin
devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine
tekabül eden ödemelerin tamamı ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf
tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle
birlikte Gaziosmanpaşa Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul
ve taahhüt ettiği; söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğunun açık olduğu: dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki
sözleşmeden, diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan
borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı
düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Araştırma Görevlisi olarak
çalışmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca
Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına öğretim Üyesi Yetiştirme Programı
kapsamında doktora eğitimi yapmak üzere kadrosu geçici olarak Osmangazi
Üniversitesine aktarılan davacının, kefalet senedinin iadesi, mecburi
hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi
istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin, Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının 01.10.2012 tarih ve
B.30.2.GOÜ.0.71.02.00-622-4500-5066 sayılı işlemin, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılmasının reddine yönelik kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Osmangazi Üniversitesi’nde doktora eğitimi
yapmak üzere görevlendirilen davacı tarafından, Osmangazi Üniversitesi'ne
gönderilmesinden önce düzenlenen kefalet senedinin iadesi, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılması ve ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi
istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin, Gaziosmanpaşa
Üniversitesi işleminin, mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılmasının reddine
yönelik kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı rektörlük
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare Mahkemesi’nin
26.3.2013 gün ve E:2012/742 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini
idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından
söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren
bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2013/1588
KARAR NO : 2013/1814
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede
görevlendirilen davacı tarafından, taahhüt ve kefalet senedi kapsamında
yerine getirmesi gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.G.G.
Vekili : Av. M.B.
Davalı :
Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Ş.A.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Karadeniz Teknik
Üniversitesi adına
2547
sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca, Öğretim üyesi Yetiştirme Programı
Kapsamında Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri
Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak yüksek lisans ve doktora
eğitimi alması nedeniyle; davalı Karadeniz Teknik Üniversitesi ile
imzalamış olduğu 05.07.2004 ve 03.02.2006 tarihli Kamu Personeline Mahsus
Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senetlerine Göre,
Yerine Getirmesi Gereken Mecburi Hizmet Yükümlülüğünün iptali istemiyle
yaptığı 19.02.2013 tarihli başvurusunun reddine ilişkin, davalı Rektörlüğün
20.03.2013 tarih 44710342-929/06334 sayılı kararın iptali istemiyle, idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İdare vekili birinci savunma dilekçesinde, uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
TRABZON
İDARE MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2013/355 sayı ile, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde idari dava türleri ve idari yargı
yetkisinin sınırlarının belirtildiği; bu davalardan “iptal davaları”nın
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış olduğu,
idarenin kamu gücünü kullanarak tek taraflı iradeyle tesis ettiği
işlemlerin iptal davalarına konu edilebileceği; bakılan davada; davacıya
yüklenmiş olan mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ile ilgili
taahhüt senedinin iptal edilmesi istemiyle davalı idareye başvurulduğu, davalı
idare tarafından bu başvurunun reddi üzerine işbu davanın açıldığı, dava
konusu işlemin idarece kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis
edilen bir işlem olduğu anlaşıldığından, davanın görüm ve çözüm yerinin
idari yargı mercileri olduğu gerekçesiyle; davalı idarenin görevsizlik
itirazının reddine, uyuşmazlığı çözümlemeye Mahkemelerinin görevli olduğuna
karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Konunun çözümü için
uyuşmazlığın temelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava
konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi
veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre
bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine
getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim
kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları
bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer aldığı; olayda, davacının Osmangazi
Üniversitesi EBE'de görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet
senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek
Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından görevden
çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamı ile
ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs.
vergi ve kanuni ödemelerle birlikte Gaziosmanpaşa Üniversitesi emrine
nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği; söz konu yüklenme ve
kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da
parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma
görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren
bir sözleşme ilişkisi kurulduğunun açık olduğu: dolayısıyla, uyuşmazlığın
taraflar arasındaki sözleşmeden, diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet
senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan
uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı
düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Endüstri
Mühendisliği Bölümünde Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca Karadeniz Teknik
Üniversitesi adına öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında lisansüstü
ve doktora eğitimi yapmak üzere kadrosu geçici olarak Boğaziçi
Üniversitesine aktarılan davacının, davalı Karadeniz Teknik Üniversitesi
ile imzalamış olduğu 05.07.2004 ve 03.02.2006 tarihli Kamu Personeline
Mahsus Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senetlerine
Göre, Yerine Getirmesi Gereken Mecburi Hizmet Yükümlülüğünün iptali
istemiyle yaptığı 19.02.2013 tarihli başvurusunun reddine ilişkin, davalı
Rektörlüğün 20.03.2013 tarih 44710342-929/06334 sayılı kararın iptali
istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine
ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık
Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak görev
yapmakta iken, lisansüstü ve doktora eğitimini Boğaziçi Üniversitesinde
yapma yönündeki isteği uygun bulunarak 2547 sayılı Kanunun 35. Maddesi
uyarınca 10.09.2004 tarihli, 698 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu kararı ve
YÖK Başkanlığının 08.10.2004 tarihli kararı doğrultusunda kadrosu geçici
olarak adı geçen üniversiteye aktarılan davacının; Trabzon 3. Noterliğinden
05.07.2004 tarih, 18737 yevmiye numaralı ve Beyoğlu 39. Noterliğinden
03.02.2006 tarih, 2332 yevmiye numaralı yüklenme ve kefalet senedi düzenleyerek,
davalı üniversiteye iki misli süreyle mecburi hizmet borçlandığı;
lisansüstü ve doktora eğitimini tamamladıktan sonra, 17.11.2004 tarihinde
ayrıldığı davalı idaredeki görevine, 23.01.2013 tarihinde döndüğü;
08.02.2013 tarihli dilekçe ile önce istifa ettiği, 14.02.2013 tarihli
dilekçesiyle de istifa isteğinden vazgeçtiği; daha sonra, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılması yolundaki isteminin reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle, bakılan davayı açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Trabzon İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı rektörlük vekilinin görev itirazının reddine
ilişkin Trabzon İdare Mahkemesi’nin 23.5.2013 gün ve E:2013/355 sayılı
GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Sıddık
YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2013/1608
KARAR NO : 2013/1821
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka
kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : E.A.
Vekili : Av. A.K.
Davalı : Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. B.G.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Türk Telekom A.Ş. Gebze İl Müdürlüğü’nde görev yapan davacının 4046 sayılı
Yasanın 22. Maddesi uyarınca Gebze-Dilova Tapu Sicil Müdürlüğü’ne atanması
sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin, ilI.kesme tarihine kadar
geçen süre içinde 4 defa verilen ikramiye tutarının ve 40+40 olarak da
bilinen denge tazminatının davacının maaş nakil ilmühaberindeki maaşına
ilave edilmemesi deneniyle, nakil tarihine göre ikramiyelerin ve ek
ödemelerin yeniden hesaplanarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi talebinin, davalı kurum tarafından zımnen reddine ilişkin
işlemin iptaline, göreve başladığı 28.11.2008 tarihinden geçerli olmak
üzere eksik ve yanlış hesaplanan maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesine ve
aradaki farkın yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
KOCAELİ
2. İDARE MAHKEMESİ : 12.11.2010 gün ve E: 2010/576, K:2010/870 sayı ile
vermiş olduğu kararında özetle; davalı olarak gösterilen Türk
Telekomünikasyon A.Ş.deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ye
satılmış ve böylece Türk Telekomünikasyon A.Ş. kamu kurumu niteliğini
yitirdiğinden idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz edilemeyeceği davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar verilmiş ve bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
DANIŞTAY
5. DAİRESİ: 18.11.2012 gün ve E: 2011/527, K:2011/6603 sayı ile vermiş
olduğu kararında özetle; davalı şirketin Telekomünikasyon Kurumu ile Türk
Telekom arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine
İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve
yetkisi ile donatılmış olması nedeniyle belirlenen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna
varıldığından davacının temyiz isteğinin kabulü ile Kocaeli 2. İdare
Mahkemesinin görevsizliğe ilişkin kararının bozulmasına karar verilmiş,
Mahkemece bozma kararına uyulmuştur.
Davalı
vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına
girdiği öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
KOCAELİ 2.
İDARE MAHKEMESİ: 29.11.2012 gün ve E:2012/286 sayı ile, imtiyaz Sözleşmesi
ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir
sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek
aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile
tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak bünyesinde belli süre ile çalışmaya
devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının
sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği; bu görevler kapsamında 406
sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi
personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmesi, bildirim ile beraber
personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemlerin bulunduğu; bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir
kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle diğer
özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu gerekçesiyle, davalı
idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevliliğine karar
vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu;
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005
tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin
3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci fıkrasında,
"Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin
altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." hükmünün yer aldığı; bu
duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştiği
tarihten sonra davacı ile davalı şirket arasındaki uyuşmazlığın, 01/01/2006
tarihinden itibaren yeni nakil belgesi düzenleninceye kadar geçen süre
içinde tahakkuk eden zam ve tazminatlar ile maaş nakil ilmühaberinin
düzenlendiği tarihinden itibaren ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen eksik
ücretlerinin yasal faizi ile ödenmesi ve davalının redde ilişkin işleminin
iptali talebinden kaynaklandığı; öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: "a)
(Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri
olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı şirkette
görev yapmış olan davacı ile özelleştirilen kuruluş arasındaki uyuşmazlık
konusu davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam
dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde bu kuruluşta çalışmakta iken
406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine
göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Kocaeli 2. İdare
Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kocaeli 2. İdare
Mahkemesi’nin 29.11.2012 gün ve E:2012/286 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2013/1609
KARAR NO : 2013/1822
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.B.
Vekili :
Av. V.Ö.
Davalılar : 1-Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ç.U.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara ili, Çankaya ilçesi, 27120 ada, 14 parselin
hisseli maliki olduğu, taşınmazın imar planında, spor ve rekreasyon alanı olarak ayrıldığını belirterek,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik 1.000,00 TL’nin
faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 11. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.03.2013 gün ve
E:2012/212 sayı ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ve Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Çankaya Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Çankaya
Belediye Başkanlığı vekillerinin açısından, 10. maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında oyun
ve spor alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile, 1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında oyun ve spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa
Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih
ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde
tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari
bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve
iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz
bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Çankaya
Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazının Ankara 11. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Çankaya Belediye
Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ,
Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.03.2013 gün ve E:2012/212
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2013/1610
KARAR NO : 2013/1823
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: F.A.H.Mirasçıları; 1-B.A.H.,2-E.S.Ü.,3-H.S.H.,4-F.S.Ş.,5-T.
K.,6-M.C.Y.,7-H.F.B.
A.S.H.
Mirasçıları; 1- M.C.Y., 2- H.F.B.
Vekili :
Av. N.G.
Davalılar : 1-Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel
Müdürlüğü
Vekili :
Av. C.B., & Av. B.D.
2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.A.
3-Başakşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.A.
Dahili
Davalı : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Vekili :
Av. H.K. (B.)
Birleşen
Dosya Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesi E:2013/129 K:2013/122
Davacı :
Y.G.H.
Vekili :
Av. N.G.
Davalılar : 1- Başakşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.A.
2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.A.
3-Gençlik
ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü
Vekilleri
: Av. C.B. & Av. B.D.
4-Çevre
ve Şehircilik Bakanlığı
Vekili :
Av. H.K. (B.)
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların İstanbul ili, Başakşehir ilçesi,
İkitelli-2 mahallesi, 18 pafta, 577 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın 24.12.1987 tarihli 1/25000 ölçekli Küçükçekmece ve
Büyükçekmece arası çevre düzeni nazım imar planında konut uygulama alanında
kalmakta iken, 04/03/1992 tarihli 1/25000 Mahmutbey İkitelli yöresi çevre
düzeni nazım imar planı ile 04.03.1992 tarihli 1/5000 ölçekli Küçükçekmece
İkitelli ve bölgesel yeşil alan nazım imar planının da şehir parkı alanında
kaldığını, 15.11.1995 tarihli 1/50000 ölçekli İstanbul M.itan alan alt
bölge nazım imar planında olimpiyat köyü alanına alındığını, sonraki
planlarda ve halen yürürlükte olan 23.05.2005 tarihli 1/1000 ölçekli
İkitelli Atatürk Olimpiyat Parkı uygulama imar planında olimpiyat parkı
alanı olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik
6.000,00 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 08.11.2012 gün
ve E:2012/352 sayı ile, davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
20.05.2013 havale tarihli dahili dava dilekçesi ile
davaya dahil edilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
Birleşen dosyanın davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; müvekkillerinin İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, İkitelli 2
mahallesi, Altınşehir mevkii, 18 pafta, 577 parsel sayılı taşınmaza ilişkin
olarak davacı Yahya Gökalp Haksever dışında tüm mirasçılar adına, Gençlik
ve Spor Genel Müdürlüğü, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Başakşehir Belediye Başkanlıkları aleyhine Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2012/352 esas sayılı dosyası ile kamulaştırmasız el atma
bedelinin tahsili için dava açtıklarını, davanın açılışı sırasında davaya
katılmak istemeyen Yahya Gökalp Haksever bilahare kendisi de davacılar
arasında yer almak istediğinden, miras payı oranında alacağını tahsil
edebilmesi için iş bu davayı da ikame etmek zorunda kaldıklarını, bu
nedenlerle yapılacak yargılama neticesinde öncelikle davalarının Küçükçekmece
4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/352 esas sayılı dosyası ile
birleştirilmesini, fazlaya ve maddi hatalara karşı hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin dava
tarihinden itibaren ilamın kesinleşme tarihine kadar yasal faizi,
kesinleşme tarihinden önceme tarihine kadar ise Anayasanın 46/son maddesi
uyarınca kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiz ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava
açmıştır.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi: 25.03.2013 gün
ve E:2013/129, K.2013/122 sayılı ile 2012/352 Esas sayılı dosya ile dava
konusu ve taraf bakımından hukuki ve fiili irtibat olduğu gerekçesi ile HMK
nun 166. Maddesi uyarınca birleştirme kararı vermiştir.
KÜÇÜKÇEKMECE 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.07.2013 gün
ve E:2012/352 sayı ile, dahili davalı ve birleşen davanın davalısı Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Dahili davalı ve birleşen dosyanın
davalısı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, dahili davalı ve birleşen dosyanın davalısı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
dahili davalı ve birleşen dosyanın davalısı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
açısından, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
olimpiyat parkı alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile, 6.000,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin 24.12.1987 tarihli 1/25000 ölçekli Küçükçekmece ve
Büyükçekmece arası çevre düzeni nazım imar planında konut uygulama alanında
kalmakta iken, 04/03/1992 tarihli 1/25000 Mahmutbey İkitelli yöresi çevre
düzeni nazım imar planı ile 04.03.1992 tarihli 1/5000 ölçekli Küçükçekmece
İkitelli ve bölgesel yeşil alan nazım imar planının da şehir parkı alanında
kaldığı, 15.11.1995 tarihli 1/50000 ölçekli İstanbul M.itan alan alt bölge
nazım imar planında olimpiyat köyü alanına alındığı, sonraki planlarda ve
halen yürürlükte olan 23.05.2005 tarihli 1/1000 ölçekli İkitelli Atatürk
Olimpiyat Parkı uygulama imar planında olimpiyat parkı alanı kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması nedeniyle
taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı olarak
davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında, bu
Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı
maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan
itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K:
2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme
hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte
yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile, dahili davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile dahili davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 25.07.2013 gün ve E:2012/352 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2013/1612
KARAR NO : 2013/1825
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Y.Ç.
Vekili : Av. Ö.Ç.
Davalı : Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğü
Vekili :
Av. İ.Ö.
O L A Y
: Davacı vekili, müvekkilinin Bolu İl Telekom Müdürlüğünde Kapsam Dışı
Tekniker ünvanı ile görev yapmakta iken, Kurumun özelleştirilme kapsamına
alınması neticesinde 24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme
uygulamalarının Düzenlenmesine ilişkin kanunun 22. maddesi uyarınca
14.09.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi ve akabinde
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’ne atanması neticesinde Bolu İl
Telekom Müdürlüğü tarafından düzenlenen 14.12.2010 tarihli Yer değiştirme
suretiyle atamalarda aylık bildirim tablosuna, 5473 sayılı Kanun ile verilen
seyyanen zamlar sözleşme net ücretine yansıtılmadan düzenlendiğinden;
müvekkilinin yeni kurumda göreve başladığı 14.12.2010 tarihi itibari ile
devletçe verilen zamların hesaplanarak aylık 370,70TL ilavesi ile yeni
ücretin belirlenerek ek ödemelerin davalı idareye yapılan başvuru
tarihinden itibaren geriye dönük yasal gün sayısını kapsayacak şekilde
yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve 14.12.2010 tarihli yer değiştirme aylık
bildirim tablosunun yeniden düzenlenerek Bolu Abant İzzet Baysal
Üniversitesi’ne gönderilmesi istemiyle 17.2.2011 tarihinde idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Sakarya
1.İdare Mahkemesi: 28.2.2011 gün ve E:2011/169, K.2011/237 sayı ile, iptali
istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 06/12/2010 tarih ve E:2010/83 K:2010/246 sayılı
kararınında da bu yönde olduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine
karar vermiş; bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay
5. Dairesi: 11.11.2011 gün ve E:2011/4515, K:2011/6212 sayı ile, imtiyaz
sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması
nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal
ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile,
kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna
varıldığı ve aksi yöndeki kararda isabet görülmediği gerekçesiyle davacının
temyiz isteminin kabulüyle Sakarya 1. İdare Mahkemesince verilen kararın
bozulmasına karar vermiş, Sakarya 1.İdare Mahkemesi: 9.4.2012 gün ve
E:2012/357, K.2012/303 sayı ile bozma kararına uymuş ve aynı zamanda dava
dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacı
vekili dava dilekçesini yenileyerek; Türk Telekomünikasyon A.Ş. Bolu İl
Telekom Müdürlüğü’nde kapsamdışı Tekniker ünvanı ile çalışmakta iken
özelleştirme uygulamaları nedeniyle Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’ne
atanan müvekkil hakkında tesis edilen, 5473 sayılı Kanunla verilen seyyanen
zamlar kapsamında denge tazminatı niteliğindeki 370,70TL ilave olmaksızın
14.12.2010 tarihli Yer Değiştirme Suretiyle Aylık Bildirim Tablosu
niteliğindeki işlemin iptali istemiyle yeniden dava açmıştır.
Davalı
vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına
girdiği öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
SAKARYA
1.İDARE MAHKEMESİ: 26.3.2013 gün ve E:2012/606 sayı ile, kapsamda maddi
olay ve davalı Şirket'in göreve ilişkin savları birlikte ele alındığında;
imtiyaz sözleşmesi ile (idarenin yerine getirmekle yükümlü olduğu bir kamu
hizmetini yürütmekle) görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer
(alelâde) özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamu makamlarına
tanınan ayrıcalıklara, yetkilere ve yükümlülüklere tabi olan; 406 sayılı
Kanun hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan ve ilmühaberin
tanzim edildiği tarihte kamu görevlisi statüsünde bulunan çalışanlar ile
ilgili olarak bazı görevler yüklenen ve işlem tesis etme yetkisi tevdiî
edilen davalı Şirket'in, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin (maddi olay bakımından) İdarî işlem (kamu hukuku işlemi)
niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve
çözüm yerinin İdarî yargı kolu bünyesinde yer alan idare mahkemeleri olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle; uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İdarî
yargının görevli olduğuna ve davalı Şirket'in görev itirazının REDDİNE
karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu;
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005
tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci
fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." hükmünün yer
aldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen
gerçekleştiği tarihten sonra davacı ile davalı şirket arasındaki uyuşmazlığın,
01/01/2006 tarihinden itibaren yeni nakil belgesi düzenleninceye kadar
geçen süre içinde tahakkuk eden zam ve tazminatlar ile maaş nakil
ilmühaberinin düzenlendiği 14.12.2010 tarihinden itibaren ödenmesi
gerektiği halde ödenmeyen eksik ücretlerinin yasal faizi ile ödenmesi ve
davalının redde ilişkin işleminin iptali talebinden kaynaklandığı; öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: / "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, / İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, / (Değişik:18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar." idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceği; dolayısıyla, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara
göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacı ile özelleştirilen
kuruluş arasındaki uyuşmazlık konusu davanın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen
reddine ilişkin işlemin iptali; kamu kurumuna atandığı tarihten itibaren
eksik ve yanlış düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi, aradaki
farkın yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı
Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yapılan başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali, kamu kurumuna
atandığı tarihten itibaren eksik ve yanlış düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi, aradaki farkın yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle
17.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
Sakarya 1. İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Sakarya 1. İdare
Mahkemesi’nin 26.3.2013 gün ve E:2012/606 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2013/1614
KARAR NO : 2013/1827
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planı ve buna dayalı imar uygulamasından kaynaklanan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- Ö.A., 2- A.A., 3- Ş.A., 4- O.A., 5- T.A.
Vekili : Av. V.B.
Davalılar : 1-Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2-T.C.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. A.S.
O L A Y
: Davacılar vekili, müvekkillerinin maliki olduğu, Antalya İli, Konyaaltı
ilçesi, Hurma Mahallesi, 8865 Ada, 1 Parsel sayılı ve 8828 Ada, 1 Parsel
sayılı taşınmazların; davalı belediye başkanlığı tarafından 1/1000 ölçekli
uygulama imar planında semt spor sahası olarak düzenlendiğini; davalı
tarafından, dava konusu taşınmazlar için, uzun yıllar imar planını programa
almayarak ve fiilen hayata geçirmeyerek ve de kamulaştırma ya da takas cihetine
gitmeyerek taşınmaza müdahale edildiğini, davalının bu eyleminin, mülkiyet
hakkının özünü ihlal ettiğini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2010/5-662 e.
2010/651 K. Sayılı ilamında da bu durumda, kamulaştırmasız el atma
olgusunun varlığının kabul edildiğini; davalının, taşınmazları,
kamulaştırmayarak ve de takas yönüne gitmeyip, uzun yıllar imar planını da
uygulamaya sokmayarak müvekkillerin çok büyük zarara uğramasına sebebiyet
verdiğini; davalının eyleminin, Kamulaştırmasız El Atma kabul edilerek,
müvekkillerinin uğradığı zararın giderilmesi gerektiğini ifade ederek;
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile, 8865 Ada, 1 parsel için
şimdilik 20.000,00TL’nin, 8828 Ada, 1 parsel için şimdilik 40.000,00
-TL’nin, davalılardan alınmasına, alacağa davalılar tarafından
taşınmazların OKUL ve SEMT SPOR SAHASI olarak ayrıldığı, imar düzenlemesi
tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, bunun faiz başlangıç tarihi
olarak kabul edilmesi halinde, fazlaya ilişkin hakları yönünden de dava
tarihinin temerrüt tarihi olarak kabul edilmesine, hüküm altına alınacak
bedele kararın kesinleştiği tarihten itibaren kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faiz oranı uygulanmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:3.6.2013 gün ve
E:2013/76 sayı ile, görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı idarelerden Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu
hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla
yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya
da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c)
bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında semt spor alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacının
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci maddesinde
"Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara
ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu
kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari
yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının
görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörülmüş
bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı idarelerden
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan idare yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların maliki olduğu taşınmazlarına, imar
planında semt spor tesis alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam, 60.000,00 TL bedelin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasının incelenmesinden, dava konusu taşınmazların, 1/5000 ölçekli Nazım
ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında semt spor tesis alanı olarak
planlandığı, taşınmazlar üzerinde, plan doğrultusunda yapılmış tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların maliki olduğu taşınmazların imar planıyla semt spor tesis alanı
kullanımında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazların bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazların bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde
keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Davalı
idarelerden Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının,
Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Davalı idarelerden Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya
6.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 3.6.2013 gün ve E:2013/76 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2013/1615
KARAR NO : 2013/1828
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planı ve buna dayalı imar uygulamasından kaynaklanan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- V.Ş., 2- F.T.
Vekili : Av. A.B.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.E.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin
Ankara ili, Etimesgut ilçesi, Eryaman mahallesinde kain 18498 ada 1 parsel
sayılı taşınmazda hissedar bulunduğunu; taşınmaza, davalı Belediye
tarafından herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın park ve spor
tesisi yapılmak suretiyle el konulduğunu; bu işlem neticesinde herhangi bir
bedel ödenmediği gibi taşınmaz ile ilgili olarak kamulaştırma işlemlerine
başlanılmadığını ifade ederek; taşınmaza davalı idare tarafından
kamulaştırmasız el konulması nedeni ile şimdilik 1.000.TL tazminatın, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN
5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.7.2013 gün ve E:2013/134 sayı ile, Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 16.05.1956 gün 1956/1-6 sayılı
içtihadı gereğince, idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmaza el
atması halinde malikin idareye karşı dilerse el atmanın önlenmesi, dilerse
taşınmazın mülkiyetinin devri karşılığı tazminat talep edebileceğini karara
bağladığı ve içtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcı oluşu ile Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu, 5 ve 8 Hukuk Dairelerinin aynı yöndeki istikrar
kazanmış kararları ve 2943 sayılı Kamulaştırma Kanunun, 6487 sayılı Kanunla
değişik, geçici 6. maddesinin 1983 tarihine değin elatmalara ilişkin
tasfiye hükmü içermesi gözetilerek, davalı tarafın yargı yolu itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiğinden bahisle idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında park ve spor tesisi
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde
değişiklik yapan 21'nci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve
resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” hükmüne verilmek suretiyle “hukuki el atma”
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar oldukları taşınmazlarına,
imar planında park ve spor tesisi alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmaz bedelinin şimdilik
1.000TL’lik kısmının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; dava konusu Eryaman, imarın 18498 ada 1 sayılı
parselin 76300 nolu kesin parselasyon planı kapsamında “Spor Merkezi”
kullanımına ayrılmış olduğu; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin
10.01.2013 tarih ve 87 sayılı kararı ile onanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar
Planı değişikliği ile “Piknik, Dinlenme, Eğlence (Rekreasyon) ve Spor
Alanı” kullanımına dönüştürüldüğü; davalı idarenin savunmasına göre,
taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar oldukları taşınmazlarının, imar planıyla Spor Merkezi
kullanımında iken, Nazım İmar Planı değişikliği ile “Piknik, Dinlenme,
Eğlence (Rekreasyon) ve Spor Alanı” kullanımına dönüştürüldüğü, aradan uzun
süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı”nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde
ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu,
Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603,
K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Sincan 5.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Sincan 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.7.2013 gün ve
E:2013/134 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2013/1621
KARAR NO : 2013/1834
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın
35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere başka bir
üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünün
iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
E.Ş.
Davalı :
Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. M.Ş.
O L A Y
: Davacı, dava dilekçesinde, Karadeniz Teknik Üniversitesi adına Öğretim
Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında Hacettepe Üniversitesi Sağlık
Bilimleri Enstitüsünde doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Karadeniz
Teknik Üniversitesi ile imzalamış olduğu kefalet senedine göre yerine
getirmesi gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle davalı
idareye vermiş olduğu dilekçesindeki talebinin reddine ilişkin davalı
Üniversitenin 21.12.2012 gün ve 24644 sayılı işleminin iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
TRABZON İDARE MAHKEMESİ; 28.3.2013 gün ve E:2013/108 sayı ile, 2547 sayılı
Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir Diğer
Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne
dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan
işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Olayda, davacı
görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu,
dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir
ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı,
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle
2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında
Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi
olan davacının, davalı üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre
öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde araştırma görevlisi
olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Hacettepe Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim
yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Hacettepe
Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme uyarınca mecburi
hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülüğün iptali istemiyle yapılan
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır .
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Trabzon İdare Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Trabzon
İdare Mahkemesinin 28.3.2013 gün ve E:2013/108 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi uyarınca,
mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
39-ESAS NO : 2013/1623
KARAR NO : 2013/1836
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- K.S., 2- Ö.F.S., 3- Ö.H., 4- H.S., 5- Ö.A.
Vekili :
Av. O.E. & Av. B.Ç.
Davalılar
: 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. Ö.U.
2- Antalya İl Özel İdare Müdürlüğü
Vekili :
Av. M.K.
3-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.E.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Muratpaşa
Mahallesi (Konuksever Mahallesi), 4492 Ada, 12 ve 14 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında Temel Eğitim alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 25.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Antalya İl Özel İdare Müdürlüğü, Milli Eğitim
Bakanlığı ve Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.5.2013 gün ve E:2012/755
sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel
İdaresi vekilleri idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında Temel Eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 25.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Temel Eğitim alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Antalya İl
Özel İdaresi vekilleri görev itirazının, Antalya 6. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin
GÖREV İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.5.2013 gün ve
E:2012/755 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
40-ESAS NO : 2013/1624
KARAR NO : 2013/1837
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı :
G.C.
Vekili :
Av. C.Ç.
Davalı : Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.S.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Ergazi İmar
Mahallesi 42974 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında Sosyo Kültürel Tesis Alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 50.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi
içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.5.2013 gün ve
E:2013/47 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde
değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli
ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek
suretiyle “hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
Sosyo Kültürel Tesis Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 50.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Sosyo Kültürel Tesis Alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile,
davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara
5. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara
5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.5.2013 gün ve E:2013/47 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
41-ESAS NO : 2013/1636
KARAR NO : 2013/1849
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.M.
Vekili :
Av. Ö.K.
Davalı :
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. Ş.K.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara İl Telekom
Müdürlüğü’nde teknisyen olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi
üzerine, müvekkili hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince,
04.01.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin
yapıldığını, 02.04.2010 tarihinde de Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’ne
atamasının yapıldığını ve burada göreve başladığını; ancak, bu nakil
sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı
01.01.2006 tarihinden 31.06.2006 tarihine kadar olan dönemde aylık 40,00 TL
ve 01.07.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek
Planlana Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek ücretin davacıya ödenmediğini, bu
şekilde davacının zarara uğradığını belirterek; müvekkilinin maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesine ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. Maddesine uygun şekilde düzenlenmemesi nedeni ile iptali ile maaş nakil
il muhaberinin belirlenen ek ödemelerin eklenmesi sureti ile yeniden düzenlenmesine
ve maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi nedeni ile almaktan mahrum
kaldığı ek ücretlerin yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
14. İdare Mahkemesi: 03.03.2011 gün ve 2011/97 Esas, 2011/276 Karar sayılı
kararı ile; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması nedeni ile ilk olarak
davanın, görev yönünden reddine karar verdiği; kararın davacı vekilince temyizi
üzerine Danıştay 5. Dairesi’nin, 25.11.2011 gün ve 2011/3044 Esas,
2011/6919 Karar sayılı kararı ile; davalı şirketin 406 sayılı Yasa
hükümleri gereğince bazı kamusal görevler yüklendiğini ve bu kamusal
görevlerin icrası nedeni ile açılacak davalarda idari yargının görevli
olacağını belirterek, Ankara 14. İdare Mahkemesi’nin kararını bozduğu;
Ankara 14. İdare Mahkemesi’nin bozma ilamına uyulmasına karar verdiği ve
14.02.2013 gün ve 2013/113 Esas sayılı kararı ile, davalının özel hukuk
tüzel kişisi olmasına rağmen tesis ettiği işlemin statü hukuk kapsamında
tek taraflı irade beyanına dayanan idari bir işlem niteliğinde olduğunu
belirterek, davalının görev itirazının reddine karar verdiği anlaşılmıştır.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin adli yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket
arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığını, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin, özelleştirilen kuruluş tarafından zımnen reddedilmesi üzerine
açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Türk Telekom
A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca,
davalı Türk Telekom A.Ş. bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen,
sonrasında ise Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’ne atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen
reddine ilişkin işlemin iptali ile ek ödeme tutarlarının ödenmesi ve maaş
nakil ilmühaberine eklenmesi talebiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurusunun reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin görev itirazının Ankara 14.İdare
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
14.İdare Mahkemesi’nin 14.02.2013 gün, 2013/113 Esas sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
42-ESAS NO : 2013/1637
KARAR NO : 2013/1850
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Daha önce Adana 2.İdare Mahkemesi’nin 05.10.2010 gün ve 2009/126 Esas,
2010/1081 Karar sayılı kararı ile davacılara tazminat ödemeye mahkum edilen
davalının, bu tazminata eklenmesi gereken faizin ödenmesi istemi ile
davacılar tarafından yapılan başvuruyu reddetmesi üzerine açılan idari
işlemin iptali davasının, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1.R.İ. 2.A.İ.
Vekili :
Av. T.K.
Davalı :
Adana Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. S.G.
O L A Y : Davacılar vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkillerinin çocuğunun 04.10.2008 günü sulama
kanalına düşerek hayatını kaybettiğini, davalı idarenin ihmali sonucu
meydana gelen olay nedeni ile davalı hakkında Adana 2. İdare Mahkemesi’nde
maddi ve manevi tazminat davası açıldığını; yapılan yargılama neticesinde
Adana 2.İdare Mahkemesi’nin 05.10.2010 gün ve 2010/01081 Esas sayılı kararı
ile davacılar lehine, idareye başvuru tarihi olan 12.11.2008 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, 20.000 TL maddi ve 40.000 TL
manevi tazminatın davalıdan alınarak davacılara verilmesine hükmedildiğini;
hükmedilen tazminatın tahsili amacı ile davalı aleyhine Adana 3. İcra
Dairesi’nin 2012/8430 Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, takibin
kesinleştiğini; ancak davalının, ilk olarak idareye başvurulması
gerektiğini belirterek davacılara ödeme yapmadığını; bunun üzerine idareye
başvuru yapıldığını; davalı idarenin ödemeyi gerçekleştirdiğini; ancak,
kararın verildiği 05.10.2010 tarihinden yasanın çıktığı 05.07.2012 tarihine
kadar olan işlemiş faizi ödemediğini; bu nedenle davalı idareye tekrar
başvuru yapıldığını; bu talebin davalının 15.11.2012 gün ve
01.1.ABB.0.61.640.5112-01/116121 sayılı kararı ile reddedildiğini belirterek;
hukuka aykırı olan işlemin iptaline karar verilmesi istemi ile idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Adana Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Adana 2.İdare Mahkemesi; 08.05.2013 gün ve 2012/1884
Esas sayılı kararı ile; idarenin hizmet kusuru nedeni ile zarar gören
kişilerin açacakları tazminat davalarının tam yargı davası olarak idari
yargıda görülmesi gerektiği gibi, bu davalar nedeni ile doğan faiz
taleplerine ilişkin uyuşmazlıkların da idari yargıda görülmesi gerektiğini
belirterek; görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Adana Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesinin
2. Fıkrasında; “Konusu belli bir
miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her
türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının
veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap
numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen
usul ve esaslar çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler
içinde ödeme yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra
olunur.” ve aynı maddenin 6. fıkrasındaki; “Tazminat ve vergi davalarında
idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süreye
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak
faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği ile banka hesap numarasının
idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faiz işlemez”
şeklindeki düzenlemeler ile davalı idare aleyhine hükmedilen tazminatların
ödenmesinde izlenecek usulün belirlendiğini, söz konusu maddelerde yasal
faize ilişkin bir düzenleme yapılmadığı için davalı idare tarafından faiz
ödemesi yapılmadığını; ancak, 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesinin 2.
fıkrasında talep üzerine idarece ödeme yapılmaması halinde alacağın genel
hükümler çerçevesinde infaz edileceğinin açıkça düzenlendiğini; yine 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 32. Maddesindeki; “Para borcuna veya
teminat verilmesine dair olan ilam icra dairesine verilince icra memuru
borçluya bir icra emri tebliğ eder. Bu emirde 24 üncü maddede yazılanlardan
başka hükmolunan şeyin cinsi ve miktarı gösterilir ve nihayet yedi gün
içinde ödenmesi ve bu müddet içinde borç ödenmez veya hükmolunan teminat
verilmezse icra mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut iadei muhakeme
yolu ile ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe
cebri icra yapılacağı ve bu müddet içinde 74 üncü madde mucibince mal
beyanında bulunması ve bulunmazsa hapis ile tazyik olunacağı, mal beyanında
bulunmaz veya hakikata muhalif beyanda bulunursa hapis ile cezalandırılacağı
ihtar edilir./(Ek fıkra:02/07/2012-6352 S.K./7.md.) Yabancı devlet aleyhine
başlatılan ilamlı icra takiplerine ilişkin icra emrinde uluslararası
andlaşmalar saklı kalmak kaydıyla, borçlu devlete ait olan mallar hakkında
cebri icra yapılabileceği hususu ayrıca ihtar edilir.” şeklindeki düzenleme
ile de ilamlı icra yolu ile takibin ve bu takip sırasında yapılacak itiraz
ve şikayetlerin adli yargı mercilerinde çözümleneceğinin düzenlendiğini belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Adana
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Adana Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Adana 2. İdare Mahkemesi’nin 05.10.2010 gün ve 2009/126 Esas, 2010/1081
Karar sayılı kararı ile davacılara 20.000 TL maddi ve 40.000 TL manevi
tazminat ödemeye mahkum edilen davalının, bu tazminat için 05.10.2010 ile
05.07.2012 günü arası dönem için öngörülen yasal faizi ödememesi nedeni
ile, davacının yaptığı ödeme isteminin reddine ilişkin kararının iptali
istemi ile açılmıştır.
Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, buna göre idare,
hukuka aykırılığı saptanan işlem ve eylemlerinden doğan hak ihlâlini tam
olarak gidermek; diğer bir ifadeyle hakları ihlâl edilenlerin uğradığı
gerçek zararları tazmin etmekle yükümlü bulunmaktadır.
Nitekim,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 12. maddesine göre,
ilgililerin haklarını ihlâl eden bir idari işlem dolayısıyla idari yargı
yerlerinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı
davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu
davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun
yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin
icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava
süresi içinde tam yargı davası açabilmeleri olanaklıdır.
İdari
yargıda, tam yargı davası ile, hukuka aykırılığı saptanan işlem ve
eylemlerden dolayı idarenin tazmin yükümlülüğü gerçekleşmiş zararlar gözönüne
alınarak para cinsinden tayin edildiğinden, faiz, gerçek zararların giderilmesi
bakımından bir tazmin şekli olarak karşımıza çıkmaktadır.
Hukukumuzda
faiz, asıl alacağın bir unsuru olmayıp, hukuki niteliği itibariyle asıl
alacağı genişleten fer’i bir hak; ayrı bir alacaktır. Nitekim hukuk
yargılamasında, asıl alacaktan bağımsız nitelikte olmasına ve belirli
koşullarda asıl alacaktan bağımsız olarak talep ve dava edilebildiği gibi
üçüncü kişiye temlik edilebilmesine karşılık, idari yargılamada faiz, bir
tam yargı davasının konusunu oluşturan alacağa sıkı sıkıya bağlı olarak
talep ve dava olunabilmektedir.
Dava konusu olayda, davacıların
müşterek çocuğunun su kanalına düşerek ölmesi nedeni ile davalı idare aleyhine
idari yargıda tam yargı davası açtıkları, Adana 2. İdare Mahkemesi’nin
05.10.2010 gün ve 2009/126 Esas, 2010/1081 Karar sayılı kararı ile davanın
kabulüne karar verdiği ve idareye başvuru tarihi olan 12.11.2008 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 20.000 TL maddi ve 40.000 TL manevi
tazminatın davalıdan alınarak davacılara ödenmesine hükmettiği, ilamın
infazı amacı ile davacıların Adana 3. İcra Müdürlüğü’nde davalı aleyhine
takip başlattığı ve takibin kesinleştiği; davacılara tam yargı davasına
konu asıl alacak miktarının ödendiği; ancak davacıların, 05.10.2010 tarihi
ile 05.07.2012 tarihi arasındaki dönem için asıl alacağa işleyecek faiz
miktarının ödenmesine yönelik başvurularının, davalı idarenin 15.11.2012
gün ve 01.1.ABB.0.61.640.5112-01/116121 sayılı kararı ile reddedildiği,
davacıların bu red kararının iptali istemi ile idari yargı yerinde dava
açtığı anlaşılmaktadır.
Şu
halde, yapılması gereken ilk tespit; idari yargıda açılacak müstakil faiz
istemli bir davanın “türünün” ne olduğunun ortaya konulması gerektiğidir.
Bilindiği üzere, idari yargılamanın özelliği, dava türlerinin “iptal” ve
“tam yargı” davaları olmak üzere iki kategoride tasnifi sonucunu
doğurmuştur. Yine uygulamada, faizin bir tam yargı davası ile birlikte
talebi olağan bir yol olmakla birlikte; sadece iptal istemiyle açılan
davalarda da, iptali istenen idari tasarrufun gerçekte maddi bir değer,
özlük hakkı vb. olması halinde, iptal talebiyle birlikte faiz istemleri de
vaki olmakta ve bu taleplerin de yetkili idari yargı yerince kabul
edilerek, bu yönde hüküm tesis edildiği görülmektedir. Ne var ki,
incelemeye konu “ müstakil faiz istemli” davaların belirtilen idari dava
türleri arasında yer almadığı da maddi bir gerçektir. Ancak, kökeninde bir
“iptal davası” olan bu tür bir davanın, “ işlemden doğan tam yargı davası”
benzeri olarak nitelendirilmesi de, işin tabiatı ve uygulamanın yarattığı
zorunluluk karşısında doğal kabul edilmelidir. Şu halde, müstakil faiz
istemiyle açılan bu davanın bir “idari” dava türü olarak
nitelendirilmesinde zaruret bulunmaktadır.
Nitekim
faiz istemi ile bu istem için izlenecek usule ilişkin yasal düzenlemeler
6352 sayılı Kanun ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28.
maddesine eklenmiştir.
Buna
göre;
02/07/2012 tarih ve 6352 Sayılı Kanun
ile değişik 2577
sayılı Yasa’nın 28. Maddesinin 2. Fıkrasında ; “Konusu belli bir
miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her
türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının
veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap
numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen
usul ve esaslar çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler
içinde ödeme yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra
olunur.” şeklindeki düzenlemeler ile mahkeme ilamlarının davalı idarece ne
şekilde yerine getirileceği düzenlenmiştir.
02/07/2012 tarih ve 6352 Sayılı Kanun
ile değişik 2577
sayılı Yasa’nın 28. Maddesinin 6. Fıkrasında ; “Tazminat ve vergi
davalarında idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi
arasındaki süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi
oranında hesaplanacak faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği
ile banka hesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçecek
süre için faiz işlemez” şeklindeki düzenleme ile de kararlara uygulanacak
faiz ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Sonuç olarak; davacının faiz isteminin
reddine ilişkin kararın iptaline yönelik açtığı davanın temelinde,
müstakilen faiz talebinin yer aldığı, bu istemin kaynağını ise idari
yargıda açılan ve kabul edilen tam yargı davasının oluşturduğu, gerek 2577
sayılı Yasa’nın 28. Maddesinde değişiklik yapan 6352 sayılı Yasa hükümleri
ve gerekse konuya ilişkin yukarıda bulunulan tespitler dikkate alındığında,
söz konusu davadaki faiz isteminin idari davaya konu olabileceği
anlaşılmıştır.
Bu “ön
sorun” aşıldıktan sonra, söz konusu görev uyuşmazlığının esasına gelince:
Davacı vekili, dava dilekçesinde;
davalı idareye 05.10.2010 tarihinden 6352 sayılı Yasa’nın yürürlüğe girdiği
05.07.2012 tarihine kadar geçen 2 yıllık süre zarfından hükmedilen tazminat
tutarına işleyen yasal faizin davacılara ödenmesine yönelik istemin, davalı
idarece 15.11.2012 gün ve 01.1.ABB.0.61.640.5112-01/116121 sayılı kararı
ile reddedilmesine yönelik kararın, yasaların geriye yürüyemeyeceği
ilkesine aykırı nitelikte olduğundan iptaline karar verilmesini gerektiğini
belirtmiştir. Gerek dava dilekçesi içeriğinden gerekse dilekçenin sonuç
kısmından davacının asıl isteminin, idarece tesis edilen ve faiz alacağının
tahsiline engel teşkil eden işlemin, hukuka aykırılığı nedeni ile iptaline
karar verilmesi olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.
Maddesinin 1. Fıkrasında “a)İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,/b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları,/c) (Değişik bent: 18/12/1999 - 4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar.” şeklinde idari yargı dava türleri sayılmış; Aynı kanunun 2.
Fıkrasında ; “İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile
sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme
görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine
getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin
takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.” şeklindeki
düzenleme ile de idari yargı yetkisinin, idari işlemlerin hukuka
uygunluğunun denetimi ile sınırlı olarak gerçekleştirileceğinin
düzenlendiği anlaşılmaktadır.
2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri Ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu Ve Görevleri Hakkında Kanun‘un ‘İdare Mahkemelerinin Görevleri
Başlıklı’ 5. Maddesinde ; “İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin
görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay’da çözümlenecek olanlar
dışındaki:
a) İptal davalarını,
b) Tam yargı davalarını,
c) (Değişik
alt bent: 08/06/2000 - 4577/2. md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları,
d) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler.
2. Özel Kanunlarda Danıştay’ın görevli
olduğu belirtilen ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile idare mahkemelerinin
görevli kılınmış bulunduğu davaları çözümler. “şeklindeki düzenleme ile
idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ve hukuka aykırı olması
durumunda iptali istemine ilişkin davaların idare mahkemelerinde görüleceğinin
belirtildiği görülmektedir.
Tüm bu tespitler ve yasal düzenlemeler çerçevesinde yapılan
değerlendirme neticesinde; davacının, müstakil faiz talebine dayalı
başvurusunun reddine ilişkin idari işlemin iptaline yönelik isteminin 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde yer alan "
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları " kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun reddine karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
43-ESAS NO : 2013/1638
KARAR NO : 2013/1851
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.Y.
Vekili :
Av. İ.B.
Davalı :
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. R.Ç.
O L A Y :
Davacı vekili 08.09.2010 günlü dava dilekçesinde özetle; davacının, Türk
Telekom Genel Müdürlüğü’nde Teknisyen Yardımcısı olarak görev yaparken;
4046 sayılı yasanın 22. maddesi uyarınca davalı idare ile 29.07.2009
tarihinde ilişiğinin kesildiğini, İstanbul Üniversitesi’ne naklinin
yapıldığını, halen İstanbul Üniversitesi’nde Teknisyen Yardımcısı olarak
görev yaptığını, nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
tetkikinde ilave ücretlerin yer almadığının tespiti üzerine, davalı idareye
yapılan başvuruya olumsuz cevap verildiğini belirterek; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali ile ek ödeme tutarlarının ödenmesi ve maaş nakil
ilmühaberine eklenmesi talebiyle idari yargıda dava açmıştır.
Davalı
Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekili süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde
özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul 4. İdare Mahkemesi; 29.03.2013 gün ve 2013/552
Esas sayılı kararında özetle; 406 sayılı Yasa uyarınca kendisine kimi
ayrıcalıklar tanınan davalı tarafından bu kanuna göre tesis ettiği
işlerinin idare hukuk alanda tesis edilmiş birer idari işlem olduğunu
belirterek; Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince, süresi
içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine; dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55
oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını,406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki
uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte yandan,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın
İdari dava türleri olarak sayıldığını, kural olarak, idari yargıda ancak
Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceğini,
dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında,
ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmenin olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce
davalı şirkette görev yapmış olan davacının isteminin, özelleştirilen
kuruluş tarafından zımnen reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğunu
belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Türk Telekom
A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca,
davalı Türk Telekom A.Ş. bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı, Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen,
sonrasında ise İstanbul Üniversitesi’ne atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali ile ek ödeme tutarlarının ödenmesi ve maaş nakil
ilmühaberine eklenmesi talebiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom’da ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekom’da çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
teknisyen yardımcısı olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin görev itirazının İstanbul 4. İdare
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
İstanbul 4.İdare Mahkemesi’nin 29.03.2013 gün ve 2013/552 Esas sayılı
KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
44-ESAS NO : 2013/1640
KARAR NO : 2013/1853
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.A.
Vekilleri
: Av. M.E.A. & Av. C.A.
Davalı :
Yenimalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.B.A.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Balıkuyumcu Mahallesi 63915 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın hisseli
maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Kapalı ve Açık Spor
Tesisleri Alanı” olarak ayrıldığını, davalı idare tarafından dava konusu
taşınmaza fiilen el atıldığını belirterek; fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı
idareden tahsili ile davacıya verilmesine ve dava konusu taşınmazın tapu
kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 21.06.2013 gün ve
2013/76 Esas sayılı kararı ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı açısından 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli şekilde maliki olduğu taşınmazın
imar planında “Kapalı ve Açık Spor Tesisleri Alanı” nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
“Kapalı ve Açık Spor Tesisleri Alanı” nda kalan kısmı bakımından; fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı
idareden tahsili ile davacıya verilmesi ve dava konusu taşınmazın tapu
kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine karar verilmesi istemi ile
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Kapalı ve Açık Spor Tesisi Alanı” içerisinde
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ve taşınmazın davalı adına tesciline ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 3. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım
yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve 2013/76 Esas sayılı KARARININ
TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
45-ESAS NO : 2013/1641
KARAR NO : 2013/1854
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Taşınmazın imar planında İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğince Göl/Dere
Mutlak Koruma Alanında alanında bırakıldığından bahisle açılan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1. B.E., 2. A.Ç.,
3. L.E.,
4. R.E.
Vekilleri
: Av. A.Ç. & Av. S.S.
Davalı :
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. B.E.
O L A Y : Davacılar vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkillerinin İstanbul İli, Çatalca İlçesi, İzzettin
Köyü’nde kain 1670 Parsel sayılı taşınmazın paylı malikleri olduklarını,
dava konusu taşınmazın imar planında “Göl/Dere Mutlak Koruma Alanı”nda
kaldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığını; davacıların kullanım
hakkının imar düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını ve bu nedenle zarar
gördüklerini belirterek; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile dava
konusu taşınmazın mutlak koruma alanında kalan kısımlarında davalı idarenin
el atma bedelinden şimdilik 10.000 TL sinin faizi ile birlikte davalıdan
tahsili ile dava konusu taşınmazın davacıların hisseleri iptali ile davalı
idare adına tesciline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Çatalca 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 16.07.2013 gün ve
2013/81 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; Uygulama
ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu
gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları
işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara
dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle
ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; davalı idarenin 2560 sayılı İSKİ Genel
Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve bu Kanun uyarınca
çıkarılan Yönetmelikle getirilen kısıtlamaları, 3194 sayılı İmar Kanununun
8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden;
davacı tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay içtihatlarında mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamaların fiili el atma olmadan da kamulaştırmasız
el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek suretiyle, İSKİ İçmesuyu
Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve mutlak
koruma alanında bırakılan, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde
kısıtlanan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği;
davalı idarenin yazı ve savunma dilekçelerinden de, söz konusu taşınmazın
anılan Yönetmelik gereği su havzası ve mutlak koruma alanında bulunduğunun
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının,
Yönetmelik gereği su havzasında kabul edilip, mutlak koruma alanına
alınması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.12.2010 günlü kararında mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı; ancak; bu sonuç ya da
sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici nitelikte
bir idari işlem olan İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği su
havzasında kabul edilip, mutlak koruma alanına alınması sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamaları içeren idari işlemlerden kaynaklandığı;
idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577
sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca,
idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin,
anılan yasa hükümlerinin gereği olduğunu; bu bakımdan; hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari
Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken imkan bulunmadığı; dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenlerle,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı İstanbul Su
ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedarı olduğu taşınmaza, imar
planında “Göl/Dere Mutlak Koruma Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Göl/Dere
Mutlak Koruma Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya dair hakları saklı
kalmak kaydı ile dava konusu taşınmazın mutlak koruma alanında kalan kısımlarında
davalı idarenin el atma bedelinden şimdilik 10.000 TL sinin faizi ile
birlikte davalıdan tahsili ile dava konusu taşınmazın davacıların hisseleri
iptali ile davalı idare adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan davalı İdarece gönderilen 11.03.2013 gün ve 120106 sayılı
yazı cevabında; dava konusu taşınmazın da içinde bulunduğu alana ilişkin
kamu yararı kararı alındığı ve kamulaştırma işlemlerine başlanıldığını
ancak dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını belirtilmiştir.
Olayda,
davacılar vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında, Büyükçekmece Havzası kısmen maksimum
su kotu içinde kısmen de mutlak koruma alanında bırakılarak, tasarruf hakkı
kullanılamayacak şekilde kısıtlanan davacıların hisseli malikleri oldukları
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet
hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden
zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak, bu
sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
Yönetmelik gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı
anlaşılmıştır.
Belirtilen
duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu Havzaları Koruma ve
Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun olarak belediyece
düzenlenen imar planlarında Büyükçekmece Havzası kısmen maksimum su kotu
içinde kısmen de mutlak koruma alanında kalmış olduğu, taşınmaza davalı
idarece fiilen el atılmadığı anlaşılmakla, Yönetmelik, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile davalı
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin görev
itirazının Çatalca 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, Çatalca 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.07.2013 gün ve 2013/81 Esas sayılı KARARININ
TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
46-ESAS NO : 2013/1648
KARAR NO : 2013/1861
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Z.T.
Vekili : Av. H.K.
Davalılar : 1- T.C.İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. Ş.K.
2- T.C. Ümraniye
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.B.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacıya ait taşınmazın 18.08.2004-19.03.2005 tarihli 1/5000 ölçekli nazım
imar planında dere koruma bandı hattı üzerinde park ve dinlenme alanı
lejantında kaldığını, bu plan doğrultusunda hazırlanan 16.01.2008 tarihli
uygulama imar planında park alanı olarak planlandığını, söz konusu parselin
Plan Proje Müdürlüğü’nün hazırlamış olduğu mevcut 5 yıllık (2009-2013)
kamulaştırma programında bulunmadığını açıklayarak taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00 TL’nin plan tasdik tarihinden itibaren
işleyecek faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde. görev
itirazında bulunmuştur.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde ve
ön inceleme duruşmasında, görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 2.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.05.2013 gün ve E:2013/98 sayı ile, davalılar Ümraniye
Belediye Başkanlığı vekili ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekillerinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasa'nın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığını ifade ederek,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalılar Ümraniye Belediye Başkanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve davalılardan Ümraniye
Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı bakımından, 10. maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının maliki olduğu taşınmazın
18.08.2004-19.03.2005 t. tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında dere
koruma bandı hattı üzerinde park ve dinlenme alanı lejantında kaldığını, bu
plan doğrultusunda hazırlanan 16.01.2008 t. tarihli uygulama imar planında
park alanı olarak planlandığını, söz konusu parselin Plan Proje
Müdürlüğü’nün hazırlamış olduğu mevcut 5 yıllık (2009-2013) kamulaştırma
programında bulunmadığını belirtilmek suretiyle taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 2.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve dere mutlak koruma
alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan
davacıların taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği;
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak, bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
Yönetmelik gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Belirtilen
duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu Havzaları Koruma ve
Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun olarak belediyece
düzenlenen imar planlarında su havzasında bırakılmış ve dere mutlak koruma
alanında kalmış olduğu, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı
anlaşılmakla, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın
sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından,
başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin
‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle
reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı
kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’
kaynaklanan tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu
hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 15.05.2013 gün ve E:2013/98 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
47-ESAS NO : 2013/1649
KARAR NO : 2013/1862
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacı Şirket ile davalı SGK arasında 2009 yılında
yapılan özel sağlık hizmeti satın alınmasına dair sözleşme hükümlerine
aykırılık nedeniyle davalı idare tarafından sözleşme hükümlere göre
hesaplanan cezai şarta ilişkin bildirimin iptali istemiyle açılan davanın
ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M. Özel Sağlık Hiz.ve Tıbbi Malzeme San. ve Tic. Ltd.
Şti. (Özel M. Tıp Merkezi)
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (İzmir Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü)
Vekili :
Av. R.A. & Av. V.S.
O L A Y
: Davacı ile davalı kurum arasında 12.01.2009 tarihinde, Sosyal Güvenlik
Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alma
Sözleşmesi imzalanmıştır.
Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı, İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce
24.01.2011 gün ve B.13.2.SGK 4.35.20.02/803 sayılı yazısı ile davacı tıp
merkezinin sözleşmenin ilgili hükümlerine aykırı hareketi nedeni ile (5) iş
günü içinde savunma istenmiş, savunmanın ardından davalı idare tarafından
23.08.2011 tarih B.13.2.SGK 4.3520.02/16648452 sayılı yazı ile “… Medula
kayıtları ve merkezinizden alınan belgeler dahilinde Müdürlüğümüzce
inceleme yapılmış olup; inceleme neticesinde, Temmuz 2009-Aralık 2009
arasında toplam 42 hastaya yapılan işlemlerin Girişimsel Artroskopi olduğu
ve bunların Girişimsel Artroskopi olarak kurumumuza fatura edildiği ancak 7
(yedi) hastanın işlem bedelinin kesildiği,… SGK Özel Sağlık Hizmeti
Sunucularında Özel Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesinin 5.1.12
maddesinde belirtilen “ sağlık hizmeti sunucusunun, kuruluş ve faaliyeti
ile ilgili tabi oldukları mevzuat hükümlerine uymadığının tespit edilmesi
halinde 10.000,00 TL( onbin),cezai şart uygulanır..” hükmüne aykırı hareket
ettiği anlaşıldığından, her dönem için 20.00 TL olmak üzere 70.000TL cezai
işlem uygulandığı, ayrıca sözleşmenin 5.8 numaralı maddesinde belirtilen
fiiller nedeniyle Kurumca yapılan yersiz ödemeler, ödeme tarihinden
itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte tahsil edilir, maddelerine
istinaden söz konusu fiiller nedeniyle Merkeze yapılan yersiz ödemeler,
ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle Merkeziniz
alacağından tahsil edileceği” davacı tarafa bildirilerek, belirtilen cezai
şart ve yapılan ödemeler tahsil edilmiş, davacı tarafın bu işlemlere karşı
yaptığı itiraz ise zımnen reddedilmiştir.
Davacı
şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; yasa, yönetmelik ve diğer
mevzuata aykırı ve uygulamada olmayan bir genelgeye dayanılarak yapılan
cerrahi işlemlerden ötürü sözleşme gereği ceza uygulanmasının hukuken
korunamayacağı gerekçesiyle davalı idarenin 23.08.2011 tarih ve
B.13.2.SGK.4.35.20.02/16648652 sayılı ceza işleminin iptali istemiyle idari
yargıda dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen işlemin 6183 sayılı Kanuna tabi
olan prim veya idari para cezasına ilişkin bir cezai işlem olmayıp davacı
ile yapılan sözleşme gereğince ve sözleşmeye aykırılık nedeniyle kesilen
cezai şarta dayalı bir işlem yani para alacağını ilgilendiren bir işlem
olduğundan kurumca yapılan işlemin kamu hukukundan değil, özel hukuktan
kaynaklanan bir işlem olması nedeniyle 2577 sayılı Kanunun 14/3-a ve 15/1-a
maddeleri gereğince davanın görev yönünden reddine karar verilmesini
istemiştir.
İZMİR 4.
İDARE MAHKEMESİ: 07.11.2012 gün ve E:2011/2363 sayılı kararında özetle;
davacı şirket ile davalı idare arasında yapılan Sosyal Güvenlik Kurumu Özel
Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesinin kamu
hizmetinin yürütülmesine yönelik, taraflarından birisi kamu kurumu olan ve
bu kuruma özel hukuk yetkilerini aşan yetkilerin tanındığı idari bir
sözleşme niteliğinde bulunduğu sonucuna varıldığından, idari sözleşmeden
kaynaklanan cezai şart uygulamasına ilişkin uyuşmazlığın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazının
reddine karar verilmiştir.
Davalı
idare vekilinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
YARGITAY
BAŞSAVCILIĞI: “… Davanın konusu, taraflar arasında, 2009 yılında yapılan,
özel sağlık hizmeti satın alınmasına dair sözleşme hükümlerine aykırılık
nedeniyle davalı idare tarafından sözleşme hükümlerine göre hesaplanan
cezai şarta ilişkin bildirimin iptaline ilişkindir.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari
Yargı Yetkisinin Sınırı " başlıklı 2.maddesinin değişik (l/c),
bendinde, "Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi İçin
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar." idari davalar arasında sayılmıştır.
Davanın
çözümü taraflar arasında cezai şart öngören hizmet alım sözleşmesinin idari
sözleşme mi yoksa özel nitelikte bir sözleşme mi olduğunun tespiti
gerekmektedir. İdari sözleşmeler, konusu bir kamu hizmetinin yürütülmesine
ilişkin bulunan ve hüküm ve koşullan itibariyle idareye üstün hak ve
yetkiler tanıyan; dolayısıyla idarenin kamu gücüne dayalı, resen ve tek
yanlı hareket edebilme yetkilerini içeren sözleşmelerdir. Bu nitelikte
olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanda özel hukuk
kurallarına göre düzenlenir.
5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 68. maddesinin
7. fıkrası "Değişik fıkra: 25/06/2009-5917 S.K./40.mad) Katılım
paylarını, gelir veya aylık alan kişilerin gelir veya aylıklarından,
çalışanların ücret veya maaşlarından mahsup edilmek suretiyle veya
eczaneler ile diğer kurum ve kuruluşlar aracılığı ile tahsile ve katılım
paylarının ödenme usulünü belirlemeye Kurum yetkilidir. Sözleşmeli sağlık
hizmeti sunucularına, tahsil ettikleri katılım payı düşüldükten sonra kalan
tutar ödenir." hükmüne göre davalı kurumunun özel şirketlerden sağlık
hizmeti satın almak için protokol yapabileceği belirlenmektedir. 5510
sayılı yasanın 101. maddesine göre de, Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.
Türk
Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olup özel hukuk kurallarına uygun
olarak sağlık hizmeti alanında ticari faaliyet gösteren davacı şirketin
ticari faaliyet yapabilmesi için davalı idare ile sözleşme imzalaması gibi
bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak davalı SGK sigortalılarına ücretini
daha sonra davalı kurumdan tahsil etmek şartı ile sağlık hizmeti satışına
aracılık etmesi için sağlık alanında hizmet veren davacı şirket ile davalı
SGK arasında yapılmış olan ve sözleşme hükümlerine uymayı kendi rızaları
ile kabul eden taraflar arasındaki sorunlarında özel hukuk hükümlerine göre
çözülmesi gerekmektedir. Dosyada bulunan hizmet sözleşmenin taraflara
karşılıklı olarak çeşitli hak ve yükümlülükler getirdiği ve özel hukuk
hükümlerine tabi olduğu, davalı kurum tarafından hazırlanmış bir imtiyaz
sözleşmesi niteliğinde bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümünün 04/05/2009 günlü ve 2008/104 E, 2009/103 K
numaralı emsal sayılabilecek kararma göre de, İdare ile eczane arasında,
indirimli ilaç satışına ilişkin sözleşme uyarınca verilen ilaçların
bedelinin ödenmesi istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi
gerektiğine karar verilmiştir.
Danıştay
10. Dairesinin 11/04/2005 günlü ve 2004/12712 E, 2005/1612 K sayılı kararı
ile de, eczaneler ile kamu kuram ve kuruluşları arasında özel hukuk
hükümleri çerçevesinde yapılan anlaşmaların uygulanmasından kaynaklanan
uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
kararına varılmıştır.
Yukarıdaki
açıklamalara göre taraflar arasındaki sağlık hizmeti alımını öngören
sözleşme ve eki ceza hükmünün uygulanmasından doğan davanın, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi…” gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Yargıtay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, özel sağlık hizmeti satın alınmasına dair sözleşme
hükümlerine aykırılık nedeniyle, davalı idare tarafından cezai şarta
ilişkin yapılan bildirimin iptali istemiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için
ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, "idarede
kanunilik" ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması
zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis
edilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle
idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare
hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.
Ancak, işin sözleşmeye bağlanmasından sonraki işlemlerin hangi hukuki rejime
tabi olacağının tespiti için, yapılan sözleşmenin konusu ile içerdiği hüküm
ve koşulların niteliğinin ayrıca incelenmesi gerekecektir.
İdari
sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve
kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin
ayrıcalıklı ve üstün hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme
hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine
gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk
alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
31.05.2006
tarih 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 2.
Maddesinde:
“ Bu Kanun; sosyal sigortalar
ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık
hizmeti sunucularını, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile
her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan
diğer kurum ve kuruluşları kapsar.” şeklindeki düzenleme ile “sağlık hizmet
sunucuları” nın 5510 sayılı Kanun kapsamında olduğu,
73. Maddesinde:
“ Bu
Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki
sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu
Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları
sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.
Kurum, sağlık hizmet sunucularının sözleşme başvurularının
değerlendirilmesinde, sonuçlandırılmasında ve uygulanmasında sağlık hizmeti
sunucuları arasında; sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın
aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi aşamasında ise genel sağlık
sigortalıları ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler arasında tarafsızlık,
hakkaniyet ve açıklık ilkelerine uymak ve bunun uygulandığının
izlenebileceği bir sistem kurmak ve tıbbî etik ve deontoloji
kurallarına uygunluğu aramak zorundadır.
Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti
sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir.
Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân
tahsis etmek zorundadır.
Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden sözleşmeli olduğu sağlık hizmetleri
için otelcilik hizmetleri ile öğretim üyesi tarafından sağlanan sağlık
hizmetleri dışında, herhangi bir fark ödemesi talep edemez. Otelcilik
hizmeti ile öğretim üyesi tarafından sağlanan sağlık hizmetleri için genel
sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden alınabilecek fark
ödemesi, 72 nci maddeye göre belirlenen tutarın iki
katını geçemez. Bu farkın alınabilmesi için, kişilerin fark ödemeyi
kabul ettiğinin yazılı olarak belgelenmesi zorunludur. Otelcilik hizmeti
ile öğretim üyesi tarafından sağlanan sağlık hizmetleri dışında veya
belirlenen tavanın üzerinde fark alınması halinde, sözleşmeli sağlık
hizmeti sunucularının sözleşmeleri bir yıl süreyle feshedilir.
Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan
sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık
hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık
sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir.
Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde genel sağlık
sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi
bir fark talep edemez.
70 inci maddedeki hükümlere uyulmak şartıyla, sözleşmesiz
sağlık hizmeti sunucularından sağlık hizmeti almayı tercih eden genel
sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere,
72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için
belirlenen bedellerin % 70'i fatura karşılığı ödenir. 70 inci madde
hükümlerine uymaksızın sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından sağlık
hizmeti almayı tercih eden genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilere, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti
sunucuları için belirlenen bedellerin % 50'si fatura karşılığı ödenir.
Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın alınan sağlık
hizmeti bedelinin bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarına göre Kurumca
ödenebilmesi için; Sağlık Bakanlığı veya ilgili kamu idareleri tarafından
ödenecek sağlık hizmetine ilişkin sağlık hizmeti sunucularına ruhsat veya
izin verme uygulamasının olması halinde ruhsat veya izin alınmış olması,
ayrıca Kurumca sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucusunun şartlarının
sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusunda aranan şartlara uygun olduğunun kabul
edilmesi şarttır.
Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya
müstahak olup olmadığını, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda
sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.
Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve
akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin
uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.” denilmek suretiyle sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin
ödenmesine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş,
Ayrıca aynı Kanunun 101. maddesinde
de:
“ Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş
mahkemelerinde görülür.” şeklindeki düzenleme ile de bu Kanundan doğan
uyuşmazlıkların çözüm yerinin adli yargı olduğu belirlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı ile davalı idare
arasında 12.01.2009 tarihinde, 1 yıl süreli Sosyal Güvenlik Kurumu Özel
Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti
Satın Alma Sözleşmesi düzenlendiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı,
İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü 24.01.2011 gün B.13.2.SGK.4.35.20.02/803
sayılı yazı ile sözleşme hükümlerine aykırı hareket edildiği gerekçesiyle
savunma istendiği, savunmanın ardından 23.08.2011 gün ve
B.13.2.SGK.4.35.20/16648452 sayılı yazı ile “… SGK Özel Sağlık Hizmeti
Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesinin 5.1.12 maddesine
aykırılıktan dolayı toplam 70.000,00TL cezai işlem uygulandığı, ayrıca
sözleşmenin 5.8 maddesine istinaden söz konusu fiiller nedeniyle Merkeze
yapılan yersiz ödemelerin yasal faiziyle tahsil edileceği bildirilmesinin
ardından da hem 70.000,00TL cezai işlem hem de Merkeze haksız olarak
ödendiği iddia edilen alacak tahsil edilmiştir. Davanın 23.08.2011 gün ve
B.13.2.SGK.4.35.20/16648452 sayılı cezai işlemin iptali istemiyle açıldığı
anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, “SOSYAL
GÜVENLİK KURUMU ÖZEL SAĞLIK HİZMETİ SUNUCULARINDAN SAĞLIK HİZMETİ SATIN
ALMA SÖZLEŞMESİ ” hükümleri incelendiğinde; sözleşmenin taraflarının Sosyal
Güvenlik Kurumu ve M. Özel Sağlık Hizmetleri ve Tıbbi Malzemeler Sanayi
Ticaret Limited Şirketi( Özel M. Tıp Merkezi) olduğu; konusunun, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından sağlık yardımları karşılanan ve bu sözleşmenin
(2) numaralı maddesinde belirtilen kişilere, “Branş Listesi”nde (EK 1)
yer alıp ruhsatında /faaliyet izin belgesinde bulunan tüm branşlarda veya
“Kısmi Branş Listesi” ( EK-5 ) de yer alıp ruhsatında / faaliyet izin
belgesinde bulunan tüm branşlarda vermeyi kabul ve taahhüt ettiği
hizmetlerle sınırlı olmak üzere, sağlık hizmeti sunucusu tarafından sağlık
hizmetlerinin sağlanmasının usul ve esasları ile karşılıklı hak ve
yükümlülüklerin belirlenmesidir olarak belirtildiği;
protokolün (2) numaralı maddesinde, protokole
göre hizmet alacak kişilerin sayıldığı; 3.maddede, genel idari hükümlerin
yer aldığı; 4. Maddede, ödeme şartları ve zamanı hususlarına, 5. Maddede
cezai şartlara ilişkin hususlarına;( dava konusunu oluşturan) 5.1.12
kısmında “Sağlık
hizmeti sunucusunun, kuruluş ve faaliyetiyle ilgili tabi oldukları mevzuat
hükümlerine uymadığının tespit edilmesi halinde 10.000,00.-TL (Onbin),”,
5.8 kısmında “Bu sözleşmenin (5.1) numaralı maddesinde belirtilen fiiller
nedeniyle Kurumca yapılan yersiz ödemeler, ödeme tarihinden itibaren
hesaplanacak yasal faizi ile birlikte tahsil edilir.”, protokolün 6.
Maddesinde sözleşmenin feshine ilişkin hükümler, 7. Maddesinde sözleşmeye
ilişkin usul ve esaslar, 8. Maddede yetkili mahkeme, 9. Maddede sözleşmenin
kapsamı, 10. Maddesinde, sözleşmenin 12.01.2009 tarihinden 31.12.2009
tarihine kadar geçerli olduğu, “Yürütme” başlıklı 11. maddesinde;
sözleşmenin yürütümü, (EK 4)’de belirtilen Kurum taşra teşkilatı tarafından
yapılır. Ancak; bu sözleşmenin (6) numaralı maddesindeki hükümler Genel
Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü tarafından yürütüleceği hususlarına yer
verildiği görülmüştür.
Davacı şirketin, mesleklerini icra edebilmeleri için
Kurum ile sözleşme imzalaması gibi bir zorunluluk bulunmadığı; ancak olayda
olduğu gibi, davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının
sigortalılarına sözleşmede belirtilen hükümler çerçevesinde sağlık hizmeti
sunmayı kendi rızaları ile kurumla karşılıklı sözleşme imzalayarak kabul
edebilecekleri de açıktır.
Sözleşmenin, taraflara karşılıklı olarak çeşitli hak ve
yükümlülükler getirdiği, tarafların serbest iradelerine dayandığı, ticari
nitelikli olduğu, Kamu Hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün bu sözleşmede
yerinin bulunmadığı; tarafların karşılıklı fesih yetkilerinin bulunduğu
gibi
hususlara yer verildiği görülmektedir.
Bu durum
karşısında, sözleşme kamu hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest
iradesi ile oluşmaktadır. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğer yetkilerinin
karşı taraftan fazla bulunması, bu sözleşmenin özel sözleşme niteliğini
etkilemediği gibi; kamu hizmetine ilişkin bulunsa da idarenin üstün
yetkilerle donatıldığı sonucunu doğurmamaktadır. Yapılan protokol, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından sağlık yardımları karşılanan kişilere özel
sağlık hizmeti sunucuları tarafından verilecek sağlık hizmetlerinin
koşullarını belirlediğine göre; taraflar
arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlığın anılan sözleşme
hükümleri ve özel hukuk kuralları uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan Yargıtay
Başsavcısının Başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının
İzmir 4. İdare Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ İzmir 4.İdare Mahkemesi’nin
07.11.2012 gün ve E:2011/2363 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
48-ESAS NO : 2013/1659
KARAR NO : 2013/1872
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Mülkiyeti davacılara ait taşınmazın MİA Projesi kapsamında yapılan imar
uygulamasının iptali talebiyle açılan davada, İdare Mahkemesince dava
konusu işlemin iptaline karar verildiğinden bahisle; taşınmazın idari
işlemden önceki haline aynen iadesiyle, taşınmazın yol olarak ayrılmış
kısmı ile bir başka parselle hisselendirilen kısmının davacılar adına
yeniden tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- F.S., 2- F.S., 3- F.S., 4- İ.G.
Vekili : Av. M.Ş.
Davalı : Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. N.I.K.
O L A Y :
Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara ili, Altındağ
ilçesi, 2. Bölge, 173 pafta 9279 ada 15 parsel sayılı taşınmazın maliki
iken, taşınmazın bulunduğu alanda merkezi iş alanı (MİA) projesi kapsamında
3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi ile imar uygulaması yapıldığını; bu
kapsamda, 979.66 m2’sinin 23140 ada 7 nolu parselle müvekkillerine
bırakıldığını, 357.34 m2’sinin 23132 ada 3 nolu parselle
şuyulandırıldığını, kalan 177.00 m2’sinin de yol genişletmesinde
kullanılmak üzere kamulaştırılacak alan olarak ayrıldığını; İmar Kanununun
18.maddesi uyarınca, parselasyon yapılmasına ilişkin 11.10.2001 günlü 2028
sayılı Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara
12. İdare Mahkemesinin E:2011/116, K:2011/83 sayı ile, parselasyon işlemiyle
imar planında yol olarak ayrılmış alan ile 23132 ada 3 nolu parselden
müvekkillerine pay verilmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle,
dava konusu işlemin iptaline karar verdiğini; bu kararın derecaattan
geçerek kesinleştiğini; Belediye Encümen kararı iptal olunduğuna göre
müvekkilleri adına, tapuda Altındağ 173 pafta 9279 ada 15 parselde kayıtlı
bulunan 1514 m2
alanlı taşınmazın aynen iadesiyle korunmasının gerektiğini; yaptıkları
girişimlerden sonuç alamadıklarını ifade ederek; Belediye encümeni
kararının iptali ile idari işlem oltadan kaldırılmış bulunduğundan,
müvekkilleri adına kayıtlı Altındağ 173 ada 9279 ada 15 parselde kayıtlı 1514 m2 alanlı taşınmazın
idari işlemden evvelki haline aynen iadesiyle, yol olarak ayrılmış 177.00 m2 ve 23132
ada 3 nolu parselle hisselendirilen 357.34 m2’lik kısımların müvekkilleri
adına yeniden tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili birinci cevap
dilekçesinde, davanın idari yargının görev alanına girdiğini öne sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 15.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.6.2013 gün ve
E:2012/427 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine, dilekçe, dava dosyası örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun
Arazi ve Arsa Düzenlemesi başlıklı 18.maddesinin birinci fıkrasında;
"İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri
malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleri
ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan
yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya
parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre
hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya
belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında
ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmüne yer
verildiği; anılan madde hükmünde, yapılan imar düzenlemesi sonucunda
"resen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyelerin yetkili
olduğu" öngörüldüğüne göre, idarenin "resen tescil yaptırmak"
şeklindeki bu yetkisini idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin
doğrudan sonucu olarak kullandığı, dolayısıyla tapuya tescilin idari
işlemlerin icrası niteliğinde olduğu; idari işlemlerin, idari makam ve
mercilerin idari faaliyet alanında idare hukuku çerçevesinde, tek taraflı
irade açıklamasıyla hukuk aleminde sonuç doğuran kesin ve yürütülmesi
zorunlu nitelikte tasarruflar olduğu; dava dilekçesinde belirtildiği üzere
davacılar tarafından Altındağ ilçesi 173 pafta 9279 ada 15 parselde kayıtlı
taşınmazlarının parselasyon işleminden evvelki haline aynen iadesi ile yol
olarak ayrılan 177.00m2 ve 23132 ada 3 nolu parselle hisselendirilen 357.34 m2 lik
kısımların adlarına yeniden tapuya tescil yapılmasının dayanağı olan imar
ve parselasyon planları, idarenin kamu hukukuna ve kamu gücüne dayanarak,
resen ve tek yanlı tesis ettiği idari işlemler olduğundan, bu işlemler
idare Hukuku kuralları çerçevesinde incelenerek ortadan kaldırılmadıkça
onlara dayanılarak yapılan tapudaki kaydın düzeltilmesi olanağının da
bulunmadığı; bu durumda, idari nitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu
anlaşılan uyuşmazlığın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, gecekondu
ve imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde İdari Yargı yerinde çözümlenmesinin
gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
mülkiyeti davacılara ait 9279 ada 15 parseldeki taşınmazın MİA Projesi
kapsamında yapılan imar uygulamasının iptali talebiyle açılan davada, İdare
Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinden bahisle; taşınmazın
idari işlemden önceki haline aynen iadesiyle, taşınmazın yol olarak ayrılmış
kısmı ile bir başka parselle hisselendirilen kısmının davacılar adına
yeniden tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Açılan
davaya ilişkin olarak Altındağ Belediye Başkanlığı vekili tarafından
dosyaya sunulan savunma dilekçesinde; mülkiyeti davacılara ait 9279 ada 15
parseldeki taşınmazın, MİA Projesi kapsamında yapılan imar uygulamasının
iptali talebiyle davacılar tarafından açılan davada, Ankara 12. İdare
Mahkemesinin 21.01.2011 tarih ve 2011/116 E. 2011/83 K. sayılı kararı ile
dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olduğu, kararın temyiz edilmiş
olduğu, halen temyiz aşamasında bulunduğu; sözkonusu dosya kapsamında
mevcut bilirkişi raporunda, imar düzenlemesinin mevzuata uygun olduğu ve
davacıların bu düzenlemeden doğan bir hak kayıplarının olmadığının tespit
edildiği; dava konusu taşınmazların, 81200 nolu Parselasyon Planı MİA
Projesi kapsamında kaldığı; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar
Daire Başkanlığının 30.09.2005 tarihli yazısı ile MİA 1. ve 2. Etaplarda
yeni plan yapılıncaya kadar bütün işlemlerin dondurulmasına karar verildiği;
karar uyarınca MİA Projesi kapsamında bulunan 81200 nolu Parselasyon Planı
ile ilgili olarak tüm uygulama çalışmalarının durdurulduğu; Ankara
Büyükşehir Belediye Meclisinin 15.07.2005 tarih ve 1964 sayılı kararı ile,
Altındağ- Yenimahalle ilçe sınırları içindeki Merkezi İş Alanı I. ve II.
Etaplardaki boşaltılan sanayi bölgesinin dönüşümüne hız vermek, bölgeyi
kentsel ölçekte yeni bir kimliğe kavuşturmak amacı ile, 5393 sayılı
Belediye Kanunun 73. maddesi uyarınca “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı”
ilan edildiğinden, tüm imar haklarının dondurulduğu ve yetkinin Büyükşehir
Belediyesinde toplandığı, Ankara Büyükşehir Belediyesince bölgede yeni bir
imar planı hazırlanmış olduğu belirtilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18.
maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri
malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri
ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan
yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya
parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre
hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya
belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında
ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Anılan madde uyarınca, yapılan imar
düzenlemesi sonucunda “...resen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler
yetkilidir...” denildiğine göre, idarenin “resen tescil işlemlerini
yaptırmak” şeklindeki bu yetkilerini idari nitelik taşıyan uygulama
işlemlerinin doğrudan sonucu olarak kullandığı; bir başka ifadeyle, tapuya
yapılan tescilin idari işlemlerin icrası niteliğinde olduğu açıktır.
Olayda,
mülkiyeti davacılara ait 9279 ada 15 parseldeki taşınmazın, 3194 sayılı
Kanunun 18.maddesi uyarınca, MİA Projesi kapsamında yapılan parselasyon
işlemine tabi tutulduğu; imar uygulamasının iptali talebiyle açılan davada,
İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinden
bahisle; taşınmazın, parselasyon işleminden önceki haline aynen iadesi ile,
yol olarak ayrılan 177.00m2 ve 23132 ada 3 nolu parselle hisselendirilen
357.34 m2’lik kısımların, adlarına yeniden tapuya tescilinin yapılmasını
talep ettikleri anlaşılmaktadır.
İdari
işlemler, idari makam ve mercilerin idari faaliyet alanında idare hukuku
çerçevesinde, tek taraflı irade açıklamasıyla hukuk aleminde sonuç doğuran
kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tasarruflardır.
Bu
durumda, parselasyon işleminin idare mahkemesince iptal edilmesiyle oluşan
sürece ilişkin olarak; davacıların taşınmazının adlarına yeniden tapuya
tescil yapılmasının dayanağı olan imar ve parselasyon planlarının, idarenin
kamu hukukuna ve kamu gücüne dayanarak, resen ve tek yanlı tesis ettiği
idari işlemler olduğu; bu işlemlerin ancak, idare Hukuku kuralları
çerçevesinde incelenerek ortadan kaldırılabileceği; bu işlemlere
dayanılarak yapılan tapudaki kaydın düzeltilmesi olanağının da bulunmadığı;
ayrıca, mevcut uyuşmazlığın, idare mahkemesi kararı üzerine doğduğu
gözetildiğinde; idari nitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu anlaşılan
uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve imar mevzuatı
hükümleri çerçevesinde İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı idare
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 15.Asliye Hukuk Mahkemesi
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Ankara 15.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.6.2013
gün ve E:2012/427 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
49-ESAS NO : 2013/1666
KARAR NO : 2013/1879
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2981 sayılı Yasa uyarınca tapu tahsis belgesi verilen davacı tarafından,
davalı Belediyeye başvurusuna rağmen tapusunun verilmemesi üzerine davalı
Belediyeye 1985 ve 1988 tarihleri arasında ödenen arazi bedelinin davalıdan
tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.G.
Vekili :
Av. Ö.Ö.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ç.E.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Bahçeleriçi Mahallesi Zafer
İlkokulu Altı, Dere Sokak, No:… adresinde bulunan 9097 Ada 11 Parsel
üzerinde kain gecekonduyu 05.09.1984 tarihinde dava dışı E.G. isimli
kişiden satın aldığını; sonrasında 2984 sayılı Yasa hükümlerinden
faydalanmak üzere davalıya başvurduğunu ve kendisine 02.08.1985 tarih ve
4389 sayılı tapu tahsis belgesinin verildiğini; bunun üzerine davacının,
davalı Belediye Başkanlığı’na 1985 tarihinden 1988 tarihine kadar toplam
112950,00 TL ödeme yaptığını; davacının daha sonra tapu tahsis belgesinin
tapuya tescili için yaptığı başvurunun, dava konusu taşınmada E.G.’ün
oturmaması nedeni ile reddedildiğini; bu kararın davacıya 13.02.2012
tarihinde tebliğ edildiğini; davacının davalıya yaptığı ödemlerin ise iade
edilmediğini belirterek; 1985 tarihinden 1988 tarihine kadar davalıya
yapılan toplam 112950.00 TL’nin dava tarihi itibari ile değerinin hesabı
ile şimdilik 10.000 TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi
ile adli yargıda dava açmıştır.
Davalı
Mamak Belediye Başkanlığı vekilince süresi içerisinde verilen cevap
dilekçesinde özetle, davada idari yargının görevli olduğu ileri sürülerek
görev itirazında bulunulmuştur.
Ankara
5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 16.05.2013 gün ve 2013/13 Esas sayılı kararı
ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı
Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
yolundaki dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İmar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa
halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu
işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru
esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemek amacıyla Yürürlüğe konulan
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanun ile Valilik veya Belediyelerce, yetki ve sorumluluk
alanlarında ıslah imar düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekondu
yapılmasının önlenmesi için temin edilecek arsaların ve muhafazası mümkün
görülen gecekonduların Yasa'da öngörülen usul ve esaslara göre hak
sahipliği belirlenen kişilere verilmesine olanak sağlandığını, anılan
Yasanın 3290 sayılı Yasa ile değişik 10'uncu maddesinin (a) bendinde tapu
tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan
sonra hak sahiplerine verileceği ve tapuya esas teşkil edeceğinin; aynı
kanunun 15. Maddesinin 2. Fıkrasında, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel
betonları dökülmüş gecekonduların kendi katı içinde tamamlanması için
ruhsat ve bitimi tevsikan da kullanma izin belgesi düzenleneceğinin
belirtildiğini; 2981 sayılı Yasa uyarınca yapılan tespit ve değerlendirme
sonucunda, öngörülen koşulların uygunluğu saptanan ilgililere arsa veya
hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescil ettirmek, koşulları
taşımayanların istemlerini ise reddetmek yetkisine sahip olan idarenin söz
konusu uygulama işlemlerinin de bu kapsamda kamu gücüne dayalı resen ve tek
yanlı nitelik taşıyan idari işlemler olduğunu; Anayasa’nın 125. Maddesinde
de idarenin kendi işlem ve eylemleri nedeni ile sebebiyet verdiği zararları
karşılamakla yükümlü olduğunun düzenlendiğini; söz konusu davanın 2577
sayılı Yasa’nın 2/1-b maddesinde düzenlenen dava türlerinden tam yargı
davası niteliğinde olduğunu belirterek; 2981 sayılı Yasadan kaynaklanan
uyuşmazlığa konu edinen davanın İdari Yargı'da görülmesinin gerektiğini
belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun'un 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalı Mamak Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine, Danıştay Başsavcısı’nca davalı Mamak Belediye
Başkanlığı bakımından 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşıldığından ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2981 sayılı Yasa’dan yararlanmak için başvuruda bulunması üzerine kendisine
tapu tahsis belgesi verilen davacı tarafından, davalı belediyeye
müracaatına rağmen tapunun verilmemesi üzerine davalı idareye 1985 ve 1988
tarihleri arasında ödenen arazi bedelinin şimdilik 10.000 TL’sinin
davalıdan tahsili ile davacıya verilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığa
konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte
bulunan 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak
Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanun, imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve
inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve
bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru
esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemek amacını taşımakta olup,
valilik veya belediyelerce yetki ve sorumluluk alanlarında ıslah imar
düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesi için
temin edilecek arsaların ve muhafazası mümkün görülen gecekonduların
Yasa’da öngörülen usul ve esaslara göre hak sahipliği belirlenen kişilere
verilmesine olanak sağlamıştır.
Nitekim,
anılan Yasa’nın “Tapu Verme” başlıklı 3290 sayılı Yasa ile değişik 10.
maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel
idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin
beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine “Tapu Tahsis Belgesi” verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan
sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.(Ek:
18/5/1987-3366/4 md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastro planları ile
belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan
tapuları verilebilir” denilmektedir.
Buna göre,
Yasa’da öngörülen usul ve koşullara uygunluğu saptananlara hak sahipliği
ölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsis edilmekte ve gerekli
düzenlemeler tamamlandıktan sonra da, yapılmış olan tahsis esas alınarak
idarece hak sahiplerine tapu verilmektedir.
2981 sayılı Yasa hükümlerine göre, idarenin hak sahiplerine
"tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendinde belirtildiği gibi
hak sahibi olmadıkları anlaşılanlara verilmiş olan "tapuları resen
iptal etmek" şeklindeki bu yetkilerini idari nitelik taşıyan uygulama
işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekilde
kurulan mülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışında ve özel bir kanun hükmü
gereğince idari tescile dayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idari
işlemin icrası niteliğinde olması karşısında, uyuşmazlığın sözü edilen uygulama
işlemlerinin dayanağı olan yasal düzenleme çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği
açıktır.
Davacı vekili dava dilekçesinde, 2981 sayılı yasa kapsamında
kendisine verilen tapu tahsis belgesinin gerekli koşulları taşımaması
nedeni ile tapuya işlenmemesi nedeni ile daha önce idareye 1985 ile 1988
tarihleri arasında ödediği bedelin şimdilik 10.000 TL’sinin tahsiline karar
verilmesi amacıyla dava açtığını belirtmiştir.
Bu duruma göre, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası,
gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine
değil, 2981
sayılı Yasa’da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı, hak sahipliğinin
tespiti ve geri alınmasının ve bu nedenle uğranılan zararın belirlenerek
ödenmesi ya ödenmesi talebinin reddine ilişkin işlemlerin idari usul ve
esaslar çerçevesinde yapıldığı göz önüne alındığında, uyuşmazlığa
konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte
bulunan 2981 sayılı Yasa’ya dayanılarak açılan tazminat davasının idari yargı yerinin görevine
girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nca yapılan
başvurunun kabulü ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı
Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.05.2013 gün ve 2013/13 Esas sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
50-ESAS NO : 2013/1668
KARAR NO : 2013/1881
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının 2981 sayılı Yasa kapsamında tapu tahsis belgesi bulunduğu ve bu
belgenin tanıdığı hak sahipliği nedeniyle taşınmazın adlarına tescili
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : H.E.
Vekili : Av. Ö.Ş.
Davalılar
: 1-H.İ., 2-Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.I.K.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde; Hazineye ait Ankara İli, Altındağ
İlçesi, Feridunçelik Mahallesi, 20158 ada, 3 parsel sayılı taşınmazın
171/1001 m2 hissesinin satın alınmasından sonra alanda yapılan parselasyon
işlemi ile davacıya 23999 ada, 1 sayılı parselde tahsis yapıldığı,
kendisinden alınan 20158 ada, 3 parsel sayılı taşınmazın 23964 ada, 5
sayılı parsel haline gelerek davalılardan H.İ.’e tahsis edildiğini iddia
edilerek, eski 20158 ada, 3 parsel sayılı, yeni 23964 ada, 5 sayılı parsel
taşınmazın H.İ. adına olan tapusunun iptal edilerek, davacı adına tesciline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, birinci savunma dilekçesinde; İşbu
dava her ne kadar iptal ve tescil talebiyle açılmış olsa da, aslında idare
mahkemelerinde davacının hissesinin zeminde kaydırılmasına ilişkin idari
işlemin iptali talebiyle idari dava açılması gerektiğini ileri sürerek, görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 24. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.6.2013 gün ve E:
2011/299 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun
Arazi ve Arsa Düzenlemesi başlıklı18.maddesinin birinci fıkrasında;"
İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri
veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleri ile, yol
fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle
birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere
ayırmaya müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak
sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler
yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise
yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." Hükmüne yer
verildiği, anılan madde hükmünde, yapılan imar düzenlemesi sonucunda
"resen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyelerin yetkili
olduğu" öngörüldüğüne göre, idarenin "resen tescil
yaptırmak" şeklindeki bu yetkisini idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin
doğrudan sonucu olarak kullandığı, dolayısıyla tapuya tescilin idari
işlemlerin icrası niteliğinde olduğunun açık olduğu, idari işlemlerin,
idari makam ve mercilerin idari faaliyet alanında idare hukuku
çerçevesinde, tek taraflı irade açıklamasıyla hukuk aleminde sonuç doğuran
kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tasarruflar olduğu, dava
dilekçesinde belirtildiği üzere davacı adına olan tapunun iptal edilerek 3.
şahıs adına tahsis yapılmasının, dolayısıyla 3. şahıs adına olan tapunun
iptal edilerek davacı adına tahsis yapılmasının dayanağı imar ve
parselasyon planları, idarenin kamu hukukuna ve kamu gücüne dayanarak,
resen ve tek yanlı tesis ettiği idari işlemler olduğundan, bu işlemler
İdare Hukuku kuralları çerçevesinde incelenerek ortadan kaldırılmadıkça
onlara dayanılarak yapılan tapudaki kaydın düzeltilmesi olanağı da
bulunmadığı, bu durumda, idari nitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu
anlaşılan uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, gecekondu
ve imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde İdari Yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği nedeniyle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının, Ankara İli, Altındağ İlçesi,
Feridunçelik Mahallesi, 20158 ada, 3 no’lu parselde (23964 ada, 5 parsel)
kain 1001 m2
arsanın 171 m2’lik kısmının tapusunun iptali ile davacı adına tescili
istemiyle açılmıştır.
2981 sayılı Kanunun 8. maddesinde, imar mevzuatına
aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinin yapılacağı, bu
tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş
olmak kaydı ile Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar
Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına
Kanunun 14. maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,
kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak
kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat
ve eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu belirtilmiş; 10'uncu
maddesinin (a) bendinde, " Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye,
il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa
veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci
madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin
beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi"
verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları
yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. Ancak
islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu
tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. "
denilmiş; aynı maddenin (b) bendinde ise, hak sahibi olmadığı halde tapu
verilen kişilerin tapularının resen iptal edileceği öngörülmüş; anılan
Yasanın 13'üncü maddesinde, tapu tahsis belgesi verilen gecekondular
nedeniyle hak sahibi olanlara arsa ve hisse tahsis edilmesine ilişkin
kurallara yer verilmiştir.
Bu hükümlerle, 2981 sayılı Yasa kapsamında yer alan
taşınmazlarda bulunan gecekonduların nasıl tespit edileceği, tespit
sonrasında ne tür işlemler yapılacağı açıklanmış; hak sahiplerince alınan
tapu tahsis belgesinin sonradan tapuya dönüştürüleceği öngörülmüş; Yasa
hükmünde ifade edilen, "tapu vermek" şeklindeki bu yetki idari
nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak
kullanılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; Eski 20158 ada 3 parsel, yeni
23964 ada, 4 ve 5 parsele şüyulandırıldığı, bu parselin Maliye Hazinesi
adına tescilli iken öncelikle 2981 sayılı yasa hükümleri uyarınca üzerinde
gecekondusu bulunan vatandaşlara ve aynı parseldeki diğer hissedarlara
tahsisi gerekirken bu parseldeki hissedarlara sorulmadan, bilgi verilmeden,
ön alım hakları ihlal edilerek Bayındırlık ve İskan Bakanlığı personeline
uygun fiyatlar ve ödeme palanları ile tahsis edildiği, bu parseldeki
gecekondu sahipleri mağdur ve tapusuz konumuna düşeceğinden satış yapılan
Bayındırlık Bakanlığı personelinin hisselerinin bölgedeki yapılaşmayı hızlandırmak
maksadıyla topluca 23999 ada, 1 parselde toplandığı, bu parsellere de
gecekondu ve diğer hak sahiplerine tahsis edilmek üzere Altındağ Belediyesi
hissesi getirildiği, davacı vekilinin davasını, müvekkilinin 2981 sayılı
gecekondu mevzuatı kapsamında tapu tahsis belgesi bulunduğu ve bu belgenin
tanıdığı hak sahipliği nedeniyle taşınmazın adlarına tescilinin yapılması
gerektiği istemiyle açtığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının taşınmaz üzerindeki temel iddiası,
gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine
değil, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak
sahipliğinin tespiti, geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde
belirlendiği göz önüne alındığında, 2981 sayılı Yasadan kaynaklanan
uyuşmazlığı konu edinen davanın, davacının 2981 sayılı Yasa kapsamında tapu
tahsis belgesi bulunduğu ve bu belgenin tanıdığı hak sahipliği nedeniyle
taşınmazın adlarına tescili istemiyle açılan kısmının İdari Yargı'da
görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı'nca
yapılan başvurunun kabulü ile davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine ilişkin Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin
görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 24.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.6.2013 gün ve E: 2011/299 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
51-ESAS NO : 2013/1674
KARAR NO : 2013/1887
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Belediyece
yapılan imar uygulaması nedeniyle taşınmazı bir başka taşınmazla
değiştirilen davacının, bu nedenle uğradığını öne sürdüğü değer kaybının
tazmini istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : B.Ö.
Vekilleri : Av. C.A.D. & Av. S.D.
Davalı
: Sancaktepe Belediye
Başkanlığı
Vekili
: Av. M.S.
O L A Y
:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, İstanbul İli,
Sancaktepe İlçesi, 6900 ada, 4 parsel sayılı taşınmaza 03.03.1998 yılında
davalı belediye tarafından imar uygulaması yapıldığını, fakat 28.10.1999
yılında yeniden işlem yapılarak, yol kenarında ve değerli bir yerde olan 258,78 m2 lik
davacıya ait olan taşınmazın, değeri oldukça düşük ve yolun arkasında olan
6931 ada, 5 parsel sayılı 312,55
m2 lik taşınmaz ile değiştirildiğini, taşınmazların
arasındaki 53,77 m2
lik fark için ise 24.196,50 TL nin davacıdan tahsil edildiğini, bu yapılan
işlem sonrasında davacının zarara uğradığını, ayrıca davacı adına kayıtlı
11 pafta, 1069 parseldeki taşınmazın imar uygulamasına tabi tutulduğunu ve 264,32 m2 DOP
kesintisi yapıldığını, DOP kesildikten sonra 390,97 m2 bedele
dönüştürüldüğünü, 390,97
m2 bedele dönüştürülen kısmın dava tarihi itibariyle
m2 bedelinin, emsal taşınmazlar da göz önüne alındığında 1.500,00 TL
olduğunu belirterek, davalının bedele dönüştürdüğü dava konusu taşınmazın
bedeli olarak şimdilik 1.000,00 TL nin faizi ile birlikte tahsiline, davacı
adına kayıtlı olan 6900 ada, 4 parsel sayılı 258,78 m2 lik
taşınmazın 6931 ada, 5 parsel sayılı 312,55 m2 lik taşınmaz
ile yer değiştirmesinden kaynaklandığı belirtilen değer kaybı zararına
ilişkin olarak 1.000,00 TL.nin faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ümraniye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.03.2012 gün ve E:2012/228,
K:2012/125 sayılı kararı ile özetle “Dava,
bir parsel yönünden imar uygulaması esnasında bedelle çevrilen hisseye
takdir edilen şuyulandırma bedelinin artırılması davası, diğer parsel
yönünden ise, imar uygulaması sonunda verilen yer ile uygulamaya giren
parsel arasındaki nefaset farkı sebebiyle zararın tazmini davasıdır.
3194
Sayılı Yasanın 17/son ve 2981 Sayılı Yasanın 10/c maddelerinde, bu tür
davalarda 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununun uygulanacağı bildirilmiştir.
Kamulaştırma Kanununun 37. maddesinde ise yetkili mahkeme düzenlenmiş olup,
bu mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Buradaki yetki kesin
yetki niteliğinde olup, kamu düzeni gereği re’sen nazara alınır. Bu
sebeple, mahkememiz yetkili olmayıp, Sancaktepe’nin bağlı olduğu, Kartal
Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
HMK
114.maddede yazılı dava şartlarından biri de 114/ç gereği yetkini kesin
olduğu hallerde mahkemenin yetkili olmasıdır. HMK 115. madde gereği, dava
şartları davanın her aşamasında re'sen incelenerek karara bağlanır.’’ demek suretiyle davanın yetki yönünden reddine karar
vermiş ve dava dilekçesi İstanbul Anadolu 14. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2012/712 sırasına kaydedilmiştir.
Davalı
Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekili İstanbul Anadolu 14. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2012/712 sayılı dosyasında, dava dilekçesinin tebliğinden
sonra, süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev
itirazında bulunmuştur.
İstanbul Anadolu 14. Asliye Hukuk Mahkemesi; 10.07.2013 gün ve E:2012/712 sayı ile, davalı
Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Sancaktepe Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; “İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, Samandra Mahallesi, eski 11
pafta, 1069 sayılı kadastral parselin bulunduğu alanda 03.03.1998 günlü,
98/162 sayılı belediye encümeni kararı ile 2981 sayılı Yasa'nın 10/c
maddesi uyarınca parselasyon işlemi yapıldığı, düzenleme ortaklık payı
kesildikten sonra davacının hissesine karşılık 6949 ada, 3 sayılı, 6960
ada, 8 sayılı, 6900 ada, 4 sayılı, 6901 ada, 26 sayılı, 6942 ada, 7 sayılı
ve 6943 ada, 4 sayılı parsellerde tahsis yapıldığı, davacının karşılığında
tahsis yapılmayan 390,97
m2'lik hissesinin ise bedele dönüştürüldüğü, izleyen
süreçte 28.10.1999 günlü, 99/487 sayılı belediye encümeni kararıyla 6931
ada, 5 sayılı parsel ile 6900 ada, 4 sayılı parselde tashih uygulaması
yapılarak ilk parselasyon sonucu davacıya tahsis edilmiş bulunan 6900 ada,
4 sayılı parseldeki 258,78
m2'lik hisse yerine davacıya 6931 ada, 5 sayılı
parselde 53,77 m2
fazla hisse verilmek suretiyle 312,55 m2 yer tahsis edildiği, anılan işlem
sonrasında 03.03.1998 günlü, 98/162 sayılı belediye encümeni kararı ile
yapılan parselasyon işlemi sırasında davacının bedele dönüştürülen 390,97 m2 hissesi
nedeniyle takdir edilen bedelin artırılması ve 28.10.1999 günlü, 99/487
sayılı belediye encümeni kararıyla yapılan tashih işlemi sonrasında verilen
6931 ada, 5 sayılı parselin önceden verilmiş bulunan 6900 ada, 4 sayılı
parsele göre daha düşük,
Davanın
ikinci kısmına gelince;dava dilekçesine göre eski 11 pafta 1069 sayılı
kadastral parselin bulunduğu alanda 03.03.1998 günlü, 98/162 sayılı
belediye encümeni kararı ile 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesi uyarınca yapılan
parselasyon işlemiyle davacıya verilen 6900 ada, 4 sayılı parselin
28.10.1999 günlü, 99/487 sayılı belediye encümeni kararıyla yapılan tashih
işlemi ile davacıdan alınması ve yerine 6931 ada, 5 sayılı parselde hisse
verilmesi nedeniyle tashih işlemi sonrasında verilen 6931 ada, 5 sayılı
parselin önceki işlemle verilmiş bulunan 6900 ada, 4 sayılı parsele göre
daha düşük değerde olduğu iddiasıyla aradaki değer kaybı zararı
karşılığının tazminat olarak idarece ödenmesine karar verilmesi
istenilmektedir.
2981
sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon işlemleri, tashih işlemleri, imar
planı ve değişiklikleri kamu gücüne dayalı olarak tek yanlı ve re'sen tesis
edilen idari işlemler niteliğindedir.
İdari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan yasa
hükümlerinin gereğidir.
Dolayısıyla,
tashih işlemi sonrasında verilen parselin ilk parselasyon işlemi ile
verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu iddiasıyla aradaki değer
farkı karşılığı zararın tazminat olarak idarece ödenmesine karar verilmesi
isteminden kaynaklanan ve 2981 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan işlemler nedeniyle oluşan zararın tazminine
ilişkin olan uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem
ve işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam
yargı davaları" kapsamına girdiğinde kuşku bulunmadığından, davanın bu
kısmının İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın davacının kadastral
parselde bedele dönüştürülen 390,97 m² hissesi nedeniyle takdir edilen
bedelin artırılması istemiyle açılan kısmı yönünden görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolundaki istemin reddine, tashih işlemi sonrasında verilen
parselin ilk parselasyon işlemi ile verilen parsele göre daha düşük değerde
olduğu iddiasıyla aradaki değer kaybının idarece ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılan kısmı yönünden ise 2247 sayılı
Yasa'nın 10. maddesine göre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine”
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Sancaktepe Belediye
Başkanlığı açısından, davanın, tashih işlemi sonrasında verilen parselin
ilk parselasyon işlemi ile verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu
iddiasıyla aradaki değer kaybının idarece ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılan kısmı yönünden 2247
sayılı Yasa’nın 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, Samandra Mahallesi, 11 pafta,1069 sayılı
kadastral parselin bulunduğu alanda 2981 sayılı Kanun uyarınca yapılan
parselasyon işlemi sırasında düzenleme ortaklık payı alındıktan sonra
tahsis edilmesi gereken hissenin bir kısmının bedele dönüştürülmesi üzerine
anılan hisse nedeniyle idarece takdir edilen bedelin artırılması ve alanda
yapılan ikinci uygulama sırasında verilen,6931 ada, 5 parsel sayılı
taşınmazın değerinin kendisinden alınan 6900 ada,4 parsel sayılı taşınmazın
değerinden daha düşük olduğu iddiasıyla aradaki değer farkının ödenmesine
karar verilmesi istemleriyle açılmış olup, Danıştay Başsavcılığı’nca davanın,tashih işlemi sonrasında verilen parselin
ilk parselasyon işlemi ile verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu
iddiasıyla aradaki değer kaybının idarece ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılan kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına karar
verilmiştir.
2981
sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında
Kanunun 3290 sayılı Kanun ile değişik 10. maddesinin (c) bendinde, “ İmar
mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel
parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek
büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri
birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki
yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara
yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapı
olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre vermeye,bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil
işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa
göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine
kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye
veya valilikler resen yetkilidir ” hükmü yer almıştır.
Öte
yandan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1. maddesinde; Kanunun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve
özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet
ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri,
kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının
idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını,
idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve
yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini
düzenleyeceği; özel kanunlarına dayanılarak gerçek ve özel hukuk
tüzelkişileri adına yapılacak kamulaştırmalarda da, bu Kanun hükümlerinin
uygulanacağı, belirtilmiş;
Kanunun “Dava Hakkı”
başlıklı 14. maddesinde ise; “ Kamulaştırmaya
konu taşınmaz malın maliki tarafından 10 uncu madde gereğince mahkemece
yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat
yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren
otuz gün içinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal ve maddi
hatalara karşı da adli yargıda düzeltim davası açılabilir.
İdari
yargıda açılan davalar öncelikle görülür.
İştirak
halinde veya müşterek mülkiyette, paydaşların tek başına dava hakları
vardır.
İdare,
kamulaştırma belgelerinin mahkemeye verildiği günden itibaren otuz gün
içinde maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltim davası açabilir.
İdare
tarafından, bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan malike ve zilyede karşı
açılan davaların görülmesi sırasında, taşınmaz malın gerçek malikinin başka
bir şahıs olduğu anlaşıldığı takdirde, davaya bu gerçek malik, tapu
malikinin daha önce öldüğü sabit olursa mirasçıları da dahil edilmek
suretiyle devam olunur.
Açılan
davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez. ” denilmiş, böylelikle
kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda; takdir olunan bedel ile maddi
hatalara karşı ise adli yargıda dava açılacağına işaret edilmek suretiyle,
görev konusu açık bir şekilde düzenlenmiştir.
Görülmekte olan davada olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasına konu olan kısım, tashih işlemi sonrasında verilen parselin
ilk parselasyon işlemi ile verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu iddiasıyla
aradaki değer kaybının idarece ödenmesine karar verilmesine ilişkin olup,
2981 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon işlemleri,tashih işlemleri,
imar planı ve değişiklikleri ise kamu gücüne dayalı olarak tek yanlı ve
re'sen tesis edilen idari işlemler niteliğindedir.
İdari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri ise anılan
yasa hükümlerinin gereğidir.
Belirtilen
yasal düzenlemeler neticesinde,tashih işlemi sonrasında verilen parselin
ilk parselasyon işlemi ile verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu
iddiasıyla aradaki değer farkı karşılığı zararın tazminat olarak idarece ödenmesine
karar verilmesi isteminden kaynaklanan ve 2981 sayılı Kanun uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan işlemler nedeniyle oluşan
zararın tazminine ilişkin olan uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamına girdiğinde kuşku
bulunmadığından, davanın bu kısmının İdari Yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın davanın,
tashih işlemi sonrasında verilen parselin ilk parselasyon işlemi ile
verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu iddiasıyla aradaki değer
kaybının idarece ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan kısmı yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı Sancaktepe Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının İstanbul Anadolu 14. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, tashih işlemi sonrasında verilen parselin ilk parselasyon
işlemi ile verilen parsele göre daha düşük değerde olduğu iddiasıyla
aradaki değer kaybının idarece ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan
kısmı yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Sancaktepe Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN İstanbul Anadolu 14.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.07.2013 gün, E:2012/712 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
52-ESAS NO : 2013/1678
KARAR NO : 2013/1891
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Ü.E.
Vekili :
Av. M.E.A. & Av. C.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Ankara ili, Yenimahalle İlçesi, İvedik Mahallesi,
44675 ada, 38 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğu, taşınmazın
imar planında “Kentsel Rekreasyon Alanı” olarak ayrıldığını belirterek,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesi ve ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.05.2013 gün ve
E:2013/21 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları
bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.
maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında
Kentsel Rekreasyon Alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Kentsel Rekreasyon Alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.05.2013 gün ve E:2013/21 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
53-ESAS NO : 2013/1679
KARAR NO : 2013/1892
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı :
A.K.
Vekili :
Av. B.K.
Davalı : Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.E.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Ankara İli, Mamak İlçesi, 38878 ada, 22
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğu, taşınmazın imar planında
“Park ve Rekreasyon Alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında, görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.06.2013 gün ve E:2013/22
sayı ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Mamak Belediye Başkanlığı
açısından, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
Park ve Rekreasyon Alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında Park ve Rekreasyon Alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında
“spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı
tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.06.2013 gün ve E:2013/22 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
54-ESAS NO : 2013/1680
KARAR NO : 2013/1893
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
kullanımında olan tapusuz taşınmazın, davalı belediyece bedel takdiri
yapılmadan yıkıldığı ve davacının bu şekilde mağdur edildiği iddiasıyla,
dava konusu taşınmazın davacı adına tapuya kayıt ve tescilinin yapılması
veya bu hususta belediyece davacının hak sahipliğinin tesisine karar
verilmesi istemiyle açılmış olan davada, davanın, davacının hak
sahipliğinin tesisi istemine ilişkin kısmı yönünden çözümünün 2981 sayılı
Kanun hükümleri uyarınca İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.E.
O L A Y :
Davacı dava dilekçesinde, Ankara ili, Mamak ilçesi, Esentepe Harman
Mahallesi 4. Cadde 73. Sokak 50 Nolu yeni adresiyle Harman Mahallesi
A.A.Caddesi No:193’teki gecekonduyu 29.08.1990 tarihi itibariyle tapusuz
olması nedeniyle zilyet yoluyla devir aldığını, dava konusu taşınmazın 20
yılı aşkın süredir kendi tasarrufunda bulunduğunu, kendisine vergi
dairesince satılan bu taşınmazın takriben bir yılı aşkın süre önce davalı
belediyece hiçbir bedel takdiri yapılmadan yıkıldığını ve kendisinin bu
şekilde mağdur edildiğini belirterek, dava konusu taşınmazın kendi adına
tapuya kayıt ve tescilinin yapılması veya bu hususta belediyece başlatılan
kentsel dönüşüm projesinin dikkate alınarak hak sahipliğinin tesisine karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 13.03.2013 gün ve E:2012/459 sayı ile, davalı
Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolundaki süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyası Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; “…2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı
8. maddesinde tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel
betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine
ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya
arazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden
önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya
evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile
imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu hükme
bağlanmıştır. Aynı Yasanın 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre,
hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış
yapıların, 12. madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt
maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu
tahsisin yapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek
ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği; tapu tahsis
belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak
sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceği; aynı Yasanın 13.
Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; hazine, belediye, il özel idarelerine
ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca
mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde ıslah imar planları ile
meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal
ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere
uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edileceği; gecekondusu muhafaza
edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya
önleme bölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynı maddenin 2.
fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak
sahibi sıfatı taşıyanlara, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya
yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planı içinde meydana gelen boş imar
parsellerinin müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göre verileceği
hükme bağlanmış; 14. maddesinde ise bu kanun hükümlerinden yararlanamayacak
olan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Olayda,
davalı idarece, park alanında kalan uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde yer
alan gecekondunun uzlaşma tutanağı uyarınca davacı tarafından yıkıldığı,
sözkonusu gecekondu nedeniyle davacı veya gecekonduyu yapan kişi tarafından
2981 sayılı Yasa hükümlerinden yararlanmak amacıyla herhangi bir başvuruda
bulunulmadığı gibi bölgenin kentsel dönüşüm projesi içerisinde de yer almadığının
öne sürüldüğü, davacı tarafından ise, gecekondunun davalı idarece herhangi
bir bedel ödenmeksizin yıkıldığı belirtilerek gecekondu nedeniyle hak
sahibi olduğuna karar verilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu
durumda, her ne kadar, davacı tarafından, davalı idarece tesis edilmiş
herhangi bir idari işlemin iptali istenilmemiş ve gecekondusu kentsel
dönüşüm projesi kapsamında kalmamakta ise de,davacının, dava açmaktaki asıl
amacı gecekondusu nedeniyle hak sahibi olduğunun saptanması suretiyle, davalı
idarece kendisine yer tahsis edilmesinin sağlanması olduğundan,
uyuşmazlığın bu bölümünün çözümü 2981 sayılı Yasa'nın yukarıda yer verilen
hükümleri uyarınca davacının korunması gereken bir hakkının bulunup
bulunmadığının ve davalı idarece Yasa ile öngörülen yükümlülüklerin yerine
getirilip getirilmediğinin tespitine bağlı olup, anılan yasanın
uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, davanın kentsel dönüşüm projesi dikkate alınarak hak
sahipliğinin tesisi istemine ilişkin kısmı yönünden 2247 sayılı Kanun’un
10’uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine’’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Mamak Belediye Başkanlığı açısından,
davanın, kentsel dönüşüm projesinin dikkate alınarak hak sahipliğinin
tesisi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Ankara ili, Mamak ilçesi, Esentepe Harman Mahallesi 4. Cadde 73. Sokak 50
Nolu yeni adresiyle Harman Mahallesi A.A.Caddesi No:193’teki davacının
kullanımında olan tapusuz taşınmazın, davalı belediyece bedel takdiri
yapılmadan yıkıldığı ve davacının bu şekilde mağdur edildiği belirtilerek,
dava konusu taşınmazın davacı adına tapuya kayıt ve tescilinin yapılması
veya bu hususta belediyece başlatılan kentsel dönüşüm projesinin dikkate
alınarak hak sahipliğinin tesisine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Mamak Belediye Başkanlığı Belediye
Encümeni’nin 27.07.2010 gün, 1012 sayılı kararı ile davaya konu taşınmazın
da yer aldığı Harman Mahallesi 37187 ada içerisinde bulunan Park Alanı
üzerindeki yapı ve tesislerin enkazlarının 4659 sayılı Kanun ile değişiklik
yapılan 2942 sayılı Kanun’un ilgili maddelerince kamulaştırılmasına ve
uzlaşma komisyonunca belirlenen bedellerin yapı ve tesis sahiplerine
ödenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Mamak
Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nce tanzim edilmiş olan,
dosya kapsamındaki Belediye Uzlaşma Komisyonu Tutanağında yapılan
incelemede, Belediye Encümeni’nin 27.07.2010 gün ve 1012 sayılı kararı ile
kamulaştırılmasına karar verilen davaya konu taşınmazın yapı, tesis, ağaç
ve müştemilat maliki olan davacının, söz konusu tesis, ağaç ve müştemilatı
09.11.2010 günü Mamak Belediyesine bedelsiz olarak satmayı taahhüt ettiği
anlaşılmıştır.
Mamak
Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nün 08.10.2012 günlü
yazısında, davacıya ait olan gecekondunun 37187 ada üzerinde bulunan park
alanında kaldığı, davacının 2981 sayılı Kanun’a müracaatının bulunmadığı,
Mamak Belediye Encümeni’nin 27.07.2010 gün ve 1012 sayılı kararı ile 37187
ada içerisinde olup, park alanında kalan gecekonduların kamulaştırmasına
karar verildiği, gecekondu sahibi olan davacı ile Mamak Belediyesi Uzlaşma
Komisyonu arasında 09.11.2010 tarihinde gecekondunun bedelsiz olarak davacı
tarafından yıkılacağına dair bedelsiz uzlaşma tutanağı imzalandığı, ayrıca
davaya konu taşınmazın Kentsel Dönüşüm Projesi içerisinde yer almadığı
hususları belirtilmiştir.
2981
sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8. maddesinde
tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş
olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar
Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanun’un
14.maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen
işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp
sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve
eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı Yasanın
10. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre, hazine, belediye, il özel
idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapıların, 12. madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapu
sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis
Belgesi" verileceği; tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya
kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas
teşkil edeceği; aynı Yasanın 13. Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; hazine,
belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya
araziler üzerinde ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri
içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak
ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis
edileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede
veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinden başka bir arsa veya
hisse verileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde
korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, bir
gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah
imar planı içinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli
veya kat mülkiyeti esasına göre verileceği hükme bağlanmış; 14. maddesinde
ise bu kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarak
düzenlenmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ‘’ Satın
Alma Usulü ‘’ başlıklı 8.maddesinde; ‘’İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlı olan taşınmaz
mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle
uygulamaları esastır.
Kamulaştırma kararının alınmasından sonra kamulaştırmayı
yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre ve konuyla
ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde
Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarından
alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın tahmini bedelini tespit
etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya
birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.
Ayrıca idare, tahmin edilen bedel üzerinden pazarlıkla satın
alma ve trampa işlemlerini yürütmek ve sonuçlandırmak üzere kendi bünyesi
içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla uzlaşma
komisyonunu görevlendirir.
İdare, kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahmini bedeli
belirtmeksizin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz mal, kaynak veya
bunların üzerindeki irtifak haklarının bedelinin peşin veya bu Kanunun 3
üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılıyor ise, bu fıkradaki usullere
göre taksitle ödenmesi suretiyle ve pazarlıkla satın almak veya idareye ait
bir başka taşınmaz malla trampa yoluyla devralmak istediğini resmi
taahhütlü bir yazıyla malike bildirir.
Malik veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı
pazarlıkla ve anlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye
başvurulması halinde; komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri
yapılır, tespit edilen tahmini değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada
anlaşmaya varılması halinde, yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak
düzenlenir ve anlaşma konusu taşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları
ile kamulaştırma bedelini içeren tutanak malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon
üyeleri tarafından imzalanır.
İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç
kırkbeş gün içinde, tutanakta belirtilen bedel ödenmeye hazır hale
getirilerek, bu durum malike veya yetkili temsilcisine yazıyla bildirilerek
tapuda belirtilen günde idare adına tapuda ferağ vermesi istenilir. Malik
veya yetkili temsilcisi tarafından idare adına tapuda ferağ verilmesi halinde,
kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir.
Bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz
mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış
sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz
davaları açılamaz.
Anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi halinde bu Kanunun 10
uncu maddesine göre işlem yapılır.’’ hükmü yer almaktadır.
Olayda,
Mamak Belediye Encümeninin 27.07.2010 günlü, 1012 sayılı kararıyla Harman
Mahallesi sınırlan içerisinde kalan 37187 adada bulunan park alanı
üzerindeki yapı ve tesislerin enkazlarının kamulaştırılması ve uzlaşma
komisyonunca belirlenen bedellerin yapı ve tesis sahiplerine ödenmesine
karar verilmesi üzerine, park alanında kalan taşınmaz için davacı ile
belediye uzlaşma komisyonu arasında düzenlenen 09.11.2010 günlü tutanakla
davacıya ait yapı, tesis, ağaç ve müştemilatın bedelsiz olarak belediyeye
devredilmesinin 2942 sayılı Kanunun 8. Maddesi gereğince kabul ve taahhüt
edildiği, daha sonra gecekondunun davacı tarafından yıkıldığı, söz konusu
gecekondu nedeniyle davacı tarafından 2981 sayılı Kanun hükümlerinden
yararlanmak için herhangi bir başvuruda bulunulmadığı gibi bölgenin kentsel
dönüşüm projesi kapsamında da yer almadığı anlaşılmış olup, davacı
tarafından ise gecekondunun davalı idarece herhangi bir bedel ödenmeden
yıkıldığı belirtilerek, gecekondu nedeniyle hak sahibi olduğuna karar
verilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, her ne kadar, davacı tarafından, davalı idarece tesis edilmiş
herhangi bir idari işlemin iptali istenilmemiş ve davacının gecekondusu
kentsel dönüşüm projesi kapsamında kalmamakta ise de, davacının talebi gecekondusu
nedeniyle hak sahibi olduğunun saptanması suretiyle, davalı idarece
kendisine yer tahsis edilmesinin sağlanması olduğundan, uyuşmazlığın bu
bölümünün çözümü 2981 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davacının korunması
gereken bir hakkının bulunup bulunmadığının ve davalı idarece Kanun ile
öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin tespitine bağlı
olup, anılan kanunun uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b)
bendinde yer alan yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın kentsel dönüşüm projesi dikkate
alınarak hak sahipliğinin tesisi istemine ilişkin kısmı yönünden,
başvurusunun kabulü ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının, Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın
kentsel dönüşüm projesi dikkate alınarak hak sahipliğinin tesisi istemine
ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 13.03.2013 gün ve E:2012/459 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
55-ESAS NO : 2013/1681
KARAR NO : 2013/1894
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Taşınmazın
imar planında İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğince İSKİ tarafından
belirlenen Dere Mutlak Koruma (Park) alanında bırakıldığından bahisle
açılan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- L.K., 2- A.K.(K.), 3- H.G.K.
Vekili : Av. Ö.Ş.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F.E. & Av. H.E.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Büyükçekmece İlçesi, Ahmediye, 593 parselin ifrazıyla oluşan 1089
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın dere mutlak
koruma alanında kalmış olduğunu, mutlak koruma alanında kalan taşınmazın
tamamının davalı idare denetimi altına girdiğinden taşınmaz üzerindeki
tasarruf haklarının kullanılamayacak şekilde kısıtlandığını belirterek,
taşınmazın davacılar adına kayıtlı olan payının tapu kaydının iptali ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin faizi
ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı İSKİ Genel Müdürlüğü
vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Büyükçekmece 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi; 30.07.2013 gün ve E:2013/115 sayı ile, davalı İSKİ Genel
Müdürlüğü vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; “…3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizlikleri
de, idari eylem niteliği taşımaktadır.
Dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında Büyükçekmece Göl Havzası
kısmen kısa mesafeli koruma alanında, kısmen Dere mutlak koruma alanında
kalan taşınmazın bedelinin ödenmesine ve taşınmazın tapu kaydının davalı
idare adına tesciline hükmedilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
Bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662, K:2010/651 sayılı kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği uyarınca imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşılmıştır.
Dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku yoktur. Ancak bu sonuç ya da
sonuçlar, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında
taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklanmaktadır.
İdari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan yasa
hükümlerinin gereğidir.
Bu
bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve
eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmamaktadır.
Dolayısıyla,
davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin l'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesi gerekmektedir.
Nitekim,
11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde
değişiklik yapan 2l'inci maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kuramlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985
tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer
verilmek suretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin
görevli olduğunu belirtilerek” davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü bakımından, 10.
maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların maliki oldukları taşınmazın, “Dere
Mutlak Koruma Alanı” içinde kalması suretiyle taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacılar vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve dere mutlak koruma
alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan
davacıların taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği;
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak, bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
Yönetmelik gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı
anlaşılmıştır.
Belirtilen
duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu Havzaları Koruma ve
Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun olarak belediyece su
havzasında bırakılmış ve dere mutlak koruma alanında kalmış olduğu,
taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı anlaşılmakla, Yönetmelik,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013
tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü
üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Büyükçekmece
3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.07.2013 gün ve E:2013/115 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
56-ESAS NO : 2013/1682
KARAR NO : 2013/1895
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede
görevlendirilen davacının doktora eğitimini yapabilmesi için davalı
Üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü senedinin iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Dr. E.Ş.
Davalı :
Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Z.E.K.
O L A Y
: Davacı, dava dilekçesinde, Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’nün,
21.12.2012 gün ve 24645 sayılı yazısı ile bildirilen, mecburi hizmet
süresinin kaldırılmasına yönelik talebinin reddedildiğine dair verilen
idari kararın iptal edilerek, mecburi hizmet yükümlülüklerinin
kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili cevap dilekçesinde, 2547 sayılı yasa’nın 35 maddesi uyarınca
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının taahhüt ve kefalet
senedinin iptali istemiyle açılan davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğunu belirterek; görev itirazında bulunulmuştur.
Trabzon İdare Mahkemesi: 20.03.2013 gün ve E:2013/109 sayılı kararında
özetle; 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede
öğretim üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü mümkün
olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne dayanılarak
ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer alan
yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan
uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından,
davalı idare vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği
gerekçesiyle görev itirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte
kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer
aldığı; olayda, davacı Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde
görevlendirilmeden önce Trabzon 3. Noterliğinin 11.09.2006 tarihli 23957
yevmiye nolu yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi
dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin
devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi
hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu
ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve
kanuni ödemelerle birlikte Karadeniz Teknik Üniversitesi emrine nakden ve
defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Söz konu yüklenme ve kefalet senedi
ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı
taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu; dolayısıyla, uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer
bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı;
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan nedenlerle
2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
araştırma görevlisi olarak davalı Üniversite adına bütünleşik doktora
eğitimi yapmak amacıyla Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde
göreve başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi için davalı
üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü senedinin iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere,
yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen
mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde araştırma
görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun
35.maddesi uyarınca davalı idare adına Hacettepe Üniversitesi’nde
lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi
olarak Hacettepe Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce davacı ile müşterek
borçlu ve müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme
senedinin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle, eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Trabzon İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Trabzon İdare
Mahkemesi’nin 20.03.2013 gün ve 2013/109 Esas sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı Yasanın
2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde idari
yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
57-ESAS NO : 2013/1683
KARAR NO : 2013/1896
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Taşınmazın imar planında İSKİ İçme Suyu Havzaları
Yönetmeliğince Dere Mutlak Koruma Bandı alanında bırakıldığından bahisle
açılan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.V.
Vekili :
Av. B.Ö.
Davalılar
: 1.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.I.
2.İstanbul
Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.B.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, 1.Bölge
Bucağı Sultançiftliği köyü Palmutdere mezarlık mevkiinde kain ve tapunun 1
Pafta, 283 Parsel sayılı taşınmazın paylı maliki olduğunu, dava konusu
taşınmazın imar planında “Dere Mutlak Koruma Bandı”nda kaldığını, dava
konusu taşınmaza fiilen el atıldığını; davacının kullanım hakkının imar
düzenlemesi nedeni ile kısıtlandığını ve bu nedenle zarar gördüğünü
belirterek; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL bedelin
kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte davalıdan
tahsili ile dava konusu taşınmazın davacıya ait olan kısmının davalılar
adına tesciline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
cevap dilekçesinde ve 28.06.2013 tarihli mahkemenin ilk celsesindeki
beyanında görev itirazında bulunmuş, davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmamış; ancak, 28.06.2013 tarihli mahkemenin ilk celsesindeki beyanında
görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul Anadolu 20.Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.06.2013
gün ve 2013/6 Esas sayılı kararı ile davalıların görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
ile İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; Uygulama
ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu
gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları
işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara
dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle
ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; davalı idarenin 2560 sayılı İSKİ Genel
Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve bu Kanun uyarınca
çıkarılan Yönetmelikle getirilen kısıtlamaları, 3194 sayılı İmar Kanununun
8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay
içtihatlarında mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaların fiili el atma
olmadan da kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında su
havzasında ve mutlak koruma alanında bırakılan, tasarruf hakkı
kullanılamayacak şekilde kısıtlanan taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; davalı idarenin yazı ve savunma dilekçelerinden
de, söz konusu taşınmazın anılan Yönetmelik gereği su havzası ve mutlak
koruma alanında bulunduğunun anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın,
davacının taşınmazının, Yönetmelik gereği su havzasında kabul edilip,
mutlak koruma alanına alınması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı;
dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.12.2010 günlü
kararında mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı; ancak; bu sonuç ya da sonuçların, yukarıda da söylenildiği
üzere, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan İSKİ İçmesuyu
Havzaları Yönetmeliği gereği su havzasında kabul edilip, mutlak koruma
alanına alınması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaları içeren
idari işlemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğunu; bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken imkan bulunmadığı;
dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılar İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü bakımından 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedarı olduğu taşınmaza, imar
planında “Dere Mutlak Koruma Bandı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Dere
Mutlak Koruma Bandı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya dair hakları saklı
kalmak kaydı ile 1.000,00 TL bedelin kamu alacakları için öngörülen en
yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile dava konusu taşınmazın
davacı adına olan tapusuna el atma bedeli ödenmek şartıyla davalı idare
adına tescil istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle
eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan, davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü’nce gönderilen 28.03.2013 gün 150236 sayılı yazı cevabında, dava
konusu parselle ilgili olarak bir el atma işlemi yapılmadığını, dava konusu
parselin Ömerli Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanında kaldığını, 283 Sayılı
parselin 3259.95 metrekaresinin Dere Islah ve İşletme Bandı içinde yer
aldığını, İski İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği’nin 6-(9-G)maddesi gereğince
işlem tesis edileceğini, dere ıslah ve işletme alanı dışında kalan
kısımlarında ise aynı yönetmeliğin 6.3. maddesi gereğince, 12.09.2008 tarih
2131 sayılı İBB meclis kararı ile onaylanan plan dahilinde yapılaşma ve
faaliyette bulunulacağını, söz konusu parselin dere ıslah ve işletme alanı
dışında kalan kısmında yapılaşma yada faaliyeti engelleyen bir durum
olmadığını belirttiği tespit edilmiştir.
Olayda,
davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında, kısmen dere ıslah alanı ve dere
işletme bandında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde
kısıtlanan davacının hisseli maliki olduğu taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet hakkına getirildiği söylenen
kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının
olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak, bu sonuç ya da sonuçların, bir
idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarelerin Yönetmelik gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Belirtilen
duruma göre, davaya konu taşınmazın İSKİ İçme Suyu Havzaları Koruma ve
Kontrol Yönetmeliği gereğince ve bu yönetmeliğe uygun olarak belediyece
düzenlenen imar planlarında kısmen dere ıslah alanı ve dere işletme
bandında kalmış olduğu, taşınmaza davalı idarelerce fiilen el atılmadığı
anlaşılmakla, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini
yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan
kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin
idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması
gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar
kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup,
yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz
kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar
planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf
hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf
hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak
bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin
görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli,
idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını
kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar
bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile davalılar
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının İstanbul Anadolu
20. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin
kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile davalı İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN, İstanbul Anadolu 20. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.06.2013 gün ve
2013/6 Esas sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
58-ESAS NO : 2013/1687
KARAR NO : 2013/1900
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- L.K., 2- A.K., 3- H.G.K.
Vekili : Av. Ö.Ş.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F.E.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi, Muratbey 1675 parselin ifrazından oluşan
2090 parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, söz
konusu taşınmazların belediyenin imar uygulaması sonucu dere mutlak koruma
alanı içinde kaldığını, bu durumun müvekkilinin taşınmazları üzerindeki
tasarruf imkanını ortadan kaldırdığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000.00 TL tazminatın faiziyle birlikte
tahsili ile tapu kaydının davalı idare adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde
verdiği dilekçede özetle taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 3.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.7.2013 gün ve E:2013/116 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
Davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde
değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli
ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle
“hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının
görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olarak malikleri olduğu taşınmazın,
“Dere Mutlak Koruma Alanı” içinde kalması suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
uğranılan zararın şimdilik; 10.000,00TL'sinin faiziyle birlikte tazmini
taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında bulunan ve davalı İdarece Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk
Mahkemesine gönderilen yazıda; dava konusu taşınmaz üzerinde İdarelerince
herhangi bir tesis, bina ve inşaat faaliyeti yapılmadığı, malikinin kullanmasına
engel olacak şekilde tel çit v.b. şeylerle de çevrilmediği; bu bölgede
bulunan parselle ilgili alım satımı engelleyici herhangi bir tedbir
bulunmadığı, parsele İdareleri tarafından el atılmadığı; dava konusu
parsellerin; 14.01.2011 tarih, 2 sayılı İSKİ Genel Kurul Kararı ile
değişiklik yapılan ve 23.01.2011 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren
İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği esaslarına göre; eski yönetmelikte
"dere mutlak koruma alanı" tanımı ve bu alanlarda yapılaşma ve
faaliyetleri yasaklayan özel hükümler yer almakta iken, anılan yönetmelikte
"dere mutlak koruma alanı" tanımı ve bu alanlarla ilgili
hükümlerin kaldırıldığı, bu nedenle eski yönetmeliğe göre dere mutlak
koruma alanında kalması nedeniyle yapılaşma ve faaliyet engeli bulunan
parsellerdeki tüm engellerin kaldırıldığı; mezkur parselin; eski havza
yönetmeliğine göre kısmen/tamamen dere mutlak koruma alanında kalmakta iken
ilgili yönetmelik hükümlerine göre parsellerin Ömerli Baraj Gölünün Uzun
Mesafeli Koruma Alanında bulunduğu, uzun mesafeli koruma alanında
İdarelerince kamulaştırma yapılmadığı; dere mutlak koruma alanlarında kalan
parseller, Eski Yönetmeliğe göre hiçbir yapılaşma hakkına sahip değilken,
anılan yönetmeliğe göre uzun mesafeli koruma alanında kalması nedeniyle,
yönetmelik EK-2'de verilen yoğunluk değerlerinde yapılaşma hakkına kavuşmuş
olduğu, imar planı revize edilmesi halinde, yapılaşma haklarının
kullanılabileceği; imar mevzuatına uygun olarak yapılması kaydıyla, uzun
mesafeli koruma alanında kalan söz konusu parselde konut, hayvancılık,
ziraat madencilik, sanayi, depolama, eğitim tesisi, sosyal kültürel
tesisler, konut dışı kentsel çalışma alanları, ticaret alanları vb.
zehirli, zararlı olmayan konut dışı yapılaşma haklarını engelleyen bir
hüküm bulunmadığı; dava konusu taşınmazlara dair alınmış bir kamulaştırma
kararı ve kamu yararı kararı bulunmayıp, taşınmaz maliklerine tebligat
çekilmediği; parseller için 2942 sayılı kanununa göre herhangi bir
kamulaştırma bedeli blokesi yapılmadığı ve 4650 sayılı kanunla Değişik 2942
sayılı kanunun 10. maddesine göre İdareleri adına bedel tespiti ve tescil
davası açılmadığı belirtilmiştir.
Olayda,
davacılar vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında su havzasında ve dere mutlak koruma
alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan
müvekkilinin taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği;
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
Yönetmelik gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun
kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 30.7.2013 gün ve E:2013/116
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
59-ESAS NO : 2013/1688
KARAR NO : 2013/1901
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.T.
Vekili :
Av. İ.T.O.
Davalılar
: 1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.E.
2- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi
mevkiinde, 43249 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında ağaçlandırma alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.5.2013 gün ve
E:2013/89 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Bu
kararın verildiği duruşmada Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı hazır
bulunmadığından ve kararın kendilerine tebliğ edilip edilmediği dosya
kapsamından anlaşılamadığından, Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesince
11.7.2013 günlü duruşmada davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine karar verilmiş, bu
karardan sonra Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 12.7.2013 tarihinde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle dilekçe verilmiştir.
Ancak davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekillerinin idari yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde (16.5.2013) verdikleri
dilekçe üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Ankara
Dördüncü Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2013/89 sayılı dosyasında açılan
davada, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilince Mahkeme kayıtlarına 12.3.2013 tarihinde giren
dilekçe ile görev itirazında bulunulduğu, anılan Mahkemece bu itirazın
14.5.2013 tarihinde yapılan duruşmada reddedildiği, bu kararın anılan
İdareye 5.6.2013 tarihinde tebliğ edildiği, ancak, anılan idare vekilince
12.7.2013 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulduğunun anlaşıldığı,
görev itirazının reddine ilişkin kararın verildiği tarihten başlayan 15 gün
içerisinde uyuşmazlık çıkarılmasının istenebileceği dikkate alındığında,
(Ankara Dördüncü Asliye Hukuk Mahkemesince 11.7.2013 tarihinde yapılan
duruşmada görev itirazının tekrar reddedilmesine rağmen) verilen görevlilik
kararı nedeniyle 15 günden sonra kayda giren dilekçenin süresi içerisinde
verildiğinin kabulünün mümkün olmadığı, bu durumda 2247 sayılı Yasa hükmüne
uygun bulunmayan anılan başvurunun, süresinde yapılmaması nedeniyle
incelenme olanağı bulunmadığı, Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilince
yapılan olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebinin incelenmesine gelince;
davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama
imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle
veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar
hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari
başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.”
Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin
görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde Yenimahalle
Belediye Başkanlığı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmaza, imar planında
ağaçlandırma alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idarelerden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında ağaçlandırma alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
14.5.2013 gün ve E:2013/89 Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
60-ESAS NO : 2013/1691
KARAR NO : 2013/1904
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ç.
Vekilleri : Av.
M.E.A. & Av. C.A.
Davalılar : 1.Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.Z.T.
2.Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. F.S.Ö.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Yuva Mahallesi 43144 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın hissedarı
olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Temel Eğitim Alanı” olarak
ayrıldığını, dava konusu taşınmaza
fiilen el atıldığını, davacının bu nedenlerle zarar gördüğünü
belirterek; fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
verilmesine ve taşınmazın tapu
kaydının davalılar adına tesciline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara İl Özel İdaresi vekili ile Milli Eğitim
Bakanlığı vekili 05.06.2013 tarihli celsede; görev itirazında
bulunmuşlardır.
Ankara 8.Asliye Hukuk
Mahkemesi;
05.09.2013 gün ve 2013/247 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılar Ankara İl
Özel İdaresi vekili ile Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde davalılardan Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Ankara İl Özel İdaresi bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hissedarı olduğu taşınmaza, imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Temel Eğitim
Alanı”nda kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapu kaydının davalı idareye tesciline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ve taşınmazın davalı adına tesciline ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı
olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekili ile Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekili ile davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Ankara 8.Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 05.09.2013 gün ve 2013/247 Esas sayılı KARARININ
TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
61-ESAS NO : 2013/1695
KARAR NO : 2013/1908
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir
üniversitede görevlendirilen davacının taahhüt ve kefalet senedinin iptali
istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
T.K.
Vekili : Av. M.A.
Davalı :
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. B.Ç.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde, Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Rektörlüğü’nün, 20.03.2013 gün ve 1620 sayılı yazısı ile bildirilen,
davacının mecburi hizmet yükümlüsü olmadığının tespiti ve kefalet senedinin
iade edilmesi talebinin reddedildiğine dair verilen idari kararın iptal
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili cevap dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 09.04.2012 gün ve
E:2012/6, K:2012/66 sayılı kararında “ 2547 sayılı yasa’nın 35 maddesi
uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen davacının taahhüt ve
kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanı çözümünde adli yargının
görevli olduğu” karara bağlandığını, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararlarının
tüm yargı mercilerince bağlayıcı olduğunu gerekçe göstererek görev
itirazında bulunulmuştur.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 14.05.2013 gün ve E:2013/177 sayı ile özetle; 2547
sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi
yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer
alan yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan
uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşıldığından, davalı idare vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi
gerektiği gerekçesiyle görev itirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte
kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer
aldığı; olayda, davacı Mimar sinan Üniversitesinde görevlendirilmeden önce
yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan
hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin
devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi
hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu
ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve
kanuni ödemelerle birlikte İnönü Üniversitesi emrine nakden ve defaten
ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile,
Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı
taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan nedenlerle 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Anadolu Üniversitesi’nde doktara eğitimi yapmak
üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Gaziosmanpaşa
Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce davacı ile müşterek borçlu ve
müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme senedinin
iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı Rektörlük vekilinin
GÖREV İTİRAZININ Tokat İdare Mahkemesi’nin 14.05.2013 gün ve E:2013/177
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde üye
Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
62-ESAS NO : 2013/1699
KARAR NO : 2013/1912
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- L.K., 2- A.K. (K.), 3- H.G.
Vekili : Av. Ö.Ş.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F.E.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde,
Büyükçekmece İlçesi Muratbey 1674 parselin ifrazıyla oluşan 2092 parselin
müvekkilleri adına kayıtlı olduğunu; taşınmazın Büyükçekmece Baraj Gölüne
su sağlayan DERE MUTLAK KORUMA alanı içerisinde kaldığını; İSKİ
Yönetmeliğine eklenen son değişiklik ile 100 metre mesafelik
DERE KORUMA alanlarının YEŞİL ALAN olarak korunması esasının getirildiğini;
bu belirleme sebebiyle müvekkilinin her türlü tasarruf hakkının
kısıtlandığını; İSKİ İçme Suyu Havzaları Koruma Ve Kontrol Yönetmeliği
nedeniyle, müvekkillerinin yıllardan beri taşınmazında tasarruf
edemediğini, ziraat, hayvancılık, inşaat yapamadığını; yararlanma hakkından
mahrum bırakılma işleminin de EL ATMA kapsamında olduğunu; davalı idarenin,
ilgili yönetmeliğine göre taşınmazı kamulaştırma programına alarak
kamulaştırması gerekirken, bu güne kadar bu konuda her hangi bir çalışma
yapmadığını; taşınmazın korumadan arta kalan kısmında tarımsal faaliyet
yapılamayacağını, geometrik olarak işe yaramayacağını, ekonomik değer ifade
etmeyeceğini, yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği arta kalan kısmın da
değerine hükmedilmesi yanında Taşınmaz içerisinde bulunan AĞAÇLAR ve SU
KUYUSU'nun da değerlendirmeye katılmasının gerektiğini; Anayasanın 35.
maddesinin mülkiyet hakkını teminat altına alan hükümler içerdiğini,
kullanma ve istifadeye engel olunması durumunda taşınmazın MK. ve Kamulaştırma
Kanunu gereğince bedelinin ödenmesi suretiyle kamulaştırılmasının
gerektiğini, AHİM’in bir çok kararında "idare, yalnız zarar doğurucu
eylemlerinde değil hareketsiz kalmasından doğan zararlardan da sorumlu
tutulabilir" dediğini; yerel Mahkemece mutlak korumadan doğan
davaların kabul edildiğini, Yargıtay 5.HD’nin de kararları onadığını ifade
ederek; dava konusu taşınmaza El Atmanın Tespitine, fazlaya dair her türlü
talep, dava ve ıslah talepleri saklı kalmak kaydı ile miktarı bilirkişi
raporu ile tespit edilecek kamulaştırmasız el atma bedelinin tespiti ile
şimdilik 10.000 TL’sinin değerlendirme tarihi olan dava tarihinden itibaren
isleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, müvekkilleri adına
olan payın tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde
görev itirazında bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE
3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.7.2013 gün ve E:2013/117 sayı ile,
uyuşmazlığın kamulaştırmasız el atmadan kaynaklandığı, olaya imar kanununda
düzenlenen prosedürün uygulanmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla adli
yargı görevli olduğun gerekçesiyle; görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin
yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış
oldukları işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da
karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 2560 Sayılı Kanun ve bu kanun
uyarınca çıkarılan yönetmeliklerle getirilen kısıtlamalar, 3194 sayılı İmar
Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında Büyükçekmece Göl Havzası kısmen kısa mesafeli koruma alanında,
kısmen de mutlak koruma alanında kalan taşınmazın bedelinin ödenmesine ve
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tesciline hükmedilmesinin
istenildiği anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü,
E:2010/5-662, K:2010/651 sayılı kararında "hukuki el atma" olarak
nitelendirilen, İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği uyarınca imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu
kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari
yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörülmüş bulunduğu;
açıklanan nedenle, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm
altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca davanın, taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacılara ait taşınmazın, “Büyükçekmece Baraj
Gölünün Kısa Mesafeli Koruma Alanı” içinde kalması suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla uğranılan zarara karşılık şimdilik 10.000,00 TL'nin
faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında bulunan ve İSKİ Genel Müdürlüğünce Büyükçekmece 3.
Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilen
15.3.2013 gün ve 239507 sayılı yazıda; dava konusu Büyükçekmece İlçesi,
Muratbey, 1674 sayılı parselin; İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği
esaslarına göre; Büyükçekmece Havzası kısa mesafeli koruma alanında, İmar
Plan sahası dışında ve İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü verilerine
göre tarımsal niteliği korunacak alanlarda kaldığı; parselin dere ıslah
alanı ve dere işletme bandı dışında bulunduğu belirtilmiş; dosyadaki diğer
bilgi ve belgelere göre, bu Yönetmelik ile kısa mesafeli koruma alanları
için özel hüküm getirilmediği, bu alanlarda ülke genelinde geçerli olan Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin esas alındığı ve 05/05/2011
tarihinde yürürlüğe giren İSKİ İçme suyu Havzaları Yönergesinin
hazırlandığı; taşınmazın mutlak koruma alanında kalan kısmında yapı bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacılar vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçmesuyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planlarında dere mutlak koruma alanında
bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde kısıtlanan müvekkillerinin
taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği, mülkiyet
hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, bir idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde
keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, Büyükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Büyükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.7.2013 gün ve
E:2013/117 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
63-ESAS NO : 2013/1700
KARAR NO : 2013/1913
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Yönetmelik, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- K. İnşaat Yatırım Ortaklığı San. ve Tic.A.Ş., 2- C.A.
Vekilleri : Av. S.B., Av. H.P.
Davalı :
İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Z.Ö.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde,
müvekkillerinin maliki olduğu İstanbul, Sancaktepe İlçesi, Samandıra
Mahallesi, Erikpınarı Mevkii, 7452 ada, 13 parsel sayılı taşınmaza, davalı
idarenin, kamulaştırma işlemi yapmaksızın Dere Mutlak Koruma Alanı olarak fiilen
el koyduğunu, bu suretle müvekkilin her türlü mülkiyet hakları ve
tasarruflarının önlendiğini; AİHS’ne ek 1 numaralı protokolün 1. maddesine
göre “ Gerçek ve Tüzel Kişilerin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı
gösterilmesini isteme hakkı olup; her hangi bir kimse ancak kamu yararı
nedeniyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslar arası hukukun genel
ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir” hükmünün yer
aldığını; taşınmazın son derece kıymetli bir mevkide yer aldığını ifade
ederek; fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakhakları saklı kalmak
kaydıyla; dava konusu taşınmaza davalı idarenin el atması nedeniyle
10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile
birlikte davalı idareden tahsiline, (hükmün kesinleşmesinden sonraki döneme
ilişkin A.A.T.U.H.K. kapsamındaki faiz hakları saklı kalmak üzere) karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde
görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL
ANADOLU 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.7.2013 gün ve E:2012/765 sayı ile,
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin
yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla
yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya
da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c)
bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, dere mutlak koruma alanında kalan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacının
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya
çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların maliki olduğu taşınmazın, “Dere Mutlak Koruma Alanı” içinde
kalması suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla uğranılan zarara karşılık şimdilik 10.000,00
TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında bulunan ve Sancaktepe Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünce İstanbul Anadolu 1.Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilen 15.4.2013 gün ve S 80059122-622.03(7452;13)669658/4485
sayılı yazıda; Sancaktepe ilçesi, 7452 ada 13 parsel sayılı taşınmazın
15.02.2010 tasdik tarihli 1/1000 Ölçekli Sancaktepe Uygulama İmar Planında
İSKİ içme suyu havzaları koruma yönetmeliğince, İSKİ tarafından belirlenmiş
Dere Mutlak Koruma Alanı(Park) olarak planlanmış alanda kaldığı; 28.07.2009
tarihli İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği doğrultusunda hazırlanmış olan
15.02.2010 tarihli 1/1000 Ölçekli Sancaktepe Uygulama İmar Planında söz
konusu yönetmelik gereği planlama alanı içerisinden geçen koruma altındaki
derelerin sağında ve solunda 100’er metre olmak üzere toplam 200 metre
genişliğinde bir bandın Dere Mutlak Koruma olarak planlandığı ve ilgili
yönetmelik gereği yapı yasaklı alan olarak belirlendiği; Yönetmelikte yapılan
ve 23.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik ile, “dere mutlak
koruma” ifadesinin kaldırıldığı, yerine “yapı yaklaşma sınırı” ifadesinin
getirildiği; bununla birlikte bu alanlar içerisinde yapılacak olan
uygulamaların “Dere kadastral sınırından itibaren 100 m.lik dere yapı
yaklaşma sınırı ve alanı içerisinde kalan parsellerin imar hakları dere
yapı yaklaşma sınırı ve alanı içerisinde kalan kısımların kamuya bedelsiz
terk edilmesi koşuluyla plan onama sınırları içerisindeki başka parsellerde
kullanılabilir. Kamuya terk edilen alanlar yeşil alan olarak düzenlenecek
ve başka amaçla kullanılmayacaktır. İmar hakkı transfer edilen parselde
planda verilen emsal değeri en fazla % 50 arttırılabilir. Kullanılamayan
imar hakları ise başka parsel veya parsellere kullanılabilir. Bu alanlarda
kalan ve daha önce imar uygulaması görmemiş parsellerde transfere konu imar
hakkı parsel alanının %60'ı üzerinden hesaplanır. 3194 sayılı İmar Kanununa
göre imar uygulaması görmüş parsellerde ise uygulama öncesi parsel alanının
%60’ı üzerinden hesap yapılır. İmar hakkı transferi hesabı 23.01.2011
tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği
EK-2’de verilen yoğunluk değerleri esas alınarak yapılır. Kısmen dere yapı
yaklaşma sınırı ve alanı içerisinde kalan parsellerde dere yapı yaklaşma
sınırı ve alanı dışında kalan kısmın planda verilen hükümlere göre
yapılaşmaya uygun olması halinde dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı
içerisinde kalan kısımlarının imar hakları bu kısımların kamuya bedelsiz terk
edilmesi koşulu ile parselin dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı dışında
kalan kısmında kullanılabilir veya başka parsellere yukarıda belirtilen
koşullar çerçevesinde transfer edilebilir.” şeklinde düzenlendiği;
yönetmelikte yapılmış olan bu değişiklik doğrultusunda, 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanunu’nun 7-b maddesi ile; “Çevre düzeni planına uygun olmak
kaydıyla büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5000 ile
1/25000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak
uygulamak...” görev ve yetkisinin Büyükşehir Belediyesine ait olduğu
kuralının düzenlendiği; ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından
12734-41-030-000/S/89 sayılı Nazım ve Uygulama İmar Planları Hakkında
“...öncelikle Nazım İmar Planları yürürlüğe konulacak ve Uygulama İmar
Planları da bu planlara uygun olarak üretilecektir” şeklinde yayınlanmış
genelge gereği, dere yapı yaklaşma sınırına ilişkin 1/5000 ölçekli nazım
imar planı değişikliğinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanmış
olduğu, Büyükşehir Belediye Başkanınca 15.6.2012 tarihinde onandığı; söz
konusu nazım imar planı değişikliği neticesinde, ilgili kanun ve
yönetmelikler doğrultusunda Başkanlıklarınca hazırlanmış olan 1/1000
ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığına sunulduğunu, 21.01.2013 tarihinde Büyükşehir Belediye
Başkanınca onandığı, 05.03.2013-05.04.2013 tarihleri arasında askıya
çıktığı; ancak, İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliğinin 6. Maddesinin
dokuzuncu fıkrasının (g) bendinin “İçmesuyu havzalarında EK-1 ’de isimleri
verilen derelerin, orman alanları ve tarımsal niteliği korunacak alanlar
dışında kalan kısımlarında; ıslah projesine uygun olarak bu derelerin ıslah
kesitinin her iki yanında; temizlik, bakım ve onarımlarının yapılabilmesi
maksadıyla imar planlarında en az on metrelik dere işletme bandı ayrılır.
Dere ıslah alanı ile dere işletme bantları idarece kamulaştırılır. ”
değiştirilmesine ilişkin yönetmelik değişikliğinin 24.1.2013 tarihinde
yürürlüğe girdiği; dolayısı ile, 24.01.2013 tarihli yönetmelik değişikliği
kapsamında öncelikle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından
1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yapılacağı, Başkanlıkları
tarafından 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, bu plan
değişikliği doğrultusunda hazırlanacağı belirtilmiştir.
Davacı
tarafın, taşınmaza fiilen el atıldığı yolundaki iddiasına karşılık, davalı
idarece, fiilen el atmanın olmadığı şeklinde savunma yapılmış; dosya
kapsamında taşınmaza fiilen el atıldığına ilişkin somut bilgi ve belgeye
rastlanmamıştır.
Olayda,
İSKİ İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği gereği imar planlarında dere mutlak
koruma alanında bırakılarak, tasarruf hakkı kullanılamayacak şekilde
kısıtlanan davacıların taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiği, (Yönetmelikte yapılan değişiklik ile, “dere mutlak koruma”
ifadesinin kaldırıldığı, yerine “yapı yaklaşma sınırı” ifadesinin
getirildiği) mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan
Yönetmelik ve imar planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve
davalı idarenin Yönetmelik gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, Yönetmelik, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini
yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan
kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin
idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması
gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar
kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup,
yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz
kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar
planlarında “dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf
hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf
hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak
bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin
görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli,
idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını
kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar
bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı
tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu,
Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603,
K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı
vekilinin görev itirazının, İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 9.7.2013 gün
ve E:2012/765 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
64-ESAS NO : 2013/1701
KARAR NO : 2013/1914
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davanın açıldığı
tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
A.A.
Vekili : Av. A.K.
Davalı : Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğü
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y
: İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı, 24.6.2009 tarihinde Kazan İlçe Tarım
Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
7.12.2009 tarihli dilekçesiyle, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini
istemiş; bu isteği reddedilmiştir.
Davacı
vekili; davalı Türk Telekom Anonim Şirketi Adana İl Telekom Müdürlüğünün
16:12.2009 Tarih ve TTŞ.4.01.00.14/35-014810 Sayılı İşlemin iptaline,
davacının Kazan İlçe Tarım Müdürlüğünde göreve başladığı 24.6.2009 tarihinden
geçerli olmak üzere eksik ve yanlış hesaplanan maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesine ve aradaki farkın yasal faizi ile birlikte davacıya
ödenmesine karar verilmesi istemiyle 28.1.2010 tarihinde idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı
vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına
girdiği öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
ANKARA
1.İDARE MAHKEMESİ: 18.5.2012 gün ve E:2010/505 sayı ile, statüsü ve özel
yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip
olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden
farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu; dosyanın incelenmesinden; Türk
Telekom Anonim Şirketinin özelleştirilmesi nedeniyle, 24.06.2009 tarihi
itibariyle iş sözleşmesi feshedilerek, 4046 sayılı Kanunun 22.maddesi
uyarınca Kazan İlçe Tarım Müdürlüğünde 02.11.2009 tarihinden itibaren memur
olarak çalışmaya başlayan davacının, ilişik kesme tarihine kadar geçen süre
içinde Devlet memurlarına yapılan zamlar ve % 2,32 enflasyon farkı ile en
son aldığı maaş tutarı, yılda 4 defa verilen ikramiye tutarları ve denge
tazminatının dikkate alınarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Türk Telekom Anonim
Şirketinin 16.12.2009 tarih ve 14810 sayılı işleminin iptali ile aradaki
farkın yasal faiziyle tazminine karar verilmesi istemiyle davanın
açıldığının anlaşıldığı; dava konusu uyuşmazlığın imtiyaz sözleşmesi ile
bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle,
diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal
ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile,
kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu; belirtilen bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğundan, uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğine
ilişkin görev itirazının yerinde görülmediği; bu durumda; uyuşmazlık konusu
işlemin idarenin tek yanlı iradesiyle, üstün emredici yetkisi dahilinde
tesis edildiği, taraflar arasında özel hukuk hükümlerinin uygulanmasının
söz konusu olmadığının anlaşıldığı, bakılmakta olan davanın görüm ve
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle;
davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu;
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005
tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci
fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." hükmünün yer
aldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen
gerçekleştiği tarihten sonra davacı ile davalı şirket arasındaki uyuşmazlığın,
01/01/2006 tarihinden itibaren yeni nakil belgesi düzenleninceye kadar
geçen süre içinde tahakkuk eden zam ve tazminatlar ile maaş nakil
ilmühaberinin düzenlendiği tarihten itibaren ödenmesi gerektiği halde
ödenmeyen eksik ücretlerinin yasal faizi ile ödenmesi ve davalının redde
ilişkin işleminin iptali talebinden kaynaklandığı; öte yandan, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: / "a)
(Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, / İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, /
(Değişik:18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." idari dava türleri
olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu
tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız
olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev
yapmış olan davacı ile özelleştirilen kuruluş arasındaki uyuşmazlık konusu
davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali; kamu kurumuna atandığı tarihten itibaren eksik ve
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi, aradaki farkın
yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için
100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı Kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali,
kamu kurumuna atandığı tarihten itibaren eksik ve yanlış düzenlenen maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi, aradaki farkın yasal faizi ile birlikte
ödenmesi istemiyle 28.1.2010 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
Ankara 1. İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin
18.5.2012 gün ve E:2010/505 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
65-ESAS NO : 2013/1707
KARAR NO : 2013/1920
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Gaziosmanpaşa
Üniversitesi adına, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi uyarınca Öğretim Üyesi
Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Anadolu Üniversitesinde doktora
eğitimi almış ve bunun karşılığında, kefalet senedi ile mecburi hizmet
yükümlüğüne girmiş olan davacı tarafından, bu senedin iptaline ilişkin
davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine, bu işlemin iptali istemi
ile açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.K.
Vekili : Av.
M.A.
Davalı :
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü / TOKAT
Vekili : Av. B.Ç.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Tokat Meslek Yüksekokulu Büro Yönetimi ve Yönetici Asistanlığı
Programında araştırma görevlisi iken, birime gönderilen yazıya istinaden
2547 sayılı kanunun 35. maddesi uyarınca doktora eğitimi yapmak üzere Anadolu
Üniversite’ne görevlendirildiğini, davacının 2011 yılında doktora eğitimini
başarıyla bitirdikten sonra YÖK tarafından 05.07.2011 tarihinde kadro nakli
yapılarak Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat Meslek Yüksekokulu’ndaki
görevine dönüp göreve başladığını, davacının doktora eğitimine başladıktan
sonra, üniversiteye çağrılarak sözleşme ve kefalet senedi düzenlenmesi
istendiğini, buna istinaden taahhütname ve kefalet senedi düzenlendiğini,
davacının 15.03.2013 tarihli dilekçesi ile davalı idareye müracaat ederek
657 sayılı DMK’nun ek 35. maddesi hükmüne nazaran kendisinin davalı idareye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğünün bulunmadığının tarafına bildirilmesini
ve taahhütname ve kefalet senedinin tarafına iadesini talep ettiğini,
davalı idarenin ise 20.03.2012 tarih ve 1619 sayılı yazıları ile 2547
sayılı Kanun’un 35.maddesini gerekçe göstererek, davacının mecburi hizmet
yükümünün devam ettiğini ve taahhütname ve kefalet senedinin iptal
edilmediğini bildirdiğini ifade ederek, davalı idarenin, davacının talebinin
reddine dair 20.03.2013 tarih ve 1619 sayılı işleminin iptaline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü vekili süresi içerisinde sunduğu
cevap dilekçesinde özetle görev itirazında bulunulmuştur.
Tokat İdare Mahkemesi: 15.05.2013 gün ve E:2013/176 sayı ile özetle, ‘’ …
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi yetiştirme
programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç göz
önünde bulundurulduğunda, davacının idare ile eşit düzeyde olarak, isteği
ve özgür iradesi ile imzalamadığı taahhüt ve kefalet senedi uyarınca
davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü getiren işlemden kaynaklı uyuşmazlığın
özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık olmadığı açıkça anlaşıldığından
çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde idari yargının yetkili olduğu açıktır.
Bu
durumda; idarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan
taahhüt ve kefalet senedine dayanılarak davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü
getiren uyuşmazlığın 2577 sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesinde sayılan iptal
davaları kapsamında görüm ve çözümünün, idare mahkemelerinin görev alanına
girdiği sonucuna varılmıştır. ‘’ demek suretiyle davalı Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde
sunduğu dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı: ‘’ … Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki
sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan
borçtan kaynaklanmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim
elemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: Yükseköğretim kurumlan;
kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının
ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen
öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim
kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü
yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel
kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü
yer almaktadır.
Olayda,
davacı Anadolu Üniversitesinde görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve
kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu
Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından
görevden çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin
tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden
itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte İnönü
Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.
Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet
yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite
ile araştırma görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve
yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. Sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Yukarıda
açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmesine’’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Kanun’un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin anılan Kanun’un 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi uyarınca
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Anadolu Üniversitesinde
doktora eğitimi almış ve bunun karşılığında, kefalet senedi ile mecburi
hizmet yükümlüğüne girmiş olan davacının, bu senedin iptaline ilişkin
davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine, bu işlemin iptali istemi
ile açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Anadolu Üniversitesi’nde doktora eğitimi yapmak
üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak Anadolu
Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce, davacı ile müşterek borçlu ve
müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme
senedinin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Rektörlüğü vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Tokat
İdare Mahkemesinin 15.05.2013 gün ve E:2013/176 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
66-ESAS NO : 2013/1709
KARAR NO : 2013/1922
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Elektrik
teknikeri olan davacının, 09/02/2012 gün ve 28199 sayılı RG.de yayımlanan
"Elektrikle İlgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve Sorumlulukları
Hakkında Yönetmelik"' in 4/d maddesi kapsamında bağlantı gücü 1000 KVA
kadar olan tesislerin bakım ve ölçü işlerinde yetkili olması nedeniyle bu
yetki belgesinin onanması ve izin verilmesi istemi ile davalı şirkete
yaptığı başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
R.A.
Davalı :
A.Elektrik Dağıtım A.Ş. – Denizli İl Müdürlüğü
Vekili : Av. T.Z.
O L A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle; Meslek Yüksek
Okulu Elektrik mezunu olduğunu, “ Elektrik İle İlgili Fen Adamlarının
Yetki, Görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına
Dair Yönetmelik” uyarınca 2. Grup Fen Adamı unvanı ile çalışmak üzere,
davalı A.Elektrik Dağıtım A.Ş. İl Müdürlüğü’ne 31.01.2013 tarihli dilekçe
ile Denizli Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’ne ait 410 tesisat numaralı 15
KV, 400 KVA olan özel trafolu aboneliğe ilişkin işletme sorumluluğu
üstlenme talebinde bulunduğunu açıklayarak, yaptığı başvurunun davalı
şirket tarafından reddine ilişkin 01.02.2013 tarih ve DNZ-MHY/162-5326
sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin
Kamu İktisadi Teşebbüsü yanı “idare” olmadığını, Türk Ticaret Kanunu’na
göre kurulmuş ve sermayesinin tamamı özel sektöre ait olan; EPKD’dan almış
olduğu lisans üzerine elektrik dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinde
bulunan bir özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle davaya bakmakla
görevli yargı yerinin adli yargı olduğunu açıklayarak görev itirazında
bulunmuştur.
DENİZLİ İDARE MAHKEMESİ: 15.05.2013 gün ve E:2013/325
sayılı kararında “… davalı şirketin imtiyaz sözleşmesi ile Denizli-Muğla ve
Aydın illerinde elektrik dağıtımı hizmeti yürütme hakkı elde ettiği, bu
hizmeti yürütmek amacıyla imzalanan sözleşme ile bir kısım kamusal
ayrıcalıklar ve yükümlülüklerinin bulunduğu, bu ayrıcalıkları ile davalı şirketin
normal bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statüsünün
bulunduğu, bu haliyle dava konusu işlem tesis edilirken ve davalı şirketin
kamu gücü ve kamu kudreti kullanarak idare işlevine ilişkin olarak bir
işlem tesis ettiği göz önüne alındığında uyuşmazlığın görümü ve çözümü
idari yargı merciinin görevindedir…” gerekçesiyle davalı idarenin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı A.Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin adli yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine dava dosyası Yargıtay Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Türkiye Elektrik Kurumu 233 sayılı KHK.nin verdiği
yetki ile Resmi Gazetenin 9 Kasım 1984 sayısında yayımlanan Ana Statü ile
kurulmuş olup, Statünün 3.maddesinde kurumun tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk, hususi hukuk hükümlerine tabi ve sorumluluğu
sermayesi ile sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu açıklanmıştır.
12.8.1993 gün ve 93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Elektrik
Üretim, İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) unvanı
ile İktisadi Devlet Teşekkülleri oluşturulduğunu; Elektrik Piyasası
Kanunu’na göre, dağıtım sektörü, EPDK tarafından verilen dağıtım lisanslarıyla
bölgesel tekeller olarak işletilecektir. 17 Mart 2004 tarihli Elektrik
Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi (Strateji
Belgesi) ile Türkiye’nin dağıtım şebekesi coğrafi yakınlık, yönetimsel
yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21
dağıtım bölgesine bölünmüş ve Özelleştirme programına alınan bölgelerin her
birinde anonim şirket statüsünde dağıtım şirketi kurulmuştur. Dağıtım
şirketlerinden biri olan davalı şirket A.Elektrik Dağıtım Şirketi olarak
ayrıldıktan sonra özelleştirilme programına alınmıştır. Aydın, Denizli,
Muğla bölgesinde elektrik dağıtım faaliyetleri, A.tarafından
gerçekleştirilmektedir. Bu bölgenin devri, Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı tarafından yapıldığını; A.Elektrik Dağıtım A.Ş., 15.08.2008
tarihinde Elektrik dağıtım ve perakende satış hizmetlerini yürütme
faaliyetlerine başlamıştır. Bu tarihten itibaren, Elektrik Piyasası
Kanunu’na göre hizmet veren Aydem, sektörde faaliyet gösteren lisanslı ilk
özel elektrik dağıtım ve perakende satış şirketi olmuştur. Aydın, Denizli,
Muğla illerini kapsayan elektrik dağıtım bölgesinde 3096 sayılı kanunun
ilgili hükümlerine uygun olarak Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. ile İşletme
Hakkı Devir Sözleşmesi imzalayarak elektrik dağıtım ve perakende satış
hizmeti vermektedir. A.Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi adı altında Denizli
Ticaret Sicil Memurluğunda Anonim Şirket olarak tescil edilmiştir. Bu
niteliği itibariyle de sermayesinin tamamı özel sektörde gerçek ve tüzel
kişiler tarafından konulan Ticaret Kanunu ve Elektrik Piyasası konusundaki
mevzuat hükümlerine faaliyet gösteren Anonim Şirkettir. Davalı Şirketin,
dava tarihinde kamu tüzel kişisi olmadığı, özel hukuk tüzel kişisi olarak
genel hükümlere tabi olduğu, dolayısı ile, davacının başvurusu hakkındaki
işleminin de özel hukuk hükümlerine göre değerlendirilmesi ve taraflar
arasındaki bir çeşit lisans başvurusu niteliğindeki uyuşmazlığın adli yargı
yerinde çözülmesi gerektiğini belirterek; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı A.Elektrik Dağıtım A.Ş.
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Başsavcısı'nca, davalı
A.Elektrik Dağıtım A.Ş. açısından, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün ise davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
elektrik teknikeri olan davacının, 09/02/2012 gün ve 28199 sayılı RG.de
yayımlanan "Elektrikle İlgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve
Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik"' in 4/d maddesi kapsamında
bağlantı gücü 1000 KVA kadar olan tesislerin bakım ve ölçü işlerinde
yetkili olması nedeniyle bu yetki belgesinin onanması ve izin verilmesi
istemi ile davalı şirkete yaptığı başvurunun reddine dair işlemin iptali
istemi ile açılmıştır.
Elektrik
sektöründeki dağınık yapıyı ortadan kaldırmak ve işletme bütünlüğünü
sağlamak amacıyla Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlı
şirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırları dışında tüm yurtta elektriğin
üretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.
Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi
amacıyla ve özelleştirme politikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun
12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik
Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı
altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden
yapılandırılmıştır.
233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik
Piyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe
giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca
TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket
statüsünde, üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde
teşkilatlandırılmıştır.
TEİAŞ Devletin genel enerji
politikasına uygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak,
elektrik iletimi, yük tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek
üzere 01.10.2001 tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK
sistemi içinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana
statüsü hükümleri çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK)
13.03.2003 tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa
yapısına uygun olarak faaliyetlerini yürütmektedir.
Yüksek Planlama Kurulunun (YPK)
11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile onaylanmış, 29.06.2001 tarih
ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren TEİAŞ ana
statüsünün 3.maddesinde "Bu Ana statü ile teşkil olunan Türkiye
Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk
ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür."
hükmü,21 maddesinde ise, "Bu Ana statüde bulunmayan hususlarda K.H.K.
hükümleri uygulanır" hükmü bulunmaktadır.233 sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesindeki "1.
Teşebbüsler tüzel kişiliğe sahiptir. /2. Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname
ile saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidir. /3.
Teşebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve
denetimine tabi değildir. /4. Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ile
sınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgili bakanlığın talebi üzerine
Koordinasyon Kurulunca tespit edilir." hükmü ile teşebbüslerin
faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı belirlenmiştir.
Elektrik
dağıtım ve perakende satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması
ve gerekli reformların yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak
kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması
suretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar
verilmiş ve TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek
Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım
bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Özelleştirme
Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan TEDAŞ;
özelleştirme sürecinde bulunan ve sermayesinin tamamı T.C. Başbakanlık
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait bir kuruluştur.
Amacı,
elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti
faaliyetlerini karlılık ve verimlilik ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik
ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek olan TEDAŞ’ın ve buna bağlı
olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden biri olan A.Elektrik Dağıtım Anonim
Şirketi’nin yaptığı hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.
Buna
karşın, Kamu iktisadi teşebbüsleri, ticari işletme kurup işlettikleri için
tacirdirler. KİT'lerin sermayelerinin devlete ait olması ve bazı yönetim
organlarının tayin usullerinin özellik arz etmesi, bu kurumlara kamu hukuku
müessesi vasfı vermeyip, bu kuruluşlar özel hukuk tüzel kişisi olup, ticari
ilişkileri hakkında özel hukuk hükümleri uygulanır. Kaldı ki, elektrik
dağıtım şirketlerinden biri olan davalı şirketin A.Elektrik Dağıtım
Şirketi’ne Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından 17.01.2008 tarih
Lisans No: ED/1678-1/1215 sayılı ile verilen Dağıtım Lisansı’nda:
A.Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’ne, Aydın, Denizli, Muğla illerinde
16.08.2008 tarihinden itibaren 30 yıl süreyle elektrik dağıtım faaliyeti
göstermek üzere 4628 sayılı Enerji Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat
uyarınca Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 17.07.2008 tarihli ve 1678-1
sayılı kararı verilmiştir.
Dolayısıyla,
davalı şirketin bu tarihten sonra tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir
şirket olduğu anlaşılmaktadır.
Olayda,
elektrik teknikeri olan davacının, 09/02/2012 gün ve 28199 sayılı RG.de
yayımlanan "Elektrikle İlgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve
Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik"'in 4/d maddesi kapsamında bağlantı
gücü 1000 KVA kadar olan tesislerin bakım ve ölçü işlerinde yetkili olması
nedeniyle bu yetki belgesinin onanması ve izin verilmesi istemi ile davalı
Şirkete yaptığı başvurunun; davacının gerekli yeterliliğe sahip olmadığı
gerekçesi ile reddine dair işlemin iptali ile gerekli izinlerin
verilmesinin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
2577 sayılı “İdari Yargılama
Usulü Kanunu”nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin
sınırı" başlıklı 2.maddesinde İdari dava türleri sayılmış olup,
a) İdarî işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri
olarak sayılmıştır.
Bununla birlikte kural olarak,
idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilirken olayda, idare aleyhine dava açılmayıp davalı mevkiinde özel
hukuk tüzel kişisinin bulunması karşısında, ortada idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen
tüm bu hususlara göre, davacının, davalı şirkete yaptığı başvurunun reddine
dair işlemin iptali istemine ilişkin bulunan davanın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
A.Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin görev itirazının Denizli İdare
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı A.Elektrik
Dağıtım A.Ş. vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Denizli İdare Mahkemesi’nin
15.05.2013 gün ve E:2013/325 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
67-ESAS NO : 2013/1709
KARAR NO : 2013/1922
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı DOSAB Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı’nın kusuru nedeni ile
davacının sigortalısının işyerinde meydana gelen zararın rucuen tazmini
istemi ile açılan davanın, 4562 Sayılı Yasa’nın 5.maddesi gereğince
davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, özel hukuk hükümlerine
göre ADLİ YARGI yerinde çözülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Z.
Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. D.Ş.
Davalılar :
1.Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. N.B.
2.DOSAB
Organize Sanayi Bölgesi
Vekili : Av. A.A.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davacının sigortalısı olan
dava dışı T. Tekstil Metal ve Orman Ürünleri San ve Tic. Ltd. Şti’nin,
Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi Mustafa Karaer Cad. No:….-Osmangazi/Bursa
adresinde faaliyet gösterdiğini, 14.10.2010 tarihinde aşırı yağış nedeniyle
fabrikanın üretim bölümündeki ana kapıdan giren sular nedeni ile
sigortalının maddi hasara uğradığını, meydana gelen olayda gerekli alt yapı
çalışmaları yapmayan ve kanunla kendisine verilen denetim görevini yerine
getirmeyen Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün kusurlu
olduğunu belirterek; sigortalı şirkete yapılan ödeme miktarı olan 24527,50
TL tazminatın 30.11.2010 gününden itibaren işleyecek faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Yargılama devam ederken, Bursa 1. İdare Mahkemesi’nin
28.12.2012 gün ve 2011/1670 Esas sayılı ara kararı ile, davada gerçek hasım
olarak tespit edilen Demirtaş Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü’ne davanın
tebliğine karar verildiği, bu şekilde Demirtaş Sanayi Bölge Müdürlüğü’nün
davalı olarak 18.01.2013 tarihli tebligat ile davaya dahil edildiği tespit
edilmiştir.
Davalı Demirtaş Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü
vekilinin, davaya dahil edilmesi üzerine süresi içerisinde sunduğu 15.02.2013
tarihli cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunduğu
anlaşılmıştır.
Bursa 1.
İdare Mahkemesi; 06.05.2013 gün ve 2011/1670 Esas sayılı kararı ile, davalı
Demirtaş Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Demirtaş Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü
vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda
bulunulması üzerine, dilekçe ve ekleri Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı; Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi (DOSAB) 15/04/2000
yılında RG yayımlanarak yürürlüğe giren 4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu kapsamında, 06/04/2001 tarihinde tescil edilerek
kurulduğunu, 4562 sayılı Yasanın 20. Maddesi 1. Fıkrası " OSB'lerin
ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol,
haberleşme, spor tesisleri gibi alt yapı ve genel hizmet tesislerini kırma
ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını
yapma, üretim tesisleri kurma ve işletme hakkı sadece OSB'nin yetki ve
sorumluluğundadır. Ancak, atıkların ortak arıtma tesisinin kabul
edebileceği standartlara düşürülmesi amacıyla münferiden ön arıtma tesisi
yapılması gerekir." hükmü ile DOSAB'da alt yapı hizmetlerinin
yapılması ve işletilmesi yetki ve sorumluluğunu DOSAB Müdürlüğüne
verildiğini, 4562 sayılı Yasanın 5/1 maddesinin "OSB, müteşebbis
heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve
sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yapabilen
veya yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir." şeklindeki tanımı
nedeni ile OSB Yönetimlerinin özel hukuk tüzel kişiliği olduğunu, aynı
yasanın 25/5 md.ne göre de OSB'lerin organları ile ilgili olarak Türk
Ticaret Kanununun anonim şirketlerin organları ile ilgili hükümleri kıyasen
uygulanacağı hükmü bulunduğunu, bu açıklamalar ışığında DOSAB
sorumluluğunda olan alt yapı hizmetlerinin yetersiz sunumundan kaynaklanan
tazminat davasının, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiğinden bahisle 2247 sayılı Yasa'nın 10 uncu maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince
yapılan incelemeye göre, davalı DOSAB Organize Sanayi Bölgesi vekilinin
anılan Yasa’nın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı
görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, davalı DOSAB
Organize Sanayi Bölgesi bakımından 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, aşırı yağış nedeniyle davacının
sigortalısı olan dava dışı T. Tekstil Metal ve Orman Ürünleri San ve Tic. Ltd.
Şti’nin işyerinde, davalı kurumun üzerine düşen
görevi tam ve eksiksiz olarak yerine getirmediğinden bahisle, su basması
sonucu şirket sigortalısına ödenen zarar bedeli olan 24527,50 TL
tazminatın 30.11.2010 gününden itibaren işleyecek faizi ile birlikte
davalıdan rucuen tahsili istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasında yapılan inceleme neticesinde; Bursa 1. İdare Mahkemesi’nin 28.12.2012 gün ve
2011/1670 esas sayılı ara kararı ile davalı Demirtaş Organize Sanayi
Bölgesi’nin davaya davalı sıfatı ile dahil edilmesine karar verilmesi
üzerine 18.01.2013 tarihli tebligat ile davaya dahil edildiği ve 15.02.2013
tarihli cevap dilekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar
verilmesini talep ettiği anlaşılmakla, görevli yargı yerinin belirlenmesi
açısından görev itirazında bulunan Demirtaş
Organize Sanayi Bölgesi’nin hukuki niteliğinin belirlenmesi gerektiği
sonucuna varılmıştır.
12/4/2000 tarih ve 4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu’nun 4. Maddesi’nde “
Yer Seçimi Yönetmeliğine göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile
kurulur” denilmek sureti ile kuruluş usulü belirlenmiştir.
Davalı Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi’nin resmi web
sitesinden alınan bilgiye göre, davalı, 15 Nisan 2000 tarihinde yürürlüğe
giren 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu kapsamında kuruluş
protokolü 06 Nisan 2001 tarihinde tescil edilmiş ve tüzel kişilik
kazanmıştır.
12/4/2000 tarih ve 4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun 5. Maddesi’nde (Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.)
“OSB, müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu
yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma
işlemleri yapabilen veya yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. “
denilmek sureti ile Organize Sanayi Bölgelerinin Özel Hukuk Tüzel Kişisi
olduğu belirtilmiştir.
12/4/2000 tarih ve 4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu’nun 25/5. Maddesi’nde (Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.) “Genel kurulun teşkilini müteakip bu Kanunda aksine
bir hüküm bulunmadığı takdirde, OSB’lerin organları ile ilgili olarak Türk
Ticaret Kanununun(TTK) anonim şirketlerin organları ile ilgili hükümleri
kıyasen uygulanır” şeklindeki düzenleme ile de davalının organlarının işlem
ve eylemlerinde 4562 sayılı Kanun’da hüküm bulunmayan hallerde Türk Ticaret
Kanunu’na tabi olacakları düzenlenmiş ve davalının özel hukuk tüzel kişisi
olan hukuki niteliği bir kez daha vurgulanmıştır.
12/4/2000 tarih ve 4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun 20. Maddesi’nde “OSB’lerin ihtiyacı olan
elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor
tesisleri gibi alt yapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu
ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma, üretim
tesisleri kurma ve işletme hakkı sadece OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır.
Ancak, atıkların ortak arıtma tesisinin kabul edebileceği standartlara
düşürülmesi amacıyla münferiden ön arıtma tesisi yapılması gerekir. /OSB’de
yer alan kuruluşlar, alt yapı ihtiyaçlarını OSB’nin tesislerinden
karşılamak zorundadır. OSB’nin izni olmaksızın alt yapı ihtiyaçları başka bir
yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bu kuruluşlar
kendilerine tahsis edilen alt yapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir
ve temlik edemez ve başkalarının istifadesine tahsis edemez./Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte
düzenlenir.” şeklindeki düzenleme ile de Organize Sanayi Bölgelerinin görev
ve sorumlulukları düzenlenmiş, OSB’nin ihtiyacı olan elektrik, su,
kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol gibi ortak ihtiyaçların OSB’ce
karşılanacağı açıkça belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b)İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)Tahkim
yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar, idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, idare aleyhine
dava açılmayıp, davalı mevkiinde 4562 sayılı Kanun hükümleri uyarınca
kurulmuş ve anılan yasa hükümleri uyarınca faaliyet gösteren ve bu kanuna
tabi olan, kamu kurumu niteliği taşımayan, özel hukuk hükümlerine tabi bir
özel hukuk tüzel kişisi olan Demirtaş Organize
Sanayi Bölgesi’nin bulunması karşısında, ortada idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen
bu hususlara göre, dava dışı sigortalı T.
Tekstil Metal ve Orman Ürünleri San ve Tic. Ltd. Şti’nin işyerinde su
taşkını nedeni ile meydana gelen zararın, gerekli denetim ve bakım görevini
yerine getirmeyen davA.Ö.el hukuk tüzel kişisinin kusurundan ileri geldiği
iddiasına dayalı açılan rucuen tazminat davasının, özel hukuk hükümlerine
göre adli yargı yerinde çözülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi vekilinin görev itirazının Bursa 1.
İdare Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun KABULÜ ile,
davalı Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Bursa 1.İdare Mahkemesi’nin 06.05.2013 gün ve 2011/1670 Esas sayılı
KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
68-ESAS NO : 2013/1712
KARAR NO : 2013/1925
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
İ.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.S.
O L A Y
: Davacı 19.03.2010 günlü dava
dilekçesinde özetle; İstanbul İl Telekom Müdürlüğü Bağcılar Telekom
Müdürlüğünde teknisyen (kapsam dışı) olarak görev yapmakta iken, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirilmesi sonucunda 4046 sayılı yasanın
22. maddesine istinaden adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini
ve 02.12.2009 tarihinde davalı kurumla ilişiğinin kesilerek Küçükçekmece
Cumhuriyet Başsavcılığı Bilgi İşlem Servisine Bilgi İşlem Teknisyeni olarak
atamasının yapıldığını, nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinde
yapılan incelemede, yapılması gereken ek ödemelerin nakil maaşına
eklenmediğini fark ettiğini, buna istinaden 03.02.2010 tarihli yazılı
başvuru ile 5473 sayılı Kanun ile ödenmeye başlanan ve 5793 sayılı Kanun
ile sürekli hale getirilen ek ödeme tutarlarının ödenmesi ve maaş nakil
ilmühaberine eklenmesini talep ettiğini, bu talebinin reddi üzerine ret
işleminin iptali ile mali haklarının faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle
idari yargıda dava açmıştır.
Davalı
Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekili süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde
özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul
4. İdare Mahkemesi: 22.10.2010 gün, E:2010/527, K:2010/1997 sayı ile
özetle, “…dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle davacın görev
yaptığı kuruluşun özel hukuk hükümlerine tabi bir kuruluş olması ve
taraflar arasındaki ilişkinin özel hukuk hükümlerine dayanması karşısında
bakılan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği
sonucuna ulaşılmıştır.” demek suretiyle dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 5.Dairesi 25.11.2011
gün, E:2011/2003,K:2011/6889 sayı ile özetle, ‘’… Davalı şirketin,
Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında imzalanan “Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu
hizmetini yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler
dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri bulunduğu yukarıda
belirtilmiştir. Belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince bazı
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle davalı
şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü
içinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu
durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu sonucuna varılmakta olup aksi yöndeki kararda hukuki isabet
görülmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, davacının temyiz istemini kabulüyle İstanbul 4. İdare
Mahkemesi'nin 22.10.2010 tarihli, E:2010/527, K:2010/1997 sayılı kararın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1/c fıkrası
uyarınca bozulmasına ’’ karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan karar
düzeltme talebi üzerine Danıştay 5. Dairesi 15.02.2013 gün E:2012/5216,
K:2013/1092 sayılı ilamı ile özetle; “…2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 54. maddesinin 1. fıkrasında sayılan nedenlere uymadığından
karar düzeltme isteminin reddine.” karar vermiştir.
İstanbul 4. İdare Mahkemesi: Danıştay’ın bozma ilamına
uyarak yaptığı yargılamada, 29.03.2013 gün, E:2013/628 sayı ile özetle,
davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince süresi
içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı: Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55
oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını,406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket
arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığını, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin, özelleştirilen kuruluş tarafından zımnen reddedilmesi üzerine
açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.
vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. Bakımından 10.maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı
şirkette kapsam dışı statüde teknisyen olarak görev yapmakta iken, 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında ise Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Bilgi İşlem
Servisine Bilgi İşlem Teknisyeni olarak atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali ile ek ödeme tutarlarının ödenmesi ve maaş nakil
ilmühaberine eklenmesi talebiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten,ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, İstanbul 4. İdare Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUNUN KABULÜ ile, İstanbul 4. İdare
Mahkemesinin 29.03.2013 gün, E:2013/628 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
69-ESAS NO : 2013/1713
KARAR NO : 2013/1926
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.K.
Vekilleri
: Av. M.E.A. & Av. C.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43137
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında “kentsel rekreasyon alanı” olarak ayrıldığını belirterek,
taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.02.2013 gün ve
E:2012/404 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında kentsel rekreasyon alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 1.000 TL nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince
yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kentsel
rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.02.2013 gün ve E:2012/404
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
70-ESAS NO : 2013/1717
KARAR NO : 2013/1929
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede
görevlendirilen davacının doktora eğitimini yapabilmesi için davalı
Üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü senedinin iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.E.
Vekili :
Av. A.K.
Davalı :
Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. M.Ş.
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde özetle; Karadeniz Teknik Üniversitesi
Rektörlüğü’nün, 20.03.2013 gün ve B.30.2.KTÜ.0.71.00.02/06335 sayılı yazısı
ile bildirilen, mecburi hizmet süresinden doğan borcun kaldırılmasına
yönelik talebinin reddedildiğine dair verilen idari kararın iptal
edilmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili cevap dilekçesinde, 2547 sayılı yasa’nın 35 maddesi uyarınca
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının taahhüt ve kefalet
senedinin iptali istemiyle açılan davanı çözümünde adli yargının görevli
olduğunu belirterek; görev itirazında bulunulmuştur.
Trabzon İdare Mahkemesi: 06.06.2013 gün ve 2013/464 Esas sayılı kararında
özetle; 2547 sayılı Yasanın 35. Maddesinin 3. Fıkrasında yer alan mecburi
hizmet yükümlülüğünün kaldırılmasına yönelik başvurunun reddine ilişkin
davada, dava konusu işlemin idari işlem niteliğinde olduğunu, bu nedenle uyuşmazlığın
çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğunu belirterek; davalı vekilinin
görev itirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte
kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra:17/08/1983-2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen
öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim
kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu
yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez.
Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.”
hükmü yer aldığı; olayda, davacı Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği
Fakültesi’nde görevlendirilmeden önce Trabzon 3. Noterliğinin 11.09.2006
tarihli 23957 yevmiye nolu yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi
hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve
mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş
sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50
fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren
hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte Karadeniz Teknik
Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.
Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet
yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite
ile araştırma görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve
yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu; dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan nedenlerle 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine
karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
araştırma görevlisi olarak davalı Üniversite adına bütünleşik doktora
eğitimi yapmak amacıyla Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde
göreve başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi için davalı
üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü senedinin iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde araştırma
görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun
35.maddesi uyarınca davalı idare adına Ankara Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Ankara Üniversitesi’ne gönderilmesinden önce davacı ile müşterek borçlu ve
müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname ve yüklenme
senedinin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin Trabzon İdare Mahkemesi’nin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Trabzon İdare Mahkemesi’nin 06.06.2013 gün ve 2013/464 Esas
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın
KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
71-ESAS NO : 2013/1721
KARAR NO : 2013/1933
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.N.G.
Vekili :
Av. C.A.
Davalılar
: 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.E.
2- Eyüp Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Z.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Eyüp İlçesi, Gümüşsuyu-Merkez
Mahallesi, İdris K.ü caddesi 37 Ada, 14 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında park ve yol alanı olarak
ayrıldığını, taşınmazın bir kısmına yol olarak fiilen kamulaştırmasız el
konulduğunu; bu haliyle imar planının uygulamaya geçirildiğini ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılar
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Eyüp Belediye Başkanlığı
vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el
atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm
ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
İSTANBUL 8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 7.5.2013 gün ve
E:2012/646 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken
olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmaza, imar planında
park ve yol alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili,
taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park ve yol alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atıldığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının maliki olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu ve
dosya kapsamından fiilen el atmanın bulunmadığı anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim,
Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7.5.2013 gün ve E:2012/646 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
72-ESAS NO : 2013/1722
KARAR NO : 2013/1934
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı :
Ş.K.
Vekili : Av. O.N.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.B.
O L A Y
: İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı, 1.2.2010 tarihinde Büyükçekmece
Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
17.1.2011 tarihli dilekçesiyle, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini
istemiş; bu isteği reddedilmiştir.
Davacı
vekili; davalı idarenin ret işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul
4.İdare Mahkemesi: 3.11.2010 gün ve E:2010/1076, K:2010/2150 sayı ile, iptali
istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekom A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar davacı tarafından
temyiz edilmiştir.
Danıştay
5. Daire Başkanlığı: 25.11.2011 gün ve E:2011/2356, K:2011/6885 sayı ile,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ilgili olarak
bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
sonucuna varılmakta olduğu aksi yöndeki kararda isabet görülmediği
gerekçesiyle davacının temyiz isteminin kabulüyle İstanbul 4.İdare
Mahkemesince verilen kararın bozulmasına karar vermiş, Mahkemece bozma
kararına uyulmuştur.
Davalı
vekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına
girdiği öne sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
İSTANBUL 4.
İDARE MAHKEMESİ: 29.3.2013 gün ve E:2013/627 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın
Ek 29. maddesinin yukarıda yazılı hükümleri uyarınca, kamu kurumuna nakil
hakkı bulunan personelden hizmet sözleşmesi feshedilenlerin 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesi uyarınca yeniden kamu personeli statüsüne girdiğinde
kendilerine ödenecek ücretin hesaplanması görevinin idari nitelik taşıdığı,
bu hesaplama konusunda T. Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı,
anılan şirketin belirlediği atamaya esas ücrete göre personele atandığı
kurumda ödenecek maaşın tespit edilecek olması dolayısıyla T.
Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin kamu
görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi, öte yandan davacının kamu
kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne girmesi karşısında, kamu
görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı iddiasına dayandırılan ve bu
nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz
olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal hak istemiyle açılan davanın
görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari yargıya ait olduğu, gerekçesiyle,
davalı idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevliliğine
karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu;
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005
tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin"
% 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı
uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci
fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek
suretiyle yasa koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı
personelin, kamu personeli sayıldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom
hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı
Şirket arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini
taşıdığı, öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik:
8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri olarak
sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin; özelleştirilen kuruluş
tarafından reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yapılan başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile İstanbul 4. İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 29.3.2013 gün ve E:2013/627 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
73-ESAS NO : 2013/1732
KARAR NO : 2013/1943
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın
tazmini istemiyle açılan davada, davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE, çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.H.
Vekilleri
: Av.U.C. & Av. H.Y.
Davalılar
: 1.Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.E.K.
2.TEDAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av.T.C.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Susuz Mahallesi 44744 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın hisseli
maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Rekreasyon (Dinlence-Eğlence)
Alanı” olarak ayrıldığını; ancak dava tarihine kadar taşınmaz üzerinde imar
planı dahilinde bir işlem tesis edilmediği gibi kamulaştırma cihetine de
gidilmediğini, bu şekilde davacının taşınmaz üzerindeki tasarruf imkanının
kısıtlandığını ve zarara uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin ve ıslah
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalı idarelerden tahsili ile davacıya verilmesine ve dava konusu
taşınmazın tapu kaydının davalı idareler adına tescil ettirilmesine karar
verilmesi istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ve
davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 12.Asliye Hukuk Mahkemesi: 22.05.2013 gün ve
2013/58 Esas sayılı kararı ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılar Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi davalılardan Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hisseli şekilde maliki olduğu taşınmazın imar planında
“Rekreasyon (Dinlence-Eğlence) Alanı” nda kaldığı belirtilmek suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle; fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı
idarelerden tahsili ile davacıya verilmesi ve dava konusu taşınmazın tapu
kaydının davalı idareler adına tescil ettirilmesine karar verilmesi istemi
ile açılmıştır.
Mahkememizce
yapılan inceleme neticesinde, dava konusu parselin başka hissedarları
tarafından Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin, 2012/586 esas numaralı
dosyasında kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat davası açıldığı
tespit edilmesi üzerine, mahkemesinden söz konusu dosyada bulunan keşif
tutanağı ve raporlar istenmiş; yapılan tetkikte, dava konusu taşınmaz
üzerinde 11.03.2013 tarihinde keşif yapıldığı, sonrası aldırılan 18.03.2013
günlü Fen Bilirkişisi Mehmet Mustafa Yıldırım’a ait raporda; dava konusu
parsele fiilen el atıldığı, taşınmazın üzerinden halihazırda enerji nakil
hattı geçtiğinin belirlendiği anlaşılmakla, davaya konu 44744 Ada 1
parselin üzerinden enerji nakil hattı geçirilmek sureti ile fiilen el
atıldığı tespit edilmiştir.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu
taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılması karşısında, idarenin bu
eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin
dava konusu 44744 Ada 1 Parsel numaralı taşınmaza kamulaştırmasız el atması
karşısında, bu taşınmaz bakımından el atmadan doğan zararın tazminine
yönelik olan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddine karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
74-ESAS NO : 2013/1734
KARAR NO : 2013/1945
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacıya ait bina ve müştemilatların, davalı idare tarafından kamulaştırma
işlemi yapılmaksızın ve herhangi bir bedel ödenmeksizin tamamen
yıktırılmasından dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.H.
Vekili :
Av. S.B.
Davalı :
Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.A.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara İli, Altındağ
İlçesi, Güneşevler Mahallesi, 23752 Ada, 2 Parsel numaralı kadastro parseli
üzerinde yapılan binanın maliki olduğunu, yapılan imar düzenlemesi ile
müvekkilinin yapısının bulunduğu alanın belediye hizmet alanı içerisine
bırakıldığını ve müvekkiline yeni oluşturulan 23752 Ada 2 numaralı
parsellerden 37900/100045 oranında pay verildiğini, Ankara 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
2010/661 Değişik İş sayılı dosyasında tespit yaptırıldığını, müvekkiline
ait bina ve müştemilatların tespit edildiğini, bilahare gecekondularının
davalı belediye tarafından yıkıldığını ve belediye tarafından buraya bina
yapıldığını, bedeli ödenmeden yıkılan bina ve müştemilatların bedelinin
tespiti ile fazlaya ilişkin dava ve müracaat hakları saklı kalmak kaydıyla
müvekkiline ödenmeyen bedelin şimdilik 10.000,00 TL sinin yıkım tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle; davada idari yargının görevli olduğunu, bu nedenle
davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini; esasa ilişkin
ise, dava konusu gecekondunun 2981 sayılı İmar Affı Kanunu’nun 9. maddesine
aykırı şekilde, diğer paydaşların muvafakatları olmaksızın inşa edildiğini,
kaçak yapı niteliğinde olduğunu bu nedenle yıkılmasına ilişkin işlemin 3194
sayılı ve 775 sayılı Yasalar uyarınca işlemin hukuka uygun olduğunu
belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
ANKARA 12. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.7.2013 gün ve 2011/390 Esas sayılı kararı ile,
davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolundaki süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyası Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İmar Affı başvurularını 2981 sayılı Yasa uyarınca
değerlendirmek, öngörülen koşullara uygunluğu saptanan ilgililere arsa veya
hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescil ettirmek, koşulları
taşımayanların işlemlerini ise reddetmek, imar planı ve parselasyon
işlemleri yapmak, ayrıca inşaat ruhsatı vermek, ruhsatsız yapıların yıkımı
hususunda işlem tesis etmek yetkisine sahip idarenin, bu yetkilerini
kullanırken gerçekleştirdiği işlemlerin, re’sen yapılması, tek yanlı
olması, kamu gücüne dayanması nedenleri ile idari işlem niteliğinde
olduğunu; davacıya gönderilen yıkım tebliğinde, davaya konu gecekondunun
3194 sayılı Yasa uyarınca yıkılacağının belirtildiğini, bu durumda;
davacıya ait yapının kaçak olması nedeni ile 3194 sayılı Yasa ya göre yıktırılması
sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin olan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2'nci maddesinin l'inci fıkrasının (b)
bendinde yer alan yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek; 2547
sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Altındağ Belediye Başkanlığı açısından 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Ankara İli, Altındağ İlçesi, Güneşevler Mahallesi, 23752 Ada, 2 Parsel
üzerinde yapılan davacıya ait ruhsatsız yapının davalı idare tarafından
kamulaştırma işlemi yapılmaksızın ve herhangi bir bedel ödenmeksizin tamamen
yıktırılması sonucu uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, davacının yapısının bulunduğu 23752 ada, 2 sayılı parselin
imar uygulaması sonucu oluştuğu ve davacıya kadastral parseldeki payına
karşılık bu parselden 37900/100045 oranında pay verildiği, daha sonra
yapılan imar planı değişikliği ile parselin davacıya ait yapının da
bulunduğu kısmının yolda kalması nedeniyle davacının payına karşılık başka
bir parselden davacıya pay verildiği, yapının ise yolda kaldığı
belirtilerek davalı idarece yıkılacağının davacıya bildirildiği ve verilen
süre sonunda da idarece yıktırıldığı, davacı tarafından Ankara 2. Sulh
Hukuk Mahkemesi’nin 2010/661 D.İş sayılı dosyası ile yaptırılan tespite
dayanılarak fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
bedelin davalı idareden tahsiline ve taşınmazın idare adına tesciline karar
verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Olayda,
ruhsatsız yapının Yol Alanı içinde kalması ve projenin uygulanmaya
başlaması nedeniyle yıktırılmasından dolayı zararın tahsili istemiyle dava
açıldığı; buna göre, kamu mevzuatı hükümleri çerçevesinde ve kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan uygulama işlemleri sonucunda
davacıya ait yapı için bir bedel ödenip ödenmeyeceğine, uğranıldığı veya
uğranılacağı ileri sürülen zararların giderilip giderilmeyeceğine,
dolayısıyla bir idari işlem olan imar planına dayanılarak ruhsatsız yapının
yıktırılmasından doğan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Altındağ Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 12. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Altındağ
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2.7.2013 gün ve 2011/390
Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
75-ESAS NO : 2013/1737
KARAR NO : 2013/1948
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- Ö.A., 2- U.A., 3- O.A.,
4-A.A., 5- S.T., 6-S.S.
Vekili : Av.
M.N.Ö.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. M.U. & Av. B.V.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin dava konusu Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi 41494 Ada 1 Parsel ve 41495 Ada 1 Parsel sayılı
taşınmazların hissedarı olduklarını, dava konusu 41494 Ada 1 Parsel sayılı
taşınmazın imar planında “Pazar Yeri”, 41495 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazın
imar planında “Belediye Hizmet Alanı” olarak ayrıldığını, bu şekilde
davacıların taşınmazlar üzerindeki tasarruf imkanının kısıtlandığını ve
zarara uğradıklarını belirterek; fazlaya dair dava ve talep hakları saklı
kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan
alınarak davacılara verilmesine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3.Asliye Hukuk
Mahkemesi;
27.09.2013 gün ve 2013/144 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem,
bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları
bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hissedarı oldukları 41494 Ada 1 Parsel sayılı taşınmaza imar
planında “Pazar Yeri”, 41495 Ada 1 Parsel sayılı taşınmaza imar planında
“Belediye Hizmet Alanı” nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle; fazlaya dair dava ve talep hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacılara verilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parsellerden 41494 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazın “Pazar Yeri”
alanında, 41495 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazın ise “Belediye Hizmet Alanı”
nda yer almakta iken, Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin 09.04.2013
tarih, 613 ve 618 sayılı kararları ile “Özel Sosyo Kültürel Tesis Alanı”nı
olarak yeniden düzenlendiği, taşınmazlara
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazların bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedarı oldukları taşınmazların bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan,
taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması nedeniyle
taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı olarak
davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında, bu
Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı
maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan
itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K:
2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme
hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 3. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin
Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
27.09.2013 gün ve 2013/144 Esas sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
76-ESAS NO : 2013/1738
KARAR NO : 2013/1949
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
R.K.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yuva Mahallesi 43249 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında kentsel rekrasyon alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.4.2013 gün ve
E:2013/65 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
kentsel rekrasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince
yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere
plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kentsel rekrasyon alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2.4.2013 gün ve E:2013/65 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
77-ESAS NO : 2013/1739
KARAR NO : 2013/1950
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1-Z.K., 2- E.K.
Vekilleri
: Av. M.E.A.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. E.K.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Ankara ili, Çankaya İlçesi, Çukurca
Mahallesi, 26182 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli malikleri olduğu,
taşınmazın imar planında “Sağlık Alanı”
olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
2.000,00 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.09.2013 gün ve
E:2013/26 sayı ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve
Sağlık Bakanlığı vekilinin 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
sağlık alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun
davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 10.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.)
Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında sağlık alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Sağlık Bakanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin
tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı bakımdan,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.09.2013
gün ve E:2013/26 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
78-ESAS NO : 2013/1740
KARAR NO : 2013/1951
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- R.Ş., 2- M.K., 3- K.A., 4- O.E., 5- A.A., 6- M.A.
Vekilleri
: Av. A.E.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Ankara ili, Çankaya İlçesi, Öveçler
Mahallesi, 27793 ada, 7 parsel sayılı taşınmazın hisseli malikleri olduğu,
taşınmazın imar planında spor ve oyun alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000,00 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 11. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.06.2013 gün ve
E:2013/170 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
spor ve oyun alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında spor ve oyun alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 11. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı bakımdan,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 11.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.06.2013 gün ve E:2013/170 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
79-ESAS NO : 2013/1741
KARAR NO : 2013/1952
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.K.
Vekili :
Av. İ.G.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.S.D.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Macun-1 Mahallesi, 43325
ada, 16 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında ağaçlandırılacak alan olarak düzenlendiğini ve davalı belediye
tarafından fiilen ağaçlandırma yapmak ve yol olarak kullanılmak suretiyle
taşınmaza el atıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 5.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 18.04.2013 gün ve
E:2012/182 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı açısından, 2247 sayılı
Yasa’nın 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, taşınmazın imar
planında ağaçlandırılacak alan olarak düzenlendiği ve davalı belediye
tarafından fiilen ağaçlandırma yapmak ve yol olarak kullanılmak suretiyle
taşınmaza el atıldığı belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 5.000 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle
açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, Ankara 13. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 11.10.2011 gün ve E:2010/213, K:2011/336 karar sayılı
kararından, dava konusu Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Macun Mahallesinde
kain, 43325 ada, 16 parsel sayılı taşınmazın mahallinde keşif yapıldığı,
keşif sonrasında bilirkişi tarafından tanzim edilen raporda özetle; “…dava
konusu 43325 ada, 16 parsel sayılı taşınmazın kuzeyinden geçen ve kamu
kullanımına açılmış olan 20
metre genişliğindeki (Eski 17) yeni Mehmet Akif
Ersoy Caddesi ve caddeler etrafındaki ağaçlandırılacak veya
yeşillendirilecek alanların, İmar Yönetmenliği gereğince Ankara Büyükşehir
Belediyesi’nin bakım ve denetimi dahilinde olduğunu, Ekli krokide (D)
harfiyle gösterilen yerin etrafına kaldırım taşı döşendiği, Krokide (B)
harfiyle gösterilen 1860
m² lik yerde kalan kısmından dava konusu parselin
doğusundaki imar yolundan itibaren 5 metre genişliğinde ve parsel üzerinden
43325 ada, 6,7 ve 8 parsellerin kuzey sınırlarına paralel olarak
asfaltlanarak, kamu yararına açılmış olan yolun bulunduğu tespit edilmiş,
dava konusu taşınmaz imar planında ağaçlandırılacak veya yeşillendirilecek
alan olarak ayrıldığı için bu yerin mülkiyeti üzerinde davacıların tasarruf
etme hakları kalmadığı, fiilen el atıldığı doğrulanmıştır.” demek suretiyle
dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın
bir kısmına fiilen el atması karşısında, idarenin bu eyleminin
kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir
ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü
iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
80-ESAS NO : 2013/1746
KARAR NO : 2013/1957
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.D.
Vekilleri : Av.
M.E.A. & Av. C.A.
Davalılar : 1. Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. D.O.İ.
2. Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. Ç.O.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu Ankara İli, Çankaya İlçesi,
Mursel Uluç Mahallesi 27065 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın hissedarı
olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında “Okul Alanı” olarak
ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını; ancak, davacının
taşınmaz üzerindeki tasarruf imkanının imar düzenlemesi nedeni ile
kısıtlandığını ve bu şekilde zarar gördüğünü belirterek; fazlaya ilişkin ve
ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00 TL’nin dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapu kaydının davalılar adına
tesciline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara İl Özel İdaresi vekili ile Milli Eğitim
Bakanlığı vekili cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında
bulunmuşlardır.
Ankara 13.Asliye Hukuk
Mahkemesi;
16.05.2013 gün ve 2012/690 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Ankara İl Özel İdaresi vekili ile Milli Eğitim
Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hissedarı olduğu taşınmaza, imar planında “Okul Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “Okul Alanı”nda
kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 2.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak
davacıya verilmesine ve taşınmazın
tapu kaydının davalılar adına tesciline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Temel Eğitim Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedarı olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ve taşınmazın davalı adına tesciline ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam
etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan
mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi
ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi
ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 13. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Ankara 13.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
16.05.2013 gün ve 2012/690 Esas sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM
YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
81-ESAS NO : 2013/1747
KARAR NO : 2013/1958
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İstanbul’da
gerçekleşen sağanak yağış sebebiyle, İSKİ tarafından ihale edilen
"Tavukçu Deresi Islah Projesi” çalışmaları sırasında, dere yatağından
taşan suların davacının kullanımında olan dairede meydana getirdiği iddia
olunan zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.D.
Vekili :
Av. A.K.Ç.
Davalılar :
1- İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. H.E.
2- K.
İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Vekili :
Av. E.A.
O L A Y : Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle, ‘’… Bahçelievler ilçesinden gelip Ataköy
11. Kısım Site sınırından geçerek, Bakırköy İlçesi sahiline dökülen ve
genelde yağmur suları ile birlikte pis ve atık suları ( kanalizasyon suları
) taşıyan Tavukçu Deresi’nin, ıslah çalınmaları ve ana kolektör hattı inşaatı
İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’ye ihale
edilmiştir.
Davalı
İSKİ Genel Müdürlüğü'nün tavukçu deresi ıslah projesi çerçevesinde ve
denetim ve kontrolü altında davalı müteahhit firma K. İnşaat San. ve Tic. A
Ş. tarafından yürütülen, yağmur suları ile birlikte pis atık suları taşıyan
Tavukçu Deresi’nin ıslah çalışmaları sırasında, Bakırköy Öğretmenevi
bitişiğindeki köprü menfezinin kapatılması ve bu dereye bağlanan
kanalizasyon rögarlarının bakımsız ve tıkalı olması sonucu 13.10.2007-14.10.2007
tarihlerinde İstanbul’da meydana yelen yağmur yağışıyla birlikte yağmur ve
kanalizasyon suları dere yatağından taşmış, Ataköy 11. Kısım Sitesi'ne ait
60 dönümlük alan ve bu alanda bulunan 13 adet binanın bodrum katları ve
zemin altında bulunan merkezi ısıtma sisteminin tamamı tavana kadar taşan
sel ve kanalizasyon suları ile dolmuştur.
Tavukçu
Deresi ıslah çalışmaları sırasında davalı müteahhit firma K. İnşaat San. ve
Tic. A Ş tarafından dere yatağına bırakılan hafriyat ve molozlar hem dere
yatağının akışını hem de yol geçiş menfezlerini kapatmıştır. Ve bunun
sonucu meydana gelen sel neticesinde tüm site ağır bir mağduriyet içerisine
düşürülmüştür.
Ataköy
11 Kısım Kamelya Blok A kapısı bodrum kattaki Site görevlisi N.D.adına
tahsis edilmiş olan lojman dairesindeki tüm ev eşyaları, 13-14 Ekim 2007
tarihinde davalı K. İnşaat San. ve Tic. A.Ş . nin ihmal ve kusuru, davalı
İSKİ Genel Müdürlüğü'nün ise dere ıslah projelerinin yetersizliği ile
birlikte denetim ve kontrol eksikliği nedeniyle meydana gelen sel
neticesinde kullanılamaz hale gelmiştir. ‘’ demek suretiyle davalıların,
olay tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte 6.000 TL
maddi ve 4.000 TL manevi olmak üzere şimdilik toplam 10.000 TL.nin
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İSKİ Genel Müdürlüğü vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde
özetle, görev itirazında bulunulmuştur.
Bakırköy
8. Asliye Hukuk Mahkemesi; 29.01.2013 gün, E:2008/29 sayı ile, davalı İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
İSKİ Genel Müdürlüğü vekilince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve ekleri Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: ‘’… 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile, İstanbul
Büyükşehir Belediyesi'nin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu
amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir
elden işletmek üzere, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı müstakil
bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olarak, İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuş olup; anılan Kanunun 2'nci maddesinin
(b) bendinde, "Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,
yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma
yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için
abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları
noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;
gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu
olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak
ve gerekli yenilemelere girişmek," bu Genel Müdürlüğün görev ve
yetkileri arasında sayılmıştır.
Tüzel
kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu olan anılan İdarenin görev ve yetkisine
verilen söz konusu hizmetlerden her biri, genelin yararı için yürütülen
birer kamu hizmetidir. Bu hizmetlerin hukuka uygun olarak yürütülmemesi de,
bu İdarenin Kamu Hukuku kurallarına göre sorumluluğunu gerektiren hizmet
kusuru niteliğindedir.
Anayasa'nın
125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden
doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin Vinci fıkrasının (b) bendinde,
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler
tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında
sayılmıştır.
Bu
anayasal ve yasal durumlara göre, kamu idarelerinin yürütmekle yükümlü
bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koydukları plan ve
projeye uygun olarak yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi
tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere
verilen zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde,
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır. Hizmetin, kamu idaresi tarafından bizzat
veya yüklenici eliyle yürütülmesi de, bu hukuki duruma etkili değildir.
Dava
dosyasında; davacının zararının, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü'nün kanunla kendisine görev olarak verilen hizmetleri gereği gibi
yürütmemiş olmasından kaynaklandığı; bu nedenle, anılan İdarenin doğan
zarardan sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülmektedir. Dolayısıyla;
davadaki uyuşmazlığın çözümü, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru ya da objektif sorumluluk
esasına göre davalı idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının
saptanmasını gerektirmektedir. Bu saptamalar ise, idare hukuku ilkelerine
göre yapılabileceğinden; 2577 sayılı Kanunun 2'nci maddesinin 1 'inci
fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan davanın görüm ve çözümü, İdari
Yargı'nın görevine girmektedir. ‘’ demek suretiyle 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dava dosyası üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasa’nın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcılığı’nca, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü bakımından 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İstanbul İli'nde 13.10.2007 – 14.10.2007 tarihinde gerçekleşen
sağanak yağışla birlikte, İSKİ tarafından ihale edilen "Tavukçu Deresi
Islah Projesi” çalışmaları sırasında, dere yatağından taşan suların site
görevlisi olan davacı adına tahsis edilen lojman dairesinde meydana
getirdiği su baskını sonucu uğranıldığı belirtilen maddi manevi zarar
karşılığında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla şimdilik 6.000
TL maddi, 4.000 TL manevi olmak üzere toplam 10.000 TL tazminatın faizi ile
birlikte davalılardan alınarak tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
20.11.1981 gün ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek
ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve
bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü kurulduğu, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin, İstanbul
Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini
haiz bir kuruluş olduğu, İSKİ personelinin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümlerine tabi bulunduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (b) bendinde
“b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden
uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya
bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların
toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve
projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri
kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım
ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek”, (d)
bendinde “ Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki
belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri
kullanmak”, İSKİ'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 4. maddesinde,
İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli
ve yetkili olduğu açıklanmış, ek 5. maddesinde (5/6/1986 - 3305/3 md. ile gelen Ek 4 üncü madde hükmü olup madde
numarası teselsül ettirilmiştir.), bu Kanunun diğer büyükşehir
belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.
İSKİ
Genel Müdürlüğü İstanbul Büyükşehir Belediyesinin Su ve Kanalizasyon
Hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu
olanları devralmak ve bir elden işletmek,2560 sayılı kanun (2560 sayılı
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun, 05.06.1986 tarihli 3305 sayılı kanunun 3.maddesi ile gelen
Ek 4 ve 5. maddeleri yollaması ile bütün belediyelere ait su ve
kanalizasyon idaresi genel müdürlükleri için uygulanmaktadır.) ve bu
kanunda değişiklik yapan 3009 sayılı kanunda belirtilen görevleri yerine
getirmek üzere 3305 sayılı Kanun uyarınca 1996 yılında kurulmuş olup, 2560
sayılı Kanunun 3009 sayılı kanunla Değişik 1.maddesinin 4.fıkrası uyarınca
kamu tüzel kişisidir.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu
plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün,
iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Olayda,
davacı tarafından, aşırı yağış nedeniyle evlerini su basmasından dolayı
zarara uğranıldığı iddia edilerek, 6.000 TL maddi, 4.000 TL manevi olmak
üzere toplam 10.000 TL tazminatın tahsili istemiyle
dava açıldığı, davalılardan İSKİ Genel Müdürlüğü bakımından görev
uyuşmazlığı çıkartıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın
125 inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden
doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununla
birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda,
düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya
boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya
hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin
yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır.
Öte
yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin,
hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının
yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.
maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve
eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası”
kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen
durum karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İSKİ
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının, Bakırköy 8. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.01.2013 gün, E:2008/29 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
13.10.2007
tarihinde meydana gelen aşırı yağış nedeniyle Tavukçu Deresinin taşması
sonucu evini su bastığı, ev, eşya ve aracının zarar gördüğü, davalı kurumun
üzerine düşen görevi tam ve eksiksiz yerine getirmediği iddiasıyla zararın
tazmini istemiyle davacı tarafından davalı kurum aleyhinde Adli Yargı da
dava açılmıştır.
Davalı
İdari vekili süresinde, Uyuşmazlığın İdari Yargının görev alanında
kaldığını bildirerek Yargı Yolu itirazında bulunmuştur.
Mahkemece
Yargı Yolu itirazın reddine karar verilmesi üzerine davalı vekilince olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması talebi ile dosya Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiş,
Danıştay
Başsavcılığınca, uyuşmazlığın davalı idarenin hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görev alanına girdiği düşüncesiyle olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiştir.
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda Uyuşmazlığın davalı İdarenin hizmet
kusurundan doğduğu İdari Yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle İdari
Yargının görevli olduğuna davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin
kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun Uyuşmazlıkta İdari Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine
iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Dava
tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK 18.maddesinde “Ticaret
Şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten demekler ve
kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek
veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi amme
hükmi şahısları tarafından teşekkül ve müesseslerin dahi tacir
sayılacakları” belirtilmiş, aynı yasanın 12/11 maddesinde su, gaz, elektrik
dağıtım, telefon, radyo ile haberleşme ve yayın yapma gibi işlerle uğraşan
müesseselerin ticarethane sayılacakları hükme bağlanmıştır.
Davalı
kurum hakkında uygulanması gereken İSKİ’nin kuruluşu hakkındaki 2560 sayılı
yasada, bu kurumun genel kurul, yönetim kurulu ve genel müdürlük ile
yönetileceği, denetçileri vasıtasıyla denetim yapılacağı, yıllık faaliyet
ve yatırımlarının bilançolarda belirlenip genel kurulun onayına sunulacağı
ve bütçesinin kamu iktisadi teşebbüslerinde uygulanan bütçe formülüne göre
düzenleneceğinin açıklanması karşısında bu kuruluşun özel hukuk hükümlerince
İdare edilen bir kamu kuruluşu olduğunun kabulü gerekir.
Nitekim
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 29.11.1995 gün 1995/11-647 esas 1995/1043
sayılı vs. kararlarında 2560 sayılı kanuna tabi olan İSKİ’nin gördüğü
hizmetin kamu hizmeti olmakla birlikte faaliyetini özel hukuk kuralları
altında yapması itibariyle TTK 18/1 maddesi anlamında tacir sayılacağı ve
tacir olan davalı ile davacı arasındaki haksız fiilden kaynaklanan davaya
bakmaya görevinin Adli Yargının görev alanına girdiğini benimsemiştir.
Ayrıca
İSKİ’nin abonelerinden kullanma suyu ve atık sularından talep ettiği bedel
konusunda çıkan uyuşmazlıklarda Adli Yargının görevli olduğu benimsenmişken
aynı kurumun şahıslara karşı haksız eyleminden dolayı İdari Yargının
görevli olduğunu kabul etmek 2560 sayılı yasanın uygulanmasında çelişki
oluşturacaktır.
Bu
durumda tacir olan davalı İSKİ ile davacı arasında haksız fiilden
kaynaklanan davaya bakma görevi Adli Yargıya ait olup açıklanan nedenlerle
uyuşmazlıktan İdari Yargıya görevli kabul eden sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
82-ESAS NO : 2013/1772
KARAR NO : 2013/1983
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
A.K.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.U.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu,
Ankara ili, Mamak ilçesi, İmrahor, İmar Mah. 51071 Ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın, yapılan imar planında, “Kentsel Rekreasyon Alanı” olarak
ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu;
imarlı arsa niteliğindeki taşınmaza
davalı idarece fiilen el atıldığını; ancak idareye yapılan
müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; taşınmazın
toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 1.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden
alınarak taraflarına ödenmesine; taşınmazın tapu kaydının davalı idareye
tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı idarenin vekili, süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA
11.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.4.2013 gün ve E:2013/23 sayı ile, görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu
hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin,
"idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında rekreasyon alanı olarak ayrılan
taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle taşınmazın değerinin ödenmesi
ve taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil edilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin
imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları
etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve
bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci
maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde,
davanın tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına, imar
planında kentsel rekreasyon
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda
belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere
plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava
dosyasında yer alan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı, İmar ve
Şehircilik Dairesi Başkanlığının 25.1.2013 gün ve M.06.0.ABB.0.13.05.UÎP.2013/(51071/1)496-1388
sayılı yazısının
incelenmesinden; dava konusu 51071 ada 1 sayılı parselin Ankara Büyükşehir
Belediye Meclisinin 13.03.2009 tarih ve 763 sayılı kararı ile onaylanan
Güneydoğu Ankara Kentsel Gelişme Alanı II. Etap 1/5000 Nazım İmar Planı ve
Mamak Belediye Meclisinin 06.07.2010 tarih ve 436 sayılı kararı ile uygun
görülerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.11.2010 tarih ve 3307
sayılı kararı ile tadilen onaylanan Güneydoğu Ankara Kentsel Gelişim Alanı
II.Etap 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu kapsamında
‘‘Rekreasyon Alanı” kullanımında kalmaktayken, Çankaya Belediye Başkanlığı
tarafından açılan davada Ankara 2.İdare Mahkemesi’nin 18.04.2012 tarih ve
E:2010/833,K:2012/593 sayılı kararı ile dava konusu Güneydoğu Ankara
Kentsel Gelişim Alanı II.Etap 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının
iptaline karar verildiği; yerel yönetimler aleyhine açılan kamulaştırmasız
el atma davaları kaynaklı mağduriyetleri gidermek, özel mülk nitelikli Kamu
Ortaklık Payı (KOP) Alanlarında maliklerine tasarruf imkanı sağlamak vb.
amacıyla; Belediye Meclisinin 16.03.2012 tarih ve 435 sayılı kararı ile
"Kamu mülkiyetinde olanlar hariç imar planlarında yer alan; sosyal
tesis, ağaçlandırma alanı, rekreasyon alanı, fuar, spor alanı, sağlık, eğilim,
anaokulu, kreş. SKT, idari tesis (şirket, kooperatif, kişisel büro, idari
tesis, yönetim merkezi olarak) kültür, eğlence, yaşlılar bakımevi vb.
donatı alanları maliklerince özel amaçla kullanılabilir. " tarzında
Genel Nazım İmar Planı notu oluşturmasının uygun görüldüğü, bu doğrultuda
Rekreasyon Alanlarının, maliklerince özel amaçlı da kullanılabilmesi
nedeniyle kamulaştırılması gerekli alanlardan olmadığı; Yargıtay 5. Hukuk
Dairesinin 04.04.2008 tarih ve E:2008/2905,K:2008/4784 sayılı kararında
"Kamulaştırmasız El Atma nedeniyle tazminata hükmedebilmesi için
idarenin sahiplenme kastı ile dava konusu taşınmaza fiilen ve kalıcı
nitelikte el atması gerekir.” hükmünün yer aldığı ancak söz konusu
taşınmaza zeminde herhangi bir el atmanın söz konusu olmadığı; Mamak
Belediye Meclisinin 02.01.2013 tarih ve~27 sayılı kararı ile uygun görülen
ve söz konusu 51071 ada 1 parselin kullanımının Park Alanı olarak
belirlendiği 1/1000 ölçekli uygulama imar planı teklifinin Mamak Belediyesi
Yazı İşleri Müdürlüğünün 08.01.2013 tarih ve 451 sayılı yazısı ile 5216
sayılı Yasanın 14. Maddesi gereği onaylanmak üzere Başkanlıklarına
gönderildiği, söz konusu plan değişikliğinin henüz inceleme aşamasında
olduğu, plan değişikliğinin Belediye Meclisince onaylanması halinde alanda
hazırlanacak parselasyon plânı değişikliği ile davacı "hisselerin
başka bir parsele aktarılmasının söz konusu olabileceği ifade edilmiş;
dosyadaki 27.5.2013 tarihli Bilirkişi Raporunda taşınmazın boş olduğu,
fiili bir el atmadan söz edilemeyeceği belirtilmiştir.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Rekreasyon Alanı
kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğu,
aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı
tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde
keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Davalı
vekilinin görev itirazının, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2.4.2013 gün ve
E:2013/23 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
83-ESAS NO : 2013/1808
KARAR NO : 2013/2014
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın
35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen davacının
taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.Y.
Davalı :
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. M.E.T.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde, Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Rektörlüğü’nün, 17.12.2012 gün ve 6714 sayılı yazısı ile bildirilen,
davacının mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve kefalet senedinin
iade edilmesi talebinin reddedildiğine dair verilen idari kararın iptal
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili cevap dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 09.04.2012 gün ve
E:2012/6, K:2012/66 sayılı kararında “ 2547 sayılı yasa’nın 35 maddesi
uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen davacının taahhüt ve
kefalet senedinin iptali istemiyle açılan davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu” karara bağlandığını, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararlarının
tüm yargı mercilerince bağlayıcı olduğunu gerekçe göstererek görev
itirazında bulunulmuştur.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 07.06.2013 gün ve E:2013/22 sayı ile özetle; 2547
sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi
yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç gözönüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer
alan yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan
uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşıldığından, davalı idare vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi
gerektiği gerekçesiyle görev itirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte
kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer
aldığı; olayda, davacı Mimar sinan Üniversitesinde görevlendirilmeden önce
yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan
hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin
devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi
hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu
ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve
kanuni ödemelerle birlikte İnönü Üniversitesi emrine nakden ve defaten
ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile,
Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı
taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu; açıklanan nedenlerle 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar verildi.” şeklindeki gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
araştırma görevlisi olan davacının, davalı Üniversite adına doktora eğitimi
yapmak amacıyla İstanbul Üniversitesi’nde göreve başladığı sırada, doktora
eğitimini yapabilmesi için davalı üniversite lehine yüklendiği mecburi
hizmet yükümlülüğü ve kefalet senedinin iptali istemiyle yaptığı başvurunun
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü’nde doktora eğitimi yapmak üzere görevlendirilen davacının,
doktora öğrencisi olarak Gaziosmanpaşa Üniversitesi'ne gönderilmesinden
önce davacı ile müşterek borçlu ve müteselsil kefilleri tarafından
düzenlenen taahhütname ve yüklenme senedinin iptali istemiyle yapılan
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı Rektörlük vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, Tokat İdare Mahkemesi’nin 07.06.2013 gün ve E:2013/22
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde üye
Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
84-ESAS NO : 2013/1810
KARAR NO : 2013/2015
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının 2981 sayılı Yasa kapsamında tapu tahsis belgesi bulunduğu ve bu
belgenin tanıdığı hak sahipliği nedeniyle hazine adına kayıtlı taşınmazın
davacı adına tescili, olmadığı takdirde taşınmazın bedelinin ödenmesi
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.A.C.
Vekili :
Av. D.Ö.
Davalı :
Gebze Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.D.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı Gebze Belediyesi
tarafından 321 ada 91 parselin 400 m² lik kısmı ile üzerindeki binanın
davacıya satılarak bedelin ödenmesinin ardından 15.05.1987 tarihli tapu
tahsis belgesinin verildiğini, dava konusu taşınmazın vergilerinin
ödendiğini, elektrik bağlantılarının yapılarak tahsis tarihinden itibaren
kullanımının devam ettiğini açıklayarak dava konusu taşınmaz ve binanın
davacı adına tesciline, bu talebin kabul edilmemesi halinde dava konusu
taşınmazın bugünkü değerinin davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin haklarını
saklı tutarak taşınmaz için 8000 TL bina için 2000TL’nin dava tarihinden
itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargıda
dava açılmıştır.
Davalı
Gebze Belediye Başkanlığı vekilince süresi içerisinde verilen cevap
dilekçesinde özetle; davanın dayanağını oluşturan tapu tahsis belgesinin
idari bir işlem sonucu verildiğini belirterek davada idari yargının görevli
olduğu gerekçesiyle görev itirazında bulunulmuştur.
GEBZE 3.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.06.2013 gün ve E:2012/ 529 sayı ile, davalı
Gebze Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı
Gebze Belediye Başkanlığı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
yolundaki 02.07.2013 günlü dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 2981
sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8. maddesinde
tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş
olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar
Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına
Kanunun 14.maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,
kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak
kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat
ve eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu hükme bağlandığını; aynı
Yasanın 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre, hazine, belediye, il
özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapıların, 12. madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapu
sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis
Belgesi" verileceği; tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya
kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas
teşkil edeceği, hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerin
tapularının resen iptal edileceği; yine aynı Yasanın 13. Maddesinin 1.
fıkrası (b) bendinde; hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca
mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde ıslah imar planları ile
meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal
ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere
uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edileceği; gecekondusu muhafaza
edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya
önleme bölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynı maddenin 2.
fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak
sahibi sıfatı taşıyanlara, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya
yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planı içinde meydana gelen boş imar
parsellerinin müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göre verileceği
hükme bağlanmış; 14. maddesinde ise bu kanun hükümlerinden yararlanamayacak
olan yapılar ayrıntılı olarak düzenlendiği; anılan yasa hükümlerine göre,
idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartları
taşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari
nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak
kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri
dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşıdığını; olayda, davalı
belediyeye ait taşınmaz üzerinde davacı tarafından yapılan gecekondu için
2981 sayılı Yasadan yararlanmak amacıyla yapılan başvurunun kabul edilerek
davacıya tapu tahsis belgesi verildiği, gecekondunun bulunduğu arsanın
bedelinin davacı tarafından ödendiği, yapı ve taşınmazın adına tescilinin,
bu mümkün olmazsa bedelinin tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşıldığı;
davalı idare tarafından ise, bölgede imar planı ve parselasyon işlemi
yapılmadığından davacının tapu tahsis belgesine dayalı olarak bir hak ileri
süremeyeceği, ayrıca gecekondunun yerine 2981 ve 3194 sayılı Yasalara
aykırı olarak 4 katlı ruhsatsız yapı yapıldığının saptanması nedeniyle
yıkım işlemi tesis edildiği, bu nedenle davacının talebinin yerinde
olmadığı ileri sürüldüğü; bu durumda, davacının dava açmaktaki asıl amacı,
taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamak değil,
2981 sayılı Yasa'da öngörülen hak sahipliği hükümleri uyarınca tapu tahsis
belgesine dayalı olarak taşınmazın tescilinin gerçekleştirilmesi, bu mümkün
olmazsa zararının tazmini olduğundan, davacının talebinin 2981 sayılı
Yasada öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığının
belirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerleri
görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalı
Gebze Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine, Danıştay Başsavcısı’nca
davalı Gebze Belediye Başkanlığı bakımından 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşıldığından ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının görülmediğinden esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 15.05.1987 tarih 1016 yevmiye nolu tapu tahsis
belgesine dayanılarak 321 ada 91 parselin 400m2lik kısmının tapu kaydının
iptali ile davacı adına tescili, bu talebin kabul edilmemesi halinde
taşınmaz bedelinin tahsili istemiyle terditli olarak açılmıştır.
Uyuşmazlığa
konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte
bulunan 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanun, imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak
inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri
düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama
ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemek amacını taşımakta
olup, valilik veya belediyelerce yetki ve sorumluluk alanlarında ıslah imar
düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesi
için temin edilecek arsaların ve muhafazası mümkün görülen gecekonduların
Yasa’da öngörülen usul ve esaslara göre hak sahipliği belirlenen kişilere
verilmesine olanak sağlamıştır.
Nitekim,
anılan Yasa’nın “Tapu Verme” başlıklı 3290 sayılı Yasa ile değişik 10.
maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel
idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin
beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine “Tapu Tahsis Belgesi” verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan
sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. (Ek:
18/5/1987-3366/4 md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastro planları ile
belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan
tapuları verilebilir” denilmektedir.
Buna
göre, Yasa’da öngörülen usul ve koşullara uygunluğu saptananlara hak
sahipliği ölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsis edilmekte ve
gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra da, yapılmış olan tahsis esas
alınarak idarece hak sahiplerine tapu verilmektedir.
2981 sayılı Yasa hükümlerine göre, idarenin hak sahiplerine
"tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendinde belirtildiği gibi
hak sahibi olmadıkları anlaşılanlara verilmiş olan "tapuları resen
iptal etmek" şeklindeki bu yetkilerini idari nitelik taşıyan uygulama
işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekilde
kurulan mülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışında ve özel bir kanun hükmü
gereğince idari tescile dayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idari
işlemin icrası niteliğinde olması karşısında, uyuşmazlığın sözü edilen uygulama
işlemlerinin dayanağı olan yasal düzenleme çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği
açıktır.
Davacı vekili dava dilekçesinde, 2981 sayılı yasanın aradığı
tüm koşulların oluştuğunu, buna karşın tapu verilmesi gerektiği halde
verilmediğini belirterek, davacıya tahsis edilen yerin tapusunun verilmesi
için söz konusu yerin belediye adına olan tapu kaydının iptali ve davacı
adına tescili, bunun mümkün olmaması halinde ise taşınmazın bedelinin
ödenmesine karar verilmesi istemiyle terditli olarak açtığını belirtmiştir.
Bu
duruma göre, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası, gayrimenkul
mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981
sayılı Yasa’da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı, hak sahipliğinin
tespiti ve geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği
göz önüne alındığında, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Yasa’ya
dayanılarak açılan tapu iptali ve tescil davasının görüm ve çözümü idari
yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nca yapılan başvurunun kabulü ile, davalı
Gebze Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Gebze 3.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı Gebze Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.06.2013 gün ve E:2012/ 529 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
85-ESAS NO : 2013/1811
KARAR NO : 2013/2016
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
İ.B.A.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.E.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının Ankara ili, Etimesgut İlçesi, Erler
Mahallesi, 44987 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında oyun ve park alanı olarak ayrıldığını belirterek,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.09.2013 gün ve
E:2013/181 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında park
oyun ve rekreasyon alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; 07.05.2013 tarihinde dava konusu 44987 ada 1 parsel sayılı
taşınmaz başında yapılan keşif sonrası verilen 05.06.2013 tarihli bilirkişi
kurulunun raporunda; dava konusu taşınmaz üzerinde iki adet Enerji Nakil Hattı
geçtiği bunun dışında bir müdahalenin olmadığı anlaşılmış, ekte sunulan
fotoğraflarda bu durumu açıklar nitelikte olduğu görülmüştür.
Ayrıca
dosya içerisinde yer alan imar planları hakkında verilen cevabi yazılar ve
bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığının 06.04.1987 tarihinde onadığı 1/5000 ve 1/1000
ölçekli imar planında , 44987 ada 1 parselin bulunduğu alanın Enerji Nakil
Hattından dolayı “park alanı” olarak ayrıldığı, Ankara Büyükşehir
Belediyesi’nin 15.06.2010 tarih ve 1786 sayılı kararı ile “tadilen”onanan “
Yenikent Bahçelievler 1/5000 Ölçekli Nazım ve 1/1000 Ölçekli İmar Planı
Değişikliği” kapsamında E.O.10 Hmax:6.50 yapılaşma koşullarına sahip “ Park
Oyun ve Rekreasyon Alanı” na dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.
Olayda, taşınmazın imar planında park oyun ve rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Sincan 5. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı bakımdan,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Sincan 5.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.09.2013 gün ve E:2013/181 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
86-ESAS NO : 2013/1814
KARAR NO : 2013/2019
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.A.
Vekili : Av. Y.Ö.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. U.Y.Ç.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Bağcılar İlçesi, Kirazlı Bağlar Mahallesi, 3144 ada, 8 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında
“sağlık alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Bakırköy 3. Asliye
Hukuk Mahkemesi: 04.06.2013 gün ve E:2012/556 sayı ile, davalı Sağlık
Bakanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasa'nın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığını ifade ederek davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Sağlık Bakanlığı bakımından,10. maddede öngörülen
biçimde,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli maliki oldukları taşınmaza,
davalı idare tarafından imar planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında sağlık
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013
tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü
üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Sağlık
Bakanlığı vekilinin görev itirazının Bakırköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Bakırköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 04.06.2013 gün
ve E:2012/556 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
87-ESAS NO : 2013/1815
KARAR NO : 2013/2020
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
O.T.’a vekaleten A.K.
Vekili :
Av. M.M.T.
Davalı : Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. N.H.T.
Dahili
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.A.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43104
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında “sağlık alanı” olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın davalı
idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu
cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Dahili davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi: 21.02.2013 gün ve
E:2011/479 sayı ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Sağlık Bakanlığı vekili ile dahili davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve davalı
Sağlık Bakanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Sağlık Bakanlığı
açısından, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında sağlık alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın davalı idare
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1.000 TL nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları
alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye
Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını
kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret
karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parselin imar planında sağlık
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği
nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor
alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine
yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Sağlık Bakanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 6.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.02.2013 gün ve E:2011/479 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
88-ESAS NO : 2013/1816
KARAR NO : 2013/2021
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.Sigorta AŞ.
Vekili : Av.
H.C.A.
Davalılar
: 1-Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.A.
2-Kazan Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.T.
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; müvekkili olan şirkete kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olan 06
BR 9823 plakalı aracın 21.01.2011 tarihinde Ankara-İstanbul karayolundan
Kazan ilçe merkezi istikametinde Fevzi Çakmak caddesine doğru bağlantı
yolundan çıkarak alt geçitten geçtiği sırada, aracın kasa kısmı ile köprüye
çarpması sonucunda araçta maddi hasar meydana geldiğini, kaza sonrasında
düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında, araç sürücüsünün kusursuz,
yolun bakım ve onarımından sorumlu olan kuruluşun tam kusurlu olduğu hususunun
tespit edildiğini, riziko sonrası düzenlenen ekspertiz raporu neticesinde
sigortalıya, zararına karşılık 14.600 TL hasar bedeli ödendiğini, bu
zararın tazmini için yapılan başvurulara Karayolları Genel Müdürlüğü’nün
cevap vermediğini, Kazan Belediye Başkanlığı’nın ise sorumluluğu reddedecek
şekilde cevap verdiğini belirterek, 14.600 TL tutarındaki rücuen tazminat
mahiyetindeki maddi tazminat tutarının 18.08.2011 tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Kazan Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
1. İdare Mahkemesi: 02.05.2013 gün, E:2011/2565 sayı ile özetle, ‘’…bakılan
uyuşmazlık, özel hukuktaki araç işleteninin hukuki sorumluluğundan değil,
6001 sayılı Yasada karayollarının emniyetle kullanılmalarını sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarmak,
onarımını yaptırmak, işletmek, işlettirmek, temizliğini yapmak, yaptırmak
şeklinde öngörülen görevlerin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla
yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği meydana gelen zararda hizmet
kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanmakta olup, buna göre davanın görüm
ve çözümü idari yargının görev alanı içerisinde kalmaktadır.’’ demek suretiyle
davalı Kazan Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Kazan Belediye Başkanlığı vekilinin, adli yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı: ‘’…2918
sayılı Karayolları Trafik kanununun 2. maddesinde " Bu Kanun, trafikle
ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını
ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve
sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar." hükmü ile
kanunun uygulanmasında trafik düzeni ile kişi ve kurumların bu kanuna tabi
olduğu belirlenmiştir. Ek 10. maddesinde ise "Karayollarının yapım,
bakım ve işletmesinden sorumlu olan tüm kamu ve özel kuruluşların
projelerini yapan ve uygulayan yetkili ve sorumlu kişiler, çağdaş ilim ve
teknik esaslarına uymak ve uygulamak konusunda Karayolu Trafik Güvenliği
Kurulunun önerilerini kuruluş kanunlarına uygun olacak şekilde
değerlendirmek zorundadırlar." hükmüne yer verilerek, karayollarının
bakım ve onarım faaliyetlerinde uyulacak kurallara atıf yapılmaktadır. 5393
sayılı belediye Kanununun 15/ p maddesi " Kara, deniz,su ve demiryolu
üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi
sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını
belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve
benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek,
işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik
düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." Hükmü ile
karayollarında belediyelerin yetki ve sorumluluklarını tespit etmektedir.
Diğer
taraftan, 2918 sayılı Yasa’nın “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlığını
taşıyan 110. maddesinde (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.), “İşleteni veya
sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,
adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra
hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafık
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından
dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya
şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden
birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir” denilmiş, Yasa’nın Geçici 21. maddesinde ise (Ek:
11/1/2011-6099/15 md.), “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” hükmü
ile de dava konusu idarenin sorumlu olduğu köy yolunun bakım ve onarım ve
işaretleme kurallarını ihmal ettiği nedeni ile kusurlu olduğu tezine
dayanan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerinde yapılması gerektiği
anlaşılmaktadır.
Belirtilen
tüm bu hususlara göre, daha önce davalı idare ile davacı gerçek kişiler
arasındaki uyuşmazlık konusu davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.’’ demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Kazan Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca, davalı Kazan Belediye
Başkanlığı açısından 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı şirketin sigortalısı olan 06 BR 9823 plaka sayılı aracın, 21/01/2011
tarihinde Kazan
ili şehir merkezinde Fevzi Çakmak caddesi üzerinde seyir halinde iken,
yolda bulunan köprü yüksekliği nedeniyle meydana gelen trafik kazası sonucu
oluşan 14.600 TL maddi hasarın davacı sigorta şirketi tarafından
ödenmesinden sonra, kazanın oluşumunda davalı idarelerin de ihmali
bulunduğu iddiası ile, ödenen tazminat miktarının davalı idarelerden tahsiline
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı,
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve
E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır. Nihayet, aynı
konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen maddi zararın tazmini
istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Kazan Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
Ankara 1.İdare Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Kazan Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 1. İdare
Mahkemesinin 02.05.2013 gün, E:2011/2565 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargıda dava açılmış,
Yargılamada
davalı idarenin görev itirazının reddi sonucu Adli Yargı yaranna olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmiştir.
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Adli Yargının görevli olduğuna, karar verilerek idare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı IYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi ile idari Yargının görevli
olduğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
89-ESAS NO : 2013/1818
KARAR NO : 2013/2023
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.S.
Vekili :
Av. R.E.
Davalı : Türk Telekom Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. B.G.
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davacının, Kocaeli İl Telekom Müdürlüğü’ne bağlı Gebze Telekom
Müdürlüğü’nde amir kadrosunda İdari Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta
iken Türk Telekom A.Ş.’nin 14.11.2005 tarihi itibariyle özelleştirilmesi
sonucunda 4046 sayılı yasanın 22.maddesi uyarınca 05.06.2010 tarihinde
Gebze İleri Teknoloji Enstitüsüne atandığını ancak maaş nakil ilmühaberi
düzenlenirken ek ödemelerin dahil edilmediğini, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesini talep ettiğini, davalı idarenin ise yasal süre
içerisinde cevap vermeyerek istemi zımnen reddettiğini belirterek, zımni
red işleminin iptali ile, davalı idarenin davacının ek ödemelerinin dahil
edilmesi suretiyle maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek naklen
atandığı kuruma bildirilmesi ve talep tarihinden itibaren ek ödenmelerin
yapılması istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
KOCAELİ
2.İDARE MAHKEMESİ: 01.04.2011 gün ve E: 2011/340 K:2011/418 sayılı
kararında özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceği gibi
davacının kamu personeli olup olmamasının da söz konusu işleme idari
nitelik kazandırmayacağı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
Görevsizlik
kararı davacı tarafından temyiz edilmiştir.
DANIŞTAY
5. DAİRESİ: 18.11.2011 gün, E:2011/ 3881, K:2011/6585 sayılı kararında
özetle; imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olan kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğunu belirterek, kararın bozulmasına karar vermiştir.
Davalı
vekili, bozma sonrası verdiği birinci cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunarak görevsizlik kararında direnilmesini talep etmiştir.
KOCAELİ
2.İDARE MAHKEMESİ: 09.08.2012 gün ve E.2012/287 K.2012/949 sayılı kararı
ile bozma ilamına uymayarak ilk kararında ısrar ederek görevsizlik kararı
vermiştir.
Israr
kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
DANIŞTAY
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU: 21.11.2012 gün ve E:2012/2173 K:2012/2188
sayılı kararında “…imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle
görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406
sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli
ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin,
belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargının görevinde bulunduğu sonucuna varılmakta olup, aksi yöndeki kararda
hukuki isabet görülmemiştir…” gerekçesiyle yerel mahkemece verilen görevsizlik
kararı bozulmuştur.
Davalı
vekili, bozma sonrası görev itirazını yenilemiştir.
KOCAELİ
2. İDARE MAHKEMESİ: Danıştay İdari Dava Daireleri’nin bozma ilamının
ardından 10.09.2013 gün ve E:2013/803 sayılı kararı ile, davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince süresi
içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55
oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını,406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa koyucu
tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu personeli
sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin
fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki
uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte yandan,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" ın İdari dava türleri
olarak sayıldığını, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin, özelleştirilen kuruluş
tarafından zımnen reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğunu belirterek,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ. Bakımından 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci
paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık
ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından
tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, Kocaeli 2.
İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kocaeli 2. İdare
Mahkemesi’nin 10.09.2013 gün ve E:2013/803 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
90-ESAS NO : 2013/1820
KARAR NO : 2013/2024
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- F.B.D., 2- G.B., 3- M.S.B.
Vekili : Av. H.B.S.
Davalı :
Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. C.Ö.
O L A Y
: Davacılar, dava dilekçesinde, F.B.D.’in Kocaeli Üniversitesi adına
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında Orta Doğu Teknik
Üniversitesinde doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Kocaeli
Üniversitesi ile imzalamış olduğu kefalet senedine göre yerine getirmesi
gereken mecburi hizmet yükümlülüğü ile ödemek zorunda olduğu masrafın
bulunduğuna ilişkin davalı Üniversitenin 4.12.2012 gün 1655, 20.12.2012 gün
1798, 20.12.2012 gün 1799 sayılı işlemlerinin iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacılar tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı taahhütte
bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden doğan
alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli yargının
görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
KOCAELİ 2. İDARE
MAHKEMESİ; 18.3.2013 gün ve E:2013/5
sayı ile, 2547 sayılı Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir
Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma
Görevlileri Hakkında Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı
idarenin kamu gücüne dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden
kaynaklanan işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna
girdiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosya
örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Olayda, davacılarla
görevlendirmeden önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu,
dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir
ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı,
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle
2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
Orta Doğu Teknik Üniversitesinde, doktora eğitimi alan davacı F.B.D.’in
davalı üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali
ile ödenmek zorunda olunan masrafın iadesi istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983 -
2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda
kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere,
yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen
mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Kocaeli Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak görev
yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi uyarınca
davalı idare adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim
yapmak üzere görevlendirilen davacı F.B.D.’in doktora öğrencisi olarak Orta
Doğu Teknik Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme
uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülüğün iptali
ile ödenmek zorunda kalınan masrafın iadesi istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacılar tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali ile
ödenmek zorunda olunan masrafın iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Kocaeli 2. İdare Mahkemesi kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Kocaeli 2.
İdare Mahkemesinin 18.3.2013 gün ve E:2013/5 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
91-ESAS NO : 2013/1821
KARAR NO : 2013/2025
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.K.
Davalı :
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. H.K.
O L A Y
: Davacı, dava dilekçesinde, Yüzüncü Yıl Üniversitesi adına 2547 sayılı
Yasa’nın 35. maddesi uyarınca Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri
Enstitüsünde doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Üniversite ile
imzalamış olduğu kefalet senedine göre yerine getirmesi gereken mecburi
hizmet yükümlülüğünün iptali ile ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi
istemiyle davalı idareye vermiş olduğu dilekçesindeki talebinin reddine
ilişkin davalı Üniversitenin 23.11.2012 gün ve 6983 sayılı işleminin iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
VAN 3. İDARE MAHKEMESİ: 8.4.2013 gün ve E:2013/74 sayı ile, 2547 sayılı
Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir Diğer
Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne
dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan
işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosya
örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Olayda, davacı
görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu,
dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir
ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı,
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle
2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri
Enstitüsünde doktora öğrencisi olarak görevlendirilen davacının, davalı
üniversite lehine yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü ile tazminat
yükümlülüğünün iptali istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Orta Doğu Teknik Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme
uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülük ile
tazminat yükümlülüğünün iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Van 3. İdare Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Van 3 İdare
Mahkemesinin 8.4.2013 gün ve E:2013/74 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
92-ESAS NO : 2013/1822
KARAR NO : 2013/2026
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Ö. Konut Yapı Kooperatifi
Vekili : Av. A.E.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.U.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin Ankara İli, Mamak
İlçesi, Bayındır Mahallesindeki 1949/822 ve 2018 parselde kayıtlı
taşınmazın malikleri olduğunu, söz konusu taşınmazların belediyenin imar
uygulaması sonucu Bayındır Barajı mutlak koruma alanı içinde kaldığını, bu
durumun müvekkilinin taşınmazları üzerindeki tasarruf imkanını ortadan
kaldırdığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000.00 TL tazminatın faiziyle birlikte tahsili ile tapu kaydının
davalı idare adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmış; Ankara
21 Asliye Hukuk Mahkemesi’nce E: 2008/449, E: 2008/450 ve E: 2008/451
sayılı dosyalarda fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla 10.000,00
TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili
ile davacıya ödenmesine, dava konusu taşınmazlardan 1949 ve 2018 parsel
sayılı taşınmazlardaki hissenin tamamı ile 822 parseldeki 14.250,00 m2’lik
kısmının tapusunun iptali ile davalı ASKİ adına tesciline karar verilmiştir.
Davacı vekili bu kez fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak
kaydıyla 3,000,00 TL bedelin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle
birlikte davalıdan tahsili ve taşınmazların idare adına tescili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde
verdiği dilekçede özetle taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 2. ASLİYE
HUKUK MAHKEMESİ: 5.6.2013 gün ve E:2013/210 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davanın,
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir
idari işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa
hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari yargının görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde
yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde
“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan
taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava
açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıya ait Ankara İli, Mamak İlçesi, 1949/822 ve
2018 parsel sayılı taşınmazlara imar planında “mutlak koruma alanı’’ olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığı öne sürülerek,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL”nin davalı idareden tahsili ile, taşınmazın
tapu kaydının davalı idare adına tescili istemiyle Ankara 21. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E: 2008/449, E: 2008/450, E: 2008/451 sayısında kayıtlı
dosyalarda, davanın kabulüne ve taşınmazın tapu kaydının davalı adına
tesciline karar verildiği, şimdi ise 3.000,00 TL’nin ilk davanın açıldığı
tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
Ankara 21. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin kararlarında yapılan incelemede, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle tazminat talebine ilişkin olduğu, yapılan yargılama
sonunda davanın istemle bağlı kalınmak suretiyle kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ‘’Kısmi Dava’’
başlıklı 109.maddesinde; ‘’Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir
olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.''
hükmü yer almakta olup, bu düzenleme çerçevesinde, talep konusu niteliği
itibariyle bölünebiliyor ise kısmi davanın varlığından bahsedilebilecektir.
Alacağın tamamı aynı hukuki ilişkiden doğup, şimdilik
sadece bir kesimi dava ediliyorsa kısmi davadan söz etmek gerekecek olup,
kısmi dava davacı lehine karara bağlandıktan sonra, alacağın geri kalan
kısmı için ek
dava açılması söz konusu olacaktır. Somut olayda da davacı
tarafından Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dosyalarında görülmekte
olan ilk davada aynı hukuki ilişki ve konudan doğduğu ifade edilen alacağın
bir kısmı dava edilmiş, iş bu dava kabul ile neticelendikten sonra ise,
Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2013/210 sayılı dosyasında
görülmekte olan ek dava açılmış olmakla, hal böyle iken davacı tarafından
ilk etapta açılmış olan Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dosyasında
görülmekte davanın 6100 sayılı Yasa kapsamında kısmi dava mahiyetinde
olduğu anlaşılmıştır.
Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2013/210 sayılı
dosyasında görülen dava, yukarıda izahı yapıldığı üzere, daha önceden
fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak suretiyle açılıp karara bağlanan
alacak miktarının kalan kısmı bakımından bir ek dava mahiyetindedir. Her ne
kadar,bu davaların konuları ve tarafları birbirleri ile aynı olsa da, bahse
konu ek dava yeni bir dava olup, bu dava için yeniden dava harcı alınması,
yeniden taraf teşkili sağlanarak yargılama yapılması, gerekirse yeniden
bilirkişi incelemesi yapılıp delillerin yeniden toplanması gerekmekte,
dolayısıyla ek davanın ilk aşamasından itibaren, ilk açılan kısmi davadan
bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu değerlendirmeler ışığında, her ne kadar kısmi dava
mahiyetindeki Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dava dosyasının
yargılaması adli yargı yerinde yapılmış ve burada görülmekte olan davada
görev (yargı yolu) itirazı olmaksızın karar verilmiş ise de, hakkında
uyuşmazlık çıkartılmış olan ek dava mahiyetindeki Ankara 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi'nin E:2013/210 sayılı dava dosyası bu dosyadan bağımsız ve yeni
bir dava dosyası olarak değerlendirilmeli ve dolayısıyla görev itirazına
ilişkin olarak Danıştay Başsavcısınca 2247 sayılı Yasa'nın 10.maddesi
uyarınca çıkartılan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
Bu kabuller ve değerlendirmeler neticesinde, davanın özü
itibariyle davacıya ait Ankara İli, Mamak İlçesi, 1949,822 ve 2018 parsel
sayılı taşınmazlara imar planında “mutlak koruma alanı’’ olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle meydana geldiği iddia
edilen zararın faizi ile birlikte tahsili istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında mutlak koruma alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806)
Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı idare vekilinin görev itirazının Ankara 2.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı idare
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara
2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 5.6.2013 gün ve E:2013/210 Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
93-ESAS NO : 2013/1823
KARAR NO : 2013/2027
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
H.D.
Vekili : Av. Z.K.
Davalılar
: 1- İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. N.Y.
2-
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. G.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Çekmeköy İlçesi, Taşdelen Mahallesinde bulunan F22d25c1b ada,
283 parsel sayılı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, söz konusu
taşınmazın belediyenin imar uygulaması sonucu dere mutlak koruma alanı
olarak ayrılmak suretiyle imar planında Bölgesel Park Alanı olarak
düzenlendiğini, bu durumun müvekkilinin taşınmazları üzerindeki tasarruf
imkanını ortadan kaldırdığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 8.000.00 TL tazminatın faiziyle birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekili ve İSKİ Genel Müdürlüğü vekili süresinde
verdikleri dilekçede özetle taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 13.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.5.2013 gün ve E:2012/860 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ve İSKİ Genel Müdürlüğü vekilleri idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri
dilekçe üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
İstanbul Anadolu 13. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 16.5.2013 gün ve E: 2012/860 sayılı kararına ilişkin olarak
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan başvuruyu dikkate almış
ve davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir
idari işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa
hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı, 2577
sayılı Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve
eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi
gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, anılan davalı idareye ilişkin
olarak 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olarak maliki olduğu
taşınmazın, “Dere Mutlak Koruma Alanı” içinde kalması suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla uğranılan zararın şimdilik; 8.000,00TL'sinin faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosya
içeriğinden; dava konusu taşınmaz üzerinde İdarelerince herhangi bir tesis,
bina ve inşaat faaliyeti yapılmadığı, malikinin kullanmasına engel olacak
şekilde tel çit v.b. şeylerle de çevrilmediği; bu bölgede bulunan parselle
ilgili alım satımı engelleyici herhangi bir tedbir bulunmadığı, parsele
İdareleri tarafından el atılmadığı; dava konusu parsellerin; 14.01.2011
tarih, 2 sayılı İSKİ Genel Kurul Kararı ile değişiklik yapılan ve
23.01.2011 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren İSKİ İçme Suyu Havzaları
Yönetmeliği esaslarına göre; eski yönetmelikte "dere mutlak koruma
alanı" tanımı ve bu alanlarda yapılaşma ve faaliyetleri yasaklayan
özel hükümler yer almakta iken, anılan yönetmelikte "dere mutlak
koruma alanı" tanımı ve bu alanlarla ilgili hükümlerin kaldırıldığı,
bu nedenle eski yönetmeliğe göre dere mutlak koruma alanında kalması
nedeniyle yapılaşma ve faaliyet engeli bulunan parsellerdeki tüm engellerin
kaldırıldığı; mezkur parselin; eski havza yönetmeliğine göre kısmen/tamamen
dere mutlak koruma alanında kalmakta iken ilgili yönetmelik hükümlerine
göre parsellerin Ömerli Baraj Gölünün Uzun Mesafeli Koruma Alanında; dere
mutlak koruma alanlarında kalan parseller, Eski Yönetmeliğe göre hiçbir
yapılaşma hakkına sahip değilken, anılan yönetmeliğe göre uzun mesafeli
koruma alanında kalması nedeniyle, yönetmelik EK-2'de verilen yoğunluk
değerlerinde yapılaşma hakkına kavuşmuş olduğu, imar planı revize edilmesi
halinde, yapılaşma haklarının kullanılabileceği; imar mevzuatına uygun
olarak yapılması kaydıyla, uzun mesafeli koruma alanında kalan söz konusu
parselde konut, hayvancılık, ziraat madencilik, sanayi, depolama, eğitim
tesisi, sosyal kültürel tesisler, konut dışı kentsel çalışma alanları,
ticaret alanları vb. zehirli, zararlı olmayan konut dışı yapılaşma
haklarını engelleyen bir hüküm bulunmadığı belirtilmiştir.
Olayda,
davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde, İSKİ İçme suyu Havzaları
Yönetmeliği gereği imar planında dere mutlak koruma bandı içinde kaldığını,
Bölgesel Park Alanı olarak düzenlendiği, tasarruf hakkı kullanılamayacak
şekilde kısıtlanan müvekkilinin taşınmazının bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiği; mülkiyet hakkına getirildiği söylenen
kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının
olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir
idari işlem olan Yönetmelik ve imar planlarından başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin Yönetmelik gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, Yönetmelik,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, İstanbul Anadolu 13. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, İstanbul Anadolu 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.5.2013 gün
ve E:2012/860 Esas sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
94-ESAS NO : 2013/1824
KARAR NO : 2013/2028
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacıya ait bina ve müştemilatların, davalı idare
tarafından kamulaştırma işlemi yapılmaksızın ve herhangi bir bedel
ödenmeksizin tamamen yıktırılmasından dolayı uğranılan zararın tazmini
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : H.K.
Vekili :
Av. H.Y.
Davalı :
Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.G.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara İli, Altındağ
İlçesi, Beşikkaya Mahallesi, 9. cadde 2000. sokakta kain ve Altındağ Tapu
Sicil Müdürlüğü 28 cilt, 2740 sayfada kayıtlı 81 numaralı parselde 403/8483
oranında pay sahibi olduğunu, kadastro parseli üzerinde yapılan binanın
yapılan imar düzenlemesi ile müvekkilinin yapısının bulunduğu alanın köy
parkı projesi alanı içerisine bırakıldığını; müvekkiline ait bina ve müştemilatların
tespit edildiğini, bilahare gecekondularının davalı belediye tarafından
yıkıldığını, bedeli ödenmeden yıkılan bina ve müştemilatların bedelinin
fazlaya ilişkin dava ve müracaat hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkiline
ödenmeyen bedelin şimdilik 2.000,00 TL sinin yıkım tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Altındağ Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap
dilekçesinde özetle; davada idari yargının görevli olduğunu, bu nedenle
davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini; esasa ilişkin
ise, dava konusu gecekondunun 2981 sayılı İmar Affı Kanunu’nun 9. maddesine
aykırı şekilde inşa edildiğini, kaçak yapı niteliğinde olduğunu bu nedenle
yıkılmasına ilişkin işlemin 3194 sayılı ve 775 sayılı Yasalar uyarınca
işlemin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini
talep ettiği anlaşılmıştır.
ANKARA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.9.2013 gün ve 2013/141 Esas sayılı kararı ile,
davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolundaki süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyası fotokopisi Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İmar Affı başvurularını 2981 sayılı Yasa uyarınca
değerlendirmek, öngörülen koşullara uygunluğu saptanan ilgililere arsa veya
hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescil ettirmek, koşulları
taşımayanların işlemlerini ise reddetmek, imar planı ve parselasyon
işlemleri yapmak, ayrıca inşaat ruhsatı vermek, ruhsatsız yapıların yıkımı
hususunda işlem tesis etmek yetkisine sahip idarenin, bu yetkilerini
kullanırken gerçekleştirdiği işlemlerin, re’sen yapılması, tek yanlı
olması, kamu gücüne dayanması nedenleri ile idari işlem niteliğinde
olduğunu; davacıya gönderilen yıkım tebliğinde, davaya konu gecekondunun
3194 sayılı Yasa uyarınca yıkılacağının belirtildiğini, bu durumda;
davacıya ait yapının kaçak olması nedeni ile 3194 sayılı Yasa ya göre
yıktırılması sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin olan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2'nci maddesinin l'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini
belirterek; 2547 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Altındağ Belediye
Başkanlığı açısından 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Ankara İli, Altındağ İlçesi, Beşikkaya Mahallesi, 9. cadde 2000. sokakta
kain ve Altındağ Tapu Sicil Müdürlüğü 28 cilt, 2740 sayfada kayıtlı 81
numaralı parselde 403/8483 oranında pay sahibi olan davacıya ait ruhsatsız
yapının davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi yapılmaksızın ve
herhangi bir bedel ödenmeksizin tamamen yıktırılması sonucu uğranıldığı
iddia edilen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, davacının davasına konu ettiği ve imar yolu ile köy parkı
alanında kalan yapılardan 52 numaralı gecekondunun, Altındağ Belediye
Meclisi’nin 10.2.2010 tarih ve 470 sayılı kararı ile onaylanan Beşikkaya ve
Karapürçek Mahalleleri Revizyon ve ilave İmar Planı kapsamında köy park
alanında, 50 ve 50-A kapı numaralı gecekonduların da imar yolunda kaldığı,
bölgede imar yollarının açılması çalışması ve park inşaatı olduğu, bu
çalışmalar sırasında da davacının gecekondularının 27.9.2012 tarihinde
yıkıldığı, davacı tarafından Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/23
D.İş sayılı dosyası ile yaptırılan tespite dayanılarak fazlaya ait hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL bedelin davalı idareden
tahsiline ve taşınmazın idare adına tesciline karar verilmesi istemiyle
bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Olayda,
ruhsatsız yapının Yol ve Köy Park Projesi içinde kalması ve projenin
uygulanmaya başlaması nedeniyle yıktırılmasından dolayı zararın tahsili
istemiyle dava açıldığı; buna göre, kamu mevzuatı hükümleri çerçevesinde ve
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan uygulama işlemleri
sonucunda davacıya ait yapı için bir bedel ödenip ödenmeyeceğine,
uğranıldığı veya uğranılacağı ileri sürülen zararların giderilip
giderilmeyeceğine, dolayısıyla bir idari işlem olan imar planına
dayanılarak ruhsatsız yapının yıktırılmasından doğan zararın tazminine
ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Altındağ
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Altındağ
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.9.2013 gün ve 2013/141
Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
95-ESAS NO : 2013/1825
KARAR NO : 2013/2029
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : I.Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. K.D.
Davalı : Muğla İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. E.A.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, Müvekkili
şirkete kasko sigortası ile sigortalı bulunan 35..... plakalı aracın
07/01/2012 tarihinde; Davalı idarenin sorumluluk alanında bulunan, Muğla
İli, Ula İlçesi, Oyru Köyü mevkiinde seyir halinde iken; aşırı yağış sonucu
meydana gelen sel sebebiyle adı geçen yolun hasar gördüğünü ve bu hasar
davalı idare tarafından giderilmediğinden kaza olduğunu; kaza sonrası
yapılan inceleme ve ekspertiz raporu sonucunda sigortalı aracın toplam
hasarının 9.800,00 TL olduğunun tespit edildiğini ve 03/02/2012 tarihinde
sigortalısına ödendiğini; kazanın davalı idarenin sorumluluk alanında
bulunan karayolunun, gerekli ve yeterli bakım ve onarımının yapılmamış
olmasından kaynaklandığını ve söz konusu hasarın meydan gelmesinde davalı
idarenin asli kusurlu olduğunu ileri sürerek, fazlaya dair hakları baki
kalmak kaydıyla, davalı idarenin sorumlu olduğu kusur oranına isabet eden
7.350,00 TL’nin ödeme tarihi olan 03/02/2012 den itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili süresi içinde verdiği dilekçede sorumluluk
davalarının görüm ve çözüm yerinin Adli Yargı yerlerine ait olduğunu ileri
sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
MUĞLA 2. İDARE MAHKEMESİ : 19.7.2013 gün ve E:2012/774 sayı ile,
bakılan uyuşmazlığın özel hukuktaki araç işleteninin hukuki sorumluluğundan
değil, 6001 sayılı Yasada karayollarının emniyetle kullanılmalarını sağlayacak
şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarmak,
onarımını yaptırtmak, işletmek, işlettirmek, temizliğini yapmak, yaptırmak
şeklinde öngörülen görevlerin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla
yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet
kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanmakta olduğu, buna göre davanın görüm
ve çözümünün idare mahkemelerine ait olduğu nitekim Danıştay 10. Daire
Başkanlığının 31/10/2012 tarih ve E:2011/11522, K:2012/5347 sayılı
kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dosya Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI: 2918 sayılı Kanunun 2,10 ve 110. maddelerinden söz ederek; davacı Sigorta
Şirketi’nin sigortalısına ait 35..... plakA.Ö.el otomobilin, 07/01/2012
günü Ula ilçesi, Oyru köyü mevkiinde karayolunda seyir halinde iken aşırı
yağış nedeniyle yolda meydana gelen hasar ve yolda bulunan çukurlar
nedeniyle trafik kazasına neden olması sonucu oluşan hasarın, davacı
Sigorta Şirketi tarafından ödenmesinden sonra, kazanın oluşumunda yolun
bakım ve onarımı ile gerekli işaretlemelerin yapılmamasında idarenin ihmali
bulunduğu iddiası ile idareden hizmet kusuru esasına göre maddi tazminat
ödemesi istemi ile idare mahkemesinde 24/04/2013 tarihinde dava açıldığının
anlaşıldığı; dolayısıyla, idarenin sorumlu olduğu köy yolunun bakım ve
onarım ve işaretleme kurallarını ihmal ettiği nedeni ile kusuru olduğu
tezine dayanan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerinde yapılması
gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Yasa’nın 10 ve 13. maddeleri gereğince
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı
Sigorta Şirketi’nin sigortalısına ait 35..... plakA.Ö.el otomobilin,
07/01/2012 günü Ula İlçesi, Oyru Köyü mevkiinde karayolunda seyir halinde
iken aşırı yağış nedeniyle yolda meydana gelen hasar ve yolda bulunan
çukurlar nedeniyle trafik kazasına neden olması sonucu oluşan hasarın,
davacı Sigorta Şirketi tarafından ödenmesinden sonra, kazanın oluşumunda
yolun bakım ve onarımı ile gerekli işaretlemelerin yapılmamasında idarenin
ihmali bulunduğu iddiası ile idareden hizmet kusuru esasına göre maddi
tazminat ödemesi istemi ile dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen manevi zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Muğla 2. İdare Mahkemesince verilen
görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü
ile, Muğla 2. İdare Mahkemesinin 19.7.2013
gün ve E: 2012/774 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU
ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi
KARŞI OY
Somut
uyuşmazlıkta;
Davalı
İdarenin hizmet kusuru sonucu, davacının sigorta ettiği araçta meydana
gelen zararın tazmini istemi ile davacı tarafından davalı İdare aleyhinde
İdari Yargıda Maddi Tazminat davası açılmış,
Davalı
İdare vekilinin uyuşmazlığın İdari Yargının görev alanında bulunduğuna
ilişkin yargı yolu itirazı üzerine İdare Mahkemesince itirazın reddine
karar verilmiş,
Davalı
idare vekilinin Adli Yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda dilekçe vermesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının
uyuşmazlığın adli Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği düşüncesiyle dosya
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Uyuşmazlık
Mahkemesince sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda “Davanın çözümünde Adli
Yargının görevli olduğu” kabul edilerek İdari Yargının görevlilik kararının
kaldırılmasına, karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun İdari Yargıda açılan Tam Yargı Davasında Adli Yargıyı görevli
kabul eden görüşüne katılamıyorum.
Zira;
Davada,
davalı idarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
5302
sayılı İl Özel İdaresinin Kanununun İl Özel İdarelerinin görev ve
sorumluluklarına ilişkin 6/B maddesinde "imar, yol, su, kanalizasyon,
katı atık, çevre, acil yardım vs. ilişkin hizmetleri Belediye sınırları
dışında yapmakla" görev ve yetkili olduğu öngörülmüştür.
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda İl Özel İdaresinin yetki ve sorumluluk sınırları içindeki yolun
yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini
yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan
uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku
kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm
ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa’nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... " hükmü
getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı Yasanın 110. madde değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de
getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihat edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı vs.)
Somut uyuşmazlıkta
davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna
dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
Açıklanan
nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusunun reddiyle
uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğuna karar verilmesi gerekirken
yazılı şekilde açılan Tam Yargı Davasında Adli Yargıyı görevli kılan sayın
çoğunluk görüşüne karşıyım.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
96-ESAS NO : 2013/1826
KARAR NO : 2013/2030
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.K.
Vekilleri
: Av. M.E.A.& Av. C.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı Mahallesi,
63804 ada, 8 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın
imar planında “kentsel rekreasyon alanı” olarak ayrıldığını, taşınmaza
davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından park, bahçe yapılmak
suretiyle fiilen el atıldığını belirterek, taşınmazın davalı idare adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000
TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuş,
ayrıca taşınmaza el atmanın söz konusu olmadığını belirtmiştir.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 03.10.2013 gün ve
E:2013/249 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında kentsel rekreasyon alanı olarak
ayrılmak ve park, bahçe yapılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kentsel
rekreasyon alanında kaldığı, dosya kapsamında yapılan incelemede
taşınmaza idarece fiilen el atıldığına dair her hangi bir delile
rastlanılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 3.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 03.10.2013 gün ve E:2013/249
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
97-ESAS NO : 2013/1829
KARAR NO : 2013/2032
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
P.S.
Vekili : Av. Y.Ç.S.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. N.H.T.
Dahili Davalı : Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.A.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi Yuva Köyü, Çakırlar Mevkii’nde 43006 Ada, 1 Parsel
sayılı taşınmazın hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında
“Sağlık Alanı” olarak ayrıldığını, davalı Sağlık Bakanlığı tarafından dava
konusu taşınmaza fiilen el atıldığını belirterek; başkaca her türlü hakları
ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL’nin
taşınmaz değerinin baz alındığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalı Sağlık Bakanlığı’ndan tahsili ile davacıya verilmesine ve
dava konusu taşınmazın tapu kaydının davalı Sağlık Bakanlığı adına tescil
ettirilmesine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili 07.12.2012 tarihli cevap
dilekçesi ile, diğer davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili müdahale
dilekçesinin tebliğinden sonra 27.03.2013 tarihli cevap dilekçesi ile;
görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin: 17.11.2012 tarihli
tensip tutanağı ile, dava dosyasını mahkemenin 2012/571 esasına kaydettiği
ve dava taraflarına 26.12.2012 gününü duruşma günü olarak tebliğ ettiği;
26.12.2012 tarihinde yapılan ilk duruşmaya dava taraflarının katıldıkları,
mahkemece davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin yargı yolu itirazının reddine,
davalı Sağlık Bakanlığı’na dava konusu taşınmaza ihtiyaç olup olmadığı
konusunda yazı yazılmasına ve bir sonraki duruşmanın 26.02.2013 günü
yapılmasına karar verildiği; 26.02.2013 tarihli 2. oturuma taraf
vekillerinin katıldıkları, davacı vekiline, davalı vekili tarafından sunulan
belgeleri inceleyip beyanda bulunması için iki haftalık süre verildiği ve bir sonraki duruşma tarihi
olarak 03.04.2013 gününün belirlendiği; celse arasında davacı vekili
tarafından, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı’nın davaya dahil
edilmesi yönünden dilekçe verildiği, yine celse arasında Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin 27.03.2013 tarihli cevap dilekçesi ile görev
itirazında bulunduğu; 03.04.2013 tarihli 3. oturuma dahili davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili ile diğer taraf vekillerinin
katıldıkları, davacı vekiline, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı’nın
cevap dilekçesine karşı beyanda bulunmak üzere iki haftalık süre verildiği
ve bir sonraki celsenin 30.04.2013 günü yapılmasına karar verildiği,
30.04.2013 tarihli 4. Oturuma taraf vekillerinin katıldıkları, mahkemece
dahili davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin yargı yolu
itirazının reddine, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekiline görev
uyuşmazlığı çıkartılması yönünden süre verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili ile dahili davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Sağlık
Bakanlığı vekili ile dahili davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı
Sağlık Bakanlığı ile dahili davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
açısından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının hisseli şekilde maliki olduğu taşınmazın imar planında “Sağlık
Alanı” nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın imar planında “Sağlık Alanı” nda kalan kısmı bakımından; her türlü hakları ve fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL’nin taşınmaz
değerinin baz alındığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalı Sağlık Bakanlığı’ndan tahsili ile davacıya verilmesi ve dava konusu
taşınmazın tapu kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine karar
verilmesi istemi ile açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Özel Sağlık Alanı” içerisinde kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ve taşınmazın davalılar adına tesciline ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş
olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını
sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Sağlık
Bakanlığı ile dahili davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısım yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Sağlık
Bakanlığı ile dahili davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Ankara 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.12.2012
gün ile 30.04.2013 gün ve 2012/571 Esas sayılı KARARLARIN TAZMİNATA İLİŞKİN
KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
98-ESAS NO : 2013/1844
KARAR NO : 2013/2036
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
S.K.
Vekili :
Av. R.Y.
Davalılar
: 1-Ataşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.R.İ.
2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.Y.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının İstanbul ili, Ataşehir İlçesi,
Küçükbakkalköy, 15 pafta, 1326 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduğunu, taşınmazın imar planında park alanı olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idareler adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL nin
faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
19.03.2013 tarihli oturumda görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 06.06.2013 tarihli oturumda görev
itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 17.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.09.2013
gün ve E:2013/54 sayı ile, davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve Ataşehir Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca
10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında park alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun davalılar
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
1.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını
belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi
ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm
uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ataşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul Anadolu 17. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı bakımdan,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, İstanbul Anadolu 17.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 06.06.2013 gün ve E:2013/54 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
99-ESAS NO : 2013/1849
KARAR NO : 2013/2037
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
F.E.
Vekili :
Av. N.G.
Davalılar
: 1-Şişli Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.Z.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. A.K.D.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Şişli İlçesi, Mecidiyeköy
Mahallesi, 313 Pafta, 1981 Ada, 9 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında kısmen ilköğretim alanı ve
kısmen de yol olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ve Şişli Belediye
Başkanlığı vekilleri süresi içinde taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.7.2013 gün ve
E:2012/499 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmaza, imar planında
kısmen ilköğretim alanı ve kısmen de yol olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında kısmen ilköğretim alanı ve kısmen de yol
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim,
Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının, İstanbul 6. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Milli Eğitim
Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, İstanbul 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.7.2013 gün ve
E:2012/499 Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
100-ESAS NO : 2013/1850
KARAR NO : 2013/2038
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- A.T., 2- G.G., 3- E.T., 4- N.T.
Vekilleri
: Av. S.M.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.D.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıları Ankara ili, Çankaya İlçesi,
Karakusunlar mahallesi, 27569 ada, 3 parsel sayılı taşınmazın hisseli
malikleri olduğunu, taşınmazın imar planında oyun ve spor alanı olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00 TL
nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 19.09.2013 tarihli oturumda görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.09.2013 gün ve
E:2013/63 sayı ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca
10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın
çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında oyun
ve spor alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 2.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; mahallinde yapılan
keşif sonrası dosyaya sunulan bilirkişi raporlarındaki açıklamalara göre
dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında oyun ve spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa
Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih
ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde
tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari
bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve
iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı bakımdan,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
19.09.2013 gün ve E:2013/63 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
101-ESAS NO : 2013/1852
KARAR NO : 2013/2039
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- Z.D., 2- A.Ç., 3- A.Ç., 4- Y.B., 5- N.G.
Vekili :
Av. D.S.
Davalı : Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.O.T.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Mamak İlçesi, General
Z.D.Mahallesi 36260 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında sağlık ocağı alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi içinde
verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi : 4.4.2012 gün ve
E:2011/332, K:2012/180 sayı ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 1. Maddesi gereği, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli,
idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin
olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir
yüksek mahkeme olduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin, görev uyuşmazlığına ilişkin
kararı her ne kadar uyuşmazlık konusu yapılan davalar yönünden kesin ise
de, görevin kamu düzenine ilişkin olması ve uygulama, birliğinin
sağlanmasının gereği olarak aynı nitelikteki davalarda da dikkate alınması
gerektiği; aksi halde benzer uyuşmazlıkların, tarafların tercihlerine göre
adli yargı veya idari yargıda ayrı ayrı görülüp sonuçlandırılması sonucunu
doğuracağı, bunun da kamu düzenine aykırı olduğu, bu nedenle davanın, yargı
yolu yanlışlığı nedeniyle görev yönünden reddine karar vermek gerektiği
gerekçesiyle davanın yargı yolu yanlışlığı nedeniyle görev yönünden reddine
karar vermiş, bu karar davacılar vekillerince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi: 19.11.2012 gün ve
E:2012/14706, K:2012/22907 sayı ile, 1989 yılından beri imar planlarında
sağlık alanı olarak ayrılmış bulunan dava konusu taşınmaz üzerinde
davacıların, ileriye yönelik inşaat yapma gibi kişisel tasarruflarda
bulunma, rayiç değer üzerinden satma, kiralama, yararlı değişiklikler yapma
gibi mülkiyet hakkının sahibine verdiği yetkileri kullanma hakkı
kısıtlanarak Anayasanın 35. maddesi ile güvence altına alınan bu hakkın,
kamu menfaatleri ile bireysel haklar arasındaki adil dengenin bozulmasına
yol açacak şekilde kullanılamaz duruma getirildiği ve kamulaştırmasız el
atma olgusunun gerçekleştiği; bu durumda; Yargıtay İçtihadı Birleştirme
Büyük Genel Kurulu'nun 16.05.1956 gün ve 1 - 5 sayılı kararı ile Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 gün ve 2010/5 - 662/651 sayılı kararı da
gözetilerek, davaya bakmanın Adli Yargının görevi dahilinde olduğu; işin
esasına girilerek talep hakkında karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde
hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle mahkeme kararını
bozmuştur. Davalı idare vekilince kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmuş
ise de, bu istem 11.4.2013 gün ve E:2013/2944, K:2013/6974 sayılı aynı
Daire kararı ile reddedilmiştir.
ANKARA 17. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 4.10.2013 gün ve
E:2013/286 sayı ile, bozma kararına uyarak görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde
“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan
taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava
açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde İdari
Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın
10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: aşvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında sağlık ocağı alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince
yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında sağlık ocağı alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586)
“…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların
özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve
hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 17. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2013 gün ve
E:2013/286 Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
102-ESAS NO : 2013/1853
KARAR NO : 2013/2040
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı :
Ö.Ö.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı : Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.A.D.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Elvan Mahallesi
45988 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında özel sosyal - kültürel tesis alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekili süresi
içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.9.2013 gün ve
E:2013/59 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Etimesgut Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim,
11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı
Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde
değişiklik yapan 21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi
hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların
uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli
ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler
tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek
suretiyle “hukuki el atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
özel sosyal - kültürel tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında özel sosyal - kültürel tesis alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini
yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan
kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin
idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması
gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar
kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup,
yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz
kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar
planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf
hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf
hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak
bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin
görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli,
idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını
kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar
bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Sincan 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.9.2013 gün ve E:2013/59 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
103-ESAS NO : 2013/1854
KARAR NO : 2013/2041
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı :
D.D.
Vekili :
Av. S.A.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Karakusunlar
Mahallesi 27560 Ada, 7 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında anaokulu alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
5.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.7.2013 gün ve
E:2013/153 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekili idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13. maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi
kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra
idari yargıda dava açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el
atma” olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve
çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar planında
anaokulu alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi
ile birlikte şimdilik 5.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında anaokulu alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma
alanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlanması nedenine dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi
nezlinde açtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının
iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa
Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…
Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir
eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar
planından kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği
taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken
kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği
söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için
taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine
tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu
olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte
kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan
bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak,
davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda
bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el
atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan
zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu
edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,
itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim,
Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili
kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu
yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı
idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan
olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev
uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının, Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2.7.2013 gün ve
E:2013/153 Esas sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
104-ESAS NO : 2013/1856
KARAR NO : 2013/2042
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- A.K., 2- M.B., 3- G.U., 4- H.B., 5- K.B., 6- A.T., 7- Y.B., 8- F.B., 9- K.K., 10- A.D., 11- A.Ç.,
12- S.B., 13- P.Ç.
Vekilleri : Av.
N.G. & Av. B.Ş.
Davalılar
: 1- Şişli Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.S.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. A.K.D.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Şişli İlçesi, Mecidiyeköy Mahallesi, 313 pafta, 1980 ada, 2 parsel ve
3 parsel sayılı taşınmazların maliki olduklarını, dava konusu taşınmazların
17.02.1954 tarihli 1/5000 ölçekli Beyoğlu Nazım İmar Planında Hektar
yoğunluklu seyrek meskun sahada kalmakta iken, 01.06.1987 tarihli 1/1000
ölçekli Mecidiyeköy-Dikilitaş Uygulama Planında Kısmen ‘YOL’ kısmen de
‘SOSYAL TESİSLER ALANI’na alındığını, 29.12.2003 tarihli 1/5000 ölçekli
Şişli Merkez ve Çevresi Revizyon Nazım İmar Planında ise ‘KÜLTÜREL TESİSLER
ALANI’ olarak ayrıldığını, arsa sahipleri tarafından yapılan itirazlar
üzerine bu sefer 24.06.2006 tarihli 1/1000 ölçekli Şişli Merkez ve Çevresi
Uygulama İmar Planı’nda blok nizam yapılanma hakkı aldığını, daha sonra
13.02.2010 tarihli 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Tadilatı ve 16.12.2010
tarihli 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Tadilatı ile Mecidiye İlköğretim
Okulu Müdürlüğü’nün yetersiz bahçe ve binaya sahip oldukları gerekçesi ile
Şişli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün görüşleri doğrultusunda
dava konusu gayrimenkulün de içerisinde bulunduğu bölgede bir kısım
parsellerin İLKÖĞRETİM ALANI, bir kısım parsellerin de YOL ALANI’na
alındığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve
müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Davalı Şişli Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde 1. celsede beyanen; görev itirazında
bulunmuştur.
İstanbul 6. Asliye
Hukuk Mahkemesi: 18.07.2013 gün ve E:2012/496 sayı ile, davalılar Şişli
Belediye Başkanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasa'nın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığını ifade ederek
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile Şişli Belediye Başkanlığı vekillerinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı bakımından, 10.
maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların maliki oldukları taşınmazlara, davalı
idare tarafından imar planında yol
ve ilköğretim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10.000 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parsellerin imar planında yol
ve ilköğretim alanında kaldıkları, taşınmazlara idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazların bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazların bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın
sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından,
başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin
‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle
reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı
kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’
kaynaklanan tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu
hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılardan
Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul 6. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN İstanbul 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.07.2013 gün
ve E:2012/496 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
105-ESAS NO : 2013/1858
KARAR NO : 2013/2044
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
F.T.
Vekili :
Av. A.E. & Av. F.Ç.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.U.Ö.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, Büyükdere Mahallesinde
kain, 88 pafta, 1015 ada, 40 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “koruya katılacak alan” olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesi: 11.09.2013 gün ve
E:2013/111 sayı ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında koruya
katılacak alan olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.)
Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında koruya
katılacak alanda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul 17. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.09.2013 gün ve
E:2013/111 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
106-ESAS NO : 2013/1859
KARAR NO : 2013/2045
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- E.K., 2- N.K., 3- E.K.
Vekilleri
: Av. H.K. & Av. A.Ş.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.T.
O L A Y : Davacılar vekili
özetle; davacıların İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, Küçükbakkalköy
Mahallesi, Yeniaçılan yol mevkiinde kain, 15 pafta 1323 parsel sayılı
taşınmazın maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “Çamaşırcı Deresi
Koruma Havzası Yeşil Alanı” olarak düzenlendiğini, Çamaşırcı Deresi’nin
2006 yılında ıslah edilerek davacının taşınmazının 2344,20 m²
sine fiilen el atıldığını, kalan 7232 m² sinin Çamaşırcı Deresi Koruma
Havzası Yeşil Alanı olarak bırakıldığını, bu şekilde mülkiyet hakkının
ihlal edildiğini ve taşınmazın kalan 7232 m² sine
kamulaştırmasız el atıldığını, fiili olarak el atılan kısmı için Kadıköy 4.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/74 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını
ve 18.12.2012 tarihinde karar verildiğini belirterek, taşınmazın davalı
idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davacı vekili İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2013/77 sayılı dosyasında 28.11.2013 günlü celsesinde
beyanen; ‘’..dava konusu taşınmazda ayrıca fiili el atma söz konusudur.
Fiili el atmaya ilişkin açılan dava Kadıköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
E:2012/74 nolu dosyasında görülmüş ve karara bağlanmıştır. Bu nedenle bu
dosyadaki talebimiz hukuki el atmaya ilişkindir.’’ demiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi: 17.09.2013
gün ve E:2013/77 sayı ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları
bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmı yönünden,2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 2247 sayılı Yasa’nın 10.maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazının imar planında
çamaşır deresi koruma havzası yeşil alanı olarak düzenlendiği, Çamaşırcı
Deresi’nin ise 2006 yılında ıslah edilerek davacının taşınmazının 2.344,20 m²
sine fiilen el atıldığı, kalan 7.232 m² sinin de Çamaşırcı Deresi Koruma
Havzası Yeşil Alanı olarak bırakıldığı, bu şekilde mülkiyet hakkının ihlal
edildiğini ve taşınmazın kalan 7.232 m² sine kamulaştırmasız el atıldığı
iddiasıyla, fiili olarak el atılan kısmı için Kadıköy 4. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2012/74 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı ve 18.12.2012
tarihinde karar verildiği belirtilerek, söz konusu taşınmazın hukuken el
atılan kısmına ilişkin olarak, davalı idare adına tescili ile, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
Kadıköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün,
E:2012/74, K:2012/611 sayılı kararında yapılan incelemede, davacıların
E.K., N.K., E.K., davalının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğu,
dava konusunun İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, Küçükbakkalköy Mahallesi,
Yeniaçılan yol mevkiinde kain, 15 pafta 1323 parsel sayılı taşınmazın bir
kısmına davalı idarenin el koyarak, bir kısmına ise dere ıslah çalışması
yaparak el attığı iddiasıyla tazminat istemine ilişkin olduğu, bilirkişi
raporuna göre taşınmazın 2344,20
m2 lik kısmının dere yatağı olarak ıslah edildiğinin
belirtildiği, yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verildiği
anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında çamaşır deresi koruma havzası yeşil alanında
kaldığı, taşınmazın davaya konu edilen kısmına idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa
Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih
ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde
tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari
bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul Anadolu 4.Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı
yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN İstanbul
Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.09.2013 gün ve E:2013/77 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davacının maliki
olduğu taşınmazın, imar planında “Çamaşırcı Deresi Koruma Havzası ve Yeşil
Alanında” kalan ve fiilen el atılan 2344.20 m2 bölümüne
kamulaştırmasız el atma nedeniyle Adli Yargı da açılan tazminat davasının
kabulü ve kararın kesinleşmesi nedeniyle aynı taşınmazın aynı imar planında
kalan ancak fiilen el konulmayan 7232.00 m2 bölümününde bedelinin tazmini
istemiyle aynı davalı aleyhine aynı Yargı kolunda dava açılmış,
Davalı vekilinin
süresinde Yargı yolu itirazının mahkemece reddi üzerine, uyuşmazlığın İdari
Yargının görev alanında bulunduğu gerekçesiyle Danıştay Başsavcılığınca
olumlu Görev uyuşmazlığı çıkarılmış,
Sayın çoğunluk
görüşü doğrultusunda uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu
gerekçesiyle davalı Belediyenin görev itirazının reddine ilişkin Adli Yargı
İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun
uyuşmazlıkta İdari Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum.
Elde ki davada
hukuki el koyma nedeniyle tazminat talep edilmekle birlikte, aynı
taşınmazın aynı imar planında kalan ve aynı davalı tarafından fiilen el
atılan bölümü için Adli Yargı da dava açılmış ve karar verilmiştir.
Fiilen el atılan
taşınmazlarla ilgili açılan kamulaştırmasız el atma davalarının Adli
Yargının görev alanında olduğu konusunda bir kuşku bulunmamaktadır.
Salt hukuki el
koymadan kaynaklanan tazminat davaları da İdari Yargının görev alanına
girmekle birlikte, somut uyuşmazlığın özelliklerine, taşınmaz malikinin ve
davalının aynı kişi olması, taşınmazın aynı imar planı içerisinde
“Çamaşırcı Deresi Koruma Havzası ve Yeşil Alanında” kalması, taşınmazın
fiilen el atılan bölümü nedeniyle davacının dava konusu bölümden
yararlanmasının artık mümkün bulunmaması karşısında hukuki el atma
nedeniyle dayalı eldeki davanın da Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği
düşüncesiyle, uyuşmazlıkta İdari Yargıda görevli kabul eden sayın çoğunluk
görüşüne karşıyım.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
107-ESAS NO : 2013/1860
KARAR NO : 2013/2046
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.E.Ö., 2.F.Ö., 3.R.Ö., 4.R.Ö.
Vekili : Av.
Y.A.
Davalılar : 1.Avcılar Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.T.
2.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Z.D.
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin dava konusu İstanbul İli, Avcılar
İlçesi, Mustafa Kemal Paşa Mevkii 46 Pafta, 7251 Parsel sayılı taşınmazın
hissedarı olduklarını, dava konusu taşınmazın 03.02.1982 tasdik tarihli
Avcılar İmar Planı’nda “İlkokul Sahası” nda kalmakta iken Avcılar Belediye
Meclisi tarafından onaylanan 04.02.1998 tarih ve 10 sayılı plan tadilatı
ile “Park Alanı” olarak ayrıldığını, bu şekilde davacıların taşınmaz
üzerindeki tasarruf haklarının engellendiğini belirterek; fazlaya ilişkin
hakları ve ek dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
kamulaştırmasız el atılan taşınmaz kısmının mülkiyetinin devri karşılığı
10.000.00 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen
tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Avcılar Belediye Başkanlığı vekili cevap
dilekçesinde ve 25.07.2013 tarihli celsede görev itirazında bulunmuştur.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı cevap dilekçesinde görev
itirazında bulunmamış; ancak, 25.07.2013 tarihli celsede görev itirazında
bulunmuştur.
Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk
Mahkemesi;
25.07.2013 gün ve 2013/157 Esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile davalı Avcılar Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve davalılardan Avcılar Belediye
Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Avcılar Belediye
Başkanlığı bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların İstanbul İli, Avcılar İlçesi, Mustafa Kemal Paşa Mevkii 46
Pafta, 7251 Parsel sayılı taşınmazın hissedarı olduklarını, dava konusu
taşınmazın 03.02.1982 tasdik tarihli Avcılar İmar Planı’nda “İlkokul
Sahası” nda kalmakta iken Avcılar Belediye Meclisi tarafından onaylanan
04.02.1998 tarih ve 10 sayılı plan tadilatı ile “Park Alanı” nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle; fazlaya
ilişkin hakları ve ek dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
kamulaştırmasız el atılan taşınmaz kısmının mülkiyetinin devri karşılığı
10.000.00 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Mahkememizce, Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nden dava konusu alanda keşif yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise
rapor ibraz edilip edilmediği hususları sorulmuş, Mahkememize verilen
cevapta dava konusu alanda 03.09.2013 keşif yapıldığı belirtilmiş olup, Fen
Bilirkişisi Nasuhi Köklü’nün 09.09.2013 gün ve 2013/157 Esas sayılı raporu
mahkememize ibraz edilmiştir. Raporda yapılan inceleme neticesinde, dava
konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir yapı bulunmadığı, taşınmazın boş
halde olduğunun belirtildiği tespit edilmiştir.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Park Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacıların hissedarı olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ve taşınmazın davalılar adına tesciline ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye
Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle,
anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan
bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013
tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Avcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Avcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Küçükçekmece
4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
25.07.2013 gün ve 2013/157 Esas sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM
YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
108-ESAS NO : 2013/1862
KARAR NO : 2013/2048
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
L.E.
Vekilleri
: Av. N.S. & Av. M.Z.K.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. C.I.
2- Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.O.T.
O L A Y : Davacı vekili
özetle; davacının Ankara İli, Mamak İlçesi, Kızılcaköy mevkii, 39246 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
“park alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara
17. Asliye Hukuk Mahkemesi: 21.06.2012 gün ve E:2012/252, K:2012/385 karar
sayılı kararı ile özetle; yargı yolu yanlışlığı nedeniyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
10.12.2012 gün ve E:2012/18343, K:2012/25611 sayılı ilamı ile özetle;
“…taşınmazın aynına ilişkin davaya bakmanın Adli Yargının görevi dahilinde
olduğu kabul edilip, işin esasına girilerek sorumlu idare de belirlendikten
sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken aksine düşüncelerle yazılı
şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.’’ demek suretiyle hükmün
bozulmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı ise karar düzeltme talebinde bulunulmuş olup, Yargıtay 5.
Hukuk Dairesi, 15.04.2013 gün, E:2013/3450, K:2013/7257 sayı ile talebin
reddine karar vermiştir.
Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi: Yargıtay bozma
ilamına uyarak yapılan yargılama neticesinde, 04.10.2013 gün, E:2013/284
sayı ile, ‘’ Davalıların davaya bakmakla idari yargının görevli olduğuna
dair yargı yolu itirazlarının olduğu dikkate alınarak daha önce fotokopisi
çekilen dosyaya Yargıtay bozma ilamına uyulmasına dair bu duruşmada verilen
duruşma tutanağı ile davalı Mamak belediyesi başkanlığının 02.09.2013
tarihli direnme talebine ilişkin dilekçesi fotokopisi eklenerek bu şekilde
tomar halindeki dosya fotokopisinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılıp
çıkartılmayacağı yönünde karar verilmesi için Danıştay başsavcılığına
gönderilmesine’’ karar vermiştir.
Davalılardan Mamak Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre,davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Mamak Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak görev itirazında bulundukları, Ankara 17. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 21.06.2012 gün ve E:2012/252, K:2012/385 sayılı kararı ile
davanın görev yönünden reddine karar verdiği, bu karar karşı yapılan temyiz
başvurusu üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 10.12.2012 gün ve
E:2012/18343, K:2012/25611 sayılı ilamı ile davaya bakmakla adli yargının
görevli olduğundan bahisle hükmün bozulmasına karar verdiği, bu karara
karşı yapılan karar düzeltme talebi sonucunda Yargıtay 5. Hukuk
Dairesi’nin, 15.04.2013 gün, E:2013/3450, K:2013/7257 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar verdiği anlaşılmıştır.
Yargılamanın bu aşamasından sonra, Ankara 17. Asliye
Hukuk Mahkemesi, 04.10.2013 gün, E:2013/284 sayı ile Yargıtay Bozma ilamına
uyulmasına karar vererek, böylece zımni olarak davalı idarelerin görev
itirazlarının reddine karar vermiş olup, bu aşamadan sonra davalılardan
Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Mamak Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmakla, Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar planında park alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen
ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle
eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı”nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde
açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle
Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de
içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Mamak
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 17. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 04.10.2013 gün,
E:2013/284 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
IV-
2247 SAYILI KANUN’UN 14. MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMSUZ GÖREV UYUŞMAZLIĞI)
KARARLAR
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/584
KARAR NO : 2013/1757
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A. Turizm İnş. Gıda San.ve Tic.
Ltd. Şti.
Vekili : Av. Ü.B.Ö.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34...... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 17.9.2012 tarih ve GO-024412 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para
cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen Araç Trafikten
Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza
altına alınmıştır.
Davacı
vekili, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
BAKIRKÖY 5. SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.10.2012 gün ve
D.İş:2012/1550sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ: 21.11.2012 gün ve
E:2012/2188, K:2012/2728 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık
yazısıyla, idari yargı dosyasının Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye
sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine,
bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka
aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nin 21.11.2012 gün ve E:2012/2188,
K:2012/2728 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/1097
KARAR NO : 2013/1763
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Batman Tapu Sicil Müdürlüğü’nde yapılmak istenen
gayrimenkul satış işleminin, tapu kaydı üzerinde daha önceden yapılan satış
ve intikal işlemlerindeki hisse oranlarının yanlış hesaplanmasının fark
edilmesi sonucu, istenen satış işleminin zımnen reddedilmesi nedeniyle
davalı Batman Tapu Sicil Müdürlüğü’nün 01.08.2012 tarih ve 4523 sayılı
işleminin iptali ile satış işleminin gerçekleştirilmesi istemiyle
açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.A.H.
Vekili : Av. A.İ.
Davalılar : Tapu
Sicil Müdürlüğü (Adli Yargıda)
Batman Valiliği ( İdari Yargıda)
Vekili : Av. H.M.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının kök murisi M.S.B.’a ait bulunan Batman ili Merkez Körük Köyü’nde
kain 2229, 2352 ve 2353 nolu parsellerden toplamda 5.505,49 m2lik kısmını
19.03.2009 tarihinde satış yolu ile iktisap ettikten sonra, haricen
anlaştığı M.Ç.isimli şahsa sattığını, resmi satışın yapılması için 01.08.2012
tarih 5423 sayı ile Batman Tapu Sicil Müdürlüğüne başvurulduğunu, ancak
davacıya satılan satış miktarı tapu kayıtlarında toplamda 5.505,49 m2
olmasına rağmen satışı yapılması gereken miktarın 2.752,74 m2lik bir alan
olduğu, hisselerin tutmamasından ötürü yapılan ilk satış işleminden
başlamak üzere Tapu Sicil Müdürlüğü tarafından davacıdan taşınmazlardaki
payının ½ sinden muvafakat vermek suretiyle feragat etmesi istenmiş aksi
takdirde işlemlerinin yapılmayacağının kendisine şifahi surette
söylendiğini, feragat verilmediğinden, hisselerin tutmadığına ilişkin
taşınmazlara ait kütüklere iş bu durum şerh edilerek davacının satış
talebinin zımnen reddedildiğinden bahisle davalı idarenin 01.08.2012 tarih
4523 sayı ile yapılan başvuruya ilişkin zımni red işleminin iptali
istemiyle 18.10.2012 tarihinde idari yargıda dava açılmıştır.
BATMAN İDARE MAHKEMESİ: 14.11.2012 gün ve E: 2012/5653,
K:2012/5576 sayı ile ; “…Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 142. maddesi'nde;
mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama
usullerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüştür.
2577
sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (a)
bendinde; dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği, 14. maddesinin
6. fıkrasında; ilk inceleme esnasındaki hususların ilk incelemeden sonra
tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün
uygulanacağı; 15. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde ise; adli ve askeri
yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği
hüküm altına alınmıştır.
4721
sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesinde; tapu sicilinin
tutulmasından doğan bütün zararlardan Devletin sorumlu olduğu, Devletin
sorumluluğuna ilişkin davaların, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde
görüleceği, 1013. maddesinde; tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz
malikinin yazılı beyanı üzerine yapılacağı, edinen kimsenin kanun hükmüne,
kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu
beyana gerek olmadığı, 1015. maddesinde; tescil, terkin ve değişiklik gibi
tasarruf işlemlerinin yapılabilmesinin, istemde bulunanın, tasarruf
yetkisini ve hukuki sebebini belgelemiş olmasına bağlı olduğu, 1016.
maddesinde; tasarruf yetkisine ve hukuki sebebe ilişkin belgeler tamam
değilse istemin reddedileceği, bununla birlikte, hukuki sebebe ilişkin
belgelerin tamam olmasına rağmen, tasarruf yetkisini belirten belgenin
tamamlanması gereken hallerde, malikin rızası veya hakimin kararıyla geçici
tescil şerhi verilebileceği hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; Batman ili, Merkez, Körük Köyü, 3 pafta, 2229 parsel
sayılı taşınmazın 986,70
m2 yüzölçümlü, 2352 parsel sayılı taşınmazın 3.324,21 m2
yüzölçümlü ve 2353 parsel sayılı taşınmazın 1.194,58 m2
yüzölçümlü kısmının 19/03.2009 tarihinde satın almak suretiyle iktisap eden
davacı tarafından, anılan taşınmazlardaki hisselerinin satışının M.Ç.isimli
kişiye yapılması istemiyle yaptığı 04.08.2012 tarihli başvurusunun zımnen
reddedilmesi üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda
anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari yargının
görev alanı; idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi
amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler
ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların
görüm ve çözümüyle sınırlı olup, iptali istenen işlem her ne kadar işlem,
organik bakımdan idari bir merci tarafından tesis olunmuş ise de, işlem
satışın tapu kütüğüne tescil edilmesine ilişkindir.
Bu
durumda; yukarıda anılan yasa hükümleri uyarınca, ilgililerin yazılı
muvafakatları dışında tapu sicilinde yapılacak değişikliklerin mahkemenin
bu konuda bir karar vermesine bağlı olduğundan, tapu kayıtları üzerinde
tescil, terkin ve tashih gibi işlemlere ilişkin davaların adli yargının
görev alanı içine girdiği açık olduğundan, davanın görüm ve çözümü adlî
yargının görev alanına girdiğinden, davanın görev yönünden reddi
gerekmektedir…” denilmek suretiyle verilen görevsizlik kararı temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı gerekçe ile 01.08.2012 tarih
ve 4523 sayı numarası ile yapılan başvuruya ilişkin zımnen red işleminin
iptali ve tescil isteminin kabulü için 31.12.2012 tarihinde adli yargıda
dava açmıştır.
BATMAN
1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 08.04.2013 gün ve E:2012/681, K:2013/221 sayılı
kararında “…HMK.nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolu dava şartlarından
olup mahkemece davanın başında incelenmesi gereken hususlardandır. Dosyanın
yargı yolu yönünden değerlendirilmesi neticesinde, yukarıda belirtildiği üzere,
davacı, davalı idarenin zımni red işleminin iptalini istemektedir. Ancak
2577 sayılı yasanın 2/1-a bendinde, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için açılacak davalar iptal davası olarak tanımlanmış olup, bu
davaların idari yargı yerlerince görüleceği düzenlenmiştir. Her ne kadar
tapu kayıtlarında ilgililerin yazılı muvafakatları dışında yapılacak
tescil, terkin ve tashih gibi işlemlere ilişkin davalar adli yargı mahkemelerinin
görev alanına girmekte ise de, somut olayda bizzat tapu maliki olan
davacının taşınmazını satmak istediği, M.Ç. isimli şahsın davalı idareye
başvurdukları, davalı idarenin buna rağmen satış işlemini
gerçekleştirmediği sabittir. Davalı idarenin talebi zımni red kararının
gerekçesi ne olursa olsun, idarenin zımni red işlemi kamu gücünü kullanarak
tek taraflı şekilde icra ettiği idari işlemdir. Dolayısıyla bu idari
işlemin iptali ancak İdari Yargı Mahkemelerinde görülecek iptal davası ile
mümkündür. Bu nedenle dava konusu idari işlemin iptali için açılmış bu
davada mahkememizin yargı yolu yönünden görevsiz olduğu kanaatine varılarak
mahkememizin görevsizliğine karar verilmiş…” denilmek suretiyle verilen
görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Batman Tapu Sicil Müdürlüğü’nde yapılmak istenen
gayrimenkul satış işleminin, tapu kaydı üzerinde daha önceden yapılan satış
ve intikal işlemlerindeki hisse oranlarının yanlış hesaplanmasının fark
edilmesi sonucu, istenen satış işleminin zımnen reddedilmesi nedeniyle
davalı Batman Tapu Sicil Müdürlüğü’nün 01.08.2012 tarih ve 4523 sayılı
işleminin iptali ile satış işleminin gerçekleştirilmesi istemiyle
açılmıştır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesinde de, “Taşınmaz
mülkiyetinin kazanılması, tescille olur.
Miras,
mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda
öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu
hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne
tescil edilmiş olmasına bağlıdır.” hükmüne,
716.
maddesinde “Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe
dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda
kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin
hükmen geçirilmesini isteyebilir.
Bir
taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme
kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.
Bir
taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla meydana
gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan tescil
olunur.” hükmüne,
1006.
maddesinde “Tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve hizmetlerinin
yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir.” hükmüne,
1027.
maddesinde “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu
sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.
Düzeltme,
eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları uyarınca
re'sen düzeltir.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte
yandan, 2577
sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "idari dava türleri ve idari
yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2 nci maddesinin 1'inci bendinde de;
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları dava muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak
sayılmıştır.
Anlaşıldığı üzere, İdari Yargının görev alanı, İdare
Hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen idari işlemler, idari
eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar sebebiyle açılan
davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Körük
köyünde bulunan 57 parsel nolu tarla vasfındaki 8 Hektar 1400m2lik
taşınmazın 2/8 hissesinin 15.12.1957 tarihinde tapulama sonucu Hacı Şeyhmus
oğlu Nasreddin mirasçıları adına tescil edildiği, tescil edilen bu hissenin
04.06.1997 tarihinde davacının murisi M.S.B.’ında bulunduğu mirasçılar
adına intikal gördüğü, 15.08.2000 tarihinde iştirakin çözülmesi ile
211200/5677056 payın M.S.B. adına tescil edildiği, daha sonra 57 parselin
ifrazı sonrası oluşan 2229,2352 ve 2353 parsellerden davacının 19.03.2009
tarihinde hisse satın almak suretiyle malik olduğu, davacının satın aldığı
taşınmaz hisselerini satmak istediğinde ise 57 parselin ifrazı ve
sonrasında yapılan intikal ve satış işlemlerinde davacıya fazla pay
verildiğinin farkına varılması nedeniyle, davacının tapu kaydı ile sahip
olduğu satış işleminin tapu sicil memurlarınca yerine getirilmediği
anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının hissedar olduğu 2229, 2352 ve 2353
parsel sayılı taşınmazlardaki satış talebi, dava konu taşınmazlardaki
intikal ve satışlar sırasında yapılan hisse oranlarının yanlış yapıldığının
davacıya bildirilerek, davacıya fazla verildiği açıklanan hisselerden
davacının vazgeçmesinin ardından, hisselerin tutmadığı tapu kütüğüne şerh
verilerek davacının talebi zımnen reddedilmiştir.
Bu durumda davanın konusu, tapu iptali ve tescil
mahiyetinde olmayıp, tapuda yapılmak istenen taşınmaz satışının tapu memuru
tarafından tapuda daha önceden yapılan yanlışlıkların fark edilmesi
nedeniyle reddedilmesi suretiyle tesis edilen işlemin iptaline ilişkindir.
Dava idareye karşı açılmış olup tapu maliklerine karşı açılmış tapu iptali
ve tescil davası söz konusu değildir.
Bu
durumda, idarenin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re’sen ve
tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk
alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem niteliği kazandırdığı ve
kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı
denetimine tabi bulunduğu gözetildiğinde, davacının sahip olduğu taşınmaz
hisselerinin satışı işlemlerinin davalı idarece bir kanun hükmü dayanak
alınarak, kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak kısıtlanmasına ilişkin
davaya konu işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen idari işlem
niteliğinde olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idare
mahkemesinin görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olmakla, Batman İdare
Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Batman İdare
Mahkemesi’nin 14.11.2012 gün ve E:2012/5653, K:2012/5576 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/1150
KARAR NO : 2013/1765
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Kara Harp Okulu’ndaki eğitim süresini tamamlayamadan “Yüksek Disiplin
Kurulu Kararı ile okuldan ilişiği kesilerek” ayrılmış olan davacının
öğrencilik döneminde Emekli Sandığı’nca keseneğe tabi tutulan söz konusu
hizmetlerinin fiili hizmetten sayılıp sayılmayacağı istemiyle açtığı,
davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.Ç.
Vekili : Av.
N.Ö., Av. M.A. Çelik (İdari Yargıda)
Vekili : Av.
M.A.K. - Av. E.G. ( Adli Yargıda)
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. B.U.K. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Kara Harp Okulu’nda 1 Eylül 1989 ile 30 Kasım 1991
tarihleri arasında geçirmiş olduğu sürenin fiili hizmet süresi olarak
sayılmasına ilişkin davalı kuruma yapılan başvurunun 20 Şubat 2009 tarih ve
B.07.1.EMS.0.11.09/AR021428 sayılı yazı ile 5434 sayılı kanunun 31. Maddesi
uyarınca “ kurumumuza bildirecek hizmetiniz bulunmamaktadır” şeklinde tesis
edilen idari işlemin iptali ile Kara Harp Okulu’nda 1 Eylül 1989 ile 30
Kasım 1991 tarihleri arasındaki sürenin fiili hizmet süresi olarak kabul
edilmesi ve buna bağlı olarak sosyal güvenlik sistemine giriş tarihinin de
1 Ocak 1996 değil 1 Eylül 1989 olarak değiştirilmesi istemiyle 06.03.2009
tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
14. İDARE MAHKEMESİ: 31.03.2009 gün E:2009/296 K:2009/483 sayı ile özetle;
5434 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde
görülüp çözümlenmekte iken, 5510 sayılı Kanun ile,5434 sayılı Kanunun fiili
hizmet süresine ilişkin hükümlerinin 01.10.2008 tarihinden itibaren
yürürlükten kaldırıldığı, davacının, askeri öğrenci olarak geçirdiği sürenin
fiili hizmetinden sayılmazı yolunda yaptığı başvurusunun reddine ilişkin
işlemin tesis edildiği ve bakılan davanın açıldığı tarihlerde 5510 sayılı
Kanunun yürürlükte olduğu, dolayısıyla davacının Kara Harp Okulu’nda
geçirdiği eğitim süresinin fiili hizmetinden sayılıp sayılmayacağı
hususunun bu Kanun hükümleri uyarınca değerlendirileceğinden bu
uyuşmazlığın,5434 sayılı Kanunun 30, 31 ve 5510 sayılı Kanunun 1 ve 101.
Maddeleri uyarınca adli yargı yerince (İş Mahkemeleri) görülüp çözümlenmesi
gerektiğinden, davanın 2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanununun 15/1-a
maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiş ve bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle, 30.04.2009 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
14. İŞ MAHKEMESİ : 28.12.2010 gün ve E:2009/397 K:2010/961 sayı ile özetle;
“…5510 sayılı yasanın 4/c maddesi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler (d) bendinde belirtilen "Harp Okulları.. Öğrencileri hakkında
da uygulanacağını" amir ise de, anılan yasa maddesinin sondan üçüncü
fıkrasında "dördüncü fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen
okulları tamamlayamadan ayrılanların bu okullarda geçen eğitim süreleri
sigortalılıktan sayılmaz" hükmünü taşımaktadır.
Ancak,
5434 sayılı kanun ile ilgili geçiş hükümlerine ilişkin 5510 sayılı yasanın
geçici 4.maddesinin 5.fıkrasında "Bu kanunda aksine bir hüküm
bulunmadığı takdirde, iştirakçi iken bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih
itibariyle, bu kanunun 4.maddesinin (c) fıkrası kapsamına alınanlar, Hakkında
bu kanunla yürürlükten kaldırılan hükümler de dahil 5434 sayılı kanun
hükümlerine göre işlem yapılır." denilmekte, ayrıca durumu açıklığa
kavuşturan asıl yasal dayanak olan 5510 sayılı yasanın geçici 7.maddesi ise
"Bu (5510) kanunun yürürlük tarihine kadar... 5434 sayılı kanuna tabi
sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiili hizmet süresi zammı,
itibari hizmet süreleri borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve
sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre
değerlendirilir. "
Bu bağlamda,
davacının durumuna uyan 5434 sayılı yasanın 31.maddesi 6. ve 7. fıkralarına
bakıldığında, 5510 sayılı yasanın yukarıda belirtilen 4/c sondan
3.fıkrasına paralel olarak "Harp okulları (ve maddede sayılan diğer)
okulları tamamlayamayarak ayrılanların... Buralarda geçen öğrenim ve eğitim
müddetleri fiili hizmet müddeti sayılmaz." hükmünü taşıdığı
görülmektedir.
Görev
yönüne ilişkin olarak, öncelikle belirtmek gerekirse, açıklanan yasal
mevzuat itibariyle, olayda taraflar arasındaki çekişme konusu itibariyle
uygulanacak olan yasa maddesi, 5510 sayılı yasanın geçici 4.maddesinin
5.fıkrası ve özellikle geçici 7.yoluyla 5434 sayılı yasanın 31. maddesidir.
Bu yasa maddesinin yeri ise idare mahkemeleridir…” denilerek görevsizlik
kararı verilmiştir. Görevsizliğe ilişkin karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, görev uyuşmazlığının çözümü için, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca
ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmektedir
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan
Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
adli yargı dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Mahkememize gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Kara Harp Okulu’ndaki eğitim süresini tamamlayamadan “Yüksek Disiplin
Kurulu Kararı ile okuldan ilişiği kesilerek” ayrılmış olan davacının
öğrencilik döneminde Emekli Sandığı’nca keseneğe tabi tutulan söz konusu
hizmetlerinin fiili hizmetten sayılıp sayılmayacağına ilişkindir.
Dosyanın
incelenmesinden; 1971 doğumlu olan davacının, 1985 yılının Eylül ayında
Maltepe Askeri Lisesi’nde askeri öğrenci olarak eğitimine başladığı, daha
sonra 1 Eylül 1989 da Kara Harp Okulunda askeri öğrenci olarak öğrenimine
devam etmekte iken Kara Harp Okulu Yüksek Disiplin Kurulu’nun 14.11.1991
tarihli kararı ile ilişiği kesilerek okuldan çıkarıldığı, bu kararın
30.11.1991 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığınca onaylanması üzerine
30.11.1991 tarihinde Kara Harp Okulundan ilişiğinin kesildiği, 01.12.1989
tarihinden itibaren emeklilik kesintisi yapılmaya başlandığı ve sonrasında
da 1996 yılından itibaren SSK’ya tabi olarak hizmet akti ile çalıştığı
anlaşılmaktadır.
Davacı
Ali Çelik’in, 03.11.2008 tarihinde Emekli Sandığı’na başvurarak 01.11.1989
-02.12.1991 tarihleri arasında Kara Harp Okulu’nda geçen 2 yıl 2 aylık
sürenin hizmet süresine eklenmesini talep etmesi üzerine; Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı 20.02.2009 gün B.07.1.EMS.0.11.09/AR021428 sayılı yazı
ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 31. Maddesi uyarınca, Ali Çelik’in
okulu tamamlamayarak muvazzaf subay nasp edilmeden ayrılmış olması
nedeniyle Kara Harp Okulu’nda geçen sürenin fiili hizmet süresinden
sayılamayacağını bildirmiştir.
Dava,
fiili hizmet süresinin tesbiti ve sigortalılık süresinin tesbitine ilişkin
olduğundan bu konu ile ilgili ve yürürlükten kaldırılan kanun hükümleri ile
hali hazırda yürürlükte olan kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi
gerekmektedir.
5434
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun
“ Bu
Kanunla Tanınan Hakların Başlangıcı başlıklı 30. maddesinde (Mülga:
31/5/2006-5510/106 md.)
(8/6/1949
tarihli ve 5434 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İştirakçilere
bu Kanunun 13 üncü maddesi ile tanınan haklar, durumlarına göre 14 üncü
maddenin (a) veya (b) fıkraları gereğince ilk alınan keseneklerin ilgili
bulunduğu ay başından başlar
Aynı
Yasanın Fiili Hizmet Müddeti başlıklı 31. maddesinde (Mülga:
31/5/2006-5510/106 md.) 16/132
(8/6/1949
tarihli ve 5434 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Fiili
hizmet müddeti, iştirakçinin 30 uncu madde gereğince bu kanunla tanınan
haklardan faydalanmaya başladığı tarihten itibaren tam kesenek vermek
suretiyle geçirdiği müddettir.
Ay
başlarından sonra vazifeden ayrılanlar için ayrıldıkları ayın tamamı fiili
hizmet müddeti sayılır.
13/11/1943
tarihli ve 4489 sayılı Kanun gereğince aylıksız geçen izin müddetlerinin
fiili hizmet müddeti sayılması, bunlar için son aylık veya ücret, yükselme
yapılmış ise, yükselen aylık veya ücret üzerinden 14 üncü maddenin (a) ve
(c) fıkraları gereğince her aya ait keseneğin ilgililer tarafından 17 nci
maddenin (a) fıkrasında yazılı müddet içinde Sandığa gönderilmesine
bağlıdır.(1)
Bu
takdirde bunların karşılıkları, Sandığın bildirimi üzerine, kurumlarca
ödenir.
Ancak
sözü geçen kanunun 2 nci maddesinin (a) fıkrası gereğince bunlardan başarı
ile dönemeyenlerin bu müddetleri fiili hizmet müddeti sayılmaz.
(Değişik:
28/5/2003-4861/22 md.) Harp okulları, fakülte ve yüksek okullar ile
astsubay meslek yüksek okullarında sınıfını geçemeyen Türk Silâhlı
Kuvvetleri mensubu askerî öğrencilerin, fazla öğrenim yılları fiilî hizmet
müddetlerinden indirilir. Fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarında
kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay veya astsubay nasbedilen veya
askerlik hizmetini takiben muvazzaf subay veya astsubaylığa geçirilenlerin,
normal süreyi aşan öğrenim süreleri fiilî hizmet müddetinden sayılmaz.
(Değişik:
28/5/2003-4861/22 md.) Bu okulları tamamlayamayarak ayrılanların ve
fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına
okuduktan sonra astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi
tutulanlardan bu eğitimi tamamlayamayarak ayrılanların buralarda geçen
öğrenim ve eğitim müddetleri fiilî hizmet
müddeti
sayılmaz.
Er
olarak silah altına alınan iştirakçilerin eksik aylık veya ücret almak
suretiyle geçen
müddetleri
bu aylık veya ücretlerinin tamamı üzerinden kesenek ve karşılıkları alınmak
suretiyle, fiili hizmet müddeti sayılır.
(Değişik:
17/5/1990 - 3650/2 md.) 15 inci maddenin (g) fıkrasının birinci bendinde
yazılı olanların fiili hizmet müddetleri yarım hesaplanır.” şeklindeki
düzenlemeler yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanun’un
“Sigortalı sayılanlara ilişkin 4. Maddesinin d
bendinde
(Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.) d) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk
Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî
öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek
üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar,
Geçici 4. Maddesinin 5. fıkrasında
Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi
iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak
çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine
tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri
hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra kapsamına girenlerden 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi kapsamında bulunanların emekli
kesenekleri ile kurum karşılıklarının hesabında, işgal ettikleri kadrolar
için ilgili mevzuatında belirlenen unsurlar esas alınır.
506, 1479, 5434, 2925, 2926 sayılı kanunlara
ilişkin ortak geçiş hükümleri başlıklı
Geçici 7. maddesinde (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506
sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı,
bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve
5434 sayılı kanunlar ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20
nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet
süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri,
borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi
oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir.” hükümleri yer
almaktadır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E:2006/111,
K:2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir, Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı
muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam
edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a
maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, Kara Harp Okulu’ndaki eğitim süresini tamamlayamadan
“Yüksek Disiplin Kurulu Kararı ile okuldan ilişiği kesilerek” ayrılmış olan
davacının öğrencilik döneminde Emekli Sandığı’nca keseneğe tabi tutulan söz
konusu hizmetleri fiili hizmetten sayılıp sayılmayacağına ilişkin olarak
açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Ankara 14. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
14.İdare Mahkemesi’nin 31.03.2009 gün E:2009/296 K:2009/483 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2013/1395
KARAR NO : 2013/1776
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : F.T.
Vekilleri
: Av. E.Y., Av. K.E., Av.E.T.T., Av. S.A., Av. B.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.A.P.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 27.12.2010 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel
Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin, nakil bildirimine esas
ücretine dair düzenlenen nakil bildirim Cetvelinde, ücretinin eksik
bildirildiğinin ve nakil bildirim tarihi itibariyle nakil bildirimine esas
ücret tutarının ve belirlenecek bu tutar üzerinden davalı şirketçe nakil
bildirim Cetvelinin yeniden düzenlenmesi gerektiğinin tespitine, yeni nakil
belgesi düzenleninceye kadar geçen süre içerisinde tahakkuk eden zam ve
tazminatlar ile maaş nakil ilmühaberinin düzenlendiği tarihten itibaren
ödenmesi gerekirken davalının yaptığı eksik bildirim nedeni ile ödenmeyen
ücretleri nedeniyle uğradığı maddi zararlar ve fazlaya dair talep ve dava
hakları şimdilik saklı kalarak 300.-TL. ve 01.01.2006 tarihinden geçerli
olmak üzere Yüksek Planlama Kurulu ve Bakanlar Kurulu kararı ile verilen ek
ödemenin (denge tazminatı) müvekkil ücretine ilave edilmeyerek ilişiğinin kesildiği
tarihe kadar yoksun bırakıldığı zararına karşılık, fazlaya dair talep
hakları saklı kalarak şimdilik 200.-TL. olmak üzere toplam 500.-TL.nin
davalıdan tazmin edilerek davacıya yasal faizleri ile birlikte ödenmesine
karar verilmesi 29.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6.İŞ MAHKEMESİ: 27.2.2013 gün ve E:2011/355, K:2013/114 sayı ile, davanın
TİP 2 Sözleşme ile davalı kurumda çalıştıktan sonra başka kamu kurumuna
nakledilen davacının nakil ilmühaberindeki ücretin eksik düzenlendiği
nedeni ile açılan tespit ve alacak davası olduğu; davanın devamı sırasında
benzeri konuda Yargıtay 9.H.D'nin 01/10/2012 tarih 2012/2 7071-32336 E-K
nolu ilamının ibraz edildiği; yapısı itibari ile mahkemelerindeki dava ile
aynı özellikleri taşıyan davada, Yargıtay 9.H.D’nin "özelleştirmeden
önce statü hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personelin özelleştirme
sonrası belirli bir süreliğine davalı idare özel hukuk hükümlerine tabi
olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılıp nakledildiği; tekrar statü
hukuku kapsamına girdiğini davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde
davalı şirkete davacının ücreti konusunda artış oranının kamudaki memur
maaş artış oranında olacağı konusunda yükümlülük getirildiği 406 S.Y
hükümleri uyarınca davalı şirketin hak sahibi personelin Devlet Personel
Başkanlığına bildirmesi bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığını
bu işlemlerin idare hukuku anlamında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini özlük ve parasal
haklarını belirlediği söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idari hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğunu
ve idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözülmesi
gerektiğini" tespit ettiği gerekçesiyle; HMK 114/1-B maddesi
gereğin-ce yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 115/2 Maddesi
gereğince davanın usulen REDDİNE karar vermiş, bu karar temyiz edilmeyerek
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin nakil
bildirimine esas ücret hesabında, uygulanması gereken 406 sayılı Yasanın
Ek.29 ve diğer maddeleri hükümlerine göre işlem yapılmayarak eksik ücret
bildirimi yapılmasına ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun
kalınan parasal hakların faiziyle birlikte ödenmesine, eski ve yeni
kuramlarındaki parasal hakların arasındaki farkın ödenmesi sırasında
dikkate alınan eski görevinin parasal haklarının yer aldığı maaş nakil
belgesinin 5478 sayılı Yasa uyarınca 08.02.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı
Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin
düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan
parasal hakların faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
16. İDARE MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2013/431, K:2013/649 sayı ile, Türk
Telekomun, 406 sayılı Kanun ve Özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirket olduğu, hisse devir işlemleri tamamlanarak özelleşmiş bulunduğu,
dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan mevzuatın Türk Telekom'a
uygulanmasına son verildiği; buna göre; Türk Telekomdaki kamu payının
%50'nin altına düşmesi nedeniyle söz konusu şirketin kamu kurumu olma
niteliğini tamamen kaybettiği sonucuna varılmakta olup, bu nedenle kamu
kurumu olma niteliğini kaybeden davalı şirketin idare hukuku alanında kamu
gücünü kullanarak işlem tesis edemeyeceği, dolayısıyla dava konusu işlemin
tesis edildiği tarih itibariyle kuruluşun özel hukuk hükümlerine tabi bir
kuruluş olması karşısında, bakılan davanın görüm ve çözümünün Adli yargının
görevine girdiği sonuç ve kanaatine varılmış olduğu; nitekim, benzer bir
olayda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilen 24/12/2012 tarihli, E:2012/494,
K2012/416 sayılı kararda, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği, idare aleyhine dava
açılmayıp, işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin bulunması durumunda,
ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir dava bulunduğundan söz
etmenin olanaksız olduğu, dolayısıyla davanın adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiğinin belirtildiği gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev
yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili, adli ve
idari yargı yerleri arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
için başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise
de; Başkanlıkça adli yargı dosyasının da ilgili Mahkemesinden getirtildiği
ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik
hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel
kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin
altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve parasal haklarının tazmini istemiyle 29.3.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle
Ankara 6.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İş
Mahkemesi’nin 27.2.2013 gün ve E:2011/355, K:2013/114 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2013/1412
KARAR NO : 2013/1780
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Bakırköy 16.
İcra Müdürlüğü tarafından yapılan ihale sonucu alınan otomobile uygulanan
KDV oranının %18 olmayıp % 1 olarak belirlenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.Y.
Davalı : Bakırköy Vergi Dairesi Müdürlüğü (İdari
Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili
07.05.2013 günlü dava dilekçesinde özetle; Bakırköy 16. İcra Müdürlüğü’nün
2013/133 sayılı talimat dosyasından 34....... plakalı 2008 model Wolkswagen
marka 7HK- Transporter 2.5 TDI C VAN LWB tipi aracı aldığını, arabayı
alırken KDV’nin %18 olarak belirtildiğini, İstanbul Gelir İdaresi
Başkanlığı Mükellef Hizmetleri KDV Grup Müdürlüğü’nden aldığı yazıda
belirtildiğine göre satın alınan aracın satışında alınacak KDV oranının %1
olarak belirtildiğini, bu nedenle %18 KDV oranının iptal edilerek %1 olarak
düzeltilmesini, işlemlerin bu rakam üzerinden yapılması istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
BAKIRKÖY 2. İCRA HUKUK MAHKEMESİ: 05.06.2013 gün ve E:
2013/675 ve K:2013/700 sayılı kararında özetle; icra yoluyla yapılan
satışlarda icra müdürlüğünce, KDV tarh ve tahakkuk işlemlerinin, vergi
mükellefi sıfatıyla yapıldığından, bu işlemlerden doğan ihtilafın çözüm
yerinin vergi mahkemeleri olduğu gerekçesiyle davacının davasının görev
yönünden reddine dosya üzerinden kesin olarak karar verilmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 11. VERGİ MAHKEMESİ:
20.06.2013 gün ve E: 2013/1806 ve K: 2013/1615 sayılı kararında: “…2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14.
maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dilekçelerin görev yönünden
inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, 14. maddenin
3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan
davaların reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
2576
sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri Ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 24.02.1988 tarih ve 3410 sayılı
Kanun’la Değişik
6. maddesinde; vergi mahkemelerinin; a) Genel bütçeye, il özel idareleri,
belediye ve köylere ait vergi resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve
bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları, b) (a) bendindeki
konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun’un
uygulanmasına ilişkin davaları, c) Diğer kanunlarda verilen işleri
çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 17.07.2003 tarih ve 4949 sayılı Kanun’la Değişik 4. maddesinin
1. fıkrasında, icra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle
itirazların incelenmesinin icra mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu
görev kendisine verilmiş olan hakim tarafından yapılacağı, aynı kanunun 16.
maddesinin 1. fıkrasında da, kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar
müstesna olmak üzere icra ve iflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında
kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra
mahkemesine şikayet olunabileceği belirtilmiştir.
Anılan
mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanunu’nun 4. maddesinin 17.07.2003 tarih ve 4949 sayılı Kanun’un 1.
maddesiyle değişik birinci fıkrasının, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri,
İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş Ve Görevleri Hakkında
Kanun’un 24.02.1988 tarih ve 3410 sayılı kanunun 2. maddesiyle değişik 6.
maddesinden sonra yürürlük kazandığı ve bu hükmün genel bütçeye ait
harçlara ilişkin uyuşmazlıkların vergi mahkemelerinde görüleceğini kurala
bağlayan 2576 sayılı Kanun’un 6. maddesi karşısında özel nitelikte olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
Buna
göre, icra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı, kanuna muhalif
olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı açılacak davalara
icra mahkemelerinin görevine girdiğinden, %18 oranında KDV ödenmesine dair
kararın iptali ve fazladan ödenen KDV'nin iadesine karar verilmesi
istemiyle mahkememizde açılan davanın görevsizlik nedeniyle inceleme
olanağı bulunmamaktadır.
Benzer
bir davada, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün 03.05.2010 gün ve
E:2009/108, K:2010/98 sayılı kararı da aynı doğrultudadır. Dosyada mevcut
Büyükçekmece 2. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2011/188 esas numaralı kararından
da, davacının aynı mahiyetteki şikâyetinin icra mahkemesince incelenerek
karara bağlandığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesinin 1.
fıkrasının (a) bendi uyarınca görev yönünden davanın reddine…” denilmek
suretiyle verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacının
görevli yargı yerinin belirlenmesine ilişkin talebi üzerine dosya ekleri
ile birlikte mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün
aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça idari yargı dosyasının da
ilgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bakırköy 16. İcra Müdürlüğü
tarafından yapılan ihale sonucu alınan 34HLU 49 plakalı araca uygulanan KDV
oranının %18 olmayıp % 1 olarak belirlenmesi istemiyle açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16.
maddesinde; “Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı
hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler
hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından
dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin
öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine
getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her
zaman şikayet olunabilir.” hükmü yer almaktadır.
“Şikayet üzerine
yapılacak muameleler” başlıklı 17. maddesinde de, “Şikayet tetkik
merciince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut
düzeltilir. Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası
emrolunur.” hükmü yer almaktadır.
“İcra
Mahkemesi” başlıklı 4. Maddesinde: (Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.)
(Değişik
birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcra ve iflâs dairelerinin
muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra
mahkemesi hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan
hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra
mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra mahkemesi
daireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla dairesi bulunan
yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesi hâkimi, kendisine Adlî Yargı
Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs
dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu
dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.İcra
yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet
ve itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir” denilmiştir.
Olayda, Bakırköy 16. İcra Müdürlüğü tarafından yapılan ihale
sonucu alınan 34....... plakalı araca ilişkin olarak %18 oranında KDV
ödenmesine dair kararın iptali ile KDV oranının %1 olarak belirlenmesi
istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
2576
sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vergi Mahkemelerinin Görevleri"
başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel
idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali
yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bu
konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen
işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Hal
böyle iken, İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takibe ilişkin olarak
yapılan ihale sonucunda alınan araca ilişkin, icra müdürlüğünce verilen %
18 oranında KDV ödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığı iddiasının
şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi,
söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup
olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir
parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir
işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup
olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Bakırköy
2.İcra Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy 2.
İcra Hukuk Mahkemesi’nin 05.06.2013 gün ve E:2013/675 ve K:2013/700 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2013/1485
KARAR NO : 2013/1785
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Davacı Şirket ile davalı Belediye arasında düzenlenen kira sözleşmesi
sonrasında, kiralanan taşınmazın bir kısmının Kıyı Kanunu ve İmar Kanunu
hükümlerine aykırı inşaat nedeniyle yıktırılması nedeniyle uğranıldığı öne
sürülen zararın tazmini istemli davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
P.Tur. Sey. Rest. Kafe Bar Gıda Teks. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti
Vekili :
Av. O.E.Y.
Davalı : Kadriye Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.A.
O L A
Y : Hazineye ait 1522 parsel
“günübirlik alan” olarak kullanılmak üzere davalı Belediyeye tahsis edilmiştir.
05.04.2006
tarih ve 083 sayılı Encümen Kararı ile; 1522 parsel üzerinde kurulu olan
günübirlik tesisinde bulunan bar, restaurant ve dükkanların 2886 sayılı
Kanunun 36. Maddesince kapalı zarf usulü ile belirlenerek ihale şartnamesi
dahilinde kiraya verilmesi uygun görülerek A.Z.tarafından kiralanmış, devir
dilekçesine istinaden Kadriye Belediye Encümeninin 27.06.2007 tarih ve 121
sayılı kararı ile 27.96.2007 tarihinde T.V.’e ,27.02.2008 tarih 024 sayılı
kararı ile C. Turizm Otelcilik ve İnşaat Dış Ticaret Limited Şirketine,
30.04.2008 tarih ve 046 sayılı kararı ile C. Turizm Tur. Hizm. San. Ve tic.
Ltd. Ştd.ne, 17.12.2008 tarih ve 142 sayılı kararı ile Tanju Ercivan’a,
28.01.2009 tarih 004 sayılı karar ile de en son davacı P.Tur. Seyh. Rest.
Cafe-Bar Gıda Teks. İnş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Ştd.ne devredilerek
kira sözleşmesi düzenlenmiştir.
Davacı
şirket ile davalı Belediye arasında düzenlenen 28.01.2009 tarihli kira
sözleşmesinde; kiraya verenin Kadriye Belediyesi, kiralayanın davacı şirket
olduğu, kira müddetinin 26.04.2006- 26.04.2016 olduğu, devir tarihinin
28.01.2009 olduğu, kiralanan şeyin kira sözleşmesindeki durumu ve kullanım
durumunun 2 nolu bar olduğu genel olarak açıklandıktan sonra sözleşme
metninde ayrıntılara yer verilmiştir. Kira sözleşmesinin 24. Maddesinde
“Kiracı kiraladığı günübirlik alandaki barın sahil kısmındaki barı oturduğu
müddetçe kullanma hakkına sahiptir.” şeklinde açıklama da yer almaktadır.
Serik
Kaymakamlığı 08.08.2008 günlü Kadriye Belediye Başkanlığı’na yazdığı
yazıda; J.D. olarak adlandırılan ve 2880 m2lik alanı kapsayan yapının, 1522
parsel dışında kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasında kalan alanda
kaldığını, bu nedenle 3621 sayılı Kıyı Kanununun 6. Maddesinin 4. fıkrası
ile Kıyı Kanununun uygulanmasına dair yönetmeliğin 13. Maddesine aykırılık
teşkil ettiğinden, adı geçen yönetmeliğin 19. ve 20. Maddeleri ile 3194
sayılı İmar Kanununun 32. maddesinin son fıkrası uyarınca işlem yapılması
gerektiği bildirilmiştir.
Bunun
üzerine yapılan inceleme sonucunda; 03.09.2008 tarih ve 113 sayılı Kadriye
Belediyesi Encümen Kararında; “…Belediyemiz sınırları içerisinde mülkiyeti
Hazineye ait Belediyemiz adına günübirlik alan olarak irtifak hakkı tahsis
edilen 1522 parselde bulunan Jade Disko olarak adlandırılan işletmenin,
kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasında kalan alanda 2880.00m² alanı
işgal ederek 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 13. ve 14. maddesi ve Kıyı Kanunu’nun
Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 19. ve 20. maddesi ile 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 32. ve 42. maddelerine uymadığı tespit edilmiştir. Serik Mal
Müdürlüğü’nün 08.08.2008 tarih ve 597 sayılı yazısı doğrultusunda işlem
yapılması istenmektedir.
Encümen
üyelerimizce yapılan müzakereler neticesinde; mülkiyeti Hazineye ait
Belediyemiz adına irtifak hakkı tesis edilen 1522 parsel üzerinde bulunan
Jade Disko adlı işletmeye 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 6., 13., ve 14.
Maddeleri ile 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. Ve 42. maddelerine
muhalefetten 2000.00 YTL (ikibinyenitürklirası) para cezası uygulanmasına,
para cezasının ilgiliye tebliğinden itibaren 15 (onbeş) gün içerisinde
Belediyemiz veznesine yatırılmasına, yatırılmadığı takdirde yasal yollardan
tahsiline, ilgili yapının yıkılmasına,…” karar verildiği açıklanmıştır.
Yıkım
kararının ardından, Kadriye Belediye Başkanlığı 15.09.2008 gün 1623 sayılı
yazı ile o tarihte kiracı olan C. Turizm Turistik Hiz. San. Ve Tic. Ltd
Ştd.ne “J.D.” ya ilişkin yıkım kararının 25.09.2008 Perşembe günü saat
14:00 da Belediye ekiplerince uygulanacağı ve yıkım tarihine kadar yapıyı
boşaltmalarını istenmiş ise de yazı tebliği dilemediğinden ilgili yazı
19.09.2008 tarihinde C. Turizm Turistik Hiz. San. Ve tic. Ltd. Ştd. vekili
Av. A.Ö.’a gönderilmiştir. C. Turizm vekili Av. Ali Önal’ın mahkemeye
yaptığı başvuru sonucu, Serik Sulh Hukuk Mahkemesinin 24.09.2008 tarih
Değişik İş: 2008/104 sayılı kararı ile yıkım kararının 10 gün süre ile
durdurulmasına, 06.10.2008 tarihli ek karar ile de 10 günlük durdurma
kararının 30 gün süre ile uzatılmasına karar verilmiştir. Av. A.Ö.Antalya
6. Noterliğinin 29.09.2009 gün ve 19184 yevmiye nolu Vekaletnamesi ile
davacı şirkete vekil tayin edilmiştir.
Kadriye
Belediye Başkanlığı 15.04.2010 gün 699 sayılı yazı ile davacı şirkete
kıyıda bulunan barın yıkımına ilişkin kararın en geç 15 gün içinde
uygulanmasını aksi takdirde Belediye ekiplerince yıkılacağını bildirmiştir.
Davacı
şirket vekilinin, idare mahkemesine açılan davada karar verilinceye kadar
yıkım kararının tedbiren durdurulmasına ilişkin istemi Serik 1. Sulh Hukuk
Mahkemesinin 24.05.2010 gün Değişik İş: 20120/50 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
Davacı
şirket vekili; davacının kiracı olarak faaliyet göstermekte olduğunu
belirttiği Kadriye Beach parkta bulunan 2 nolu barın eklentisi olan ve kıyı
kenar çizgisi içinde kalan “J.D.” isimli kaçak yapının engeç 15 gün
içerisinde yıkılması aksi takdirde Belediye ekiplerince yıkılacağı yönünde
tesis edilen 15.04.2010 tarih ve 699 sayılı idari işlemin hukuka uygun
olmadığı, eski tarihli bir karara dayanması nedeniyle iptali istemiyle
idari yargıda dava açmıştır.
Antalya
2. İdare Mahkemesi 24.02.2011 gün ve E:2010/608 K: 2011/108 sayılı kararında
özetle; kıyı çizgisiyle kıyı kenar çizgisi arasında kalan yapının kaçak
olduğu gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş ve bu karar
Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 11/12/2012 gün ve E:2011/14141 K:2012/9453
sayılı kararıyla onanmıştır. UYAP sistemi üzerinde yapılan incelemede
dosyanın karar düzeltme talebi ile Danıştay Başkanlığı’na gönderildiği ve
halen incelemesinin devam ettiği tespit edilmiştir.
Davalı
Belediye 03.09.2008 gün ve 113 sayılı yıkım kararını 29.01.2011 tarihinde
uygulamıştır.
Davacı
vekili yıkım kararının infaz edilmesinin ardından 09.05.2011 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı
Belediye tarafından kiralanan Kadriye Belediyesine ait 1522 parsel üzerinde
bulunan 2 nolu barın yıkımı nedeniyle şimdilik 50.000TL maddi zararın
23.03.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan
tahsilini talep etmiştir.
SERİK 2.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 06.12.2011 gün ve E: 2011/305, K:2011/774 sayılı
kararında “… davanın davalı belediyenin davacıya ait ilçemiz Kadriye
Beldesi 1522 parsel üzerinde bulunan 2 nolu barın idari işleme dayanılarak
yıkımından kaynaklanan tam yargı davasına konu tazminat davası olduğu,
davaya bakma görevinin idare mahkemesinin görev alanına girdiği…” gerekçesiyle
dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine dair verilen karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
ANTALYA
2. İDARE MAHKEMESİ: 03.07.2013 gün E:2013/2, K:2013/809 sayılı kararında
“…davalı idarece davacıya kiraya verilen ve davacı tarafından 2 no'lu bar
olarak işletilen işyerinin, kira sözleşmesi yapıldıktan sonra, 15/04/2010
tarihli ve 699 sayılı davalı idare işlemiyle yıktırılmasına karar verildiği
ve yıkım işleminin gerçekleştirildiği, yıkım kararına karşı açılan davanın
mahkememizin 24/02/2011 tarihli ve e. 2010/608, k. 2011/108 sayılı
kararıyla reddedildiği, söz konusu kararın Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin
11/12/2012 tarihli ve 2011/14141 esas, 2012/9453 sayılı kararıyla onanarak
kesinleştiği, davacının tazminat isteminin gerekçesini, mahkemece de hukuka
uygun bulunan yıkım işleminin değil, hukuki ayıplı malın ayıbı bilindiği
halde kiralanmasının oluşturduğu görülmektedir.
Bu
durumda, sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşımayan, kamu
hukuku kuralları çerçevesinde yapılmayan ve kamu gücü kullanılmayan bir
özel hukuk sözleşmesi neticesinde kiralanan malın ayıplı olduğu gerekçesiyle
tazminat istemiyle açılan davada, adli yargının görevli olduğu açıktır….”
gerekçesiyle verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı uyuşmazlık mahkemesi kuruluş ve işleyişi hakkında
kanun’un 14. Maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk
uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı
yasanın 27. Maddesinde ise, uyuşmazlık mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı yasanın 27. Maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan yasanın 14.
Maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, taraflar arasında düzenlenen kira
sözleşmesinin ardından, kiralama aşamasında gündeme getirilmeyen, kiralanan
taşınmazda bulunduğu iddia edilen bir kısım binaların Kıyı Kanunu ve İmar
Kanunu hükümlerine aykırılık nedeniyle yıktırılması nedeniyle, kira
sözleşmesi yapılırken saklanan hukuki ayıp iddiası sebebiyle uğranılan
zararın tazminine ilişkindir.
5393 sayılı Belediye Kanununun
“Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18. maddesinin (e) bendinde:
“Taşınmaz mal alımına, satımına,
takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir
taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin
kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek
kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.”
Aynı Kanunun “Encümenin Görev ve
Yetkileri” başlıklı 34. maddesinin (g) bendinde:
“Taşınmaz mal satımına, trampasına ve
tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek
üzere kiralanmasına karar vermek.” Şeklindeki düzenlemeler ile Belediye
taşınmazlarının kiraya verilmesi hususundaki yetkili organlar
açıklanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 1.
maddesinde:
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin,
özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa,
mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu kanunda yazılı
hükümlere göre yürütülür.” denilerek Belediyelerin kiraya ilişkin
işlemlerin 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacağı,
36.
maddesinde de:
“Bu
kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin
gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulü esastır.” şeklindeki
düzenleme ile de 1. maddede belirtilen işlere ilişkin ihalelerin kapalı
teklif usulü ile yapılacağı açıklanmıştır.
Dava dosyanın incelenmesinden; mülkiyeti Hazineye
ait olan 1522 parselin günübirlik tesis olarak kullanılmak üzere davalı
Belediyeye tahsis edilmiş ve taşınmaz ilk olarak 27.06.2007 tarihinde Aydın
Zeybek’e kiralanmıştır. Taşınmaz ilk kira sözleşmesinden ardından birkaç
defa el değiştirmiş son olarak Kadriye 1522 sayılı parsel üzerinde kurulu
olan Günübirlik tesisinde bulunan bar, restaurant ve dükkanların 2886
sayılı Kanunun 36. maddesince kapalı zarf usulü ile belirlenerek ihale
şartnamesi dahilinde kiraya verilmesinin 28.01.2009 tarih ve 004 sayılı
Encümen Kararı ile uygun olduğu belirlenmesinin ardından davalı Belediye
ile davacı şirket arasında 28.01.2009 tarihli kira sözleşmesi
imzalanmıştır.
Davacı şirket ile yapılan kira sözleşmesi
sonrasında işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verildiği, sonrasında davalı
Belediyenin 15.04.2010 tarih m.07.8.kad.0 13/699 sayılı kararı ile “…J.D.
olarak adlandırılan 2 nolu barın , 15.11.2008 tarih ve 1020 sayılı yazı ile
04.11.2008 tarihinde yapılan tespitte, J.D.’nun yıkımının yapılmadığının
tespit edildiği, yıkımın gerçekleştirilmemesi halinde ilgililer hakkında
yasal işlem yapılacağı…” bildirildiği, davalı Belediye tarafından
03.09.2008 tarih ve 113 sayılı kararına istinaden 29.01.2011 tarihinde 2
nolu bar üzerinde yıkım kararının uygulanmıştır.
3621
sayılı Kıyı Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasında:
“Kıyı: kıyı çizgisi ile kıyı kenar
çizgisi arasındaki alan…” kıyının tanımı,
“Yapı Yasağı ve Kıyıda Yapılacak
Yapılar” başlıklı 6. maddesinde:
“… Kıyı, herkesin eşitlik ve serbestlikle yararlanmasına
açık olup, buralarda hiçbir yapı yapılamaz; duvar, çit, parmaklık, telörgü,
hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamaz.
Kıyılarda, kıyıyı değiştirecek boyutta kazı yapılamaz; kum,
çakıl vesaire alınamaz veya çekilemez.
Kıyılara moloz, toprak, cüruf, çöp gibi kirletici etkisi
olan atık ve artıklar dökülemez.
Kıyıda, uygulama imar planı kararı ile;
a) İskele, liman, barınak, yanaşma yeri, rıhtım, dalgakıran,
köprü, menfez, istinat duvarı, fener, çekek yeri, kayıkhane, tuzla, dalyan,
tasfiye ve pompaj istasyonları gibi, kıyının kamu yararına kullanımı ve
kıyıyı korumak amacına yönelik alt yapı ve tesisler,
b) Faaliyetlerinin
özellikleri gereği kıyıdan başka yerde yapılmaları mümkün olmayan tersane,
gemi söküm yeri ve su ürünlerini üretim ve yetiştirme tesisleri gibi,
özelliği olan yapı ve tesisler,
c) (Ek
bend: 3/7/2005-5398 S.K./13.mad) Organize
turlar ile seyahat eden kişilerin taşındığı yolcu gemilerinin (kruvaziyer
gemilerin) bağlandığı, günün teknolojisine uygun yolcu gemisine hizmet
vermek amacıyla liman hizmetlerinin (elektrik, jeneratör, su, telefon,
internet ve benzeri teknik bağlantı noktaları ve hatlarının) sağlandığı,
yolcularla ilgili gümrüklü alan hizmetlerinin görüldüğü, ülke tanıtımı ve
imajını üst seviyeye çıkaracak turizm amaçlı (yeme-içme tesisleri,
alışveriş merkezleri, haberleşme ve ulaştırmaya yönelik üniteler, danışma,
enformasyon ve banka hizmetleri, konaklama üniteleri, ofis binalar)
fonksiyonlara sahip olup, kruvaziyer gemilerin yanaşmasına ve yolcuları
indirmeye müsait deniz yapıları ve yan tesislerinin yer aldığı
kruvaziyer ve yat limanları,
d) (Ek
bent: 31/07/2008-5801 S.K./3.mad) Uluslararası spor otoritelerinin,
Türkiye'de spor faaliyetlerinin düzenleneceğine dair kararı gereğince
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu spordan sorumlu Bakanlığın
izni doğrultusunda, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanununun (I) sayılı Cetvelinde düzenlenen genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri, aynı Kanunun (II) sayılı Cetvelinde düzenlenen özel bütçeli
idareler, belediyeler ile il özel idareleri tarafından her türlü spor
aktiviteleri ve organizasyonların yapılmasına/yaptırılmasına yönelik spor
tesisleri ve zorunluluk arz eden durumlarda bunların tamamlayıcı konaklama
tesisleri, yapılabilir.
(Ek
fıkra: 3/7/2005-5398 S.K./13.mad) Özelleştirme kapsam ve programına alınan
ve sahil şeridi belirlenen veya belirlenecek olan alanlar ile kıyı ve dolgu
alanlarında yapılacak yat ve kruvaziyer limanlarının ihtiyacı olan yönetim
birimleri, destek birimleri, bakım ve onarım birimleri, teknik ve sosyal
altyapı ve konaklama birimleri ile ilgili kullanım kararları ve yapılanma
şartları imar plânı ile belirlenir.
Bu yapı
ve tesisler yapım amaçları dışında kullanılamazlar.” denilerek kıyılarda
hangi tür yapıların yapılabileceği,
Kontrol,
İmar Mevzuatına Aykırı ve Ceza Hükümleri Kontrolüne İlişkin 13 ve 14.
maddelerinde:
“ Madde
13 : Bu Kanun kapsamında kalan alanlardaki uygulamaların kontrolü; belediye
ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında ise valilikçe yürütülür.
İlgili bakanlıkların teftiş ve kontrol yetkileri saklıdır.
Madde 14
: Bu Kanun kapsamında kalan alanlarda ruhsatsız yapılar ile ruhsat ve
eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili
hükümleri uygulanır.” hükümleri yer almaktadır.
3194
sayılı İmar Kanununun Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı olarak
Başlanan Yapılara ilişkin 32. maddesinde:
“… Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek
yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine
aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti
ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine,
belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı
mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı
sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara
bırakılır.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi,
yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya
valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş
olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme
sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın
devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya
ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını
müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden
tahsil edilir.” hükmü düzenlenmiştir.
2008 tarihli Encümen Kararının verildiği tarihte yürürlükte
olan 3194 sayılı İmar Kanununun Ceza Hükümleri başlıklı 42. maddesinde:
“ Ruhsat alınmadan veya
ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının
yapı sahibine ve müteahhidine, istisnalar dışında özel parselasyon ile
hisse karşılığı belirli bir yer satan ve alana 500 000TL-'dan 25 000 000
liraya kadar para cezası verilir. Ayrıca fenni mesule bu cezaların 1/5'i
uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen fiiller dışında
bu Kanunun 28. 33. 34, 39 ve 40 ıncı maddeleri ile 36 ncı maddenin üçüncü
fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen mal sahibine, fenni
mesule ve müteahhide 500 000 TL dan 10 000000 liraya kadar para cezası
verilir.
Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen
fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir katı artırılarak verilir.
Yukarıdaki fıkralarda gösterilen
cezalar, ilgisine göre doğrudan doğruya belediyeler veya en
büyük mülkî amir tarafından verilir
Bu cezalara karşı cezanın tebliğinden
itibaren yedi gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak
sonuçlandırılır. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
İlgili idarenin Cumhuriyet Savcılığı
aracılığıyla sulh ceza mahkemesine başvurması üzerine, bu mahkemelerce
ayrıca, yukarıdaki fıkralara göre ceza verilen
fennî mesuller ve müteahhitler hakkında
bir yıldan beş yıla kadar meslekten men cezasına da hükmolunur.
Bu husustaki muhkeme kararları ilgili
idarelerce Bakanlığa ve meslek mensubunun bağlı olduğu meslek teşekkülüne
bildirilir.
Bu maddeye göre belediyelerce verilen cezalar
dolayısıyla tahsil olunan paralar belediye bütçesine irad kaydolunur”
şeklindeki düzenleme 09.12.2009 tarih 5940 sayılı Kanunun 2. maddesi ile değişmiştir.
Somut olaya baktığımızda, dosya arasında bulunan ve
mahallinde yapılan tespitler sonucu verilen raporlara göre; yıkım kararı
alınan ve yıkılan yapının 1522 parsel üzerinde olmayıp kıyı kenar
çizgisinin deniz tarafında olduğu anlaşılmaktadır. Davacı şirketin yıkım
kararının hukuka aykırı olduğu iddiası ile idari yargıda açtığı davanın
halen derdest olduğu da dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Dava, davalı Belediyeden kapalı zarf usulü ihale
ile kiralanan taşınmaza dahil olduğu iddia edilen barın sözleşme tarihi
itibariyle Kıyı Kanunu ve İmar Kanunun hükümlerine göre yıkım kararı
bulunduğu halde, bu durum açıklanmadan sözleşme imzalanması ve akabinde
yıkım kararının uygulanması nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi
istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2. maddesinin 1/a bendinde; idarî işlemler hakkında yetki, şekil sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları
idarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamu
hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı
iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarî işlemlere karşı
açılacak davalarda idarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun kamu hukukunu
ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasaya
dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle
açılan davaların idarî yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme
hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise
sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi
gerekmekte ise de; sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin
uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın
takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı
olarak tesis ettiği idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu
nitelikteki idarî işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle
açılan ve tam yargı davası niteliğindeki davaların da idarî yargı yerinde
görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda; sözleşme yapılmasına karşın açılan
davanın;sözleşme imzalanmadan önce birtakım hukuka aykırılıklar bulunduğu
iddiasına dayandırıldığı; ortada, iradi bir özel hukuk ilişkisinin verdiği
haklar çerçevesinde imzalanan sözleşmeden doğan bir ihtilaf bulunmadığı ve
tesis edilen bir idari işlemin uygulanması nedeniyle doğan maddi zararın
tazmini istemli bir tam yargı davasının söz konusu olduğu hususları
gözetildiğinde; açılan
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2/1-a maddesi kapsamında görüm ve çözümünde idari yargının
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Antalya 2. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu Antalya 2. İdare
Mahkemesi’nin 03.07.2013 gün E:2013/2, K:2013/809 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARIN KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2013/1497
KARAR NO : 2013/1786
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının sevk ve idaresindeki aracın, yol üzerinde bulunan ve kapağı
olmayan logara girmesi sonucu meydana geldiği iddia edilen kaza nedeni ile
davacının uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın
ADLİ YARGI YERİNDE çözülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.U.
Vekili :
Av. Ü.K.
Davalı :
Sarıyer Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.C.Ş. ( Adli yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının sevk ve idaresindeki 34......
plakalı aracın kaza yapmasına davalı belediyenin sorumluluğunda olan bozuk
logar kapağı sebebiyet verdiğinden, araçta meydana gelen ve Sarıyer 1. Sulh
Hukuk Mahkemesi’nin 2010/134 D.İş sayılı dosyasında yapılmış olan tespit
sorucu alınan 11.12.2010 tarihli bilirkişi raporunda belirlenmiş olan
23.029,74 Euro maddi zarar ile 4.145,35 Euro KDV olmak üzere, Türk Lirası
karşılığı olan 67.940,44 TL’nin kaza tarihi olan 31.10.2010 tarihinden
geçerli olacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle idari
yargıda dava açmıştır.
İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ: 16.08.2011 gün E: 2011/
1425, K:2011/1524 sayılı kararında özetle; uyuşmazlığın maddi hasarlı
trafik kazasının meydana geldiği yolun bakım ve onarım sorumluluğuna
ilişkin olması ve 2918 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması suretiyle
çözümlenebilecek mahiyette olması nedeniyle, 2918 sayılı yasa hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlığın görüm ve çözümünde aynı Yasa’nın 110.
Maddesi hükmü uyarınca adli yargı yerleri görevli olduğundan gerekçesiyle,
davanın görev yönünden reddine dair verilen görevsizlik kararı temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı gerekçe ile 69.666,00 TL
tutarındaki tazminatın kaza tarihi olan 31.10.2010 tarihinden itibaren
yasal faizi ile birlikte davalı belediyeden tahsili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 31.01.2013 gün
E:2011/412, K:2013/16 sayılı kararında özetle; davalı belediyenin kamu
tüzel kişisi olup, kamu hizmeti nedeniyle verdikleri zararlardan
kaynaklanan sorumluluklarının özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı, söz
konusu olayın da hatalı kamu hizmetinden kaynaklandığının iddia edildiği,
hizmet kusuruna dayanan davada idari yargının görevli olduğu gerekçesi
yargı yolu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş ve bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya, davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesi gerekirken sehven Yargıtay’a gönderilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 11.07.2013 gün ve E:2013/10036 K:2013/11146
sayılı kararı ile; İstanbul 7. İdare Mahkemesi ile İstanbul 1. Asliye Hukuk
Mahkemesince ayrı ayrı yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi
nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi görevinin 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanunun 14. Maddesi gereğince
Uyuşmazlık Mahkemesine ait bulunduğunu belirterek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmek üzere mahallinle iadesine karar vermiştir. Yargıtay’ın gönderme
talebinin ardından davacı vekili, adli ve idari yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle yeniden başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün
aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça idari yargı dosyasının da ilgili
Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazası nedeniyle meydana gelen
maddi zararın tazmini talebine ilişkindir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davaya neden olan kazanın,
davacının sahibi bulunduğu 34...... plakalı otomobil ile 31.10.2010 günü
Baltalimanı’ndan Fatih Sultan Mehmet Mahallesine doğru seyir halinde iken
Baltalimanı Atık Su Arıtma tesisine 50 m kala yolda mevcut logar kapağının
üzerinden geçtiği sırada sabitlenmemiş veya hatalı konulmuş olan logar
kapağının yerinden çıkması ve aracın alt kısmına çarpması sonucunda
davacının aracın hakimiyetini kaybederek orta refüjde mevcut elektrik
direğine çarpması sonucunda meydana geldiği, mahallinde düzenlenen kaza
tespit raporuna göre, davalı idarenin birinci derecede kusurlu olduğu
tespit edildiğinden maddi tazminat istemiyle önce idari yargıda ve
sonrasında da adli yargıda dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 08.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:
2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır. Nihayet, aynı
konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013
tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918
Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına
dair olup, esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve
Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer
yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden İstanbul 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.01.2013 gün E:2011/412, K:2013/16 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde üye Eyüp Sabri
BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek Mahkemece
yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri
gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi
ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli
Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık^anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle inletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2013/1518
KARAR NO : 2013/1789
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle, sigortalı araç için araç sahibine
ödemede bulunan sigorta şirketince, zararın giderilmesi istemiyle idare
aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekili :
Av. Av. H.L.P.
Davalı :
Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı
Vekilİ :
Av. A.B.
O L A Y :
Davacı şirket vekili, dava dilekçesinde, müvekkil i şirket tarafından kasko
sigortalı 01...... plakalı aracın, 20.07.2011 tarihinde Kahramanmaraş
Merkez Adana yolu yan yol servis yolundan Türkoğlu yönüne seyir halinde
iken, S.Demirel Fen Lisesi yanında asfalt kaplamanın bitip stabilize
çalışma sahasına girdiğinde; davalının yolda güvenlik için gerekli
işaretlemeleri yapmaması, bakım yapmaması, olayın gece olması, ışıklandırma
ve işaretlemenin olmaması nedeniyle direksiyon hakimiyetini kaybederek
maddi hasara maruz kaldığını; kaza sebebiyle sigortalı araçta müvekkili
şirket tarafından yaptırılan ekspertiz sonucuna göre 14.246.00 TL hasar ve
tazminat bedeli tespit edildiğini, bu hasar miktarı ve tazminat bedelinin
04.10.2011 tarihinde, sigortaladıkları araç sahibine ödendiğini, müvekkili
şirketin, sigortalının haklarına halef olduğundan davalının kusuru oranında
davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu ifade ederek; hasar bedelinin trafik
kazası tespit tutanağında davalı idareye atfedilen kusur oranına tekabül
eden 3.561,50 TL'sinin, davalı idareye başvuru tarihi olan 09.03.2012
tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP 2.İDARE MAHKEMESİ: 7.12.2012 gün ve
E:2012/1077, K:2012/1853 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu'nun "Belediye Trafik Birimleri, Görev ve Yetkileri"
başlıklı 10. maddesinin (b) bendinde; "1. Yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret
levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayolu yapısında ve
üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve
denetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece
veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan
kaldırmak, 5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik
kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri
almak, 6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını
sağlamak, 7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen
diğer görevleri yapmak." belediyelerin görev ve yetkileri olarak
belirlenmiş, 11/01/2011 gün ve 6099 sayılı Kanunla Değişik 110. maddesinde;
"işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç
kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez
veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer
mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir." hükmüne; 11/01/2011 gün ve 6099 sayılı
Kanunla eklenen Geçici 21.maddesinde ise; "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin
birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce
idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz." hükmüne yer verilmiş olduğu; dosyanın incelenmesinden;
davacı şirketin sigortalamış olduğu 01...... plakalı aracın 20.07.2011
tarihinde davalı idarenin sorumluluk alanında trafik kazası geçirdiği, kaza
nedeniyle oluşan 14.246,00 TL hasar bedelinin 04.10.2011 tarihinde davacı
şirket tarafından sigortalıya ödendiği, trafik kazası tespit tutanağında davalı
idareye atfedilen kusur oranının 2/8 olması nedeniyle bu orana tekabül eden
3.561,50 TL'nin tazmini istemiyle davacı şirket tarafından 09.03.2012
tarihinde davalı idareye başvurulduğu, başvuruya herhangi bir cevap
verilmemesi üzerine 05.06.2012 tarihinde bakılan davanın açıldığının
anlaşıldığı; 19/01/2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
6099 sayılı Kanun ile 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinde yapılan
değişiklik sonrasında, idarelerin 2918 sayılı Kanunda kendilerine verilen
görev ve yetkileri yerine getirmeyerek zarara sebebiyet verdikleri
iddiasıyla açılan tazminat davalarının adli yargının görev alanına
sokulduğu, söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra
açıldığı anlaşılan işbu davada mahkemelerinin görevsiz bulunduğu gerekçesiyle;
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a. maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar itiraz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili bu kez aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
KAHRAMANMARAŞ
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:30.4.2013 gün ve E:2013/311, K:2013/295 sayı ile,
Mahkemelerince dava dilekçesinin incelenmesi neticesinde; davacı tarafça,
davalı belediyenin yolu trafiğe kapatmaması ve yeterli güvenlik önlemi
almaması nedeniyle sorumlu tutulmasının istendiği, istemin ileri sürülüş
biçimine göre davacının açıkça davalı idarenin hizmet kusuruna dayandığı,
hizmet kusurundan doğan isteklerin idari yargılama usul yasasının 2/1-b
maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde açılacak tam yargı
davasında ileri sürülmesinin gerektiği, görev sorunu kamu düzenine ilişkin
olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında
mahkemece kendiliğinden gözetilmesinin gerektiği, yargı yolu bakımından
mahkemelerinin görevsiz olduğu gerekçesiyle; görevsizlik kararı vermiş, bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili idari ve adli yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise
de; davaya ilişkin bilgi ve belgeler ile idari yargı kararının kesinleşme
durumunu gösteren onaylı bir örneğinin dosyada yer aldığı ve sonuçta usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;
10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve
yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer
işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri
arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi
ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı aracın geçirdiği
trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde
araçta tespit edilen hasar bedelinin sigortalı araç sahibine ödendiği,
olayın meydana gelişinde davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle, hasar
bedelinin trafik kazası tespit tutanağında davalı idareye atfedilen kusur
oranına tekabül eden kısmının, davalı idareye başvuru tarihinden itibaren
işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle davanın açılmış
olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,
2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı
olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan, Kahramanmaraş
1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kahramanmaraş
1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 30.4.2013 gün ve E:2013/311,
K:2013/295 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık^anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle inletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun
olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet
kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2013/1525
KARAR NO : 2013/1790
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : D.A.
Vekili : Av.
S.S.Ç.
Davalı : Kocaeli
İl Telekom Müdürlüğü
Vekilleri : Av. Ö.S.Ö. & Av. B.G. ( Adli
Yargıda)
İhbar
Edilen: Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. N.D.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Kocaeli İl Müdürlüğü Körfez Yarımca
Santralinde şef teknisyen olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adının
06.01.2009 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini, bunun
üzerine Gebze İleri Teknoloji Enstitüsü Rektörlüğü Yapı İşleri Teknik Daire
Başkanlığı’nda teknisyen olarak görevine başlamasına rağmen davalı tarafça
düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediğini,
bu konuda idareye yapılan başvurunun zımnen reddedildiğini açıklayarak
davacının maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi dair talebin reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle 17.02.2011 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
KOCAELİ
2. İDARE MAHKEMESİ : 03.03.2011 gün ve E: 2011/223, K: 2011/277 sayılı
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan, özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir
Davacı
vekili bu kez, davacının naklen ataması yapılan kamu kurumunda maaşı ve ek
ödemeleri davalı tarafından tesis edilen maaş ilmühaberine göre hesaplanıp
ödendiğinden davacı tarafça mevzuata aykırı olarak düzenlenen maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve eksik ödemeden dolayı fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile 2500 TLnin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle 30.05.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
KOCAELİ
6. İŞ MAHKEMESİ: 21.03.2013 gün ve E: 2012/152, K:2013/122 sayılı kararında
“…özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğinde
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği, davacının iş
sözleşmesiyle çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirdiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerekir…” gerekçesi ile görevsizlik kararı
vermiştir.
Mahkemece
verilen görevsizlik kararı davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 27.05.2013 gün ve E: 2013/12407, K: 2013/12510 sayılı
kararında: “… temyiz olunan kararın hüküm kısmındaki, davanın usulden
reddine ifadesinden sonra gelen ve vekalet ücreti ile diğer yargılama
giderinin yer aldığı 2., 3., 4. Ve 5. Bentlerin hükümden çıkarılmasına,
hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA” denilmek suretiyle verilen
görevsizlik kararı onanmıştır.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve bunun üzerine Gebze İleri Teknoloji Enstitüsü Rektörlüğü Yapı
İşleri Teknik Daire Başkanlığı’nda teknisyen olarak atanması nedeniyle yeni
görevine başlayan davacının maaş nakil ilmühaberinin, denge tazminatının,
enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle hukuka
aykırı düzenlendiğinin tesbiti, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge tazminatını alacağının davalıdan
tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Gebze
İleri Teknoloji Enstitüsü Rektörlüğü Yapı İşleri Teknik Daire
Başkanlığı’nda teknisyen olarak görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Kocaeli 6. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 6. İş
Mahkemesi’nin 21.03.2013 gün ve E:2012/152, K:2013/122 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2013/1530
KARAR NO : 2013/1791
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının kiracısı olduğu çay ocağının kira sözleşmesinin feshine ilişkin
ita amiri onayının iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A
R
Davacı : B.K.
Vekili :
Av. F.A.Ç.
Davalı :
Sivas Valiliği
Vekili :
Av. N.G.
O L A Y :
Sivas İli, Hükümet Konağı A Blok zemin katta bulunan 20.00 m2 lik çay
ocağı, 16.2.2012 tarihinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51/g maddesi
uyarınca yapılan pazarlık usulü ihale ile iki yıl süreyle davacıya kiraya
verilmiş, taraflar arasında 17.2.2012 günlü kira sözleşmesi imzalanmıştır.
Sivas
Valiliğinin 26.12.2012 gün ve 470-7828 sayılı yazıları ile anılan çay
ocağının sözleşme hükümlerine aykırı kullanıldığının tespit edildiğinin
bildirilmesi üzerine, 17.2.2012 tarihli Kira Sözleşmesi 26.12.2012 tarihi
itibariyle tek taraflı feshedilmiştir.
Davacı
vekili, Kira sözleşmesinin tek taraflı feshine ilişkin 27.12.2012 gün ve
533 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
SİVAS İDARE MAHKEMESİ; 22.3.2013 gün ve E:2013/96, K:
2013/269 sayı ile, somut olayda uyuşmazlık konusunun davacı ile Sivas
Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğü arasında Hükümet Konağı, A Blok zemin
katta bulunan mülkiyeti hazineye ait 20.00 m2 yüzölçümlü
alanın çay ocağı olarak kullanılmasına ilişkin imzalanan sözleşmenin
uygulanmasına yönelik olduğu, diğer bir ifadeyle ihale safhası tamamlanıp
sözleşme imzalandıktan ve yer teslimi yapılarak sözleşme hükümleri
uygulanmaya başladıktan sonra sözleşme hükümlerinin usulüne uygun uygulanıp
uygulanmadığı sorunundan kaynaklanmakta olduğu ve bu haliyle dava konusu
işlemin özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir
işlem olduğu sonucuna ulaşıldığı, bu durumda özel hukuk ilişkisinden doğan
bir işlem nedeniyle açılan iş bu davanın görüm ve çözümü adli yargının
görevinde olup, mahkemelerinin görevsizliğine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, Kira sözleşmesinin feshinin
geçersizliğinin tespitine, sataşmanın önlenmesine ve tahliye işleminin
ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
SİVAS 2. SULH HUKUK MAHKEMESİ : 17.5.2013 gün ve E:
2013/659, K: 2013/640 sayı ile, dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamından
Hükümet Konağı çay ocağının işletmesine dair kira sözleşmesinin
feshedilmesi üzerine, mecurun 2886 sayılı Yasa’nın 75. maddesine göre
Valilikçe tahliyesine ilişkin işlemin idari nitelikte olduğu, idarece başka
merciin kararına ihtiyaç duyulmaksızın 2886 sayılı Yasa’nın 75. maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak tesis edilen mecurun tahliyesi yolundaki
işlemin, kamu gücüne dayanması resen ve tek yanlı olması nedeniyle idari
nitelik taşıması karşısında, açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun 2/1A maddesinde yer alan iptal davası kapsamında yer
aldığından Adli Yargının bu konuda görevli olmaması dolayısıyla açılan
davanın idari yargının görevi içerisinde yer alması nedeniyle reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu ileri sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında davacı ile davalı idare arasında imzalanan kira sözleşmesinin
idarece tek taraflı feshi nedeniyle oluşan uyuşmazlıkta 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Sivas ili, Hükümet Konağı, A Blok zemin katta
bulunan mülkiyeti hazineye ait 20.00 m2 yüzölçümlü davacının kiracısı
olduğu çay ocağına ilişkin olarak kira sözleşmesinin feshine ilişkin
27.12.2012 gün ve 533 sayılı ita amiri onayının iptali istemiyle
açılmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ‘’Kapsam’’ başlıklı
1.maddesinde; ‘’ Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli
idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira,
trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı
hükümlere göre yürütülür.
Birinci fıkrada sayılan daire ve
idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel
kanunların vermiş olduğu yetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda
belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Maliye Bakanlığınca hazırlanarak
Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.’’ denilmiştir.
Kanun’un üçüncü bölümü ‘’İhale
Usulleri’’ başlıklı olup, 35.maddede ise ihale usullerinin neler olduğu
belirtilmiştir. Buna göre kanunun 1 inci maddesinde yazılı olan işlerin
ihalelerinde; Kapalı teklif usulü, Belli istekliler arasında kapalı teklif
usulü, Açık teklif usulü, Pazarlık usulü, Yarışma usulünün uygulanabileceği
ifade edilmiştir.
Kanun’un ‘’Pazarlık Usulünde
İhale’’ başlıklı 50.maddesinde; ‘’Pazarlık
usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı
değildir. İhaleler, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre. bir
veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde
anlaşmak suretiyle yapılır.
Pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve
üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlık kararında
gösterilir.’’ denilmiştir.
Kanun’un 51.maddesinde ise,
‘’Pazarlık Usulüyle Yapılacak İşler’’ belirtilmiş olup, ‘’… (g) Kullanışlarının özelliği,
idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif
yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki
taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni
hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması
ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi.’’ işinin pazarlık usulüyle
yapılacağı ifade edilmiştir.
Dosyanın
incelemesinden, Sivas İli, Hükümet Konağı A Blok zemin katta bulunan 20.00 m2 lik çay ocağı
16.2.2012 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51/g maddesi
uyarınca yapılan pazarlık usulü ihale ile iki yıl süreyle davacıya kiraya
verilmiş, taraflar arasında 17.2.2012 günlü kira sözleşmesi imzalanmıştır.
Sivas
Valiliğinin 26.12.2012 gün ve 470-7828 sayılı yazıları ile anılan çay
ocağının sözleşme hükümleri hilafına, kiralama amacı dışında, ahlaki
değerlere aykırı kullanıldığının tespit edildiğinin bildirilmesi üzerine,
17.2.2012 tarihli Kira Sözleşmesinin 26.12.2012 tarihi itibariyle tek
taraflı olarak feshedildiği anlaşılmıştır.
Belirtilen
yasal düzenlemeler çerçevesinde, 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren bir kanun olması nedeniyle, öğreti
ile adli ve idari yargı uygulamasında sözleşme aşamasına kadar kanuna
dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle
açılan davaların idarî yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme
hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise
sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi
gerektiği hususu genel kabul görmektedir.
Somut olayda, uyuşmazlık konusunun
davacı ile Sivas Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğü arasında Hükümet
Konağı, A
Blok zemin katta bulunan 20.00
m2 yüzölçümlü alanın çay ocağı olarak kullanılmasına
ilişkin imzalanan sözleşmenin uygulanmasına yönelik olduğu, diğer bir
ifadeyle ihale safhası tamamlanıp sözleşme imzalandıktan ve yer teslimi
yapılarak sözleşme hükümleri uygulanmaya başladıktan sonra sözleşme
hükümlerinin usulüne uygun uygulanıp uygulanmadığı sorunundan
kaynaklanmakta olduğu ve bu haliyle dava konusu işlemin özel hukuk
ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu
sonucuna ulaşılmakla davanın kira sözleşmesinin tek taraflı feshine ilişkin
kısmı yönünden özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi
gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Sivas 2. Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
“çay ocağının işletilmesine ilişkin kira sözleşmesinin tek taraflı feshine
ilişkin işlem yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Sivas 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 17.5.2013 gün ve
E:2013/659, K:2013/640 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2013/1536
KARAR NO : 2013/1793
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İcra
müdürlüğünce yapılan ihale sonucu alınan araca ilişkin olarak, icra
müdürlüğünce %18 olarak belirlenen KDV’nin iptali/iadesi istemiyle açılan
davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.A.
Vekili : Av. H.C.A.
Davalılar:
Milas 2.İcra Müdürlüğü (Adli
Yargıda)
Milas
Vergi Dairesi (İdari Yargıda)
O L A Y : Davacı dava
dilekçesinde; Milas
2. İcra Müdürlüğünün 2012/1166 Tal. sayılı dosyasından 8.3.2013 tarihinde
cebri icra yolu ile satışa çıkarılan 48...... plaka sayılı aracı yapılan
ihale neticesinde almış bulunduğunu; ihalenin kesinleştiğini, yatırılması
gereken KDV ve Damga vergilerini yatırdığını; ancak 08.04.2013 tarihinde
tarafına ihale edilen aracın, teslimi ve adına tescil belgesi düzenlenmesine
yönelik talebinin reddedildiğini; İcra Müdürlüğünce buna gerekçe olarak;
satış şartnamesine aracın KDV oranının yasaya aykırı olarak ve yanlışlıkla
%18 yazılmış olmasının gösterildiğini; İcra Müdürlüğünce yapılan hata
sebebiyle mağdur olduğunu; ihale edilen aracın OTOMOBİL olması sebebiyle
KDV oranının %1 olduğunu; KDV Kanunu da dahil olmak üzere, ilgili mevzuata
göre KDV oranının kendisinden %1 olarak alınması gerektiğini; İcra
Müdürlüğünün, yapılan hatayı düzeltmek yerine kendisinden %18 oranında KDV
yatırmasını ve daha sonra da dava açarak geri almasını istediğini iddia
ederek; Milas 2. İcra Müdürlüğünün, 11.4.2013 tarihli ret kararının
kaldırılarak, aracın tarafına teslimine ve adına tescil belgesi
düzenlenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
MİLAS
İCRA HUKUK MAHKEMESİ:30.4.2013 gün ve E:2013/97, K:2013/163 sayı ile,
aynen; “Mahkememizde görülmekte bulunan Şikayet (İcra Memur Muamelesi)
davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ
DÜŞÜNÜLDÜ:
Şikayetçi
mahkememize sunduğu 24/04/2013 havale tarihli dilekçesinde özetle; Milas
2.İcra Müdürlüğünün 2012/1166 talimat sayılı dosyasındaki mahcuz menkul
48...... plakalı sayılı aracın ihalesine katıldığını, ihale sonucu mahcuz
satın aldığını, ancak ihalede satın aldığı aracın KDV oranının %1 oranında
hesaplanması ve tahsil edilmesi gerekirken bu oranın %18 oranında hesap ve
tahsilinin yasal olmadığını, bu konuda icra müdürlüğü tarafından verilen
red kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Uyuşmazlık
konusu Milas 2.İcra Müdürlüğünün 2012/1166 talimat sayılı dosyası
getirtilerek incelenmiştir. İncelemede, İstanbul 3.İcra Müdürlüğünün
2012/18602 esas sayı dosyasında verilen karara göre mahcuz 48...... plakalı
aracın satışı istendiği, 20.000,00 TL muhammen bedelle satışa çıkıldığı,
08/03/2013 tarihli ihalede mahcuzun 23.900,00 TL bedelle şikayetçiye ihale
edildiği ve ihale bedeli, KDV ve damga vergisinin yatırılması için 7 günlük
süre verildiği, KDV oranının satış şartnamesinde %18 olarak belirlendiği,
ihale bedellerinin ödendiği, 18/03/2013 tarihli icra müdürlüğü kararıyla
ihalenin feshi davası konusunda mahkememizden bilgi talep edildiği,
mahkememiz 19/03/2013 tarihli kararıyla da 08/03/2013 ile 19/03/2013
tarihleri arasında ihalenin feshi davasının açılmadığının bildirildiği,
21/03/2013 tarihinde %1 oranında 239,00 TL ve yine 26,25 TL damga
vergisinin ödendiği, 02/04/2013 tarihli kararla da hatalı tahsil edilen
vergilerin iadesi için milas vergi dairesine müzekkere yazıldığı,
01/04/2013 tarihli ek beyannameye göre de %17 oranında ek KDV nin
tahsilinin istendiği, şikayetçinin 08/04/2013 tarihli dilekçesiyle ihale
bedeli ve vergilerin ödenmesi sebebiyle ihale konusu aracın tescil
yazısının verilmesinin talep edildiği, icra müdürlüğünün 11/04/2013 tarihli
kararıyla da bu talebin red edildiği görülmüştür.
Uyuşmazlık,
icra müdürlüğü tarafından yatırılması istenen %18 oranında KDV'ne ilişkin
kararın kaldırılması şikayetidir. 54 nolu KDV sirkülerinin üçüncü
maddesinde ve yine 2007/13033 sayılı Bakanlar kurulu kararnamesine ekli I
sayılı listenin dokuzuncu sırasına istinaden ihale konusu araç için
alınması gereken KDV oranı %1'dir. Ancak icra müdürlüğü satış şartnamesinde
bu oran %18 olarak belirlenmiştir.
Şikayetçi
tarafından ileri sürülen bu husus, İİK.nun 16.maddesine göre şikayet konusu
olarak değil, ihalenin feshi davası olarak talep edilmesi gerekir. Buna
ilişkin Yargıtay 12.hukuk Dairesinin 11/03/2013 tarih ve 2013/1791
Esas,2013/8725 Karar sayılı ilamı da bu yöndedir. Anılan karar göre
"ihale konusu malın KDV oranının satış ilanında olması gerekenden
fazla gösterilmesi ihaleye katılımı olumsuz yönde etkileyeceğinden bu durum
başlı başına ihalenin feshi nedenidir. Bu durumda mahkemece ihale konusu
taşınmaza ilişkin KDV oranının yöntemince araştırılarak oluşacak sonuca
göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yazılı gerekçe ile
istemin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir." denilmiştir.
Tüm
dosya kapsamına göre, şikayetçi tarafça ileri sürülen hususta süresinde
ihalenin feshi davası açılarak konunun tartışılmadığı ve ihalenin
kesinleştiği görülmekle İİK.nun 16.maddesine göre şikayetin reddine,
şikayetçi taraftan tahsili istenen %18 oranında KDV'nin ödenmesi kararına
karşı, talebin vergi uyuşmazlığı olması nedeniyle Milas Vergi Dairesi
aleyhine yetkili ve görevli Vergi Mahkemesinde dava açması hususunda
muhtariyetine, karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm
kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi
yukarıda açıklandığı üzere,
1.İİK.nun
16.maddesi gereğince şikayetin REDDİNE,
2.Şikayetçi
taraftan tahsili istenen %18 oranında KDV'nin ödenmesi kararına karşı,
talebin vergi uyuşmazlığı olması nedeniyle Milas Vergi Dairesi aleyhine
yetkili ve görevli Vergi Mahkemesinde dava açması hususunda muhtariyetine,
3.Alınan
harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
4.Yargılama
giderlerinin şikayetçi üzerinde bırakılmasına,
5.Şikayetçi
tarafça yatırılan gider avansından karar posta masrafının mahsubuyla bakiye
kısmın talep halinde kendisine iadesine,
Dair
evrak üzerinde yapılan inceleme sonunda İİK.nun 363.maddesine göre KESİN
olmak üzere karar verildi.” demiştir.
Bu kez davacı vekili; müvekkilinin Milas 2. İcra Müdürlüğünün 2012/1166
Talimat numaralı dosyasındaki hacizli menkul 48 LV 096 plakalı aracın
ihalesine katıldığını; ihale sonucu satın aldığı aracın KDV oranı yasalara
göre %1 olarak hesaplanması gerekirken % 18 olarak hesaplandığını ve Milas
Vergi Dairesi tarafından tahsil edildiğini; müvekkilinin 08.03.2013 tarihli
ihalede 20.000,00 TL bedelle ihale edilen aracı 23.900,00 TL’ye satın
aldığını; ihale sonrasında müvekkiline ihale bedeli, KDV ve damga
vergisinin yatırılması için süre verildiğini, KDV oranının %18 olarak
belirtildiğini; yapılan bu hata neticesinde müvekkilinin önce yasal olan ve
yatırması gerekli olan %1 KDV tutarı 239.00 TL’yi ve 26.25 damga vergisini
vergi dairesine yatırdığını, fakat 02.04.2013 tarihinde Milas 2. İcra Dairesinin
kararıyla eksik olarak görülen ve yasal olmayan %17 oranında 4.063,00 TL
KDV’nin müvekkiline yatırtıldığını; müvekkilinin, İcra dairesine, İcra
Mahkemesine ve Milas Vergi Dairesine yapmış olduğu itirazlardan olumsuz
sonuçlar aldığını; Milas İcra Müdürlüğü Kararından dönemeyeceğini, Milas
İcra Mahkemesi görevli mahkemenin Vergi Mahkemeleri olduğunu, Milas Vergi
Dairesi ise söz konusu işlemlere müvekkilinin taraf olmadığından bahisle,
haksız mesnetsiz ve yasaya aykırı olarak başvurularını reddettiğini; Milas
İcra Hukuk Mahkemesinin 2013/97 Esas, 2013/163 Karar nolu dosyasında, 54
nolu KDV sirkülerinin üçüncü maddesinde ve yine 2007/13033 sayılı Bakanlar
kurulu kararnamesine ekli I sayılı listenin dokuzuncu sırasına istinaden
ihale konusu araç için alınması gereken KDV oranının %1 olduğunu
belirttiğini; sonuç olarak müvekkilinin Milas 2. İcra Dairesinden ihale
yoluyla almış olduğu aracın binek otomobil vasfında olması, Gümrük tarife
Cetvelinin 87-3 kapsamı içerisinde oluşu göz önünde bulundurularak fazla
alınan KDV tutarının faiziyle iadesinin gerektiğini ifade ederek;
davalarının kabulüne karar verilerek, Müvekkilinden haksız olarak tahsil
edilen KDV tutarının yasal faiziyle iadesine karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
MUĞLA
VERGİ MAHKEMESİ:23.7.2013 gün ve E:2013/597, K:2013/617 sayı ile, 2004
sayılı İcra ve İflas Kanununun "Şikayet ve Şartlar" başlıklı
16.maddesinde; "Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna
olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna
muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra
mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği
tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya
sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet
olunabilir." hükmünün yer aldığı; aynı Kanunun "Şikayet üzerine
yapılacak muameleler" başlıklı 17.maddesinde de; "Şikayet tetkik
merciince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut
düzeltilir. Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası
emrolunur." hükmünün öngörüldüğü; yine, 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun "Tetkik mercii" başlıklı 4. Maddesinde de: "İcra
ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların
incelenmesi icra tetkik mercii hakimi yahut kanun gereğince bu görev
kendisine verilmiş olan hakim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli
kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile
Adalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesi kurulabilir.
Bu durumda icra tetkik mercii daireleri numaralandırılır. İcra tetkik
merciinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin
esaslar, Hakimler ve Savcılar Yüksek kurulunca belirlenir. Her icra tetkik
mercii hakimi, kendisine Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca
dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflas dairelerinin muamelelerin yönelik
şikayetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini
yapar, idari işlerine bakar. İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin
muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların tetkik mercii o
mahkemenin hakimidir." denildiği; olayda, Milas 2. İcra Müdürlüğü'nün
2012/1166 Talimat Sayılı dosyasında yapılan araç satışında yapılan fazladan
hesaplanan katma değer vergisi tahakkukunun, katma değer vergisinin %1
oranında hesaplanması gerekirken % 18 oranında hesaplandığı ileri sürülerek
iptali ve tahsil edilen fazladan hesaplanan verginin yasal faiziyle
birlikte iadesi istemiyle dava açıldığının anlaşıldığı; hal böyle iken,
İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihale
sonucunda alınan taşınmaza ilişkin, icra müdürlüğünce yapılan katma değer
vergisi tahakkukunun, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra
Mahkemesinde çözümleneceği, Mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası
üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar
vereceğinde kuşku bulunmadığı; adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu
uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı
gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince
çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varıldığı; bu durumda, adli yargı
yerince çözümlenmesi gereken davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu hükümlerince görev yönünden reddedilmesinin gerektiği; nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 13.05.2013 gün ve E:2013/250, K:2013/651 sayılı
kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 15'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendi uyarınca,
davanın GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekilinin başvurusu üzerine, İdare Mahkemesince, dava dosyaları Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, “icra müdürlüğü tarafından yatırılması
istenen/ bilahare yatırılan %18 oranında KDV'ye ilişkin kararın
kaldırılması/fazla yatırıldığı iddia edilen tutarın iadesi istemi yönünden”
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, başvurunun reddinin gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Milas 2. İcra Müdürlüğü'nün
2012/1166 talimat sayılı dosyası ile davacı adına satın alınan araca
ilişkin olarak fazla belirlenen ve bilahare ödenen katma değer vergisinin
iptali/ iadesi isteminin reddine dair icra müdürlüğü kararın kaldırılması/
fazla ödenen bedelin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16.
maddesinde; “Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı
hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler
hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından
dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin
öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine
getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her
zaman şikayet olunabilir.” hükmü yer almaktadır.
“Şikayet üzerine
yapılacak muameleler” başlıklı 17. maddesinde de, “Şikayet tetkik merciince,
kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir. Memurun
sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.” hükmü yer
almaktadır.
“Tetkik
mercii” başlıklı 4. maddesinde de: “İcra ve iflâs dairelerinin
muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra
tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan
hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra tetkik
merciinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii
daireleri numaralandırılır. İcra tetkik merciinin birden fazla dairesi
bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik mercii hâkimi, kendisine Adlî
Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve
iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler,
bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar. İcra
yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet
ve itirazların tetkik mercii o mahkemenin hâkimidir.” denilmiştir.
Olayda, Milas 2. İcra
Müdürlüğü'nün 2012/1166 sayılı dosyası ile davacı adına satın alınan araca
ilişkin olarak %1 oranında katma değer vergisi ödenmesi gerektiği iddia
edilerek, yüksek belirlenen KDV’nin iptali/ fazla ödenen bedelin iadesine
karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
2576
sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vergi Mahkemelerinin
Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye,
il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile
benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin
davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla
verilen işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Hal
böyle iken, İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takibe ilişkin olarak
yapılan ihale sonucunda alınan araca ilişkin, icra müdürlüğünce verilen %
18 oranında KDV ödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığı iddiasının
şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi,
söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup
olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir
parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden
kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli
yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Milas İcra Hukuk Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
Milas İcra
Hukuk Mahkemesinin 30.4.2013 gün ve
E:2013/97, K:2013/163 sayılı kararının, GÖREVSİZLİĞE İLİŞKİN KISMININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2013/1553
KARAR NO : 2013/1800
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
:
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının
idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : R.Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. Y.E.D.
Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.A.Ç.
O L A Y : Davacı
şirket vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete 31290566 sayılı poliçe
ile 28.09.2010-28.09.2011 tarihleri arasında sigortalı bulunan Köylere
Hizmet Götürme Birliği’ne ait 43...... plakalı vasıtanın, 15.05.2011
tarihinde, Sındırgı- Simav karayolunda oluşan ani kısmi çökme neticesinde,
sağ yana yatması sonucunda meydana gelen kaza sebebiyle 14.755,00TL hasar
oluştuğunu, hasar nedeniyle sigortalıya hasar bedelin ödendiğini, bu
kazanın oluşumunda davalının %25 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle
3.688,75 TL nin avans faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle
idari yargı yerinde dava açılmıştır.
ANKARA 2. İDARE MAHKEMESİ: 23.12.2011 gün ve E:
2011/2538 K: 2011/2105 sayılı kararı ile, davalı idarenin sorumluluğunda
bulunan karayolunun bakım ve onarımının gereği gibi yapmaması nedeniyle
meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan zararın tazminine ilişkin olarak
2918 sayılı Yasanın 110. maddesi kapsamındaki iş bu sorumluluk davasının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olması nedeniyle idari yargının görevsiz
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara
davalı vekilince itiraz edilmiş, Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin
11.04.2012 gün ve E:2012/3942, K:2012/4132 sayılı kararı ile onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 19.12.2012 gün
E:2012/124 K:2012/214 sayılı kararında özetle; olayda hizmet kusuru bulunup
bulunmadığının saptanmasının idari yargının görev alanını girdiği, 2577 sayılı
İdari yargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesi gereğince idarenin hizmet
kusuruna dayanan tazminat isteklerinin tam yargı davası olarak idari yargı
yerinde ileri sürülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar verilmiştir.
Mahkemece verilen görevsizlik kararının davacı vekili
tarafından temyiz edilmesi üzerine; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 30.05.2013
gün ve E.2013/7469, K: 2013/ 8050 sayılı onama kararı ile görevsizlik
kararı kesinleşmiştir.
Davacı
vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün
aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça idari yargı dosyasının da
ilgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi
sonucunda; şirkete sigortalı vasıtanın 15.05.2011 tarihinde geçirdiği
trafik kazası nedeniyle meydana gelen hasardan dolayı sigortalısına
tazminat ödeyen şirketin kusur nisbetine göre fazlaya ilişkin hakkı saklı
kalmak üzere 3.688,75 TL rücuen tazminatın 15.07.2011 tarihinden itibaren
avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu
anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 19.12.2012 gün
E:2012/124 K:2012/214 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OYÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla
görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık^anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle inletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2013/1606
KARAR NO : 2013/1820
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 4925 sayılı
Karayolları Taşıma Kanunu uyarınca verilen idari para cezasının iptali
istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : S. Mak. Dış. Tic. Ve Turizm Ltd. Şti.
Vekili : Av. D.B.
Davalı : Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
1.Bölge müdürlüğü
O L A Y : Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 1.Bölge
müdürlüğünce yapılan denetim sırasında davacı adına kayıtlı 34....... plaka
sayılı aracın yetki belgesiz yük/eşya taşımacılığı faaliyetinde
bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 4925 sayılı Karayolu Taşıma
Kanunun 26/a maddesi gereğince 13.6.2012 gün ve 234774 sayılı işlem ile
2.426,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KADIKÖY 5. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.11.2012 gün ve D.İş
No:2012/955 sayı ile, faaliyetin (K) belgesi gerektiren taşımacılık
kapsamında bulunup bulunmadığına yönelik işlemlere ilişkin uyuşmazlığın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 2. İDARE MAHKEMESİ; 23.1.2013 gün ve
E:2013/123,K:2013/82 sayı ile, 4925 sayılı Kanun’da idari para cezalarına
karşı kanun yolu düzenlemesi bulunmadığından, Kabahatler Kanunu uyarınca
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz üzerine, İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi’nce hükmün onanmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili, yukarıda bahsedilen kararlar arasında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğunu ileri sürerek, uyuşmazlığın giderilmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre:
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilerek
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
4925 sayılı Kanun’un 26. maddesine göre verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
4925
sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 26. maddesinde, idari para cezaları
düzenlenmiş; 30. maddesinde, para cezalarına karşı tebliğ tarihinden
itibaren otuz gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebileceği, itiraz üzerine verilen kararların kesin olduğu
öngörülmüşken, bu madde, önce 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 520.
maddesiyle, “Bu Kanunda belirtilen idarî para cezasını gerektiren fiillerin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde aynı nitelikteki fiili üç defa
işlediği tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere, işlediği fiillerin
cezalarının toplamının on katı idarî para cezası verilir ve tA.şoförünün
yurt içi ve yurt dışı taşımalarda sürücü mesleki yeterlilik belgesi ile
varsa uluslararası sürücü sertifikası bir yıl süreyle askıya alınır”
şeklinde değiştirilmiş; daha sonra 25.6.2009 gün ve 5917 sayılı
Kanun’un 47. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5917 sayılı Kanun
hükümleri 10.7.2009 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
4925
sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nda son olarak 12.7.2013 gün ve 6495 sayılı
Kanun’un 32. maddesiyle bir değişiklik yapılmış, bu haliyle de idari para
cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1)
Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı
27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği
veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza
mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı
Karayolu Taşıma Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Kadıköy 5. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik
kararı-nın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Kadıköy 5. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 5.11.2012 gün ve D.İş
No:2012/955 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2013/1613
KARAR NO : 2013/1826
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının, polis memuru olarak görev yapmakta iken geçirdiği trafik kazası
sonucu vefat eden eşi hakkında vazife malûllüğü hükümlerinin uygulanması
istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin, SGK Başkanlığı Vazife
Malullüğü Tespit Kurulu kararının iptali istemiyle açtığı davanın,
müteveffanın 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli
sandığı iştirakçisi olması nedeniyle, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.E.Kendi adına asaleten B.A.E. ve M.E. Adına
velayeten
Vekili : Av. B.Ö.
Davalı : Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. A.S.U.
O L A Y
: Davacılar vekili, müvekkili S.E.'in eşi M.E.’in, Emniyet Genel Müdürlüğü
Özel Harekat Daire Başkanlığında görev yapmakta iken, 2009 yılı genel atama
döneminde Kars Emniyet Müdürlüğü kadrosuna atamasının yapıldığını;
16.06.2009 tarihinde ilişiğini keserek mehil müddeti içerisinde 01.07.2009
tarihinde görev yerine başlamak üzere polis memuru arkadaşının kullandığı
özel otomobil ile 30.06.2009 tarihinde Ankara'dan yola çıktığını ve görev
yerine giderken Kars yolu üzerinde Sivas ili Zara ilçesinde saat 23.00'da
trafik kazası geçirerek vefat ettiğini; murisin, görev yerinde giderken bu
kazayı yaptığını, bu sebeple 5510 Sayılı Sosyal Sigorta ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 47 maddesi kapsamında vazife malulü olarak kabul
edilerek, bağlanan aylık ve diğer özlük haklarının düzeltilmesi için
yapılan başvurunun davalı idare tarafından reddedildiğini; davalı idarenin
işleminin açıkça hukuka aykırı olduğunu; Yasanın 47. maddesinin; “4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki kamu görevlileri için 13
üncü maddede yazılı iş kazası; vazifelerini yaptıkları sırada
vazifelerinden veya vazifeleri dışında kurumların verdiği herhangi bir
kuruma ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumların menfaatini
korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da görevleriyle ilgili olarak işe
gelişi ve işten dönüşü sırasında doğmuş olursa vazife malûllüğü ve bunlara
uğrayanlara da vazife malulü denir.” Şeklinde olduğunu; Yasada belirtildiği
üzere, meydana gelen kazanın, müvekkilinin göreviyle ilgili olarak tayin
edilen yere giderken meydana geldiğini, hatta aynı kazada vefat eden diğer
arkadaşının görev yeri aynı yer olduğundan birlikte yola çıktıklarını,
müvekkilinin vefatı sebebiyle vazife malulü olarak kabul edilmesini talep ettiklerini;
AYİM 'in 92/723 Esas ve 93/149 Karar sayılı kararında; “KPDS sınavına
girmek için Kıt'asından izinli olarak Ankara'ya giden ve sınav sonrası
birliğine dönmek üzere bindiği sivil otobüsün yolda kaza yapması sonucu
sakatlanan davacının, vazife malulüyeti hükümlerinden yararlandırılması
gerektiği, görev yerinden ayrılan ve daha sonra kaza geçiren davacının,
vazife maluliyeti hükümlerinden yararlandırılması gerektiği” yönünde karar
verdiğini ifade ederek; SGK Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü
Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığının, 25.09.2009
tarihli 775 sayılı kararının iptali ile müvekkillerin murisi M.E.'in vefatı
sebebiyle vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasına ve müvekkili ve diğer
mirasçılarının emeklilik ve diğer özlük haklarının bu şekilde
yararlandırılmasına karar verilmesi istemiyle 26.11.2009 tarihinde idari
yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
14.İDARE MAHKEMESİ: 4.12.2009 gün ve E:2009/1425, K: 2009/1411 sayı ile,
5754 sayılı Kanun'la bir çok hükmü değiştirilen ve değiştirilen hükümleri
ile beraber 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Vazife Malûllüğü “
başlıklı 47.maddesinde, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra
ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malûllüğü hükümleri uygulanır. 25
inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları
sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi
bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının
menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan
bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana
gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malûlü denir. Vazife malûllükleri;
a) Keyif
verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan,
b)
Kanun, tüzük ve emir dışında hareket etmiş olmaktan,
c) Yasak
fiilleri yapmaktan,
d)
İntihara teşebbüsten,
e) Her
ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya
zarar verme amacından,
doğmuş
olursa bunlara uğrayanlar hakkında vazife malûllüğü hükümleri
uygulanmaz." hükmüne yer verilmiş olduğu; 101. maddesinde de bu
Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hâllerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde
görüleceğinin ifade edildiği; dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden;
davacının eşinin, Emniyet Genel Müdürlüğü Özel Harekat Daire Başkanlığı
emrinde görev yapmakta iken 2009 yılı genel atama döneminde Kars Emniyet
Müdürlüğü’ne atamasının yapıldığı, 30/06/2009 tarihinde görev yerine
başlamak için özel oto ile Ankara İlinden Kars İline seyir halinde iken
meydana gelen trafik kazası sonucu hayatını kaybettiği, bunun üzerine
davacının, eşinin vazife malulü sayılması yolundaki başvurusunun reddi
üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; bu durumda; işbu davaya
konu uyuşmazlığın, 5510 sayılı Kanunun vazife malullüğü ile ilgili
hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanması ve Kanun'un 101 'inci maddesinde
de aksine bir hüküm olmaması hâlinde bu Kanun'un uygulanmasından
kaynaklanan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceğinin belirtilmiş
bulunması karşısında; bakılan davanın görüm ve çözümünde (5510 sayılı Kanun
hükmü ile özel olarak görevlendirilmiş olan) iş mahkemelerinin görevli
bulunduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca
davanın görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
7.İş Mahkemesi: 30.11.2011 gün, E:2010/89, K:2011/794 sayı ile davanın
kabulüne karar vermiş olup, yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 21.
Hukuk Dairesi; 9.5.2013 gün, E:2012/3038, K:2013/9363 sayı ile özetle,
uyuşmazlığın, 5510 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden
önce Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacılar murisinin vazife malullüğü
haklarından yararlandırılmamasın yönelik Kurum işleminden kaynaklandığı,
uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek
6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar
verilmesi gerekirken işin esasın girilerek yazılı şekilde karar
verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; hükmün BOZULMASINA
karar vermiştir.
ANKARA 7.İŞ MAHKEMESİ: 12.9.2013 gün ve E:2013/1206, K:
2013/849 sayı ile, Mahkemelerinin 30.11.2011 Tarih 2010/89 Es. - 2011/794
Kr. sayılı davanın kabulüne dair kararının Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin
09.05.2013 Tarih 2012/3038 Es. - 2013/9363 Kr. sayılı ilamı ile
"...Somut olayda uyuşmazlığın, 5510 Sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği
01.10.2008 tarihinden önce Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacılar
murisinin vazife malullüğü haklarından yararlandırılmamasına yönelik kurum
işleminden kaynaklandığı anlaşılmakla uyuşmazlığın çözümünün idari yargının
görev alanına girdiği gözetilerek 6100 Sayılı HMK'nun 114/1 -b maddesine
göre dava şartı olan yargı yolunur caiz olmaması nedeniyle davanın usulden
reddine karar verilmesi gerektiği..." sebebiyle bozulmasına karar
verildiği, mahkemelerince 12.09.2013 tarihli oturumda bozma ilamına
uyulduğu, yeniden yapılan yargılamada; bozma ilamı doğrultusunda davanın idari
yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle; taraflar arasındaki
uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından
6100 Sayılı HMK'nun 114/1-b maddesine göre dava şartı olan yargı yolunun
caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş; bu karar,
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyasının onaylı bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü Özel Harekat Daire Başkanlığı emrinde
polis memuru olarak görev yapmakta iken geçirdiği trafik kazası sonucu
vefat eden eşi hakkında vazife malûllüğü hükümlerinin uygulanması istemiyle
yaptığı başvurusunun reddine ilişkin, SGK Başkanlığı Vazife Malullüğü
Tespit Kurulunun 25.09.2009 tarih ve 775 sayılı kararının; haksız ve hukuka
aykırı olduğu, zira trafik kazasının görev yerine giderken meydana geldiği,
bu suretle 5510 sayılı Kanunun 47.maddesi uyarınca murisin vazife malûlü
sayılması gerektiği ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
Dava
dosyasında bulunan davalı idarenin cevap dilekçesinde; 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun Geçici 4 üncü maddesinin 3
üncü fıkrası ile 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendine tabi olarak çalışmaya başlayanlardan vazife
malullüğü kapsamına girenler hakkında, bu Kanunun 47 inci maddesinin
birinci fıkrasına göre işlem yapılacağı; yine aynı Kanunun 47 inci
maddesinin 1 inci fıkrası ile; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra
ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malullüğü hükümlerinin uygulanacağı;
25 inci madde de belirtilen malullük; sigortalıların vazifelerini
yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri
herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya
kuramlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da
idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya
işyerinde meydana gelen kazdan doğmuş olursa, buna vazife malullüğü ve
bunlara uğrayanlara da vazife malulü denileceğinin hüküm altına alındığı;
buna göre, emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; Emniyet Genel
Müdürlüğünün 15/07/2009 tarihli yazısı ile ilgilinin 01/07/2009 tarihinde
tayin esnasında (trafik kazası sonucu) vefat ettiği ve dul ve yetimlerine
aylık bağlanması talebi üzerine 22/07/2009 tarihli ve 987315 sayılı işlemle
5434 sayılı Yasanın 66. maddesi gereğince 15/07/2009 tarihi itibariyle adı
geçenin dul ve yetimlerine aylık bağlandığı, bilahare ilgilinin eşi Sultan
ESER’in bağlanan aylıkların vazife malullüğü aylığına dönüştürülmesi talebi
üzerine ilgilinin durumunun Vazife Malullüğü Tespit Kurulun yönünden
incelenmek üzere Vazife Malullüğü Tespit Kuruluna havale edildiği, Vazife
Malullüğü Tespit Kurulunun 25/09/2009 tarihli ve 775 sayı ile; “...5510
sayılı Kanunun 47 inci maddesinin 1 nci fıkrasının vazife malullüğü
hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığına...” şeklinde karar verdiği ve
anılan kararın 29/09/2009 tarihli yazı ile Emniyet Genel Müdürlüğüne ve
ilgiliye bildirildiği; Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun malul olamadığı
yönünde kararı dikkate alınarak ilgilinin dul yetimlerine hakkında vazife
malullüğü hükümlerinin uygulanmasının hususunda Kurumlarınca yapılan
işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı savunulmuştur.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47.maddesi
''Vazife Malullüğü'' nü düzenlemekte olup, maddenin 1.fıkrasında; ''...25
inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları
sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi
bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının
menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan
bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana
gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malûlü denir.'' hükmü yer almaktadır.
5510
sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006
tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok
maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar
ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra
kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren
ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir
sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı
Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar
ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden
ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler
idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda
da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Dava
dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, vefat eden polis memuru
Mucip Eser’in 11.6.1999 tarihinde, aday polis memuru olarak kamu görevine
başladığı anlaşılmıştır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a
maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan müteveffanın eşi olan davacı tarafından
açılan davanın, görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 14. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 14.
İdare Mahkemesi’nin 4.12.2009 gün ve E:2009/1425, K: 2009/1411 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2013/1617
KARAR NO : 2013/1830
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan
sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- B.E.2- R.E.3- M.E. 4- R.E.
Vekilleri
: Av. D.Ö. & Av. E.G.
Davalı :
Malatya Belediye Başkanlığı
Vekilleri :
Av. Z.K. & Av. G.Z. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacılar vekili dava
dilekçesinde özetle; davacıların babaları İ.E.’nin 18/08/2011 günü 44......
plakalı aracı ile Malatya/Namık Kemal Caddesi Asker Hastanesi istikametinde
seyrederken Yeşil Kaynak camii önüne geldiğinde Malatya Belediyesi
tarafından yürütülen yol ve kaldırım çalışması için yolun gidiş
istikametini kapatacak şekilde, yola bırakılan taş, kum ve çakıl
yığınlarına çarpmak suretiyle tek taraflı trafik kazası meydana geldiğini,
trafik kazasının oluşumuna; hiç bir işaret levhası koyulmadan, hiçbir
emniyet tedbiri alınmadan yola bırakılan kum ve çakıl yığınlarının neden
olduğunu, bu nedenle Malatya Belediyesinin asli kusurlu olduğunu, kaza
sonrasında müteveffa İ.E.’nin çevrede bulunan ve olaya tanık olanlar
tarafından ağır yaralı olarak çıkarılarak derhal Turgut Özal Tıp Merkezi
Araştırma Hastanesinde kaldırıldığını ve yoğun bakımda tedavi altına
alındığını, ancak kazadan 14 gün sonra 31/08/2011 tarihinde tedavi gördüğü
hastanede vefat ettiğini, müteveffanın Milli Eğitim Müdürlüğünde memur
olarak çalıştığını, ortaya çıkan mağduriyetlerinin giderilebilmesi için
04/04/2012 tarihli dilekçe ile Malatya Belediye Başkanlığına yaptıkları
başvurunun yanıtsız bırakılmak suretiyle zımnen reddedildiğini, davacıların
şahsında oluşan maddi ve manevi mağduriyetlerin giderilmediğini, kazanın
tek taraflı olması nedeniyle davacıların sigorta şirketinden herhangi bir
tazminat alamadıklarını belirterek, müteveffanın eşi B.E.için 120.000-TL,
çocukları R.E.için 1.000-TL, M.E.için 5.000-TL ve R.E.için 24.000-TL olmak
üzere toplam 150.000-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile B.E.için
20.000-TL, Ramazan, Mikail ve R.E.için ayrı ayrı 10.000-TL olmak üzere
toplam 50.000-TL manevi tazminatın 04.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek
yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Malatya
İdare Mahkemesi; 24.07.2012 gün ve E:2012/959, K:2012/2733 sayılı kararı
ile özetle; “…2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Belediye
trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesinin (b)
bendinin 1. fıkrasında, belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu olduğu
yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla
görevli olduğu, anılan Yasanın 6099 sayılı Yasanın 14. maddesi ile Değişik
110. maddesinin 1. fıkrasında ise, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının, adli yargıda
görüleceği, zarar görenin kamu görevlisi olmasının, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemeyeceği, hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir.
Dava
dosyasının incelenmesinden, davacıların murisi İ.E.'nin 18.08.2011 günü
44...... tescil plakalı aracı ile Namık Kemal Caddesi Asker Hastanesi
istikametinde seyir halinde iken Yeşil Kaynak Camii önüne bakım ve onarım
çalışması nedeniyle yolun gidiş istikametine dökülen taş, kum ve çakıl
yığınlarına çarpması nedeniyle ölmesi sonucu uğranılan maddi ve manevi
zararlarının tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı
anlaşılmaktadır.
Belediyelerin,
belediye sınırları ve mücavir alanı içinde bulunan sorumluluğu altındaki
karayollarının bakım, onarımın ve işaretlemesinden sorumlu olup bu yolları
sürekli olarak can ve mal güvenliğine uygun bulundurmakla yükümlü olduğu,
bu sorumluluğun yerine getirilmemesi sonucu oluşan trafik kazaları
nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde ise 2918
sayılı Yasanın 110/1. maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu açıktır
Bu
durumda, davalı Belediyenin sorumluluğunda bulunan karayolunun bakımını
gereği gibi yapmaması nedeniyle meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan
zararın tazminine ilişkin olan 2918 sayılı Yasanın 110 maddesi kapsamındaki
iş bu sorumluluk davasının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olması
nedeniyle idari yargının görevsiz olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin l/a bendi uyarınca davanın
görev yönünden reddine” karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.03.2013 gün ve
E:2012/488, K:2013/171 sayı ile özetle; “…davalı belediyeye yöneltilmiş
davanın temelini hizmet kusuru oluşturmaktadır. Hizmet kusuruna dayanan
tazminat davalarının, davalının idari bir birim olması nedeniyle İdari
Yargı Mahkemeleri görev alanında kalmasından dolayı dava dilekçesinin görev
yönünden reddine.’’ karar verilmiş olup, bu karara karşı yapılan temyiz
başvurusu üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 24/06/2013 gün ve E:2013/9257,
K:2013/12120 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar vermiştir ve karar bu
şekilde kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların babalarının 18/08/2011 günü 44...... plakalı aracı ile
seyrederken, yolda Malatya Belediyesi tarafından yürütülen yol ve kaldırım
çalışması için yolun gidiş istikametini kapatacak şekilde, yola bırakılan
taş, kum ve çakıl yığınlarına çarpmak suretiyle tek taraflı ve ölümlü
trafik kazasının meydana geldiğini ileri sürerek toplamda 150.000 TL
destekten yoksun kalma tazminatı, 50.000 TL manevi tazminat bedelinin faizi
ile birlikte davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı,
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve
E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır. Nihayet, aynı
konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Malatya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.03.2013 gün ve E:2012/488, K:2013/171 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk
görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü
konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı
organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü
geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar
nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun
olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2013/1626
KARAR NO : 2013/1839
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : H.S.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 41...... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi A.B.adına 27.8.2012 tarih ve GN-505565
seri-sıra numaralı,araç sahibi davacı adına 27.8.2012 tarih ve GN-505566
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara
istinaden düzenlenen 27.8.2012 tarih ve 0194792 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, sürücü belgesi sahibi adına verilen idari para
cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın
iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1483, K:2012/2043 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez, sürücü belgesi sahibi ve kendi adına verilen idari para cezaları
ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 16. SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.2.2013 gün
ve D.İş:2012/1359, K:2012/1359 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer kararlarına
da dayanılarak itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz
İstanbul Anadolu 14. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
redde-dilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında, sürücü belgesi sahibi adına verilen idari para
cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın
iptal edilmesi istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da
temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve sonuçta usule
ilişkin işlemlerde her-hangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve E:2012/1483,
K:2012/2043 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2013/1628
KARAR NO : 2013/1841
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
B.A.Tur. Tic. Öz. Sağlık Hiz. A.Ş.
Vekilleri
: Av. A.A., Av. F.T.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34...... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi Y.D. adına 5.10.2012 tarih ve GO-101949
seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı adına 5.10.2012 tarih ve GO-101950
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara
istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen 5.10.2012 tarih ve 0210495
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve
E:2012/2013, K:2012/2088 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlendiği açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 16. SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.2.2013 gün
ve D.İş:2013/203, K:2013/203 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesinin
benzer kararlarına dayanılarak davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan
itiraz İstanbul Anadolu 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacı vekilinin istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın
iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918
ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326
sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi
uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde,
”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı
altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde
araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması
zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme, Ek 2. maddesinde araçların tescil edildikleri
amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen
“Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların
yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara
verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda trafikten men
edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar
şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen araçlar ile
ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği
düzenlenmiştir.
5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların
belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar,
trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutul- muş iken;12.7.1013
tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle yapılan değişiklik ile, maddenin
birinci fıkrası“ Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik
tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü
belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir
”denilerek yeniden düzenlenmiştir.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için ) trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 3. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/2013,
K:2012/2088 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2013/1632
KARAR NO : 2013/1845
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Terhisli er olan davacının Ardahan ili Göle İlçesi 25.Mknz P.Tug.K.Yrd.lığı
emrinde sıhhiye çavuş olarak vatani görevini yerine getirmekte iken,
11.07.2009 tarihinde görevi gereği Ardahan Askeri Hastanesi’nden dönmekte
iken, dönüş yolunda geçirdiği trafik kazası sonucu vücudunda meydana gelen
%41 oranında fonksiyon kaybı nedeni ile uğradığı iddia olunan maddi ve
manevi zararın davalı idareden tazminine hükmedilmesi istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Vekili : Av. F.O.
Davalı : Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. B.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Ardahan İli Göle İlçesi 25. Mknz P.Tug.K. Yrd.lığı emrinde
sıhhiye çavuş olarak vatani görevini yerine getirmekte iken, 11.07.2009
günü Bkm Onbaşı A.Y.’ın diş tedavisi için Ardahan Askeri Hastanesi’ne sevk
edilmesi üzerine, sevk işleminin gereğini yerine getirmek üzere araç
komutanı Sağ. Atğm. S.K., araç şoförü Sıhh. Er. O.O. ile birlikte
müvekkilinin de refakatçi olarak görevlendirildiğini; 11.07.2009 günü saat
23:30 sıralarında yola çıktıklarını, hastayı Ardahan Askeri Hastanesi’ne
ulaştırdıktan sonra geri dönüş yolunda askeri aracın kaza yaparak 4 takla
attığını ve yaralandığını; sağ yüz hassasiyeti ve kulak zarı ameliyatı
geçirdiğini, ilk olarak davacıya 4 ay hava değişimi verildiğini ve
sonrasında 04.03.2010 tarihinde “Askerliğe Elverişli Değildir “ rapor
verilerek terhis edildiğini; olay nedeni ile davacının vücut fonksiyonlarının
%41 oranında hasar gördüğünün Kütahya Devlet Hastanesi Sağlık Kurulu Raporu
ile tespit edildiğini, davacının bundan sonraki hayatını sakat şekilde
geçirmek zorunda kalacağını belirterek; davacının uğradığı zararlar nedeni
ile 250.000 YL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesi istemi ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde dava açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Dairesi;
08.02.2012 gün ve 2011/2241 Gensek No.,2011/905 Esas, 2012/149 Karar sayılı
kararı ile; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesi
gereğince davada adli yargı mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek;
görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.06.2012 gün ve
2012/127 Esas, 2012/393 Karar sayılı kararı ile; 6100 sayılı Yasa’nın 3.
Maddesinin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmesi nedeni ile davacın
askerlik görevinin ifası sırasında geçirdiği trafik kazası nedeni ile
uğradığı zararın tazminine ilişkin davaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nce
bakılması gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve askeri idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli ve askeri yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı Hüsnü ERCAN’ın adli
yargının görevli olduğu yolundaki yazılı ve sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının
Ardahan İli Göle İlçesi 25. Mknz P.Tug.K. Yrd.lığı emrinde sıhhiye çavuş
olarak vatani görevini yerine getirmekte iken, askeri görev gereği
11.07.2009 günü saat 23:30 sıralarında gittiği Ardahan Askeri
Hastanesi’nden geri birliğe dönüş yolunda, saat 00:45 sularında geçirdiği
trafik kazası sonucu vücudunda meydana gelen %41 oranında fonksiyon kaybı
nedeni ile uğradığı maddi ve manevi zararın davalıdan tahsili istemi ile
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;
10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve
yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer
işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri
arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu yasadan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir” denilmiş olup, geçici 21.maddesinde ise “Bu Kanunun
110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe
girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde
açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiş olup, davacının,
uyuşmazlığa
konu olaya ilişkin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ne dava açtığı
tarih 10.05.2011 olup, geçici 21.madde nazara alındığında 2918 sayılı
Yasanın 110.maddesinin somut olaya uygulanacağı tartışmasızdır.
Dava
dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; davacının Ardahan
İli, Göle İlçesi, 25. Mknz P.Tug.K. Yrd.lığı emrinde sıhhiye çavuş olarak
vatani görevini yerine getirdiği; 11.07.2009 günü dava dışı Bkm Onbaşı
A.Y.’ın diş tedavisi için, Ardahan Askeri Hastanesi’ne sevk edildiği ve
sevk işlemini yerine getirmek üzere araç komutanı olarak Sağ. Atğm. S.K.,
araç şoförü olarak Sıhh. Er. O.O. ve refakatçi olarak da davacının
görevlendirildiği; 11.07.2009 günü saat 23:30 sıralarında davacının görevli
ekip ile birlikte yola çıktığı; hastayı Ardahan Askeri Hastanesi’ne ulaştırdıktan
sonra geri dönüş yolunda askeri aracın kaza yaptığı, kaza sonucu davacının
sağ yüz ve kulak bölgesinden yaralandığı ve bu nedenle ameliyat geçirdiği,
davacıya ilk olarak hava değişimi verildiği, ardından 04.03.2010 tarihinde
“Askerliğe Elverişli Değildir” rapor verilerek terhis edildiği; olay nedeni
ile davacının vücut fonksiyonlarının %41 kayba uğradığı; davacının uğradığı
zarar nedeni ile ilk olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde dava açtığı;
davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, 08.02.2012 gün ve 2011/2241
Gensek No., 2011/905 Esas, 2012/149 Karar sayılı kararı ile davanın görev
yönünden reddine karar verildiği; davacının bu kez aynı talep ile adli
yargıda dava açtığı, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin, 27.06.2012 gün
ve 2012/127 Esas, 2012/393 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği; her iki mahkeme kararının da temyiz edilmeksizin
kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı,
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve
E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.06.2012 gün, 2012/127
Esas, 2012/393 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2013/1633
KARAR NO : 2013/1846
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.U.
Vekili : Av. S.S.Ç.
Davalılar : 1.Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. Ö.S.Ö.
2.Kocaeli Valiliği Nüfus Müdürlüğü
Müdahil Davalı : Maliye Bakanlığı
Vekili : Ö.A.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Kocaeli İl Telekom
Müdürlüğü’nde teknik uzman olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi
üzerine, müvekkili hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince,
05.01.2009 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin
yapıldığını, 04.05.2009 tarihinde de Kocaeli İl Nüfus Müdürlüğü’ne
atamasının yapıldığını ve burada göreve başladığını; ancak bu nakil
sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı
01.01.2006 tarihinden 01.06.2006 tarihine kadar olan dönemde aylık 40,00
TL’nin ve 01.01.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar 80,00 TL( Yüksek
Planlana Kurulu Kararı ile 82,5 TL)’nin ve sonraki yıllarda Yüksek Planlama
Kurulu tarafından öngörülen artış oranlarının düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılmadığını, maaş nakil ilmühaberinin yeniden ek
ödemeleri de gösterir şekilde düzenlenmesi için idareye yapılan başvurunun
ise zımnen reddedildiğini belirterek; maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesi
talebi ile yapılan başvurunun reddine ilişkin kararın iptali istemi ile
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Kocaeli
2. İdare Mahkemesi: 03.03.2011 gün ve 2011/224 Esas, 2011/278 Karar sayılı
kararı ile; davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu
tarihten itibaren kamu kurumu niteliğinin kalmadığını; bu nedenle davanın
adli yargı mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek; davanın görev
yönünden reddine karar vermiş; verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeni ile davacının uğradığı 2500,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Kocaeli
6. İş Mahkemesi : 21.03.2013 gün ve 2012/153 Esas,2013/123 Karar kararı
ile; nakle tabi personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan davalara
bakma görevinin idari yargıya ait bulunduğunu belirterek; davanın usulden
reddine karar vermiş; verilen bu karar, davacı vekili ve davalı Türk
Telekom A.Ş. vekili tarafından temyizi üzerine, Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi’nin 27.05.2013 gün ve 2013/12406 Esas, 2013/12509 Karar sayılı
ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalılardan Türk Telekom A.Ş.
yönünden adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalılar Kocaeli Valiliği İl Nüfus Müdürlüğü ve Maliye Bakanlığı yönünden
ise; gerek dava dilekçesinde, gerekse Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nde açılan
dava dilekçesinde Kocaeli Valiliği İl Nüfus Müdürlüğü ile Maliye
Bakanlığı’nın hasım olarak gösterilmemiş olması, Kocaeli Valiliği Nüfus
Müdürlüğü’nün yargılama sırasında davaya dahil edildiğine dair bir belgeye
dosyada rastlanmaması ve mahkemece de bu davalı yönünden tebligat çıkartılmasına
yönelik ara karardan mahkemenin 21.03.2013 tarihli celsesinde sarf’ı nazar
edilmesi nedenleri ile ortada Maliye Bakanlığı ve Nüfus Müdürlüğü yönünden
oluşan bir görev uyuşmazlığı bulunmadığı sonucuna varılmakla; Kocaeli
Valiliği İl Nüfus Müdürlüğü ve Maliye Bakanlığı yönünden bir değerlendirme
yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde teknik uzman olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin düzeltilmesi istemi ile yaptığı
başvurusunun davalı idarece reddine ilişkin işlemin iptaline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde teknik
uzman olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek
ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Kocaeli 2. İdare
Mahkemesi’ne dava açıldığı; Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nin 03.03.2011 gün
ve 2011/224 Esas, 2011/278 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile
reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun
üzerine davacının aynı istemle Kocaeli 1. İş Mahkemesi’nde dava açtığı,
Kocaeli 1. İş Mahkemesi’nin 2011/382 Esas sayılı dosyası üzerinden
yargılama devam ederken, dosyanın Kocaeli 6. İş Mahkemesi’ne devredildiği
ve Kocaeli 6. İş Mahkemesi’nin 2012/153 Esas sayılı dosyası üzerinden
yargılamanın sürdürüldüğü, Kocaeli 6. İş Mahkemesi’nin 21.03.2013 gün ve
2012/153 Esas, 2013/123 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği, kararın Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 27.05.2013
gün ve 2013/12406 Esas, 2013/12509 Karar sayılı ilamı ile onanarak
kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Kocaeli 6. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Kocaeli 6.İş Mahkemesi’nin 21.03.2013 gün ve 2012/153 Esas,
2013/123 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2013/1634
KARAR NO : 2013/1847
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 4735 sayılı Kamu
İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca kesin teminat tutarının
tahsiline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : F. Kardeşler İnş. San. Tic.
Ltd. Şti.
Vekili : Av. M.B.
Davalı : İller Bankası A.Ş.
Vekili : Av. N.K.
O L A Y
: Davacı firma ile Davalı İller Bankası Genel Müdürlüğü, Kamu İhale Kanunu
Hükümleri çerçevesinde, Karataş Adana Kanalizasyon inşaatına ait
2009/137801 İhale Kayıt Numaralı sözleşmeyi akdetmiştir. Sözleşme bedeli
5.969.930,80-TL olup, tahakkuka bağlanacak olan kesin hakediş itibariyle
kesin teminat tutarı 403.206,92-TL’dir.
İşin
yapımı esnasında İller Bankası Genel Müdürlüğünce sözleşmeye bağıtlanan
06.11.2009 tarihli ihalede F. Kardeşler İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından
aşırı düşük teklif sorgulaması sırasında idareye verilen belgeler arasında
yer alan birim maliyet Cetveli ile satış faturasının SMMM onayının tasdik
anlaşması yaptıkları mali müşavire ait olmadığı gerekçesi ile Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur.
Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 2012/6422 sayılı iddianame ile Ankara
7. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2012/1073 sayılı dosyası ile şirket ortağı
A.F. hakkında kamu davası açılmıştır.
F.
Kardeşler İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin % 25 hissesine sahip A.F. hakkında
kamu davası açılması nedeniyle davalı idarenin 26522 sayı 29.06.2012
tarihli yazısı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 28.06.2012 tarihli
oluru ile A.F.’nın Kamu İhale Kanununun 58. Maddesi uyarınca 1 (bir) yıl
süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan
yasaklanmasına karar verilmiştir.
Bilahare
F. Kardeşler İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin % 25 hissesine sahip ortağı A.F.
hakkında kamu davası açılması nedeniyle davalı idarenin 44914 sayı
23.10.2012 tarihli yazısı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 22.10.2012
tarihli oluru ile F. Kardeşler İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ile şirketin
sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı Mehmet F.’nın 1 (bir) yıl
süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan
yasaklanmasına karar verilmiştir.
Davalı
idarenin 1.11.2012 tarih ve B.09.2.İLB.0.11.0.03.25199/45611 sayılı talimat
yazısı üzerine Bölge Müdürlüğünün 02.11.2012 tarih ve 2348 sayılı yazısı
ile kesin teminat tutarı olan 403.206,92-TL’nin nakden ödenmesi talep
edilmiştir. Söz konusu teminat miktarı kadar ceza kesildiğine ilişkin yazı
aynı gün faks ile davacıya tebliğ edilmiştir.
Davacı
şirket vekili, İller Bankası Anonim Şirketi Adana Bölge Müdürlüğü’nün
2.11.2012 gün ve 2348 sayılı, kesin teminat tutarı olan 403.206,92 TL’nin
nakden bankaya ödenmesi, aksi takdirde 974,27 TL’lik kesin hak ediş alacağı
tutularak, mektup olarak bulunan 283.000,00 TL teminat nakde çevrilecek
olup, eksik kalan tutarın tahsili için işlem başlatılacağına ilişkin
işleminin iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA
8. İDARE MAHKEMESİ: 11.12.2012 gün ve E:2012/1767, K:2012/1665 sayı ile,
davacı şirket tarafından, 2009/137801 ihale kayıt numaralı Karataş (Adana)
Kanalizasyon İnşaatı işinden dolayı belirlenen 403.206,92 TL kesin teminat
tutarının 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 21. maddesi
uyarınca tahsiline ilişkin 2.11.2012 günlü, 2348 sayılı işlemin iptali
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmış olup; uyuşmazlığın Karataş
(Adana) Kanalizasyon İnşaatı işinden dolayı taraflar arasında imzalanan
sözleşmenin uygulanması aşamasında davalı idarece tespit edildiği ileri
sürülen hususlardan kaynaklandığı göz önüne alındığında, davanın görüm ve
çözümünde görevli yargı yolunun adli yargı olduğu gerekçesiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 14.5.2013 gün ve E: 2012/363, K: 2013/141
sayı ile, davacı tarafça dava konusu işin ihalesi aşamasında davalı idareye
sunulan satış faturasındaki mali müşavir kaşe ve imzasının sahte olarak
atıldığı hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı, ancak bu
fatura üzerindeki kaşe ve faturanın sahte olduğunun taraflar arasında
sözleşme imzalanmasından sonra ortaya çıkmasının sözleşmenin uygulanması
nedeni ile ortaya çıkan bir uyuşmazlık olmadığı, tam tersine sözleşme
kurulması aşamasında davacı şirketin ihaleyi almak amacı ile davalı idareye
sunduğu belgelerdeki sahteliğin sadece sözleşmeden sonra tespit
edilebildiği, yapılan işlemin ve sunulan belgenin ihale aşamasına ait bir
işlem olduğu, bu nedenle sözleşme yapılmadan önceki döneme ait işlem nedeni
ile açılan davaya bakma görevinin idari yargıya ait olduğu gerekçesiyle
mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsizliğine, davanın dava şartı
yokluğu nedeni ile reddine karar vermiş bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
şirket vekili, idari ve adi yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esası esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ
Dava, davacı şirket tarafından, 2009/137801 ihale kayıt
numaralı Karataş (Adana) Kanalizasyon İnşaatı işinden dolayı belirlenen
403.206,92 TL kesin teminat tutarının 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri
Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca tahsiline ilişkin 2.11.2013 günlü, 2348
sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-a
maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava
türleri arasında sayılmıştır.
İdare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi
dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin
ve yürütülmesi zorunlu idari işlemlere karşı açılacak davalarda idari yargı
yeri görevli bulunmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 59.
maddesinin ikinci fıkrasında, bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerden
dolayı haklarında birinci fıkra gereğince ceza kovuşturması yapılarak kamu
davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fıkrasında
sayılanların yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kamu kurum ve
kuruluşlarının ihalelerine katılamayacakları, haklarında kamu davası
açılmasına karar verilenlerin, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine
işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna bildirileceği belirtilmiştir.
5.1.2002 gün ve 4735 sayılı Kamu
İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı, Kamu İhale
Kanununa göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması
ile ilgili esas ve usulleri belirlemektir”, 2. maddesinde, “Bu Kanun, Kamu
İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun
hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar”
ve 21. maddesinde, “Yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre
yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldıktan sonra
tespit edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir
kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye
edilir.
Ancak, taahhüdün en az % 80’inin tamamlanmış olması
ve taahhüdün tamamlattırılmasında kamu yararı bulunması kaydıyla;
a) İvediliği nedeniyle taahhüdün kalan kısmının
yeniden ihale edilmesi için yeterli sürenin bulunmaması,
b) Taahhüdün
başka bir yükleniciye yaptırılmasının mümkün olmaması,
c) Yüklenicinin yasak fiil veya davranışının
taahhüdünü tamamlamasını engelleyecek nitelikte olmaması,
Hallerinde, idare sözleşmeyi
feshetmeksizin yükleniciden taahhüdünü tamamlamasını isteyebilir ve bu takdirde
yüklenici taahhüdünü tamamlamak zorundadır. Ancak bu durumda, yüklenici
hakkında 26 ncı madde hükmüne göre işlem yapılır ve yükleniciden kesin
teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı kadar ceza tahsil edilir. Bu
ceza hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de tahsil edilebilir” hükmü
yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Karataş
(Adana) kanalizasyon inşaatının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre açık
ihale usulüyle 5.969.930,80 TL teklif birim fiyatla ihale edilerek,
17.2.2010 tarihinde F. Kardeşler İnş. Tic. Ve San. Ltd. Şti. ile
sözleşmesinin imzalandığı, işin projesine uygun olarak tamamlandığı ve
18.4.2012 tarihinde geçici kabulünün yapıldığı; Sayıştay Başkanlığı adına
davalı Banka faaliyetlerini inceleyen Uzman Denetçi tarafından tesis ihalesinde
işin yüklenicisinin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Cetveli üzerinde
yapılan incelemede, SMMM onayının gerçek olmadığının belirlenmesi nedeniyle
soruşturma raporu düzenlendiği; yapılan suç duyurusu sonucunda Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından iddianame düzenlendiği; iddianamenin
kabul edildiği ve ceza davasının açıldığı Davalı İdare hukuk
müşavirliğince, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun
hükümlerinden hareketle yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa
göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldıktan sonra
tespit edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir
kaydedileceği ve sözleşme feshedilerek hesabının genel hükümlere göre
tasfiye edileceği, ancak, taahhüdün en az % 80’inin tamamlanmış olması ve
taahhüdün tamamlattırılmasında kamu yararı bulunması kaydıyla, Kanununa
göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğu sözleşme yapıldıktan sonra
tespit edilen yüklenici hakkında 4735 sayılı Kanunun 29 ncı maddesi hükmüne
göre işlem yapılması ve kesin teminat ve ek kesin teminatların tutarı kadar
ceza tahsil edilmesi gerektiğinin hüküm altına alındığı belirtilerek, söz
konusu şirket hakkında 4735 sayılı Kanunun 21 nci ve 26 ncı maddeleri
doğrultusunda işlem tesis edilmesi gerektiğinin belirtilmesi üzerine İller
Bankası Anonim Şirketi Adana Bölge Müdürlüğünce 2.11.2012 gün ve 2348 sayı
ile “Yükleniminiz altında yapımı tamamlanarak
18.01.2012 tarihinde geçici kabulü yapılan Karataş (ADANA) Kanalizasyon
İnşaatı ile ilgili Genel Müdürlüğümüz yazısı ekte gönderilmekte olup, ilgi
yazı ile kesin teminat ve ek kesin teminat kadar bedelin nakit olarak
alınması, bunun mümkün olmaması halinde bu bedelin kesin hakedişinizden
tutulması ve tahsil işlemi tamamlanana kadar teminatınızın iade edilmemesi
istenmektedir.
Söz konusu iş için
sözleşme aşamasında 564.000,00 TL'lik kesin teminat mektubu
verilmiş, ancak
tesisin geçici kabulünün eksiksiz ve kusursuz olarak yapılarak geçici kabul
tutanaklarının 30.04.2012 tarihinde Genel Müdürlüğümüzce onaylanması ve
15.06.2012 tarihinde SGK’dan ilişiksizlik belgesi alınmasından sonra,
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 45. maddesi gereğince
Bölgemizde bulunan 564.302,00 TL’lik kesin teminat mektubunun yarısı
(283.000,00 TL) iade edilmiş olup Bölgemiz nezdinde 283.000,00 TL’lik kesin
teminat mektubunuz bulunmaktadır.
Tesisin sözleşme bedeli
5,969.930,80 TL olup, kesin kabulün yapılmasına müteakip tahakkuka
bağlanacak olan kesin hakediş itibariyle toplam fiyat farkı 750.184,51
TL’dir. Bu durumda kesin teminat tutarı 5.969.930,80 + 750.184,51 =
6.720.115,31 X 0,06 - 403.206,92 TL olmakladır.
Genel Müdürlüğümüzün ilgi
yazısı doğrultusunda, kesin teminat tutarı olan 403.206,92 TL’nin nakden
Bankamıza ödenmesi, aksi takdirde 974,27 TL’lik kesin hakediş alacağınız tutularak,
mektup olarak bulunan 283.000,00 TL’lik teminatınız nakde çevrilecek olup
eksik kalan tutarın tahsili için işlem başlatılacaktır.”
şeklinde işlem tesis edildiği, ve bu işlemin iptali istemiyle dava açıldığı
anlaşılmıştır.
Dava konusu edilen işlemin, şirket hakkında 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinde ve Türk Ceza Kanununda yer alan
"Resmi Belgede Sahtecilik" suçuna istinaden kamu davası
açıldığının bildirilmesi nedeniyle, 4735 sayılı Yasa’nın 21. maddesi
uyarınca tesis edilen bir idari işlem olması karşısında, sözleşme
yapıldıktan sonra ve yüklenilen iş yürütülürken tesis edilmiş olsa bile,
4734 ve 4735 sayılı Yasa hükümlerine aykırılıktan bahisle idarece kamu
gücüne dayanılarak ve tek yanlı olarak tesis edildiği ve icrai nitelik taşıdığı;
bu işlemin, sözleşmeden doğan bir ihtilaf olarak nitelendirilmesine ve
iradi bir özel hukuk ilişkisinin verdiği haklar çerçevesinde tesis
edildiğini kabul etmeye olanak bulunmadığı açıktır.
Bu durumda, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre
yasak fiil veya davranışlarda bulunulduğunun sözleşme yapıldıktan sonraki
aşamada tespit edilmesi üzerine tesis edilen işlemin iptali istemiyle
açılan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 2/1-a maddesi kapsamında görüm ve çözümünde idari yargının
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davada İdari Yargı yeri
görevli olduğundan, Ankara 8. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesinin 11.12.2012
gün ve E:2012/1767, K:2012/1665 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2013/1635
KARAR NO : 2013/1848
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden eşinden dolayı dul aylığı alan
davacının, vefat eden eşinin 25.11.1981 ile 26.03.1984 yılları arasında
Belediye Başkanı olarak görevlendirilmesinden dolayı makam ve görev
tazminatından yararlandırılması istemi ile yaptığı başvurunun kabul
edilmesinden sonra, davalı idarenin 21.10.2011 gün ve 278562 sayılı kararı
ile iptal edilmesine yönelik işlemin iptaline ve bu işlem nedeni ile
maaşından kesilen ödemelerin yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar
verilmesi istemi ile açtığı davanın; İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Y.Ö.
Vekili :
Av. H.G.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. Z.V.A.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eşi M.Ö.’ün davalı
idareden emekli aylığı almakta iken 13.08.2011 günü vefat ettiğini, bunun
üzerine davacıya dul aylığı bağlandığını, davacının eşi müteveffa M.Ö.’ün
25.11.1981 ile 26.03.1984 yılları arasında Denizli Valiliği’nin 16.11.1981
tarih ve 1086 sayılı kararı ile Yatağan Belediye Başkanlığı görevini
yürüttüğünü, davacının aylığına müteveffa eşinin Belediye Başkanlığı
görevinde bulunmuş olması nedeni ile 5434 sayılı Yasa’nın 68. Maddesi
gereğince ek tazminatların eklenmesi talebinde bulunulduğunu ve davalı
idarenin talebi kabul ederek talep doğrultusunda davacıya ek tazminat
ödemeye başladığını; ancak, bu tazminatın davalı kurumun 21.10.2011 gün ve
278562 sayılı kararı ile iptal edildiğini; iptal gerekçesi olarak da,
davacının müteveffa eşinin seçilmiş Belediye Başkanlığı değil atanmış
Belediye Başkanlığı olması nedeni ile ek tazminat alamayacağının
belirtildiğini; yapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek; işlemin
iptaline ve maaşından yapılan kesintilerin yasal faizi ile birlikte
davacıya ödenmesine karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 11.İdare Mahkemesi; 08.12.2011
gün ve 2011/2521 Esas, 2011/1980 Karar sayılı kararı ile; 5434 sayılı
Yasa’nın ilgili hükümlerinin 01.10.2008 tarihinden itibaren yürüklükten
kaldırıldığını; dolayısıyla işlemin tesis edildiği tarihte 5510 sayılı
Yasa’nın yürürlükte olduğunu; bu nedenle davaya adli yargı yerinde
bakılması gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar verdiği,
kararın davacı vekilinin temyizi üzerine Danıştay 11.Dairesi’nin 13.06.2012
gün ve 2012/533 Esas 2012/4330 Karar sayılı kararı ile onandığı ve bu
şekilde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
13. İş Mahkemesi; 28.03.2013 gün ve 2012/562 Esas, 2013/172 Karar sayılı
kararı ile, davacının dava dilekçesinde belirttiği hususlar dikkate
alındığında, davaya idari yargıda bakılması gerektiği sonucuna varıldığını
belirterek; yargı yolu uyuşmazlığı nedeni ile görev yönünden davanın
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Emekli Sandığı
iştirakçisi iken vefat eden eşinden dolayı dul aylığı alan davacının,
talebi üzerine evvelce Belediye Başkanlığı yapmış olan eşinden dolayı
aylığına eklenen ek tazminatların davalının 21.10.2011 gün ve 278562 sayılı
kararı ile iptaline karar verilmesine ilişkin işlemin iptaline karar
verilmesi ve bu işlem nedeni ile maaşından kesilen ödemelerin yasal faizi
ile birlikte kendisine ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden; davacının eşi Mehmet Öztürk’ün 31.10.1950 ile 31.10.1981 tarihleri
arasında sırasıyla Yumrutaş Köy Okulu’nda, başöğretmen ve Yatağan
Cumhuriyet Okulu’nda, müdür vekili olarak görev yaptığı, halen görevde iken
Denizli Valiliği’nin 16.11.1981 tarih ve 1086 sayılı kararı ile Yatağan
Belediye Başkanlığı görevine atandığı, 26.03.1984 tarihine kadar bu görevi
devam ettirdiği, bu tarihten sonra da emekli olarak görevinden ayrıldığı
anlaşılmaktadır.
Davacının,
müteveffa eşi Mehmet Öztürk’den dolayı 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı
Kanununun 631 sayılı KHK ile Değişik 68. Maddesi gereğince ödenmesi gereken
makam ve görev tazminatının dul aylığına eklenmesini talep ettiği;
talebinin, davalı kurumun 07.10.2011 günlü kararı ile kabul edildiği;
ancak, davalı idarenin 21.10.2011 tarihli ikinci işlemi ile, müteveffa
Mehmet Öztürk’ün atanmış Belediye Başkanı olmasını gerekçe göstererek, ek
tazminatların düşülmesi sureti ile dul aylığının yeniden düzenlenmesine
karar verdiği; davacının bu işlemin hukuka aykırı olduğu iddiası ile idari
yargıda dava açtığı, davasının Ankara 11.İdare Mahkemesi’nin 08.12.2011 gün
ve 2011/2521 Esas, 2011/1980 Karar sayılı kararı ile görev yönünden
reddedildiği, davacının bu kez aynı istem ile adli yargıya dava açtığı,
Ankara 13. İş Mahkemesi’nin 28.03.2013 gün ve 2012/562 Esas, 2013/172 Karar
sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verdiği, davacının
her iki yargı yerinde verilen karşılıklı görevsizlik kararları nedeni ile,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için Mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
5434
sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun (5510 sayılı kanunun 106. maddesi ile
mülga edilen) Ek 68.maddesinde; “(Değişik madde: 24/11/1994 - 4049/7 md.)
(Değişik fıkra: 23/02/1995 - KHK -
547/13 md.) Makam tazminatı ile Yüksek Hakimlik ve temsil veya görev
tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde bulunanlardan, 10/10/1984
tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine göre istihdam edilenlere,
Başbakanlıkta da makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde en az 6
ay çalışmış olmaları kaydıyla bu tazminatlardan yüksek olanı esas alınarak
ödeme yapılır. (Ek cümle: 04/07/2001 - 631 S.KHK/1. md.) Makam veya yüksek
hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam en az iki yıl
bulunmadan veya bu görevlerde hiç bulunmadan emekliye ayrılanlara ise, en
az altı ay süreyle bulundukları en üst görevleri için belirlenen görev
tazminatı veya hizmet yılları itibarıyla belirlenen görev tazminatından
yüksek olanı ödenir. Bu halde de iki yıllık süreyi doldurma şartı aranır.
(Ek cümle: 12/02/2000 - 4505/3 md.) Ancak bu tazminatların ölenlerin dul ve
yetimlerine ödenmesinde iki yıl görev şartı aranmaz.
(...)
(Ek fıkra:07/12/2004 - 5272
S.K./86.mad) Sandıkça emekli aylığı bağlanan büyükşehir belediye
başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe belediye
başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500 gösterge rakamı
üzerinden, bu Maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde makam tazminatı,
buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu tazminatlar
ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden tahsil
olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin hesabında iştirâkçi
olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı olarak geçen sürelerin
tamamı dikkate alınır.
(Ek fıkra: (12/02/2000 - 4505/3 md.)
Temsil ve görev tazminatları; yönetim ve denetim kurulu üyelikleri dahil
olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle olursa olsun aylık veya ücret
alıp almadıklarına bakılmaksızın görev alanlara bu durumları devam ettiği
sürece ödenmez. Tazminattan yararlanırken, yararlanma şartlarını
kaybedenler en geç bir ay içinde durumu Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Genel Müdürlüğüne bildirirler. Bu durumun ortaya çıktığı tarihi takip eden
ay başından itibaren tazminat ödenmesine son verilir. Zamanında bildirimde
bulunmayanlara ödenen tazminat kanuni faizi ile birlikte geri alınır.(...)
Bu tazminatlar, ölenlerin 5434 sayılı
Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak dul ve yetimlerine 68
inci maddesindeki oranlar üzerinden ödenir.
Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca
ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan
ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası
karşılığında tahsil edilir.(...)” denilmiş; 1.1.2007 tarihinde; maddenin “Bu tazminatlar, ölenlerin 5434
sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak dul ve
yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden hesaplanır.” şeklindeki
beşinci fıkra metni ile “Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca ödenmesini
müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için
Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası karşılığında tahsil
edilir.” şeklindeki son fıkra metni yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4. maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434
sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler
ve yardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine
göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan
şartları haiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5
ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve
yetim aylığı almakta olanların, aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32
nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz oldukları müddetçe
devam edilir.” hükmüne, aynı
maddenin beşinci fıkrasında ise; “ Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının
bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan
ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar
ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu
maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate
alınır. (Ek
cümle: 16/06/2010-5797
S.K/10. md.) Ancak, Polis Akademisinde öğrenim
görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince
kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan
memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a
göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve
diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari
işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da
evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari
işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin
devam edeceği açıktır…” Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri
ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı
almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride
emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen
işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini
korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten
önce, Emekli Sandığı iştirakçisi olup, 25.11.1981-26.03.1984 tarihleri
arasında Denizli Valiliği’nin 16.11.1981 gün ve 1086 sayılı kararına istinaden
Belediye Başkanı olarak görev yapan ve 13.08.2011 tarihinde vefat eden
eşinden dolayı dul aylığı alan davacının, makam ve görev tazminatından
yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali ile yoksun kalınan tazminat tutarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın; 5434 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınarak çözüme kavuşturulacağı gözetildiğinde; idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 11.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
08.12.2011 gün ve 2011/2521 Esas, 2011/1980 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2013/1644
KARAR NO : 2013/1857
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Köy
sakinleri tarafından, köy tüzel kişiliğine ait, taşınmazın diğer davalı
şirkete 29 yıllığına kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin iptali
istemiyle açılan davanın; DAVALILARDAN KÖY MUHTARLIĞINA İLİŞKİN KISMININ
İDARİ YARGI, ŞİRKETE İLİŞKİN KISMININ ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- Ş.C., 2- S.Ç., 3- A.A., 4- E.C., 5- O.G., 6- D.C., 7- K.D.
Vekili :
Av. M.T.
Davalılar
: 1-Tahirbey Köyü Muhtarlığı (Göksun/K.Maraş)
2-Ş.Mensucat
/Ş. Dayanıklı Tük. Mal. Tarım Hay. Gıda Tekstil San. ve Tic. A.Ş.
O L A Y
: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Göksun Tapu Sicil Müdürlüğünün
Tahirbey Köyü Cilt:6, Sayfa:534 de 485 parsel numarası ile kayıtlı olup,
Kayapınaraltı Mevkiinde kain 207.331,36 M2 miktarındaki taşınmazın köy
tüzelkişiliği adına kayıtlı bulunduğunu; taşınmazın tüm köy halkının ortak
malı olduğunu; taşınmazın, köy halkının büyük çoğunluğunun muhalefetine
rağmen köy muhtarı tarafından kapalı kapılar arkasında yapılan pazarlık
neticesinde diğer davalı Ş.Mensucata 29 yıllığına düşük bir bedel ile
kiralandığını; Kira sözleşmesi ve pazarlık tamamen kapalı kapılar arkasında
gizli yürütüldüğü için köyden hiçbir kimsenin haberi olmadığını, bir ilan
yapılmadığını; firmanın adamlarının köye gelip ölçüm yapmaları sırasında bu
işlemden haberdar olunduğunu; köylülerin muhtara müracaat ederek buna karşı
yasal yollara başvurabilmek için kira sözleşmesinin bir örneğini istediğini
ancak taleplerinin karşılanmadığını; bunun üzerine vatandaşların Göksün
Kaymakamlığına müracaat ederek aynı taleplerini ilettiğini, ancak sözleşme
ile ilgili olarak kaymakamlıkta en küçük bir belgenin olmadığı söylenerek
taleplerinin yerine getirilmediğini; duyumlarına göre kira bedelinin düşük
saptandığını, arada menfaat ilişkisinin bulunduğu izlenimine kapıldıklarını;
dava konusu 485 nolu parsel tel örgü ile çevrileceğinden, köyün bu
çıkışının kapanacağını, büyükbaş hayvanların yayılıma çıkacağı bir nokta
kalmayacağını; ayrıca bu firmanın sondaj vurması halinde bunun kuyuları
etkileyeceğini, belki de kurutacağını; bu kiralamanın aleni yapılmadığını,
taşınmazın açık arttırma usulü ile kiraya verilmesinin gerektiğini; kira
akdine imza koyan azaların dahi kira bedelinden habersiz olduklarını,
kiralamanın köy halkının yararına olmadığını ifade ederek; Tahirbey Köyü
Muhtarlığı ile diğer davalı Ş.Mensucat arasında-Tahirbey Köyü Tüzel
Kişiliğine ait olup, tapuda tüzel kişilik adına kayıtlı 485 nolu parselin
uzun süreli (29 yıllığına) akdedilen- kira akdinin iptaline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP
1. İDARE MAHKEMESİ: 31.1.2013 gün ve E:2013/106, K:2013/94 sayı ile, 2576
sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “İdare Mahkemelerinin Görevleri”
başlıklı 5. maddesinde; / İdare Mahkemeleri, Vergi Mahkemelerinin görevine
giren davalarla ilk derecede Danıştay’da çözümlenecek olanlar dışındaki /
a)İptal davalarını, / b)Tam yargı davalarını, / c)Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları, / d)Diğer
kanunlarla verilen işleri çözümler. / 2-Özel kanunlarda Danıştay’ın görevli
olduğu belirtilen ve idari Yargılama Usulü Kanunu ile İdare Mahkemelerinin
görevli bulunduğu davaları çözümler.” denildiği; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”
başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında idari dava türleri; idari işlemler
hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi İçin yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak
sayıldığı; 2577 sayılı Kanunun “Dilekçeler Üzerine İlk İnceleme” başlıklı
14. maddesinin 3. fıkrasında; dava dilekçelerinin Mahkeme Başkanı veya
görevlendireceği üye tarafından (a) görev ve yetki yönünden inceleneceği,
aynı Kanunun Değişik 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; Kanunun
14/3-a maddesi yönünden yapılacak inceleme neticesinde kanuna aykırılık
görülürse davanın reddine karar verileceğinin hükme bağlandığı; ayrıca,
idarenin, tıpkı özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri
yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara
dayanarak, konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk
sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapar ki, idare hukuku
esaslarına tabi bulunan bu sözleşmelerin "idari sözleşme" olarak
adlandırıldıkları; İdarenin, genel ehliyetini kullanarak sözleşme
serbestisi ve tarafların eşitliğini gözeterek gerçekleştirdiği
sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla
bunların yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasına karşılık;
2577 sayılı Yasanın idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde ifade
edildiği üzere "genel hizmetlerden birinin yürütülmesi" amacıyla
ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari
sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise idari yargı
yerlerinin görevli bulunduğu; dosyanın incelenmesinden, Kahramanmaraş İli,
Göksün İlçesi, Tahirbey Köyü, 485 parsel sayılı taşınmazın Ş.Mensucat'a 29
yıllığına kiralanması üzerine kira sözleşmesinin iptali istemiyle bakılan
davanın açıldığı dava konusu sözleşmenin tamamen özel hukuk hükümlerine
tabi olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle;
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeyerek
kesinleşmiştir.
Davacılar
vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
GÖKSUN
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.7.2013 gün ve E:2013/97, 2013/341 sayı ile,
davanın, idare ile davalı şirket arasında yapılan kira sözleşmesinin
iptaline ilişkin bulunduğu; davalı Tahirbey Köyü Muhtarlığının, bir kamu
tüzel kişiliği olduğu; kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik
taşıdığı; somut olayda, husumetin Göksün ilçesi, Tahirbey Köyü
Muhtarlığı'na ve kira sözleşmesi muhatabı olan Ş.Mensucat'a yöneltildiği;
köy tüzel kişiliğine ait taşınmazın kiraya verilmesinin idari bir işlem
olduğu; köy ihtiyar heyetince böyle bir sözleşmenin imzalanmasının da tamamen
idari prosedüre göre yapıldığı; köy ihtiyar heyetince bu prosedüre
uyulmadan yapılmış bir sözleşme var ise, bunun denetimini yapacak idari
merciler olduğu gibi, uyuşmazlık halinde yargı yerinin de idari yargı olduğu; görev sorunu, açıkça veya
hiç ileri sürülmese de mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkate alınacağı;
bu nedenle mahkemelerince davacıların iddiaları ve tüm dosya kapsamından
yola çıkılmış olduğu gerekçesiyle; açılan davanın mahkemelerinin
görevsizliği nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde kısmen idari yargı, kısmen adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada kısmen idari yargı, kısmen adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Tahirbey Köyü tüzel kişiliğine ait, 485 parsel sayılı taşınmazın
Ş.Mensucat'a 29 yıllığına kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin;
taşınmazın tüm köy halkının ortak malı olduğu, kiralama işinin gizli
yürütüldüğü, ilan edilmediği, taşınmazın açık arttırma usulü ile kiraya
verilmesinin gerektiği, kiralamanın köy halkının yararına olmadığı
iddialarıyla iptali istemiyle açılmıştır.
442
sayılı Köy Kanununun 2.maddesinde; cami, mektep, otlak, yaylak, baltalık
gibi orta malları bulunan ve toplu veya dağınık evlerde oturan insanların
bağ ve bahçe ve tarlalariyle birlikte bir köy teşkil edecekleri;
7.maddesinde; köyün, bir yerden bir yere götürülebilen veya götürülemiyen mallara
sahip olan ve işbu kanun ile kendisine verilen işleri yapan başlı başına
bir varlık olduğu, buna (şahsı manevi) denildiği; 8.maddesinde; köyün orta
malının, kanun karşısında Devlet malı gibi korunacağı, bu türlü mallara el
uzatanların Devlet malına el uzatanlar gibi ceza görecekleri; 9.maddesinde;
işbu kanun ile köye verilen işleri görmenin (Köy muhtarının) ve (İhtiyar
meclisinin) vazifesinde olduğu; 10.maddesinde; muhtarın, köyün başı olduğu,
bu kanuna göre köy işlerinde söz söylemek, emir vermek ve emrini
yaptırmanın muhtarın hakkı olduğu; muhtarın Devletin memuru olduğu;
11.maddesinde; köy muhtarının ve yapacağı işte köy muhtariyle birlik
olanlara köy işlerinde fenalıkları anlaşılırsa, Devlet memuru gibi muhakeme
edilecekleri ve ceza görecekleri; 12.maddesinde; köy işlerinin, mecburi ve
köylünün isteğine bağlı işler olarak ikiye ayrıldığı; 13.maddesinde; Devlet
parasını kıymetinden aşağı aldırtmamanın, köylünün mecburi işlerinden sayıldığı;
17.maddesinde; köy namına yazılı emlak ve arazi gelirinin, yoliyle
vakfedilen arazi ve emlak gelirinin, avarrız gelirleri(ağaç, arazi, emlak,
para)nin; köy sınırı içindeki otlaklardan ve meralardan fazlasının kira
paralarının, köy parasını oluşturan unsurlar içerisinde gösterildiği;
18.maddesinde; köy namına harcanacak paranın, köylünün isteğine bağlı olan
ve olmayan olarak iki türlü olduğu; 20.maddesinde; her köyde bir köy
derneği, bir köy muhtarı, bir de ihtiyar meclisinin bulunacağı; köyde 24
üncü maddeye göre köy muhtarını ve ihtiyar meclisi azalarını seçmeğe hakkı
olan kadın ve erkek köylülerin toplanmasına köy derneği denildiği; köy
muhtarı ve ihtiyar meclisi azalarının doğrudan doğruya köy derneği
tarafından ve köylü kadın ve erkekler arasından seçildiği; köy muhtarının
ihtiyar meclisinin başı olduğu; 34.maddesinde; köyün sınırı içinde köylüye
ait işleri yapmak ve yaptırmanın, muhtarla onun başında bulunduğu ihtiyar
meclisinin vazifesinde bulunduğu; 35.maddesinde; muhtarın göreceği işlerin,
devlet işleri ve köy işleri olarak ikiye ayrıldığı; 36.maddesinde, muhtarın göreceği Devlet işlerinin
sayıldığı; 37.maddesinde; 13 üncü maddede sayılan işleri ihtiyar
meclisi ile görüşerek yapmak ve yaptırmanın; 14 üncü maddede sayılan
işlerin yapılabilmesi için köylülere öğüt vermenin; ihtiyar meclisi ile
görüştükten sonra köylüyü işe çağırmanın; ihtiyar meclisi kararı ile köy
işlerine harcanacak parayı toplamanın; köy işlerine harcanacak parayı
topladıktan sonra harcamak için emir vermenin; bir ay içinde nerelere ve ne
kadar para harcamış ise gelecek ay başında hesabatını ihtiyar meclisine
vermenin; köy işlerinde hem davacı, hem hasım olarak mahkemede bulunmanın
ve isterse mahkemeye diğer birini yerine (vekil) göndermenin, Muhtarın
göreceği köy işleri arasında gösterildiği; 40.maddesinde; köy
muhtarının köylü faydasına olmayan kararlarını kaymakamın bozabileceği,
fakat, onun yerine kaymakamın kendiliğinden karar veremeyeceği, kararın,
gene köylü tarafından verileceği; 41.maddesinde; il merkezine bağlı
köylerde vali, ilçelere bağlı köylerde kaymakamlar, muhtarın köy işlerini ve
kanunlarla verilen diğer görevlerini yapmadığını görürlerse muhtara yazılı
ihtarda bulunacakları, buna rağmen iş görmeyen muhtarın, yetkili idare
kurulu kararıyle görevinden uzaklaştırılacağı; “ihtiyar meclisinin göreceği
işler”in sayıldığı 44.maddesinde; ihtiyar meclisinin köylüye ait işleri
konuşacağı ve hangi işlerin köylü tarafından kendileri çalışarak doğrudan
doğruya ve hangi işlerin para ile veya ırgat ile görülebileceğine karar
vereceği; İhtiyar Meclisinin bu Kanunun 13 ve 14 üncü maddelerinde yazılı
mecburi ve ihtiyari işleri yapmak için lüzumu halinde köy sınırı içindeki
gayrimenkulleri değer pahasiyle satın alacağı; mal sahibi razı olmazsa
köyün bağlı bulunduğu kaza veya vilayet idare heyetinin işi gözden
geçireceği; tarlası olmayan veya yetişmeyen köylüye köyün sınırı içinden
boz haliden bir parça ayırıp vermek ve tasarrufu malsandığına veya sair
dairelere geçmiş olan araziyi köy namına satın alıp arazisi olmayanlara
vermek ve bedelini taksitle köy sandığına ödetmenin mecburi olduğu; ihtiyar
meclisinin köylünün kaçar gün çalışacağını kestireceği; köy işi için beher
köylüye haline göre salınacak paranın ne olacağını keseceği hususlarına yer
verildiği; 45.maddesinde; paranın harcanmasında hiçbir fenalık olmamasına
ve faydasız yere para verilmemesine köy muhtarı ve ihtiyar meclisi
azalarının göz kulak olacakları ve paranın harcanmasında fenalık ve
yolsuzluk olduğu Hükümetçe anlaşılırsa kaza idare meclisinin hükmü ile
Tahsili Emval Kanununa göre köy muhtarı ve ihtiyar meclisi azasının
mallarının satılarak köylünün parasının ödeneceği; 92.maddesinde; işbu
kanundaki cezayinakdilerin, köy sandığının varidatı olduğu hükümlerine yer
verilmiştir.
Mahkememize
gönderilen dava dosyalarının asılları incelendiğinde; davacı köy sakinleri
vekilinin dava dilekçeleri ve kiralandığı belirtilen taşınmazın, köy tüzel
kişiliğine ait olduğunu gösteren tapu kaydı dışında, konuyu aydınlatacak
her hangi bir bilgi ve belgenin dosyalarda bulunmadığı görülmüştür.
Örneğin, taşınmazın kiralanmasına ilişkin sözleşme, kiralamanın ne zaman
yapıldığı, kiralama sonucunda ne kadar bedel alındığı, kiralayanın kim
olduğu, süresinin, fesih koşullarının neleri içerdiğine ilişkin hiçbir done
bulunmamaktadır. Mahkemelerce, dava dilekçesindeki iddialarla yetinilerek
görevsizlik kararları verilmiştir. Bu bağlamda; davaya ilişkin ilk inceleme
koşullarının görevli mahkemece değerlendirilebileceği ön kabulü ile somut
olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; köylülerin bir kısmı
tarafından, yine köy tüzel kişiliğine ait, dolayısıyla köyün ortak emlaki
olan bir taşınmazın, herhangi bir prosedüre uyulmadan, ilan ve pazarlık
yapılmadan düşük bir bedelle davalı olarak gösterilen Şirkete kiralandığı;
bu kiralama ile birlikte köy parası olarak ne kadar gelir elde edildiğinin
belli olmadığı, taşınmazı kiralayan Şirketin, muhtemel faaliyetleri
nedeniyle, gerek kuyu sularının çekileceği, gerekse de hayvanların geçiş
yolunun kapanması şeklinde mağduriyetler yaşanacağının iddia edildiği; adli
yargı kararında da işaret edildiği üzere; köy taşınmazının kiraya
verilmesinin idari bir işlem olduğu; bu işleme karşı itirazların yine idari
makam ve mercilere yapılabileceği; esasında davacılar vekili tarafından bu
yola da gidildiği ancak bir sonuç alınamadığının ifade edildiği; bakılan
davanın, sözleşmenin içeriği ile ilgisinin bulunmadığı, zaten davanın da,
sözleşmeyi imzalayan taraflar tarafından değil, köy tüzel kişiliği
tarafından tesis edilen karardan dolayı menfaatleri ihlal edilen köylüler
tarafından açıldığı; 442 sayılı köy Kanununun, yukarıda ayrıntılı olarak
belirtilen hükümleri bir bütün olarak alındığında; kamu görevlisi olan Muhtar
tarafından, kamu tüzel kişiliğine ait olan taşınmazın uzun süreli olarak
bir şirkete kiralanmasının ve bu işlem/işlemlerden dolayı menfaatleri ihlal
edilenler tarafından dava açma yoluna gidildiği; davacıların iddialarının
ve yakınmalarının sözleşme öncesi aşamaya ilişkin bulunduğu; kaldı ki
iptali talep edilen sözleşmenin davacılar tarafından temin edilemediği
hususları gözetildiğinde açılan davanın, idari yargı yerinde görülmesinin
uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu
durumda; davalılardan, Tahirbey Köyü Muhtarlığı yönünden açılan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde idari dava
türleri arasında sayılan “Tahkim yolu öngörülen
imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar.” Kapsamına girmediği, çünkü uyuşmazlığın taraflar arasında çıkmadığı
ancak, mevcut uyuşmazlığın; aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtildiği üzere; “İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları”
kapsamında, idari yargı yerlerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari
Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı
bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Ş. Dayanıklı Tük. Mal.
Tarım Hay. Gıda Tekstil San. ve Tic. A.Ş.nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; anılan Şirket yönünden doğan uyuşmazlığın ise, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle
Gaziantep 1.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının; davalılardan
Tahirbey Köyü Muhtarlığı yönünden verilen kısmının; Göksun Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının diğer davalı Ş.Mensucat /Ş.
Dayanıklı Tük. Mal. Tarım Hay. Gıda Tekstil San. ve Tic. A.Ş. yönünden
verilen kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde KISMEN İDARİ YARGININ, KISMEN
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep 1.İdare Mahkemesince
verilen 31.1.2013 gün ve E:2013/106, K:2013/94 sayılı görevsizlik kararının;
davalılardan Tahirbey Köyü Muhtarlığı yönünden verilen kısmının; Göksun
Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 12.7.2013 gün ve E:2013/97, 2013/341
sayılı görevsizlik kararının diğer davalı Ş.Mensucat /Ş. Dayanıklı Tük.
Mal. Tarım Hay. Gıda Tekstil San. ve Tic. A.Ş. yönünden verilen kısmının
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2013/1646
KARAR NO : 2013/1859
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığına tabi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alan
davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı
gerekçesiyle aylığının kesilmesine ve borç çıkartılmasına ilişkin davalı
idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ö.B.
Vekili :
Av. M.N.O.Ö.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.B.
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davacının babasının, T.C. Emekli Sandığına tabi olarak emekli
aylığı almakta iken, 21.08.1989 tarihinde vefat etmesi üzerine davacıya
babasından dolayı 01.04.2003 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlandığını;
ancak bağlanan aylığın, davacının eşinden muvazaalı olarak boşanması
gerekçe gösterilerek iptal edildiğini; müvekkiline bu konuda bir tebligat
yapılmadığı için kararın tarih ve numarasının bilinemediğini; alınan
kararın hukuka aykırı olduğunu, davacının eşinden muvazaalı olarak
boşanmadığını, daha önce bu konuya ilişkin İzmir Cumhuriyet
Başsavcılığı’nın 2008/28756 numaralı dosyasında soruşturmaya yer olmadığına
karar verildiğini, bu nedenlerle davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka
aykırı olduğunu belirterek; usulsüz işlemin iptaline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 12. İdare Mahkemesi; 27.03.2013
gün ve 2013/411 Esas, 2013/768 Karar sayılı kararı ile, davacının
babasından dolayı almakta olduğu yetim aylığının 5510 sayılı Kanun’un 56 ve
96. Maddeleri gereğince kesilerek, kurumca verilen sağlık hizmetinin
sonlandırılmasına ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın, aynı kanunun
101. Maddesi hükmü uyarınca İş Mahkemesi’nde görülmesi gerektiğini
belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve verilen karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 1. İş Mahkemesi; 11.07.2013 gün
ve 2013/378 Esas, 2013/440 Karar sayılı kararı ile; 5510 sayılı Yasa’nın
Geçici 4. maddesindeki düzenleme gereğince,
davaya konu işlemin tesisi edildiği tarih itibari ile olaya 5434 sayılı
yasanın uygulanması gerektiğini, bu nedenle davada idari yargının görevli
olduğu belirterek; yargı görev yönünden davanın reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı
alan davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı
gerekçesiyle aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare
işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri),
geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık
hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik
rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal
güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine
tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer
sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin
iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve
5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan
Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile
diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi
hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011
tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.”
bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi,
22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG.
25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu
kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye
dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434
sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde
Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve
diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının
uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli kamu personeli olan babasından dolayı kendisine yetim aylığı
bağlanan davacının, boşandığı eşiyle beraber yaşadığının tespit
edildiğinden bahisle, yetim aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare
işleminin iptali istemiyle açılan davanın, görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı Yasanın 56.maddesinin,
yürürlükten kaldırılan 5434 sayılı Yasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali
olması, Yasanın dava konusu olaya ilişkin 56.maddesinin son fıkrasının
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi; buna karşılık davacıya bu Yasanın
yürürlük tarihinden önce, 5434 sayılı Yasa hükümlerine göre, iştirakçi
babasından dolayı yetim aylığı bağlanması ve iptal edilen aylık bağlanma
işleminin 5434 sayılı Yasa uyarınca tesis edilmesi hususları da
gözetildiğinde, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Her ne
kadar, mahkememize gönderilen dava dosyasında; davaya konu karara
rastlanmamış ve bu nedenle tesis edilen işlem tarihi ve kararın içeriği
tespit edilmemiş ise de, dosya kapsamından ve tarafların yazılı
açıklamalarından davaya konu yetim aylığı bağlama kararının 01.04.2003
tarihinde verildiği tespit edilmekle, yukarıda ayrıntılı olarak yazılan
Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere; 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar
ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre
emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer
kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden de Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edeceği, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edeceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 12. İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 12. İdare Mahkemesi’nin 27.03.2013 gün ve
2013/411 Esas, 2013/768 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2013/1647
KARAR NO : 2013/1860
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5510 sayılı Kanun
uyarınca tespit edilen fark prim borcunun hesaplanmasına yönelik işlemin
iptaline istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : O.Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. M.A.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. H.K.
O L A Y
: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle, davalı kurum tarafından müvekkil şirkete hitaben
yazılan 15.12.2011 gün ve B.13.0.SGK. 4.35.10.05 / 1279055.035 ( 22.872.538
) sayılı yazı ile K.A. için 2003/10 döneminde 5 gün, K.B.için 2003/10
döneminde 2 gün olmak üzere asgari ücret üzerinden aylık prim hizmet
belgesi ile işe giriş bildirgelerinin tanzim edilerek gönderilmesinin ve
tahakkuk eden prim borçlarının ödenmesinin istenildiğini; müvekkil şirket
tarafından söz konusu talebe itiraz edildiğini, bunun üzerine davalı
kurumun 03.08.2012 gün ve 2012/40 Esas, 2012/40 Karar sayılı kararı ile
itirazın reddedildiğini; söz konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu, zira
söz konusu kişiler ile davacı şirket arasında imzalanan herhangi bir iş
akti bulunmadığını; davalı kurumun işlemine dayanak teşkil eden 06.02.2006
gün ve 8.SOR.6 numaralı Teftiş Kurulu Raporunun, müteveffa H.H.’ın ölümünün
iş kazası neticesi olup olmadığına yönelik bulunduğunu ve bu nedenle davalı
kurum işlemine dayanak teşkil etmesinin mümkün olmadığını; İzmir 10. İş
Mahkemesi’nde görülen dava sırasında alınan raporda, K.A. ile K.B.’ın
müvekkil şirkette çalışmadıklarının açıkça tespit edildiğini; K.B.’ın
NATO’da çalıştığını, K.A.’ın ise 20 yıldır H.H. ile birlikte çalıştığını,
bu nedenlerle davalının işleminin hukuka aykırı olduğunu belirterek;
03.08.2012 gün ve 2012/40 Esas, 2012/40 Karar sayılı işlemin iptali istemi
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir
12. İş Mahkemesi: 12.11.2012 gün ve 2012/425 Esas, 2012/67 Karar sayılı
kararı ile; davacının talebinin idarece tesis edilen idari para cezasının
iptali istemine ilişkin olduğunu, bu nedenle davada idari yargı yerinin
görevli olduğunu belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 2.
İdare Mahkemesi: 21.02.2013 gün ve 2012/2249 Esas, 2013/237 Karar sayılı
kararı ile, 5510 sayılı Yasa’nın 5754 sayılı Yasa ile değişik 7. Maddesi
gereğince davada adli yargı mahkemelerinin görevli olduğunu, bu nedenle
2012/40 Esas ve 2012/40 Karar sayılı kararın iptali istemi yönünden adli
yargının görevli olduğunu belirterek, bu işlem yönünden davanın görev
nedeni ile reddine; 15.12.2011 gün ve 22.871.538 sayılı belge yönünden ise,
belgenin icrai nitelikte olmadığını belirterek, bu işlem yönünden davanın
esastan karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle davalı idarenin 2012/40 Esas, 2012/40 Karar sayılı işleminin
iptali istemi yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının işyerinde çalıştığı iddia edilen
K.A. ile K.B.’ın işe giriş bildirgelerinin tanzim edilerek gönderilmesi ve
tahakkuk eden prim borçlarının ödenmesinin talep edilmesi istemi ile
gönderilen yazıya yapılan itirazın iptaline karar verilmesi istemine
ilişkindir.
5510
sayılı Kanunu’nun Asgari İşçilik ve Uzlaşma başlığını kaşıyan 85.
Maddesinin 1, 2 ve 3. fıkralarında “İşverenin, işin emsaline, niteliğine,
kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı
sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında
bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli
olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji,
işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısı,
ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate
alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle
görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır.
Kamu
idareleri, döner sermayeli kuruluşlar kanunla
kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına
göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı bu
işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı
Kurumca araştırılır. Bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş
olduğu anlaşılırsa, eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden hesaplanan
prim tutarı, 89 uncu madde gereği hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı
ile birlikte bir ay içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. Tebliğ
edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme zammının ödendiği veya
ödeneceğinin işveren tarafından yazılı olarak taahhüt edilmesi halinde borç
kesinleşir. Kuruma verilecek taahhütnamede üstlenilen ödeme yükümlülüğünün
yerine getirilmemesi halinde, işveren hakkında 88 inci ve 89 uncu maddeler
uyarınca işlem yapılır. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme
zammının ödenmemesi, taahhütname verilmemesi veya Kurumca işyerinin
denetlenmesine gerek görülmesi durumunda Kurumca inceleme yapılır.
Bu
maddenin birinci ve ikinci fıkrasında belirtilen usûllerle Kuruma
bildirilmediği tespit edilen asgarî işçilik tutarı üzerinden Kurumca re’sen
tahakkuk ettirilen sigorta primleri, 88 inci ve 89 uncu maddeler dikkate
alınarak işverene tebliğ edilir. İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz
takibi durdurur. Kurumca itirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ
tarihinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir.
Mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.” hükmüne
yer verilmiştir. Yine anılan Kanunun 101. Maddesinde 5510 sayılı kanunda
aksine hüküm bulunmayan bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görüleceği kabul edilmiştir.
Dava
dosyasının incelenmesinden; 06.02.2006 gün ve 8.SOR.6 numaralı Teftiş
Kurulu Raporunda, Kadir Akcan isimli kişinin davacı şirket nezdinde
09.10.2003, Kasım Boran isimli kişinin ise 11.10.2003 tarihinde işyerinde
çalışmaya başlamaları dolayısıyla işe giriş bildirgelerinin verilmemesi
nedeni ile davacı kurum aleyhine idari para cezası uygulanması ve 2003 yılı
Ekim ayına ait Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin davacı kurumdan talep
edilmesi ve ilgili kişilere ait prim tutarlarının 506 sayılı Yasa’nın 80.
Maddesi hükümleri gereğince işverenden tahsil edilmesi gerektiğinin
belirtildiği, bu rapor doğrultusunda Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından
davacıya 15.12.2011 gün ve 22.871.538 sayılı yazının gönderildiği, söz
konusu yazıda davacı şirketten Kadir Akcan ve Kasım Boran isimli kişilere
ait “işe giriş ve hizmet belgelerinin” istendiği, ayrıca yazının “Not”
şeklinde yazılmış sol alt bölümünde ilgili kişiler için tahakkuk eden prim
borçlarının da ödenmesinin istendiği, davacının söz konusu yazıya itiraz
ettiği; itiraz gerekçesi olarak, işe giriş bildirgelerinin tanzim edilerek
gönderilmesi ve tahakkuk eden prim borcunun ödenmesi taleplerinin hukuka
aykırı olduğunun iddia edildiği; davacı kurumun 03.08.2012 gün ve 2012/40
Esas, 2012/40 Karar sayılı kararı ile reddedildiği ve karara dayanak
olarak, 06.02.2006 gün ve 8.SOR.6 numaralı Teftiş Kurulu Raporunun aksi
sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olması ve bu raporda Kadir Akcan
ve Kasım Boran isimli kişilerin davacı kurumda çalıştığının belirtilmesi
karşısında davacı şirketin bu kişilerin şirket nezdinde çalışmadığına
yönelik itirazının yerinde olmaması sebeplerinin gösterildiği, davacının bu
red kararının kaldırılmasına karar verilmesini istediği anlaşılmıştır.
İzmir
12. İş Mahkemesi’nin 12.11.2012 gün ve 2012/425 Esas, 2012/67 Karar sayılı
kararı ile, davacının talebinin idarece tesis edilen idari para cezasının
iptali istemine ilişkin olduğunu, bu nedenle davada idari yargı yerinin
görevli olduğunu belirterek davanın görevden reddine karar verdiği ve bu
kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, bunun üzerine davacı vekilinin
aynı istem ile idari yargı yerinde dava açtığı, İzmir 2. İdare
Mahkemesi’nin de 21.02.2013 gün ve 2012/2249 Esas, 2013/237 Karar sayılı
kararı ile davacının dilekçesinde 2 ayrı talep olduğunu, bunlardan ilkinin
idarece tesis edilen 15.12.2011 gün ve B.13.0.SGK.4.35.10.05/1279055.035 (
22.872.538 ) sayılı kararın iptali talebi, ikincisinin 03.08.2012 gün ve
2012/40 Esas, 2012/40 Karar sayılı kararın iptali olduğunu, ilk kararın
icrai niteliğinin olmaması nedeni ile davacının davasının esastan reddine
karar verildiğini, ikincisi yönünden ise 5510 sayılı Yasa’nın 5754 sayılı
Yasa ile değişik 7. Maddesi gereğince davada adli yargı mahkemelerinin
görevli olduğunu belirterek; davanın görev yönünden reddine karar verdiği
anlaşılmıştır.
Görüldüğü
üzere İzmir 2. İdare Mahkemesi’nce görev yönünden red kararına konu yapılan
işlem prim borçlarının ve gecikme zammının ödenmesi talebine ilişkin
kısımla sınırlı olup, İzmir 12. İş Mahkemesi ile İzmir 2. İdare Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlığının bu kapsamda doğduğu ve incelenmesi
gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Bu
tespitler ışığında dava dosyaları incelendiğinde; 5510 sayılı Kanunu’nun
Asgari İşçilik ve Uzlaşma başlığını kaşıyan 85. Maddesinin 3. Fıkrasında; “Bu maddenin birinci ve ikinci
fıkrasında belirtilen usûllerle Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgarî
işçilik tutarı üzerinden Kurumca re’sen tahakkuk ettirilen sigorta
primleri, 88 inci ve 89 uncu maddeler dikkate alınarak işverene tebliğ
edilir. İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz takibi durdurur.
Kurumca itirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren
bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulması,
prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.”şeklindeki düzenleme
gereğince davada iş mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İzmir 12. İş Mahkemesi’nin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İzmir 12.İş Mahkemesi’nin 12.11.2012 gün ve 2012/425 Esas,
2012/67 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2013/1650
KARAR NO : 2013/1863
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı
aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının idarece
giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekili : Av. H.L.P.
Davalı : Burdur
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Ö.Ö. & Av. M.Ş.
O L A Y : Davacı
şirket vekili dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından 112650406 2-1
nolu kasko sigortalı 07 EZ 059 plakalı aracın, 30.07.2010 tarihinde,
Burdur, Şehit Rıza Çelik Caddesi, Fevzi Çakmak Mahallesi üzerinden Göl
istikametine seyir halinde iken, Kredi Yurtlar Kurumu önüne geldiği esnada
yolda yapılan çalışma sonucu, denetim eksikliği ile yola bırakılan toprak
yığınına çarpması sonucu maddi hasara uğradığını, olay mahallinde tutulan
trafik tespit tutanağına göre, bu kazanın oluşumundu davalı idarenin 8/8
oranında asli kusurlu olduğunu, söz konusu olay nedeniyle sigortalı aracın
tam zayi olması nedeniyle araç sahibine 01.02.2011 tarihinde 15.700,00TL
ödendiğini açıklayarak, davalı Burdur Belediye Başkanlığı’nın eylemi ve
kusuru sonucu oluşan 8.379,00TL maddi zararın, davalıya başvuru tarihi olan
03.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ: 21.02.2012 gün ve E: 2011/634
K: 2012/ 210 sayılı kararında özetle; 2918 sayılı Kanundan doğan sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceği,6099 sayılı Kanunun 14. Maddesi ile
yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihinden sonra
30.05.2011 tarihinde açıldığı gerekçesiyle davanın görüm ve çözümünde adli
yargının görevli olduğu açıklanarak verilen görevsizlik kararı
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
BURDUR 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.02.2013 gün ve
E:2012/463, K:2013/74 sayılı kararında özetle; kamu hizmeti görmekle
yükümlü olan davalı Burdur Belediye Başkanlığının 2918 sayılı Kanunun 10/b
maddesinde yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve üzerinde
yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek
görevleri verildiğinin, bu görevin 2918 sayılı Yasada verilmiş olmasının,
bunun ihlali nedeniyle oluşacak zararlardan dolayı idarenin özel hukuk
hükümlerine tabi olacağı sonucu çıkartılamayacağı, hizmet kusurundan
kaynaklanan zararlar yönünden, idare aleyhine tam yargı davasının idari
yargıda açılması gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen
görevsizlik kararı Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 30.05.2013 gün ve
E:2013/6264, K: 2013/8008 sayılı onama kararıyla kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri Aydoğan, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, dava dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket
tarafından 112650406 2-1 nolu kasko sigortalı 07 EZ 059 plakalı aracın,
30.07.2010 tarihinde, Burdur, Şehit Rıza Çelik Caddesi, Fevzi Çakmak
Mahallesi üzerinden Göl istikametine seyir halinde iken, Kredi Yurtlar
Kurumu önüne geldiği esnada yolda yapılan çalışma sonucu, denetim eksikliği
ile yola bırakılan toprak yığınına çarpması sonucu maddi hasara uğradığı,
söz konusu olay nedeniyle sigortalı aracın tam zayi olması nedeniyle araç
sahibine ödenen tazminatın olayda kusurlu olduğu trafik kaza tutanağı ile
belirlenen davalıdan tahsili istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 08.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68
sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden Burdur 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.02.2013 gün ve E:2012/463, K:2013/74 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2013/1652
KARAR NO : 2013/1865
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 42. maddesine göre verilen para cezasının kaldırılması istemiyle
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.O.
Vekilleri : Av. S.E., Av. S.E.
Davalı : Denizli/Kınıklı Belediye Başkanlığı
O L A Y : Denizli Merkez Kınıklı Belediye Encümeninin
26.1.2005 gün ve 3/1 sayılı kararı ile, davacının, Kınıklı Beldesi
Çamlaraltı Mahallesi Mevlana caddesi No:22 de bulunan işyerinin etrafına
ruhsatsız yapı yaptığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi
uyarınca 1.700 ,00 YTL. para cezası ile cezalandırılmasına, belirtilen
adresteki ruhsatsız yerin kendisi tarafından yıkılmasına, yıkılmadığı
takdirde para cezası miktarının 30.000,00 YTL.’na çıkartılarak aynı Kanunun
32.maddesi uyarınca Belediye tarafından yıkılmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
DENİZLİ İDARE MAHKEMESİ: 22.5.2006 gün ve E:2006/1020,
K:2006/1023 sayı ile, 3194 sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırım
niteliğindeki para cezalarına karşı açılacak davaların, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümlerinin yürürlüğe girdiği 1.6.2005 tarihinden itibaren
görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
Denizli 2.Sulh Ceza Mahkemesi’nce idari para cezasının
kaldırılmasına karar verilmiş, yapılan itiraz üzerine, Denizli 3. Ağır Ceza
Mahkemesi’nce, eksik inceleme ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı
görüldüğü gerekçesiyle itirazın kabulüne, Denizli 2.Sulh Ceza Mahkemesi’nce
verilen kararın kaldırılmasına, yeniden karar verilmesi için dava
dosyasının Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
DENİZLİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.3.2007 gün ve
D.İş:2006/858 sayıyla, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece,
idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesine göre
verilen para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
3.5.1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun, “
Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar ” başlığı
altında düzenlenen 32.maddesinde, “ Bu
Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat
alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı
ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir
şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o
andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal
durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla
yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara
bırakılır.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi,
yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya
valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş
olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme
sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın
devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya
ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını
müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden
tahsil edilir ”,denilmiş; “İdari müeyyideler ” başlığı altında düzenlenen
42.maddesinin ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat
eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının
sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye
bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu
alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye
etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın
büyüklüğüne göre idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmış,
maddenin üçüncü fıkrasında ise; 18, 28, 32, 33, 34 , 35, 36, 37, 40 ve 41
inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere
aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje
müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine,
ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre
ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal
emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası
verileceği kurala bağlanmış; anılan Yasa maddesinin itiraz merci olarak
sulh ceza mahkemesini belirleyen beşinci fıkrası Anayasa Mahkemesi’nin
15.5.1997 tarihli ve E:1996/72, K:1997/51 sayılı kararıyla; bir idari
işlemin bir bölümünün idari yargının, diğer bir bölümünün ise adli yargının
denetimine bırakılmasında, kamu yararı bulunmadığı, zira bu işlemlerin,
kamu gücünün kullanılmasıyla ilgili bir idari işlemin devamı ve idari bir
yasağa aykırı davranan kişiye idari bir yaptırımın uygulanması niteliğinde
olduğu, çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde de idari yargının yetkili
olacağı, idarenin aynı yapı için aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda
bir bölümünün adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı,
idari bir işlemin bölünerek bir bölümünün idari yargının bir bölümünün de
adli yargının denetimine bırakılmasında isabet bulunmadığı belirtilmek
suretiyle iptal edilmiş olup, yasama organınca bu konuda düzenleme
yapılmamıştır.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararını gözeten Uyuşmazlık
Mahkemesi, 3194 sayılı Yasa’nın 42. maddesine göre verilen idari para
cezalarına karşı açılan davaları, göreve ilişkin genel ilkelere göre idari
yargının görev alanında görmüştür.
3194 sayılı Yasa’nın 42.
maddesi, 9.12.2009 gün ve 5940 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile değiştirilmiş
ise de; idari
para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3
üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
maddesinde “(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır." denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile
eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım
kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan
mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda
görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu
sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 3194 sayılı İmar Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu yapı
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın(söz
konusu ruhsatsız yerin yıkılmasına) da
verildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka
aykırılığı iddiasının da, idari
yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Kaldı ki, Anayasa Mahkemesi’nin
5.4.2007 tarih ve E:2007/35, K:2007/36 sayılı kararında da, “İmar
Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesi işlemi, imar
mevzuatına aykırı bir yapılanmanın tespiti, önlenmesi veya giderilmesine
yönelik idari bir işlemin devamı niteliğinde olduğundan, Kabahatler
Kanunu’nun 27. maddesinin (8) numaralı fıkrası uyarınca idari yaptırım
kararının yanı sıra idari yargının görev alanına giren başka bir kararın da
verilmiş olduğunun ve buna bağlı olarak sözkonusu para cezalarına karşı
açılacak davalarda idari yargının görevli olduğunun kabulü gerekmektedir”
denilerek, İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı
Sulh Ceza Mahkemesinde açılan davanın, itiraz başvurusunda bulunan Sulh
Ceza Mahkemesinin görevine girmediği belirtilerek itiraz başvurusu
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmiştir.
Yukarıda belirtilen hususlar ve Kabahatler Kanunu’nun
27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada
değerlendirildiğinde, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı
açılacak davanın çözü-münde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Denizli İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Denizli İdare Mahkemesi’nin 22.5.2006 gün ve
E:2006/1020, K:2006/1023 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2013/1658
KARAR NO : 2013/1871
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı aracın
uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının idarece giderilmesi
istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Yapı
Kredi Sigorta Şirketi A.Ş.
Vekilleri : Av.
M.S.E.B. ( İdari Yargıda)
Av. A.T.A.
& Av. B.I.
Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F.Y.
İhbar Edilen :
K.Trafik İşaretleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Adli Yargıda)
Vekili : Av. T.A.
O L A Y : Davacı
şirket vekili dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından 30631489 nolu
kasko sigortalı bulunan 23....... plakalı aracın, 09.10.2010 tarihinde
Elazığ-Malatya Devlet Karayolunun 23. Kilometresinde, yapılan yol çalışması
nedeniyle yolun üzerinde bırakılan kum yığınına çarpması sonucu oluşan
hasarlarının karşılanması için davacı şirketçe araç sahibine ödenen 23.000,00TL
tutarındaki tazminatın, davalı idarenin %75 oranındaki kusuruna tekabül
eden 17.250,00TL kısmının, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı
kalmak kaydı ile Türk Ticaret Kanununun 1301. maddesi gereğince, ödeme
tarihinden itibaren işlemiş yasal faizleriyle birlikte davalı idareden
tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 4. İDARE MAHKEMESİ: 17.06.2011 gün E:2011/1184,
K.2011/1313 sayılı kararında özetle; davalı idarenin gerekli tedbirleri
almadığı iddiasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. Maddesi hükmü uyarınca adli
yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
Görevsizlik kararının taraflarca temyiz edilmesi üzerine; Danıştay 8.
Dairesinin 14.12.2011 gün E:2011/7752, K:201/6714 sayılı kararı ile onanan
görevsizlik kararı, davalının karar düzeltme talebinin Danıştay 8.
Dairesinin 13.06.2012 gün E:2012/3310, K:2012/5171 sayılı kararı
reddedilmesi ile kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargıda dava
açmıştır.
ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 30.05.2012 gün ve
E:2012/44, K.2012/151 sayılı kararında özetle; davacı tarafın davalı
idarenin söz konusu olayda, yanlış işaretleme ve yönlendirme dolayısı ile
hizmet kusuru olduğu iddiasında bulunduğu; bu nedenle, davalı idarenin
hizmet kusuru bulunup bulunmadığının ve varsa hizmet kusuruna göre rücuen
tazmini gereken zararın saptanması görevinin idari yargıda olduğu, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesi uyarınca idarenin
hizmet kusuruna dayanan tazminat isteklerinin “tam yargı davası” olarak
idari yargı yerinde ileri sürülmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik
kararı verilmiştir.
Görevsizlik kararının davacı vekili tarafından temyiz
edilmesi üzerine; Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 11.02.2013 gün ve E:
2012/9548, K:2013/1318 sayılı kararı ile onanan görevsizlik kararı, davacı
vekilinin karar düzeltme talebinin de aynı dairenin 24.06.2013 gün ve E:
2013/8867, K:2013/9885 sayılı kararı ile reddedilmesi sonucu kesinleşmiştir.
Davacı vekilinin talebi ile dosya Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, dava dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı
Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik
düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen
kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve
yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri
arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket
tarafından 30631489 nolu kasko ile sigortalı bulunan 23....... plakalı
aracın, 09.10.2010 tarihinde Elazığ-Malatya Devlet Karayolunun 23.
Kilometresinde, yapılan yol çizgisi çalışması nedeniyle trafiğe kapalı olan
yola trafik akışının yönlendirilmiş olması sonucu, önünde seyreden aracı
geçmek istediği sırada, söz konusu yol çalışması amacı ile yolun üzerinde
bırakılan kum yığınına çarpması sebebi ile oluşan hasarlarının karşılanması
için davacı şirketçe araç sahibine ödenen 23.000,00TL tutarındaki
tazminatın davalıdan tahsili istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 08.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,
2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı
olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden Ankara 13.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 30.05.2012 gün ve E:2012/44, K.2012/151 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2013/1660
KARAR NO : 2013/1873
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundan kaynaklanan sorumluluk davasının,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar : 1- A.K., 2- F.K., 3- A.K. 4- D.K.
Vekilleri : Av. H.F.T., Av. A.U., Av. M.M.
Davalılar : 1-Milli Savunma Bakanlığı (Adli ve İdari Yargıda)
Vekili : Av. A.Y.
(Adli
Yargıdaki Diğer Davalılar)
2-
E.G.Varisleri
3-İsviçre
Sigorta A.Ş.
4-Avrupa
Seyahat .... İsimli Firma
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde; 16.7.2005 günü saat
12.00 sıralarında Bilecik ili Osmaneli İlçesi Selimiye Köyü mevkiinde
müteveffa E.G.’in sevk ve idaresindeki 67........ plakalı, asker taşıyan
yolcu otobüsünün, askeri bir iş için Osmaneli istikametinden Bilecik
istikametine doğru seyir halinde olduğu sırada, E.G.’in, dikkatsizlik ve
tedbirsizlik ile aracının direksiyon hâkimiyetini kaybettiğini, sol şeride
geçerek karşı yönden gelen ve kendisine ait şeritte seyreden M.A.’nın sevk
ve idaresindeki 34....... plakalı kamyona çarptığını, bu çarpma neticesinde
aniden duran kamyona Bilecik istikametinden gelen sürücü C.T.yönetimindeki
54........ plakalı otomobilin arkadan çarptığını, kaza sonucu otobüs
sürücüsü E.G.ve askeri otobüste bulunan A.K. ve D.K.’un (daha sonra
hastanede) vefat ettiğini; kazada, otobüs sürücüsü müteveffa E.G.’in asli
kusurlu olduğunun Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Başkanlığının raporu ve
Osmaneli Cumhuriyet Başsavcılığının kararı ile saptandığını; adı geçenin,
yolun ıslak olmasını dikkate almayarak dikkatsizlik ve tedbirsizlikle bu
kazaya sebebiyet verdiğini; kazaya sebebiyet veren otobüsün, davalılardan
İsviçre Sigorta A.Ş.’ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesiyle ve
Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasıyla sigortalı olduğunu; otobüsün
işleticisi olan ‘Avrupa Seyahat’ isimli firmanın da, Karayolları Trafik
Kanunu ve Borçlar Kanunu gereğince kazadan kusursuz olarak sorumlu
olduğunu; öte yandan, “İdarenin sorumluluğu” çerçevesinde askeriyenin de
kazada hizmet kusurunun olduğunu; Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin; gerekli
önlemleri almayan idarenin hizmet kusurunun bulunduğu yönünde kararlarının
bulunduğunu; müvekkillerinin müteveffa A.K.’un desteğinden yoksun
kaldıklarını; Borçlar Kanunu’nun 45/2 maddesi hükmüne göre, destek
kavramının, gerçekleşmiş veya ileride gerçekleşmesi umulan bir bakım
münasebetini zorunlu kıldığını; destekten yoksun kalma kavramının Yargıtay
4, 19 ve 15. Hukuk Dairesi’nin kararlarında açıklığa kavuştuğunu; uğranılan
maddi ve manevi zararlara karşılık dava açma gereğinin doğduğunu ifade
ederek; fazlaya dair dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla;
müvekkillerden A.K. için 25.000,00 YTL maddi tazminat talebinden şimdilik
15.000,00 YTL’Iik kısmının davalılar E.G.varisleri, İsviçre Sigorta A.Ş.
Avrupa Seyahat Şirketi ve Milli Savunma Bakanlığından müştereken ve
müteselsilen tahsiline; müvekkili A.K. için 15.000,00 YTL; diğer
müvekkilleri F.K., A.K.ve D.K.için 10.000,00’er YTL olmak üzere toplam
45.000,00 YTL. manevi tazminatın davalılar İsviçre Sigorta A.Ş. dışındaki
diğer davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle 18.7.2007 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Osmaneli
Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.4.2010 gün ve E:2007/212, K:2010/62 sayı ile,
davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiş; kararın temyiz
edilmesi üzerine Yargıtay 4.Hukuk Dairesi; 7.12.2011 gün ve E:2010/11211,
K:2011/13122 sayı ile; kararın Milli Savunma Bakanlığına ilişkin kısmını,
görev noktasından bozmuş, diğer temyiz itirazların incelenmesine yer
olmadığına karar vermiş; karar düzeltme istemine ilişkin olarak; aynı
Daire; 27.11.2012 gün ve E:2012/8510, K:2012/17980 sayı ile, avukatlık
ücreti yönünden düzelterek onama kararı vermiştir.
OSMANELİ
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:27.3.2013 gün ve E:2012/20, K:2013/52 sayı ile,
davanın safahatına geniş olarak yer verdikten sonra; Mahkemelerince usul ve
yasaya uygun olan Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 27.11.2012 tarih ve 2012/8510
Esas, 2012/17980 Karar sayılı ilamında davalı Milli Savunma Bakanlığı
yönünden verilen bozma hükmüne uyulmasına karar verilmiş olduğu; davacı
Vekilinin 27.03.2013 tarihli duruşmada alınan beyanında aynen
"beyanlarımızı içerir dilekçe sunuyoruz, dilekçe içeriğini aynen
tekrar ederiz, İsviçre Sigorta AŞ. tarafından Yargıtay'ın düzeltilerek
onama kararı ile birlikte karar kesinleşmiştir, Milli Savunma Bakanlığı
yönünden ise bozmaya uyma konusunda takdir Mahkemenindir" dediği;
bozma öncesi toplanan deliller kapsamında; davalı idareye yöneltilen
davanın kusur, savsama, önlemsizlik ve kusursuz sorumluluğuna dayandığı,
böyle sebeplerden doğan maddi ve manevi zarar istemleri hakkında devlete
karşı açılmış bulunan tazminat davalarının adli yargıda görülmesi
gerektiğinin YİBK kararı ile sabit olduğu; her ne kadar davalı MSB'yi
temsilen duruşmaya katılan davalı vekili, idare aleyhine idari yargıda dava
açılması gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuş ise de, bu
itirazın yerinde görülmeyerek reddolunduğu; davada her ne kadar
davalılardan birisi idare ise de, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin konuya
ilişkin kararlarında 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca meydana
gelen haksız eylem dolayısıyla yargılamanın adli yargı yerinde yapılması
gerektiğine hükmetmiş olduğu; davacılar vekilinin, aşamalardaki
ifadelerinde davalılar E.G.varisleri ve Seyehat şirketi aleyhine açtıkları
davayı atiye bıraktıklarını, davayı sadece sigorta şirketi ve Milli Savunma
Bakanlığı aleyhine takip ettiklerini beyan etmiş oldukları, bu çerçevede
diğer davalılar bakımından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği;
yapılan yargılama soncunda Mahkemelerince, usul ve yasaya uyguna olan
Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 27.11.2012 tarih ve 2012/8510 Esas, 2012/17980
Karar sayılı ilamında davalı Milli Savunma Bakanlığı yönünden verilen bozma
hükmüne uyulmasına ve bu kapsamda Davalı İsviçre Sigorta AŞ. ve diğer
davalılar açısından Mahkemelerinin 2007/212 Esas, 2010/62 Karar sayılı
ilamı verilmiş olan hükmün Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 27.11.2012 tarih ve
2012/8510 Esas, 2012/17980 Karar sayılı ilamı ile onanması sebebiyle
kesinleştiği anlaşıldığından, bu hususta yeniden hüküm kurulmasına yer
olmadığına, Davalı MSB yönünden ise Mahkemelerinin görevli olmadığı
anlaşıldığından, davalı MSB yönünden açılan davada Mahkemelerinin görevsizliği
nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermenin gerekmiş olduğunu
belirterek; hüküm fıkrasında; davalı İsviçre Sigorta AŞ. ve diğer davalılar
açısından Mahkemelerinin 2007/212 Esas, 2010/62 Karar sayılı ilamı ile verilmiş
olan hükmün Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 27.11.2012 tarih ve 2012/8510 Esas,
2012/17980 Karar sayılı ilamı ile onanması sebebiyle kesinleştiği
anlaşıldığından, bu hususta yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına;
davalı MSB yönünden ise Mahkemelerinin görevli olmadığı anlaşıldığından,
davalı MSB yönünden açılan davada Mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle
dava dilekçesinin REDDİNE, (…) davacı yanca bozma öncesi yapılan 1745 TL ve
bozma sonrası yapılan 132,20 TL olmak üzere toplam 1877,20 TL. Masrafın
kabul ve ret oranına göre belirlenen 1159,66 TL.'nin davalı sigorta şirketinden,
717,54 TL.'nin davalı Milli Savunma Bakanlığından tahsili ile davacı yana VERİLMESİNE
karar vermiş; davalılardan Milli Savunma Bakanlığı vekili tarafından,
Mahkemenin göreve ilişkin hükmüne karşı herhangi bir itirazda bulunulmamış,
yalnızca hüküm fıkrasındaki harca ilişkin itirazda bulunulmuş; bu suretle,
Mahkemenin anılan idare yönünden verdiği görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacılar
vekili bu defa; Osmaneli Asliye Hukuk Mahkemesinin Milli Savunma Bakanlığı
yönünden verdiği görevsizlik kararının, taraflarca bu yönden bir temyiz
edilmediğinden kesinleştiğini, bu nedenlerle davalı Milli Savunma Bakanlığı
aleyhine işbu davayı açmak zarureti hâsıl olduğunu; diğer davalılar yanında
idarenin (Milli Savunma Bakanlığının) Borçlar Kanunundaki Adam Çalıştıranın
kusursuz sorumluluğuna ait hükümler çerçevesinde sorumluluklarının
bulunduğunu; idarenin buradaki sorumluluğunun, idareye ait bir hizmet
kusuru bulunmasa dahi aradaki illiyet rabıtasındaki sıkılık nedeniyle,
idarenin kusursuz sorumluluk gereği sorumlu olduğunu; bu nedenle davalı idarenin
maddi ve manevi tazminat ödemesi gerektiğini ifade ederek; müvekkili A.K.
için 15.000,00 TL; diğer müvekkiller F.K., A.K. ve D.K.için 10.000,00’ar TL
olmak üzere toplam 45.000,00 TL manevi tazminatın, ölüm tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalı Milli Savunma Bakanlığından
tahsiline karar verilmesi istemiyle 3.6.2013 tarihinde Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde dava açmıştır.
ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRESİ; 3.7.2013 gün ve E:2013/893,
K:2013/822 sayı ile, 19.01.2011 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 6099
sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun 14’üncü maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun
110’uncu maddesinin başlığı ile birlikte değiştirilerek; “Görevli ve
Yetkili Mahkeme” Madde 110; "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez...”,
2918 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 21; Bu Kanunun 110’uncu maddesinin
birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce
idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış davalara
uygulanmaz” hükmünü düzenlemiş olduğu; açıklanan mevzuat çerçevesinde
davacıların durumu incelendiğinde; davacıların yakını müteveffa er A.K.’un,
Devrek 2’nci J.Eğt.Tb.K.lığı emrinde askerlik eğitimini yaptığı sırada
şoför intibak eğitimine tabi tutulmak için ihale ile temin edilen sivil
otobüsle sevk edildiği Söğüt J.UIş.Tb.K.lığına giderken, söz konusu aracın
karayolunda karıştığı kazada hayatını kaybettiği, böylece zararın
Karayolları Trafik Kanunu kapsamında karayolunda meydana geldiğinin
anlaşıldığı, öte yandan söz konusu olaya ilişkin 19.01.2011 tarihinden önce
AYİM’de açılmış herhangi bir tam yargı davası da bulunmadığından, 6099
sayılı Kanun ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110’uncu
maddesinde yapılan değişiklikle davacılar vekilleri tarafından 03.06.2013
tarihinde AYİM’de açılan işbu davanın görev ve çözüm yerinin mahkemeleri
olmayıp, adli yargı olduğu kanaat ve sonucuna varıldığı gerekçesiyle;
davanın görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve askeri idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde, davalılardan Milli Savunma
Bakanlığına karşı ve açılan davaların manevi tazminat istemine ilişkin
kısımları yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, askeri idari yargı
dosyasının; davacılar vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; davaya
ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararlarının bir örneğinin dosyada
yer aldığı; adli yargı kararının, Milli Savunma Bakanlığı yönünden verilen
görevsizlik kararının kesinleşme durumunu anlamak için, Yargıtay 17.Hukuk
Dairesine verilen temyiz dilekçesinin bir örneğinin, anılan Daireden temin
edildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı Hüsnü Ercan’ın davada adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların yakını müteveffa er A.K.’un, Devrek
2’nci J.Eğt.Tb.K.lığı emrinde askerlik eğitimini yaptığı sırada, şoför
intibak eğitimine tabi tutulmak için ihale ile temin edilen sivil otobüsle
sevk edildiği Söğüt J.UIş.Tb.K.lığına giderken, söz konusu aracın
karayolunda karıştığı kazada hayatını kaybetmesinden dolayı uğranılan
manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.
maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında
da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava
dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin
incelenmesinden; davacıların yakını olan A.K.’un Devrek 2’nci
J.Eğt.Tb.K.lığı emrinde askerlik eğitimini yaptığı sırada şoför intibak
eğitimine tabi tutulduğu (sivil ehliyete sahip toplam 82 erle birlikte) ve
16.07.2005 tarihinde Devrek 2’nci J.Eğt.Tb.K.lığı tarafından ihale usulü
kiralanan 67........ plaka sayılı sivil otobüsle eğitim görecekleri Söğüt
J.UIş.Tb.K.lığına sevk edildikleri, söz konusu sevk esnasında saat 12.00
sıralarında Bilecik İli Osmaneli İlçesi Selimiye Köyü mevkiinde araç
sürücüsü E.G.’in dikkatsizlik ve tedbirsizlikle aracının hakimiyetini
kaybedip karşı şeride geçtiği ve bu haldeyken karşı yönden gelen M.A.
yönetimindeki 34....... plaka sayılı kamyona çarptığı, bu arada aniden
duran kamyona arkadan gelen C.T.yönetimindeki 54........ plaka sayılı
otomobilin çarptığı, bu kaza sonucu otobüs sürücüsü E.G., davaların yakını
A.K. ile D.K. adlı başka erin vefat ettikleri, bu olay nedeniyle destekten
yoksun kalan davacıların maddi ve manevi tazminat talepli olarak dava
açtıkları; Milli Savunma Bakanlığına karşı açılan ve manevi tazminat
isteminin ise, olumsuz görev uyuşmazlığına konu edildiği anlaşılmıştır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden,
Osmaneli Asliye Hukuk Mahkemesi’nce, Milli Savunma Bakanlığı yönünden
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Osmaneli Asliye Hukuk Mahkemesince, Milli Savunma Bakanlığı
yönünden verilen 27.3.2013 gün ve E:2012/20, K:2013/52 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
16.07.2005
tarihinde asker taşıyan yolcu otobüsünün devrilmesi sonucu otobüste bulunan
davacılar desteğinin vefat etmesi üzerine davacılar tarafından davalı Milli
Savunma Bakanlığı aleyhine hizmet kusuru nedeniyle eldeki tazminat davası
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Bu
kararın da kesinleşmesi üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmiş,
Yüksek Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110
.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı İdarenin hizmet kusuru nedeniyle kazanın meydana geldiği iddia
edilmektedir.
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda asker kişinin otobüsle taşınması sırasında meydana gelen kaza
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin
usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru
veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde
esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan
tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli
bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, hizmet kusurundan doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas
almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde
açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli
Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın
85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin
sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir
düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında çıkan
görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun
olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Nitekim yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari
Yargı görevli olup benzer ihtilaflarda da İdari Yargının görevli olduğu
Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinini istikrarlı kararlarıyla İçtihad
edildiği gibi Danıştay Kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli
olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire esas 2011/11522, karar 2012/5347
sayı vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın idarenin hizmet
kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlardan
dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü
düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü
kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari Yargının görevli
olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul
eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2013/1662
KARAR NO : 2013/1875
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : R.Y.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.A.P.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 17.4.2009 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 17.4.2009 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 700,00- TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle 14.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmış; daha sonra bu
miktarı 4.504,98 TL olarak ıslah etmiştir.
ANKARA
2.İŞ MAHKEMESİ: 9.4.2013 gün ve E:2011/285, K:2013/431 sayı ile, davanın,
davacının başka kuruma geçiş yapması nedeni ile maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22. maddesi ve ek 29. maddesine göre yeniden
düzenlenmesi ve tespiti sonucunda da zamların eklenerek, çalıştığı tarihe
kadar hak ettiği yıllar itibari ile değişen ve kendisine ödenmeyen ek ödeme
ve denge tazminatları olmak üzere ve ikramiye tutarı olmak üzere fazlaya
ilişkin haklarının saklı tutulması ile 700,00 TL nin ödenmesi gereken
tarihlerden en yüksek banka mevduat faiz ile ödenmesine karar verilmesi
talebine ilişkin olduğu; mahkemece tarafların tüm delillerinin toplandığı,
dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı; Yargıtay 9. HD’nin
01/10/2012 tarih 2012/27071 esas, 2012/32336 karar sayılı bozma ilamına
göre, davacı durumunda olanlar hakkında yapılan işlemin idari işlem olması
nedeni ile, uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiği bu nedenle de
yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddine karar
verilmesi gerektiğinin belirtildiği; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26/12/2012 gün 2012/9-1518 esas, 2012/1388 karar sayılı ilamının da bu
yönde olduğu gerekçesiyle; davaya bakma idari yargı mercilerinin görevinde
olduğundan HKM’nın 115/2 madde hükmüne göre, davanın usulden reddine;(davacı
vekili ve davalı vekilinin yüzlerine açıkça okunup anlatmak suretiyle)
karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasında toplanan
kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari
ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm
hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
1. İDARE MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2013/809, K:2013/828 sayı ile,
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı
Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55’inin, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; 406 sayılı Yasanın
ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22.maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 300
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakil için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personelin kamu personeli sayıldığı; bu durumda, davalının
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün
adli yargının görevinde bulunduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer bir olaya
ilişkin olarak 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, 2010/157 sayılı ve 08.04.2013
tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararlarında da, uyuşmazlığın görüm
ve çözüm yerinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiği gerekçesiyle;
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, adli ve
idari yargı yerleri arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi için başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve
idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı
Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle
Ankara 2.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 2.İş
Mahkemesi’nin 9.4.2013 gün ve E:2011/285, K:2013/431 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2013/1663
KARAR NO : 2013/1876
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: Davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.K.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 30.12.2010 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 30.12.2010 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 1.000,00- TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle 14.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6.İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/149, K:2013/412 sayı ile, davanın
399 sayılı KHK’nın ek 2 Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi
devredilen davalı T.T.A.Ş’de Tip 2 sözleşme ile nakle tabi olarak çalışan
davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile
bazı hükümleri değişen 406 S.Y’in Ek 29 Maddesi kapsamındaki düzenleme ve
sözleşmedeki hüküm sebebi ile 375 Sayılı KHK’in Ek 3 Maddesi ve 399 Sayılı
KHK'nin Ek 2 Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele
yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu
artışların yer aldığı maaş nakil ilmühaberinin buna göre düzenlenip
düzenlenmediği noktasında toplandığı; davanın devamı sırasında YGHK'nun
26/012/2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı
verilmiş olduğu; verilen kararın içeriğinin mahkemelerindeki dava ile aynı
içerikte olduğu; HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile
mahkemelerindeki davanın HMK 114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılmasının gerektiği; Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saplamasına göre de; 5473 S.Y gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri arasındaki çelişkinin giderildiği ve davaya idare mahkemesince
bakılacağının sabit olduğu gerekçesiyle; HMK 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK. 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasında toplanan
kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari
ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm
hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
1.İDARE MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2013/826, K:2013/830 sayı ile,
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı
Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55’inin, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; 406 sayılı Yasanın
ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22.maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 300
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakil için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personelin kamu personeli sayıldığı; bu durumda, davalının
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün
adli yargının görevinde bulunduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer bir olaya
ilişkin olarak 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, 2010/157 sayılı ve 08.04.2013
tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararlarında da, uyuşmazlığın görüm
ve çözüm yerinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiği gerekçesiyle;
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, adli ve
idari yargı yerleri arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi için başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve
idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle iptali ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun
ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle
Ankara 6.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İş
Mahkemesi’nin 10.4.2013 gün ve E:2011/149, K:2013/412 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2013/1669
KARAR NO : 2013/1882
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: Asker kişinin vatani görevini
yerine getirirken, şehit olmasından dolayı, yakınları tarafından, 2330 ve 5434 sayılı Kanunların vazife malüllüğü
ve yetim aylığı hükümlerinden yararlanma istemiyle yapmış oldukları başvuruların
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ASKERİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- S.B.2- M.B.
Vekili : Av. H.Ö.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. N.T.
O L A Y : Davacılar vekili, dava
dilekçesinde, davacıların murisi P.Onb. M.B.’un 9.Mot.P.Tuğ. 2. Mot.
P.TB.Klığı/K.yiğitler/KaraK.an/ELAZIĞ’da askerlik görevini ifa etmekteyken 17.08.2009 tarihinde saat 11.30 sıralarında Elazığ İline bağlı, KaraK.an İlçesi,
Düztepe Mevkiinde işgal ettikleri geçici üs bölgesinde keşif ve gözetleme
faaliyeti esnasında mevziide bulunan P.Onb.İ.Ö.’e ait olan savunma tipi el
bombasının patlaması sonucu şehit olduğunu, Mezkûr şehit olma olayının üzerine davacıların kendilerine 2330
sayılı Kanun uyarınca vazife malullüğü aylığı bağlanmasını davalı idareden
talep ettiğini, davalı idarenin, davacıların başvurusunu, 3.9.2010 tarih ve
B.13.2.SGK.0.12.04.01/ 88.640.016 sayılı cevabı ile reddettiğini ve
olayı 2330 sayılı Kanun kapsamında değerlendirmeyerek , mezkur işlemle 2330
sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malulü-yetim aylığı bağlanmasının
önüne geçtiğini ileri sürerek, davalı idarenin 3.9.2010 tarih ve
B.13.2.SGK.0.12.04.01/ 88.640.016 sayılı işleminin iptali ile, davacılara
başvuru tarihinden itibaren 2330 ve 5434 sayılı Kanunlar mucibince vazife
malullüğü-yetim aylığı bağlanmasına ve başvuru tarihinden itibaren yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
6. İDARE MAHKEMESİ: 31.5.2012 gün ve E: 2010/2008, K: 2012/964 sayı ile, KaraK.an - Elazığ 9.
Piyade Tugayı 2. Motorize Piyade Tabur Komutanlığı emrinde askerlik
görevini yaparken 17.8.2009 tarihinde Düztepe mevkiinde işgal ettikleri geçici üs
bölgesinde keşif ve gözetleme faaliyeti esnasında, aynı mevzide bulunan
P.Onb. İ.Ö.'ün elindeki el bombasının patlaması sonucunda vefat ettiği,
davacıların kendilerine 2330 ve 5434 sayılı Kanunun ilgili hükümleri
uyarınca aylık bağlanması talebiyle yaptıkları başvurunun reddi üzerine
bakılan davanın açıldığı bu nedenle olayın çözümünde askerlik hizmetinin
amacı, niteliği ve kapsamının özellikleri göz önüne alınarak bir
değerlendirme yapılması gerektiği açık olup, işlemin askeri gereklere,
askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edildiğinin ve bu nedenle
de askeri hizmete ilişkin bulunduğunun kabulü gerektiği, bu durumda,
Anayasanın 157. ve 1602 sayılı Yasanın 20. maddelerinde öngörülen, idari
işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması
koşullarının birlikte gerçekleştiği anlaşıldığından, davanın görüm ve
çözümünün Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevine girdiği sonucuna
ulaşıldığı, gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar
kesinleşmiştir.
Davacılar
vekili bu kez aynı istemle Askeri Yüksek İdare mahkemesinde dava açmıştır.
ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ 3. DAİRE BAŞKANLIĞI : 4.7.2013 gün ve Gensek No:
2012/3384, E: 2013/804, K: 2013/934 sayı ile davacıların oğlunun askerlik
hizmeti sırasında yaşamını yitirmesi üzerine, (2009) Kurumun olayı “vazife
malulü” olarak kabul ettiği, bu davaya konu işlemin davacının askeri hizmet
nedeniyle vazife malulü olup olmadığı konusunda olmadığı, bu konuda
herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı; eğer bu konuda bir uyuşmazlık
bulunsaydı görevli yargı yerinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi olacağı,
ancak talep ve işlemin sadece davacının babasının 5434 sayılı Kanunun
72’nci maddesinde yazılı aylık bağlama koşullarını taşıyıp taşımadığı
konusunda oluştuğu, hal böyle olunca tesis edilen bu işlem nedeniyle askeri
hizmet koşullarını irdeleyerek karar veren, bu açıdan özel olarak
görevlendirilen Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevsiz olduğu
anlaşılmakla davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacılar
vekili, İdare Mahkemesi ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Mehmet Aydan AL ve Metin ULUKANLIGİL‘İn
katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, İdare
ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ idari yargının ve AYİM Savcısı Hüsnü Ercan’ın
da davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevli olduğu yolundaki yazılı
ve sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların oğlu olan Mesut Bulut’un
Elazığ’da askerlik görevini yaparken, başka bir askere ait olan el
bombasının patlaması üzerine şehit olmasından dolayı 2330 ve 5434 sayılı
Kanun’un vazife malullüğü ve yetim aylığı hükümlerinden yararlanma
istemiyle yapmış oldukları başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı’nın 3.9.2010 gün ve 88.640.016 sayılı kararının iptali
istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın
157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı
denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının
aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın
25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynı
hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve
“askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi
gerekmektedir.
1602
sayılı Yasa’nın Değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden
“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin
konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri
usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri
hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askeri
hizmete ilişkin idari işlemler: idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik
ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi
olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri
görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak
değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan
bir makam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte menfaati
ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde
görülmesi gerekmektedir.
Gerek
Anayasa’da gerekse 1602 sayılı Yasa’da öngörülen düzenlemeye göre, askeri
hizmete ilişkin bir idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi koşulunu da
taşıması halinde, bu asker kişinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kalan
dul ve yetimlerine yansıyan hak doğurucu uyuşmazlıklara AYİM’de
bakılacağında duraksamaya yer olmayıp, davacının her halde asker kişi
olması gerektiği yolunda açık bir kural bulunmamaktadır.
Nitekim,
askeri hizmetin yürütülmesi sırasında ölen bir asker kişinin, şahsına sıkı
sıkıya bağlı olmayan ve mirasçılarına intikali olanaklı bulunan şehit dul
ve yetim aylığı gibi hakların elde edilmesine yönelik bulunan ve idarece bu
asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının,
askeri geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin;
askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural
ve gerekler göz önünde tutularak tesis edilen işlemlerde “asker kişiyi
ilgilendirme” koşulunun da gerçekleştiği; bu nedenle, asker kişinin
desteğinden yoksun kalan aile bireyleri veya kanuni ya da akdi halefi
tarafından açılan iptal davalarının görüm ve çözümünde AYİM’in görevli
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yerleşik kararları ile kabul görmüş
bulunmaktadır.
Bu
açıklamalara göre, görevde bulunduğu sırada ölen asker kişi nedeniyle
mirasçılarına aylık bağlanıp bağlanmayacağına ilişkin dava konusu işlemde
asker kişiyi ilgilendirme koşulunun gerçekleştiği kuşkusuzdur.
İşlemin
askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
2330
sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, barışta güven ve
asayişi korumak, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle görevli olanların bu
görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsa bile yaptıkları hizmet
nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma veya hastalık
sonucu ölmeleri veya sakat kalmaları halinde ödenecek nakdi tazminat ile
birlikte bağlanacak aylığın ve bu yüzden yaralanmaları halinde ödenecek
nakdi tazminatın esas ve yöntemlerini düzenleme amacı taşımakta; içgüvenlik
ve asayişin korunması veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki konularında
görevlendirilen Silahlı Kuvvetler mensuplarını kapsamına almakta olup, bu
Kanun kapsamına girenlerden ölenlerin kanuni mirasçılarına veya malül
olanlara: 3. maddede tespit edilen miktarlarda nakdi tazminat ödenmesini ve
ayrıca 4. maddede belirtilen şekilde ilgili sosyal güvenlik kurumlarının
kendi mevzuatlarına göre görev malüllüğü aylığı bağlanmasını, 6. maddede, ödenecek nakdi tazminat ile
bağlanacak emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı
olduğunu, yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı olarak
kurumların ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu kanun
hükümlerine göre ödenen nakdi tazminat ile bağlanmış bulunan aylıkların göz
önünde tutulacağını, hüküm altına almaktadır.
Davacıların 5434 sayılı Kanun uyarınca kendilerine
vazife malullüğü aylığı bağlanması yolundaki taleplerinin
değerlendirilmesine gelince; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu'nun 12. maddesinin II/k. bendinde sayılan erlerin, vazife
malûllükleri ile vazifeden doğma ölümleri halinde bu Kanunla tanınan
haklardan faydalanacaklarına işaret edilmiş; 44. maddesinde, "Her ne
sebeple olursa olsun vücutlarında hâsıl olan arızalar veya duçar oldukları
tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma
giren iştirakçilere ( Malûl) denir ve haklarında bu Kanunun malûllüğe ait
hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş; 45. maddesinde dört bentte
belirtilen hallerde vazife malûllüğünün doğacağı öngörülmüş ve bunlardan
(a) bendine göre, 44. maddede yazılı malûllüğün, iştirakçilerin
vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olması halinde buna
"vazife malullüğü" ve buna uğrayana da "vazife malulü"
denilmiş; 49. maddede, ilgililerin başvurularına ilişkin süreler
düzenlenmiş; Geçici 203.maddede, “(04.04.1998 gün
ve 4354 sayılı Kanunun 4. maddesi ile eklenmiştir.) Bu Kanunun yürürlük
tarihinden önce, 5434 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde belirtilen süreler
içerisinde müracaat edilmemiş olması sebebiyle haklarında vazife malullüğü
hükümleri uygulanmamış olanların, vazife malullüklerinin bu Kanunun ilgili
maddesine göre tevsik edilmesi şartıyla T.C. Emekli Sandığına müracaatları
tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır. Ancak geçmiş
süreler için aylık, aylık farkı ve emekli ikramiyesi veya farkı ödenmez.”
hükümleri yer almış iken; anılan maddeler 31/05/2006
tarih, 5510 sayılı Kanun’un 106. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Anılan
yasal düzenlemelerden, bu düzenlemelerin öngördüğü aylık bağlanması
haklarından yararlanacak bir asker kişi ya da yakınları bakımından, idari
işlem veya eylemin yöneldiği asker kişinin, sözü edilen yasalar kapsamında
bir görev ifa edip etmediğinin; yaralanması, sakatlanması veya ölümünün bu
görev sırasında meydana gelen olaydan kaynaklanıp kaynaklanmadığının,
ilgili idarece kurulan Nakdi Tazminat Komisyonunca incelenmesinin ve karara
bağlanmasının gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, davacıların oğlunun şehit olması olayının; 2330 sayılı Yasa
kapsamında bir görevin ifası sırasında ya da bu görev nedeniyle meydana
gelip gelmediği incelenirken veya olayda olduğu gibi, istemin reddine
ilişkin işlemin yargısal denetimi sırasında, asker kişinin askeri yeterlik
ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi
olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri
görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak
bir değerlendirme yapılacak olması karşısında, olayda idari işlemin askeri
hizmete ilişkin bulunması koşulu da gerçekleştiğinden, uyuşmazlığa konu
edilen davanın görüm ve çözümünde askeri idari yargı yeri görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ASKERİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 3. Daire Başkanlığının 4.7.2013 gün ve Gensek No:
2012/3384, E: 2013/804, K: 2013/934 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üyelerden Metin ULUKANLIGİL’in
KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
.
KARŞI
OY YAZISI
Davacıların
oğlunun askerlik hizmeti sırasında yaşamını yitirmesi üzerine, (2009)
Kurumun olayı “vazife malulü” olarak kabul ettiği, bu davaya konu işlemin
davacının askeri hizmet nedeniyle vazife malulü olup olmadığı konusunda
olmadığı, bu konuda herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı; eğer bu konuda
bir uyuşmazlık bulunsaydı görevli yargı yerinin Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi olacağı, ancak talep ve işlemin sadece davacının babasının 5434
sayılı Kanunun 72’nci maddesinde yazılı aylık bağlama koşullarını taşıyıp
taşımadığı konusunda oluştuğu, hal böyle olunca tesis edilen bu işlem
nedeniyle askeri hizmet koşullarını irdeleyerek karar veren, bu açıdan özel
olarak görevlendirilen Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevsiz olduğu
anlaşılmakla davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği oyu ile
çoğunluk kararına katılmıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2013/1671
KARAR NO : 2013/1884
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.C.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : T.T. A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : : İl Telekom Müdürlüğünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın
22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak üzere
04.01.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı Diyanet
İşleri Başkanlığı, Bolu Eğitim Merkezi Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkiline ait maaş nakil ilmühaberinin
iptali ile eksik ödemelerden şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük
olarak yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/139,
K:2013/399 sayı ile,
Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer
alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2
sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında
YGHK’nin 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme
kararı verildiği, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 1. İDARE MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2013/810,
K:2013/829 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında
“Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom
A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 6. İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 6. İş Mahkemesinin 10.4.2013 gün ve E:2011/139,
K:2013/399 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2013/1672
KARAR NO : 2013/1885
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının, kalp rahatsızlığı nedeniyle kalp damarlarına taktırdığı kroner
stent bedelinin tarafına ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.K.
Davalı : Anamur Kaymakamlığı
Vekili : Av. S.Ö.
O L A Y : Davacı, Mersin Vergi Dairesi Başkanlığı,
Anamur Vergi Dairesi Müdürlüğünde Müdür olarak görev yaparken, 14.12.2009
tarihinde Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde kalp ameliyatı
olduğunu ve kendisine ilaçlı stent takıldığından bahisle 4.100,00-TL ilaçlı
koroner stent bedelinin ödenmesi istemiyle idareye başvurduğunu, bu
başvurunun 23.12.2009 tarih ve 940 sayılı Anamur Kaymakamlığı Malmüdürlüğü
işlemi ile reddedildiğini ileri sürerek, sözkonusu işlemin iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
MERSİN 1. İDARE MAHKEMESİ: 29.11.2010
gün, E: 2010/7, K:2010/1801 sayı ile, Kamu görevlisi olan davacının da 5510
sayılı Yasa kapsamında sigortalı sayıldığı ve sağlık giderlerinin de bu
Kanun hükümleri esas alınarak karşılanacağı gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Anamur Asliye Hukuk
Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) : 11.4.2012 gün E: 2011/268, K: 2012/193
sayı ile, Mersin Üniversite Hastanesinden davacıya ilişkin tedavi
evraklarının istendiği ve dosyanın bilirkişiye gönderildiği, bilirkişi
tarafından düzenlenen 31.1.2011 tarihli raporda davacı hastaya uygulanan
ilaçlı stent uygulamasının günümüz tedavi gereklerine uygun olduğu,
kullanılan stent çap veya boy açısından SGK geri ödeme koşullarını
karşıladığını bildirdiği, 6.8.2010 tarihinde 27664 sayılı Resmi Gazete ile
yayınlanan tebliğ ile belli koşulları taşıması halinde SGK tarafından
ilaçlı stentlerin ödenmesine karar verildiğini, davacıya uygulanan işlemin
bu koşulları taşıdığı ve masrafların kurum tarafından karşılanması
gerektiği anlaşıldığından davanın kabulüne, 4.100,00- TL’nin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan
alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karar davalı idare
tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 5.10.2012 gün ve E:
2012/17851, K: 2012/17585 sayı ile, Emekli
Sandığı iştirakçileri açısından görevli mahkemenin belirlenmesinde,
tedavinin başladığı tarih esas alınarak; pasif sigortalılar için tedavisi
15.10.2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri
yönünden idari yargının, tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar
yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak
çalışmasına devam edenler yönünden ise, sağlık sigortası açısından Sosyal
Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev
yapan asker ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları
kişilerden tedavisi 15.10.2010 tarihinden, diğer kamu görevlileri ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden tedavisi 15.01.2010
tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların bakmakla yükümlü
oldukları kişiler yönünden idari yargının, tedavisi anılan devir
tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin)
görevli olduğu sonucuna varıldığı, somut olayda; aktif kamu çalışanı olan
davacının, davaya konu tedavisinin, sağlık sigortası açısından Sosyal
Güvenlik Kurumu’na devredildiği 15.01.2010 tarihinden önce, 12.12.2009
tarihinde başladığı ve uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği
gözetilerek; Mahkemece, davanın, yargı yolu nedeniyle görevden reddi yerine,
işin esasına girilerek, yazılı şekilde karar verilmiş olmasının, usul ve
yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bozmuştur.
ANAMUR ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) : 26.2.2013 gün ve E: 2012/1015, K:
2013/91 sayı ile, bozma kararına uyarak, davanın idari yargının görevli
olması nedeni ile görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı idari ve adli yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece; idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir
örneğinin Başkanlık yazısı üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esası esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ
Dava, davacının kalp rahatsızlığı
nedeni ile gördüğü tedavi sırasında kullanılan ilaçlı stent bedelinin
davalı kurumca karşılanmaması nedeni ile ödemek zorunda kaldığı 4.100,00 TL
bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacının,
Anamur Vergi Dairesi Müdürlüğü’nde 5434 sayılı yasa kapsamında görev
yaparken Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde kalp rahatsızlığı nedeni ile
tedavi gördüğü; tedavisi sırasında ilaçlı stent kullanıldığı; davacının
stent bedeli olarak ödemek zorunda kaldığı 4.100,00 TL bedelin ödeme
tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi
istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56,
K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir. 5510 sayılı Kanunun 101 nci
maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,
itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması
nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların
çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık
görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ve tam yargı davaları
kapsamında bulunan, kamu personeli olan davacı tarafından açılan davanın,
görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Mersin 1.İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerektiği gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Mersin 1. İdare Mahkemesinin 29.11.2010 gün, E:2010/7,
K:2010/1801 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2013/1673
KARAR NO : 2013/1886
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı, kendisine
yetim aylığı bağlanması istemiyle başvuruda bulunan davacının, bu isteminin
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
S.Ç.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. T.T.P.
O L A Y
: Davacı, 51.181.175 emekli sicil numaralı eşinin vefatından dolayı dul
aylığı ve 60.702.004 emekli sicil numarası ile emekli aylığı almakta iken,
31.696.050 emekli sicil numaralı babasının vefatından dolayı da kendisine
yetim aylığı bağlanması istemiyle yapmış olduğu 3.5.2012 günlü başvurusunun
reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri
Genel Müdürlüğü, Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığının 18.5.2012
gün ve 31.696.050 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
3. İDARE MAHKEMESİ: 6.11.2012 gün ve E: 2012/1683, K: 2012/1610 sayı ile,
5510 sayılı Yasa’nın Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri başlıklı 101. maddesinde,
Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde
görüleceği hükmünün yer aldığı, bu durumda, davacının 506 sayılı kanunun
geçici 91. maddesi uyarınca tarafına yetim aylığı ödenmesi isteminde
bulunması ve bu talebe ilişkin 506 sayılı kanun hükümlerinin yürürlükten
kaldırılması nedeniyle uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilmesi gerekeceğinden davalı idare işleminin iptaline ilişkin
uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanında kaldığı
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
KIRKLARELİ
İŞ MAHKEMESİ: 19.9.2013 gün ve E: 2013/39, K: 2013/313 sayı ile,
mahkemelerince yapılan yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;
davacının babası 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
olduğundan ve 5434 sayılı Kanuna göre emekli aylığı almakta olduğundan,
Sosyal Güvenlik kurumunun davacının talebinin reddi yönündeki işlemin idari
işlem niteliğinde olduğu dolayısıyla buna yönelik açılan davanın da 5510
sayılı kanunun geçici 4. maddesinin 4. fıkrasına göre idari yargıda
görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle
oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece; idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir
örneğinin Başkanlık yazısı üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı, kendisine
yetim aylığı bağlanması istemiyle başvuruda bulunan davacının, bu isteminin
reddine ilişkin 18.5.2012 gün ve 31.696.050 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı, Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik
Daire Başkanlığı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli kamu personeli olan babasının vefatından dolayı kendisine yetim
aylığı bağlanması istemiyle yaptığı başvurunun “ 5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanunu’nun 94. maddesi; Bu kanunda belirtilen istisnalar dışında,
iki yönden aylığı hak kazananların tercih ettikleri aylıkları, Sandığa
yazılı müracaatlarını takip eden aybaşından itibaren ödenir. Diğer
aylıkları sürekli olarak kesilir… hükmünü amir olduğundan, her iki dosyadan
birden tarafınıza aylık bağlanmasına imkan bulunmamaktadır. Şu anda
eşinizden dolayı almakta olduğunuz dul aylığı ise 787,94 TL ve kendi
aylığınız 963,71 TL olup, babanızdan dolayı bağlanacak yetim aylığı da
433,67 TL olacaktır. Şayet; almakta olduğunuz dul ve emekli aylığından
vazgeçerek babanızdan dolayı tarafınıza yetim aylığı bağlanmasını talep
ediyorsanız, bunu açıkça belirtir dilekçenizi göndermeniz gerekmektedir.
Ayrıca her iki dosyadan aylık ödeneceğine dair çıkmış kanun ya da kararname
bulunmamaktadır.” şeklindeki reddine ilişkin davalı idarenin 18.5.2012
günlü işleminin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davanın görüm ve
çözümünün; gerek, davacının babasının Emekli Sandığı emeklisi olması ve
19.9.2000 tarihinde vefat etmesi ve iptali istenilen dava konusu işlemin de
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun 94. maddesi hükmü gözetilerek
tesis edilmiş olması karşısında idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 3.İdare Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 3.İdare Mahkemesinin 6.11.2012 gün ve E:
2012/1683, K: 2012/1610 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2013/1675
KARAR NO : 2013/1888
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacı şirketin sigortasız işçi çalıştırdığından
bahisle 5510 sayılı Kanun'un 81.maddesinin (ı) bendi uyarınca beş puanlık
prim desteğinden bir yıl süreyle yararlandırılmamasına ilişkin tesis
edilmiş olan işlemin iptali istemiyle açılan ve 5510 sayılı Kanun’un
uygulanması kapsamına giren davanın, 5510 sayılı Kanun’un 101’inci maddesi
dikkate alındığında, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.İzolasyon ve Bant San. AŞ.
Vekili : Av. E.A., Av. M.A.
Davalı :
SGK Başkanlığı’na izafeten, Manisa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
Vekili : Av. H.K. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili 17.08.2012 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; ‘’
Müvekkilimiz M.İzolasyon ve Bant San. A.Ş.'ye müvekkilimiz şirket adına
faaliyet gösteren "end sünger ürünleri ar-ge müh." işyeri ile
ilgili olarak 1/a,3/a,6 maddede belirtilen yükümlülüğü yerine
getirmediğinden bahisle 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 102.Maddesine istinaden 5.105,70 TL tutarında idari
para cezası kesilmiştir.
Davalı
Kurum Sosyal Güvenlik Denetmenliğince düzenlenen 02/05/2012 tarihli ve
2012/AS-104 sayılı raporda sigortasız çalışan tespit edildiğinden 5510
sayılı Kanunun 81. Maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen beş
puanlık prim desteğinden, tutanak tarihini izleyen ay başından itibaren bir
yıl süreyle yararlanamamaktadır hükmü gereği müvekkil şirketin beş-puanlık
prim desteğinden, tutanak tarihini izleyen ay başından itibaren bir yıl
süreyle yararlanamayacağı yolunda komisyon kararı verilmiş, yapılan itiraz
da reddedilmiştir.
İdari
para cezasına konu Sema Şevken isimli kişi işyeri hekimi olup müvekkilimiz
bu kişinin kamuda görevli devlet memuru olduğunu bilmektedir. Kişi müvekkil
şirkete devlet hastanesindeki görevinden istifa ettiğini bildirmemiştir.
Müvekkilimiz Türkiye'nin üç büyük şehrinde faaliyet gösteren büyük ve
saygın bir şirkettir. Böyle büyük bir şirketin bilinçli olarak sigortasız
işçi çalıştırması mümkün değildir. Kaldı ki müvekkil şirketin teftiş
sırasında bordrolarını iş müfettişlerine sunması da iyi niyetini
gösterir.Sema Şevken isimli çalışanın devlet hastanesindeki görevinden
17.10.2011 tarihi itibariyle istifa ettiği SGK'nın yapmış olduğu denetim
neticesinde öğrenilmesi üzerine 15.03.2012 tarihinde çalışandan devlet
hastanesindeki görevinden ayrıldığını şirkete bildirmemesi ile ilgili
savunması istenilmiş, çalışan aynı gün verdiği savunmasında fabrikanın
taşınma durumunun oluşturduğu karmaşa ve yasal düzenlemelerdeki belirsizlik
nedeni ile bildirimi sehven yapamadığını belirtmiştir. Görüldüğü üzere
müvekkil şirketin hiçbir kusuru ve kastı bulunmamaktadır. Nitekim müvekkil
şirket durumu öğrenir öğrenmez çalışanın SGK girişini geriye dönük olarak
yapmış ve 16.03.2012 tarihli yazısı ile davalı Kurum'a başvurarak ilgili
çalışanın SGK girişini geriye dönük olarak yapıldığını bildirmiş ve Ekim
2011, Kasım 2011 ve Aralık 2011 dönemlerine ait ek aylık prim ve hizmet
belgeleri ve giriş çıkış evraklarını sunmuştur. Buna rağmen davalı kurum
hukuka aykırılık ortadan kalktıktan yani çalışanın geriye dönük SGK
girişinin yapılıp primlerinin yatırılmasından çok sonra idari para cezası
uygulamış ve buna istinaden de davacı şirketin beş puanlık prim isteğinden
yararlanamayacağı yönünde karar vermiştir. Davalı idarenin bu işlemi hukuka
aykırı olup bu yönde Yargıtay kararları da mevcuttur.
Müvekkilimizin
hiçbir kusur ve kastı olmaksızın tamamen çalışanın bildirim yapmamasından
kaynaklanan nedenlerle SGK girişinin zamanında yapılmaması nedeniyle beş
puanlık prim desteğinden yararlandırılmaması hakkaniyete aykırı olup işbu
davanın açılması zarureti doğmuştur. ’’ demek suretiyle davalı kurum
tarafından tanzim edilen 02.05.2012 tarih, 2012/AS-104 sayılı raporda
davacı işyerinde sigortasız çalışan tespit edildiğinden bahisle 5510 sayılı
Kanun’un 81.maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen beş
puanlık prim desteğinden tutanak tarihini izleyen ay başından itibaren bir
yıl süreyle yararlanamayacağı yolundaki kararın yerinde olmadığının tespiti
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Manisa
3.İş Mahkemesi: 20.06.2013 gün, E:2012/138, K:2013/118 sayı ile özetle, ‘’…
davalı SGK İl Müdürlüğü tarafından yapılan denetlemeler esnasında
02/05/2012 tarihli Sosyal Denetmen Raporunun tanzim edildiği, bu rapor
kapsamında belirtilen hususlara davacı şirketin itirazı üzerine 01/08/2012
tarihinde komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu itirazın reddine
karar verildiği ve 01/08/2012 tarihli idari para cezası uygulandığı, bu
kararın davacı şirkete 09/08/2012 tarihinde tebliğ edildiği, iş bu davanın
ise 17/08/2012 tarihinde açıldığı dosya kapsamı ile sabittir. Bilindiği
üzere idari para cezaları ilgiliye tebliğ edildikten sonra tebliğ
tarihinden itibaren 15 gün içinde kuruma itiraz edilebileceği, itirazın
takibi durduracağı, kurumca itirazı red edilenlerin kararın tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine
başvurabileceği, bu süre içersinde başvuru yapılmamış olması halinde idari
para cezasının kesinleşeceği, 6183 sayılı yasanın 55. maddesine göre amme
alacağını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde borçlarını ödemeleri için
ödeme emri tebliğ olunacağı, 58. maddesinde kendisine ödeme emri tebliğ
olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya borcun
zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren iş mahkemesine
itirazda bulunabileceği açıktır. Yasal düzenleme karşısında ancak idari
para cezalarına karşı cezanın kesinleşmesinden sonra ödeme emri tebliğinden
itibaren 7 günlük yasal süre içersinde iş mahkemesine dava açılması mümkündür.
İdari para cezasının ilgili şirkete 09/08/2012 tarihinde tebliğ edildiği,
yukarıda belirtilen mevzuata uygun itirazın mahkememize yapılmasının mümkün
olmadığı, ancak idari para cezasının kesinleşmesi halinde mahkememize
itiraz edilebileceği, davacı şirketin öncelikle idari para cezasına karşı
kuruma itiraz edebileceği, itirazın reddi halinde idari mahkemeye dava
açabileceği, H.M.K.nun 114/b maddesine göre yargı yolunun caiz olmasının
dava şartı olduğu, bu davada mahkememizin içinde yer aldığı adli yargı
sisteminin görevli olmadığı anlaşılmakla, mahkememizce tespit edilen dava
şartı noksanlığı nedeniyle HMK'nın 115/2 maddesi gereğince davanın usulden
reddine karar vermek gerekmiştir. ‘’ demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili 18.07.2013 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; ‘’ Müvekkilimiz
M.izolasyon ve Bant San. A.Ş.'ye müvekkilimiz şirket adına faaliyet
gösteren "end sünger ürünleri ar-ge müh." işyeri ile ilgili
olarak l/a,3/a,6 maddede belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden
bahisle 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
102. Maddesine istinaden 5.105,70 TL tutarında idari para cezası
kesilmiştir.
Davalı
Kurum Sosyal Güvenlik Denetmenliğince düzenlenen 02/05/2012 tarihli ve
2012/AS-104 sayılı raporda sigortasız çalışan tespit edildiğinden 5510
sayılı Kanunun 81. Maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen beş
puanlık prim desteğinden, tutanak tarihini izleyen ay başından itibaren bir
yıl süreyle yararlanamamaktadır hükmü gereği müvekkil şirketin beş puanlık
prim desteğinden, tutanak tarihini izleyen ay başından itibaren bir yıl
süreyle yararlanamayacağı yolunda komisyon kararı verilmiş, yapılan itiraz
da reddedilmiştir.
İdari
para cezasına konu Sema Şevken isimli kişi işyeri hekimi olup müvekkilimiz
bu kişinin kamuda görevli devlet memuru olduğunu bilmektedir. Kişi müvekkil
şirkete devlet hastanesindeki görevinden istifa ettiğini bildirmemiştir.
Müvekkilimiz Türkiye'nin üç büyük şehrinde faaliyet gösteren büyük ve
saygın bir şirkettir. Böyle büyük bir şirketin bilinçli olarak sigortasız
işçi çalıştırması mümkün değildir. Kaldı ki müvekkil şirketin teftiş
sırasında bordrolarını iş müfettişlerine sunması da iyi niyetini gösterir.
Sema Şevken isimli çalışanın devlet Hastanesindeki görevinden 17.10.2011
tarihi itibariyle istifa ettiği SGK'nın yapmış olduğu denetim neticesinde
öğrenilmiştir. Çalışandan devlet hastanesindeki görevinden ayrıldığını
şirkete bildirmemesi ile ilgili savunması istenilmiş, çalışan savunmasında
fabrikanın taşınma durumunun oluşturduğu karmaşa ve yasal düzenlemelerdeki
belirsizlik nedeni ile bildirimi sehven yapamadığını belirtmiştir.
Görüldüğü üzere müvekkil şirketin hiçbir kusuru ve kastı bulunmamaktadır.
Nitekim müvekkil şirket durumu öğrenir öğrenmez davalı Kurum'a başvurarak
ilgili çalışanın SGK girişini geriye dönük olarak yapıldığını bildirmiş ve
Ekim 2011, Kasım 2011 ve Aralık 2011 dönemlerine ait ek aylık prim ve
hizmet belgeleri ve giriş çıkış evraklarını sunmuştur.
Müvekkilimizin
hiçbir kusur ve kastı olmaksızın tamamen çalışanın bildirim yapmamasından
kaynaklanan nedenlerle SGK girişinin zamanında yapılmaması nedeniyle beş
puanlık prim desteğinden yararlandırılmaması hakkaniyete aykırı olduğundan
Manisa 3. İş Mahkemesinin 2012/138 E. sayılı dosyası ile 17.08.2012
tarihinde dava açılmış,açılan dava HMK 115/2 gereğince dava şartı
noksanlığı nedeniyle 20.06.2013 tarihinde usulden reddedilmiştir.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 9. Maddesine göre Çözümlenmesi
Danıştay'ın, idare ve Vergi Mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli
ve askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren
otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine
başvurma tarihi, Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi
olarak kabul edilir. Manisa 3. İş Mahkemesinin 20.06.2013 tarihli kararı
taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olup, süresi içinde açılan davamızın
kabulüne karar verilmesini dileriz. ‘’ demek suretiyle davalı kurumca
tanzim olunan 02/05/2012 tarih 2012/AS-104 sayılı raporda müvekkil
işyerinde sigortasız çalışan tespit edildiğinden 5510 sayılı Kanunun 81.
Maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen beş puanlık prim
desteğinden tutanak tarihini izleyen ay başından itibaren bir yıl süreyle
yararlanamayacağı yolundaki kararın iptali istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Manisa
2. İdare Mahkemesi: 30.07.2013 gün, E:2013/668, K:2013/617 sayı ile özetle,
‘’… 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 81.
maddesinin (ı) bendinde, "Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör
işverenlerinin, bu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık
kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır.Bu fıkra ve diğer ilgili
mevzuatla sağlanan sigorta prim desteklerinin aynı dönem için birlikte
uygulanması halinde, bu destek öncelikle uygulanır. Bu Kanun gereğince
yapılan kontrol ve denetimlerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak
bildirmediği tespit edilen işverenler bir yıl süreyle bu fıkrayla sağlanan
destek unsurlarından yararlanamaz." 101. maddesinde “Bu Kanunda aksine
hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür” hükmüne yer
verilmiştir.
Uyuşmazlıkta,
davacı şirketin sigortasız işçi çalıştırdığından bahisle 5510 sayılı
Kanun'un 81.maddesinin (ı) bendi uyarınca beş puanlık prim desteğinden bir
yıl süreyle yararlandırılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan
davanın açıldığı görülmekte ise de; yukarıda belirtilen düzenleme uyarınca
5510 sayılı Kanun’un uygulanması kapsamına giren dava konusu işlemin
çözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğuna yönelik bir hüküm bulunmaması
nedeniyle yer yönünden yetkili iş mahkemesinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır. ‘’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun’un 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı
M.İzolasyon ve Bant San. A.Ş.'ye davacı şirket adına faaliyet gösteren
"end sünger ürünleri ar-ge müh." işyeri ile ilgili olarak 1/a,
3/a, 6 maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
102.maddesine istinaden 5.105,70 TL tutarında idari para cezası kesilmiş
olup, Sosyal Güvenlik Denetmenliği’nce düzenlenen 02.05.2012 tarihli ve
2012/AS-104 sayılı rapor dikkate alınarak, sigortasız çalışan tespit
edildiğinden 5510 sayılı Kanun’un 81. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde
öngörülen beş puanlık prim desteğinden, tutanak tarihini izleyen ay
başından itibaren bir yıl süreyle yararlanamayacağı yolunda komisyon kararı
verilmiştir. Uyuşmazlığa konu dava, davacı şirketin sigortasız işçi
çalıştırdığından bahisle 5510 sayılı Kanun’un 81.maddesinin (ı) bendi
uyarınca beş puanlık prim desteğinden bir yıl süreyle yaralandırılmamasına
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Manisa
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Şehzadeler Sosyal Güvenlik Merkezi’nin, davacı
şirkete hitaben yazmış olduğu 01.08.2012 günlü yazısında, davacı şirket ile
ilgili olarak (1/a, 3/a, 6) maddede belirtilen yükümlülüğü yerine
getirmediğinden, 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesine istinaden 5.105,70
TL tutarında İdari Para Cezası uygulandığı belirtilmiştir.
Bahse
konu yazıda İdari Para Cezası Verilmesine Neden Olan Fiiller;
1-5510
sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen sigortalı işe giriş
bildirgesinin Kuruma,
a)Sigortalının
çalışmaya başladığı tarihten önce verilmemesi,
…
3-5510
sayılı Kanun’un 86’ncı maddesinde öngörülen,
a)2011/
10, 11. ayına ilişkin asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet
belgelerinin, anılan maddenin uygulanmasına ilişkin Aylık Prim ve Hizmet
Belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Verilmesine ve Primlerin Ödenme
Sürelerine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’de belirtilen süre içinde
Kuruma verilmemesi,
…
6-5510
sayılı Kanun’un 9.maddesinde öngörülen sigortalı işten ayrılış
bildirgesinin
a)Anılan
maddede belirtilen süre içinde verilmemesi
b)e-sigorta
kanalıyla gönderilmesi gerekirken kağıt ortamında verilmesi olarak
sayılmıştır. Ayrıca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun 102’nci maddesi ‘’ Kurumca Verilecek İdari Para Cezalarını ‘’
düzenlemekte olup, davacı şirkete uygulanan idari para cezasının dayanağı
da Kanun’un bu maddesidir.
5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 81.maddesinin
(ı) bendinde; ‘’ Bu Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin, bu
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet
eden tutar Hâzinece karşılanır... Bu fıkra ve diğer ilgili mevzuatla
sağlanan sigorta prim desteklerinin aynı dönem için birlikte uygulanması
halinde, bu destek öncelikle uygulanır.Bu Kanun gereğince yapılan kontrol
ve denetimlerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği tespit
edilen işverenler bir yıl süreyle bu fıkrayla sağlanan destek unsurlarından
yararlanamaz. " hükmü yer almakta olup, uyuşmazlığa konu olan davacı
şirketin prim desteğinden bir yıl süreyle yararlandırılmamasına ilişkin
işlemin dayanağı bu madde hükmüdür.
5510
sayılı Kanun’un 101’inci maddesinde ‘’ Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri ‘’
düzenlenmiş ve, 5510 sayılı Kanun’da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu
Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş
mahkemelerinde görüleceği hüküm altına alınmış olup, Kanun maddesinde geçen
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür. ” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı retle
sonuçlandırmıştır.
Belirtilen yasal
düzenlemeler ışığında; davalı kurum tarafından, davacı şirketin sigortasız
işçi çalıştırdığından bahisle 5510 sayılı Kanun'un 81.maddesinin (ı) bendi
uyarınca beş puanlık prim desteğinden bir yıl süreyle yararlandırılmamasına
ilişkin tesis edilmiş olan işlemin iptali istemiyle açılan ve 5510 sayılı
Kanun’un uygulanması kapsamına giren davanın, 5510 sayılı Kanun’un 101’inci
maddesi dikkate alındığında, adli yargı yerinde görülmesi gerektiği
anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Manisa 3. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Manisa 3. İş
Mahkemesinin 20.06.2013 gün, E:2012/138, K:2013/118 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2013/1684
KARAR NO : 2013/1897
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının rahatsızlığı nedeni ile yurtdışında
gördüğü tedavi sırasında yaptığı sağlık giderlerinin karşılanması istemiyle
açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
V.P.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. T.S.
O L A Y
: Emekli Sandığı emeklisi olan davacı, dava dilekçesinde, eşiyle birlikte
kısa bir süre için Almanya’da yaşayan oğlunu görmek ve yanında kısa bir
süre kalmak niyetiyle gittikleri Tübingen şehrinde aniden rahatsızlandığını;
götürüldüğü Tübingen Üniversite Hastanesine acilen yatırılarak
2.8.2011-11.8.2011 tarihleri arasındaki sürede tedavi edildiğini; sözkonusu
sürede 2.971,30 € tutarında sağlık masrafı olduğunu; sağlık giderinin ödenmesi
için yurtdışı dönüşünde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapmış olduğu
başvurusunun, Emekli Sandığı emeklisi olması nedeniyle geri ödenmeyeceğinin
belirtilmesine ilişkin 28.9.2011 gün ve 17011970 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı, Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, Sağlık
Sigortacılığı Daire Başkanlığı işleminin tesis edildiğini ileri sürerek, bu
işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
1.İDARE MAHKEMESİ: 23.11.2011 gün ve E: 2011/2312, K: 2011/1936 sayı ile,
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun
1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”
başlığını taşıyan 101. maddesinde; bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceğinin belirtildiği, dolayısıyla
uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği
sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, yurt dışındaki acil ve
hayati sebepten kaynaklanan 2.971,30 €’luk sağlık giderinin fatura tarihi
itibarı ile geçerli olan T.C. Merkez Bankası efektif alış kuru (11.8.2011
itirbari ile 1 € = 2,5075 TL ) karşılığı olan 7.450,53 TL’nin tarafına ödenmesine
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 9. İŞ
MAHKEMESİ: 12.9.2013 gün E: 2012/86, k: 2013/799 sayı ile, davacı ile
davalı Kurum arasındaki uyuşmazlığın davacının Almanyadaki tedavi
giderlerinin davalı Kurum tarafından, Almanya ile Türkiye arasında Sosyal
Güvenlik Sözleşmesi bulunmakla birlikte, sözkonusu sözleşmenin Emekli
Sandığı ve Bağ-Kur sigortalılarını kapsamaması nedeniyle ödenmemesinden
kaynaklı olduğu, bu talep değerlendirildiğinde idari yargı alanına giren
davanın adli yargıda açılması nedeniyle dava şartı eksikliğine dayalı
olarak davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle yargı
yolu yanlışlığı nedeniyle davanın reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı, adli ve idari yargı yerlerince
verilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz
görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece; idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir
örneğinin Başkanlık yazısı üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının rahatsızlığı nedeni ile
yurtdışında gördüğü tedavi sırasında yaptığı harcamaların davalı kurumca karşılanmaması
nedeni ile ödemek zorunda kaldığı 7.450,53 TL bedelin ödeme tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bu
bedelin ödenemeyeceğine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Genel
Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, Sağlık Sigortacılığı Daire Başkanlığı’nın
28.9.2011 gün ve 17011970 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Emekli
Sandığı emeklisi olan davacı, dava dilekçesinde, eşiyle birlikte kısa bir süre
için Almanya’da yaşayan oğlunu görmek ve yanında kısa bir süre kalmak
niyetiyle gittikleri Tübingen şehrinde aniden rahatsızlandığını;
götürüldüğü Tübingen Üniversite Hastanesine acilen yatırılarak
2.8.2011-11.8.2011 tarihleri arasındaki sürede tedavi edildiğini; sözkonusu
sürede 2.971,30 € tutarında sağlık masrafı olduğunu; sağlık giderinin
ödenmesi için yurtdışı dönüşünde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapmış olduğu
başvurusunun, Emekli Sandığı emeklisi olması nedeniyle geri ödenmeyeceğinin
belirtilmesine ilişkin 28.9.2011 gün ve 17011 970 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı, Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, Sağlık
Sigortacılığı Daire Başkanlığı işlemi tesis edildiğini ileri sürerek, bu
işlemin iptali istemiyle bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyen yasal
faizi ile birlikte tarafına ödenmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E:2006/111, K:2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun
birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434
sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme
tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu
karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510
sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci
ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim
2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde
yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat
hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu
görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da
aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ve tam yargı davaları
kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafından açılan
davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 1. İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 1.İdare Mahkemesinin 23.11.2011 gün ve
E:2011/2312, K:2011/1936 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2013/1685
KARAR NO : 2013/1898
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.C.
Vekili :
Av. Ö.C.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. H.G.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 17.4.2006 tarihinde Anadolu Üniversitesi emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin geriye dönük olarak tamamının yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi
üzerine idari yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR 1. İDARE MAHKEMESİ: 7.3.2011 gün
ve E:2011/215, K:2011/233 sayı ile, davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Eskişehir İş Mahkemesi: 8.6.2011 gün ve E:2011/698,
K:2011/799 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin yargı yeri nedeniyle reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
3.10.2011 gün ve E:2011/37481, K:2011/34419 sayı ile, iptali istenilen
işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı, saptanan bu durum
karşısında maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulduğunda, mahkemece işin
esasına girilmesi gerekirken dava dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeni
ile reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu gerekçesiyle kararın
bozulmasına karar vermiş, mahkemelerince bozma kararına uyulmuştur.
ESKİŞEHİR 2.İŞ MAHKEMESİ:
1.10.2013 gün ve E:2013/89, K:2013/105 sayı ile, Dairece Danıştay İdari
Dava Dairelerinin gerekçelerinin benimsendiğinin ifade olunması karşısında;
HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olması dava şartı
olduğundan ve yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen dikkate alınması
zorunlu olduğundan, bozma ilamına uyulmuş olmasının bu konuda karşı taraf
yönünden usuli kazanılmış hak teşkil etmesi mümkün olmadığından; İdari
işleme yönelik sözkonusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği kanaatine varılarak; davanın HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca
“yargı yolunun caiz olmaması” nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca
usulden reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle yargı yolu nedeniyle
davanın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, adli ve
idari yargı yerleri arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi için başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci
paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık
ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından
tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Eskişehir 2. İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Eskişehir 2. İş Mahkemesinin 1.10.2013 gün ve E:2013/89, K:2013/105 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2013/1694
KARAR NO : 2013/1907
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
DavacI : S.K.
Vekili : Av. K.A.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. C.E.B.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Adana İl Müdürlüğü’nde sözleşmeli
personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adının 05.04.2010 tarihinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine Adana Valiliği İl
Sağlık Müdürlüğü’nde görevine başlamasına rağmen davalı tarafça düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediğini
açıklayarak, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere, davalı kurum
tarafından düzenlenen 06.07.2010 tarih 10350 sayılı maaş nakil
ilmühaberinin iptali ile aylık 152,63 TL ek ödemenin aylık ücretine yansıtılmasına
ve aylık net ücretinin 1.886,36 TL olarak düzeltilmesine ve Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihinden itibaren ödenmeyen toplam iki aylık
305,26 TL ek ödemenin davalı kurumdan ticari faizi ile tazmini istemiyle
25.08.2010 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
ADANA 1.
İDARE MAHKEMESİ: 23.09.2010 gün ve E:2010/1281, K:2010/1030 sayılı
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan, özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 29.11.2010 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ADANA 1.
İŞ MAHKEMESİ: 30.04.2013 gün ve E:2010/1032, K:2013/221 sayılı kararında
“…dava devam ederken Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve
2012/9-1518 esas K:2012/1388 karar sayılı emsal kararı ile Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun 07.04.2011 tarih ve 20111/55 esas 2011/205 karar
sayılı ilamında belirtildiği üzere, davalı şirketin 5473 sayılı Kanun
gereği tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olması nedeniyle, bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözüm yerininde İdari Yargının
görevinde bulunmaktadır…” gerekçesi ile görevsizlik kararı vermiştir.
Adli
yargıda verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve bunun üzerine Adana İl Sağlık Müdürlüğü’ne atanması nedeniyle
yeni görevine başlayan davacının maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tesbiti, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Adana İl
Sağlık Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa
uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının
maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Adana 1. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Adana 1. İş
Mahkemesi’nin 30.04.2013 gün ve E:2010/1032, K:2013/221 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
39-ESAS NO : 2013/1696
KARAR NO : 2013/1909
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının Astsubay nasbedilmeden önce Trakya Üniversitesi Edirne Meslek
Yüksek Okulu’nda geçen yüksek öğrenim süresinin 5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanununun 15. maddesinin (e) fıkrasına göre borçlanma yolu ile
fiili hizmetten sayılması talebinin reddine dair Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’nın 12.03.2013 tarih ve 45242312/73.337.026 sayılı idari işlemin
iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı : Z.A.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. N.K. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı dava dilekçesinde özetle;
Astsubay nasbedilmeden önce Trakya Üniversitesi Edirne Meslek Yüksek
Okulu’nda geçen yüksek öğrenim süresinin 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı
Kanununun 15. maddesinin (e) fıkrasına göre borçlanma yolu ile fiili
hizmetten sayılması talebinin reddine dair Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın
12.03.2013 tarih ve 45242312/73.337.026 sayılı idari işlemin iptali
istemiyle 04.04.2013 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
6. İDARE MAHKEMESİ: 22.05.2013 gün ve E:2013/ 590, K:2013/979 sayılı
kararında özetle; dava konusu uyuşmazlığın, astsubay nasbedilmeden önce
sivil öğrencilikte geçen yüksek öğrenim süresinin borçlanma yolu ile fiili
hizmetten sayılıp sayılmayacağı hususundan kaynaklandığı, mülga 5434 sayılı
Kanunun 15. maddesinin (e) bendinde uyuşmazlık konusu ile ilgili
düzenlemeler yer almakta iken, 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddesinin 10. fıkrasında da
aynı konuya ilişkin düzenlemelere yer verildiğinden 5510 sayılı Kanunun
101. maddesi uyarınca söz konusu yasadan kaynaklandığı gerekçe gösterilmek
suretiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a
maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiş ve bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle, 25.07.2013 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
İSTANBUL
ANADOLU 20. İŞ MAHKEMESİ: 10.10.2013 gün ve E:2013/879 K:2013/370 sayılı
kararında özetle; uyuşmazlığın 5434 sayılı Yasanın 15/e maddesinin davacı
hakkında uygulanıp uygulanmayacağı konusunda toplandığından, dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, görev uyuşmazlığının çözümü için, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca
ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmektedir
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan
Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
adli yargı dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Mahkememize gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının astsubay nasbedilmeden önce Trakya Üniversitesi Edirne Meslek
Yüksek Okulu’nda geçen sivil öğrenim süresinin borçlanması yolu ile sivil
öğrenim süresinin borçlanma yoluyla fiili hizmetten sayılıp sayılmayacağına
ilişkindir.
Dosyanın
incelenmesinden; 1973 doğumlu olan davacının, 19.09.1994 tarihinde Trakya
Üniversitesi Edirne Meslek Yüksek Okulu Motor bölümünden mezun olduğu,
1995-1996 döneminde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Derince Eğitim Merkezi
Komutanlığı’nda Astsubay Sınıf Okulundan mezun olmasının ardından 30
Ağustos 1996 tarihinde astsubay olarak görevine başladığı anlaşılmaktadır.
Davacı
Z.A., 23.02.2013 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na başvurarak,
astsubay nasbedilmeden önce sivil öğrencilikte geçen öğrenim süresinin 5434
sayılı Kanunun 15. maddesinin 29.06.1978 tarih 2168 sayılı kanunla eklenen
değişik € fıkrasına göre borçlanarak fiili hizmetine sayılmasını talep
etmesi üzerine; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı 12.03.2013 gün
45242312/73.337.026 sayılı yazı ile 06.06.2003 tarih 25130 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 28.05.2003 tarih ve 4861 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 06.06.2003 tarihinden itibaren, 5434 sayılı Kanunun 15. maddesinin
29.06.1978 tarih 2168 sayılı Kanunla eklenen değişik (e) fıkrasında yapılan
değişiklik uyanınca fakültede, yüksekokul veya meslek yüksek okullarında
kendi hesabına okuduktan sonra Astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini
takiben astsubaylığa geçirilen ve 1 yıllık deneme süresini başarı ile
tamamlayarak Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarına asıl olarak atananların
yüksek öğrenim sünesinin fiili hizmet sürelerine eklenmesi sağlandığı,
ancak başvuranın nasb tarihinin söz konusu Kanunun yürürlüğe girdiği
06.06.2003 tarihinden önce olması nedeniyle bu madde kapsamında
borçlanılmasının mümkün olmadığı, istem halinde 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 5754 sayılı Kanunun 68.
maddesi ile Değişik Geçici 4. maddesinin 10. fıkrasına göre
borçlanılabileceği bildirilmiştir.
Dava,
sivil öğrencilik süresinin borçlanmak suretiyle fiili hizmet süresinden
sayılmasına ilişkin olduğundan bu konu ile ilgili ve yürürlükten kaldırılan
kanun hükümleri ile hali hazırda yürürlükte olan kanun hükümlerinin
birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
5434
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun 15. maddesinin (e)
fıkrasında:
“(Değişik: 28/5/2003-4861/
21 md.)Harp okulları, fakülte ve yüksek okullarda Türk Silâhlı Kuvvetleri
hesabına okuyanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay
nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulanların öğrenci
harçlıkları ile teğmen veya astsubay çavuş aylıkları arasındaki farkın
keseneği aynı esaslara göre öğrenciler adına kurumlarınca ödenir.
Bunların 31 inci madde
gereğince emeklilik müddetlerinden indirilen yılları takip eden yıla ait
aylıklarından kesenek alınmaz.
Fakülte, yüksek okul veya
meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay
veya astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini takiben muvazzaf subay
veya astsubaylığa geçirilen ve bir yıllık deneme süresini başarı ile
tamamlayarak Türk Silâhlı Kuvvetleri kadrolarına asil olarak atananların
yüksek öğrenim süresinin fiilî hizmetlerinden sayılması nedeniyle doğacak
borçlanmaya ait borç miktarı, göreve başladıkları tarihteki rütbeleri
aylığının emekli keseneğine ait unsurları ve borçlanmanın yapıldığı
tarihteki katsayı rakamı esas alınarak hesaplanır. Borç miktarına ait
kesenek ilgilinin aylığından kesilerek, karşılığı da kurumlarınca verilmek
suretiyle, tebliğ tarihinden itibaren üç yıl içinde Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığına ödenir.” Hükmü 31.05.2006 tarih 5510 sayılı Kanunun 106.
maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun’un 5434 sayılı Kanuna ilişkin Geçiş
Hükümlerine İlişkin Geçici 4. maddesinin 10.fıkrasında:
“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte
Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü
hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü
hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile Emniyet Hizmetleri Sınıfında 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların,
bahse konu okullarda geçen başarılı eğitim süreleri, istekleri halinde;
borçlanma talep tarihinde ilgisine göre en az aylık alan polis veya komiser
yardımcısının emekli keseneğine esas unsurları üzerinden, bu sürelere ait
sigortalı ve işveren hissesi priminin tamamı borçlandırılmak suretiyle
hizmetten sayılır. Bundan doğacak borç tutarının tamamı borcun tebliğ
edildiği tarihten itibaren iki yıl içinde kendileri tarafından ödenir.
Ayrıca, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üniversitelerin çeşitli
fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına öğrenim
yaptıktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda
geçen başarılı öğrenim süreleri de istekleri halinde; borçlanma talep
tarihinde en az aylık alan astsubay çavuşun emekli keseneğine ait unsurlar
üzerinden, bu fıkradaki esaslar dâhilinde borçlandırılarak tahsil edilmek
suretiyle hizmetten sayılır.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.
506, 1479, 5434, 2925, 2926 sayılı kanunlara
ilişkin ortak geçiş hükümleri başlıklı
Geçici 7. maddesinde (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506
sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı,
bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve
5434 sayılı kanunlar ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20
nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet
süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri,
borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları
kanun hükümlerine göre değerlendirilir.” hükümleri yer almaktadır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri),
geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık
hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik
rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal
güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.”
bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi,
22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG.
25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu
kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye
dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434
sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir, Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, davacının 5434 sayılı Kanunun 15. maddesinin ( e)
fıkrasına göre, astsubay nasbedilmeden önce Trakya Üniversitesi Edirne
Meslek Yüksek Okulu’nda geçen sivil öğrenim süresinin borçlanması yolu ile
fiili hizmetten sayılıp sayılmayacağına ilişkin olarak açılan davanın,
görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Ankara 6. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.
İdare Mahkemesi’nin 22.05.2013 gün ve E:2013/ 590, K:2013/979 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
40-ESAS NO : 2013/1702
KARAR NO : 2013/1915
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası sonucu düzenlenen
trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.T.A.
Vekili : Av. K.Ç.
Davalı :
İstanbul Valiliği (Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü C
Bölgesi
Trafik
Denetleme Ekipler Müdürlüğü)
O L A
Y : İstanbul Valiliği İl Emniyet
Müdürlüğü C Bölgesi Trafik Denetleme Ekipler Müdürlüğü tarafından,
04.08.2012 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda Maddi Hasarlı
Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlenmiştir.
Davacı
vekili, trafik kazası tespit tutanağının gerçeğe aykırı ve yanlış olarak
düzenlendiğinden bahisle ve tutanağın iptali istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
ÜSKÜDAR 4.SULH CEZA MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün ve
Değ.İş.No: 2012/714 sayı ile, itiraz eden vekilinin dilekçesi ve eklerinin
yapılan incelemesinden, itirazın Kabahatler kanuna göre mahkemelerince incelenip
karar verilecek nitelikte olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle; 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş; bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
10.İDARE MAHKEMESİ: 12.4.2013 gün ve E:2013/154, K:2013/809 sayı ile, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Bu Yasadaki suçlarla ilgili
davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlıklı 112. maddesinde,
"Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Yasadaki; hafif para cezasını veya bununla birlikte hafif hapis cezasını,
belgelerin geri alınması ve iptali cezasını veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılır." hükmünün yer aldığı; Karayolları Trafik Yönetmeliğinin,
"Trafik Kazalarına El Konulması" başlıklı 154. maddesinde,
"Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller
uygulanır, a) Trafik kazalarına; 1) Adli yönden gereği yapılmak üzere
mahalli genel zabıtaca, 2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek
"Kaza Tespit Tutanağı" düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca
(polis veya jandarma) el konulur." Aynı Yönetmeliğin, "Trafik
Kazalarına ilişkin İşlemler" başlıklı 156. maddesinde de, 'Trafik
Kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki esas ve usuller
uygulanır, a) Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi; 1) örneğine uygun
olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler,
varsa ölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen
diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir
krokide gösterilir. Tutanaklar; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında
saklamak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir."
kurallarına yer verilmiş olduğu; yukarıda anılan yasal düzenlemeler
uyarınca, maddi hasarlı kaza tespit tutanağının kazaya karışan taraflar
arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik
zabıtasınca düzenlenecek bir belge olduğu, idari işlem niteliği de
bulunmadığı, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görümü
sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kaza
tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağının
bulunmadığı; dava dosyasının incelenmesinden, Davacı tarafından, 04.08.2012
tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda İstanbul Valiliği İI
Emniyet Müdürlüğü C Bölgesi Trafik Denetleme Ekipler Müdürlüğü tarafından
gerçeğe aykırı ve yanlış olarak tutulan 04.08.2012 tarihli trafik kazası
tespit tutanağının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının
anlaşıldığı; bu durumda, davacı tarafından dava dilekçesinde açıkça trafik
kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, özel hukuk
ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu
anlaşıldığından, bakılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adliye mahkemelerinin
görev alanına girdiği; nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 05.07.2010 tarih ve
E:2010/41, K:2010/153 sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle;
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, maddi
hasarlı trafik kaza tespit tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el
koyma ve bilirkişilik” başlığını taşıyan 83. maddesinde, “Trafik
kazalarına;
a) Adli yönden gereği
yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluş
nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı
düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca el konulur.
Trafik zabıtasının
görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda
trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve bir örneği
o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarında meydana
gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların
anlaşması halinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma
yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında
yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve
delilleri kaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri
yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe
kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden
olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir
yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılması
halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum
bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usul
kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza
tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer
esaslar yönetmelikte gösterilir” hükmü yer almıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’na dayanılarak çıkarılmış bulunan Karayolları Trafik
Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EI Konulması” başlıklı 154. maddesinde,
“Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller
uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere
mahalli genel zabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini
belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca
(polis veya jandarma), el konulur.
Trafik zabıtasının görev alanı dışında
kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı, örneğine
uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve bir örneği o yerin
trafik zabıtasına gönderilir.(…)” denilmiş; aynı Yönetmeliğin, “Trafik
Kazalarına ilişkin işlemler” başlıklı 156. maddesinde de, “Trafik Kazaları
ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki esas ve usuller uygulanır.
a) Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi;
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin
durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa ölü veya yaralılar,
hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar
belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.
Tutanaklar; soruşturma evrakına
eklenmek, dosyasında saklamak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter
sayıda düzenlenir.
2) Trafik kazası tespit tutanağı
düzenlemeye bu Yönetmeliğin 154 üncü maddesinin (a) bendi gereğince trafik
zabıtası ve genel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevli tarafından
düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevli tarafından
rapor şeklinde de düzenlenebilir.
Ancak Türk Silahlı Kuvvetlerine ait
araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcinin
bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler, taraflar için
kusur oranı belirtirler(…)” denilmiştir.
Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Bu
düzenlemelere göre, maddi hasarlı kaza tespit tutanağı, kazaya karışan
taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak
ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de
bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların
görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı
kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi
olanağı bulunmamaktadır.
Bu
durumda, davacı vekili tarafından; maddi hasarlı trafik kaza tespit
tutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerinde görülmesi olanağı
bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Üsküdar 4.Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Üsküdar 4.Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün ve Değ.İş.No: 2012/714 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
41-ESAS NO : 2013/1703
KARAR NO : 2013/1916
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Operasyonel faaliyetin bitimine müteakip birliğine
dönüş sırasında içinde bulunduğu askeri aracın kaza yapması sonucunda
yaralanan J.Uzm.Çvş. rütbeli davacı tarafından davalı idarece maddi ve
manevi tazminat ödenmesi istemiyle açılan davada, daha önceden 2247 sayılı
Kanun’un 10.maddesine göre önüne gelen davada Uyuşmazlık Mahkemesince
davaya bakmakla Askeri İdari Yargının görevli olduğuna karar verilmiş ise
de, 2918 sayılı Kanun’un göreve ilişkin düzenlemeyi öngören 110.maddesi bu
karardan sonra yürürlüğe girmiş olup, göreve ilişkin yasal düzenlemeler
hemen yürürlüğe gireceğinden, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının somut olaya
uygulanamayacağı, 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesinin somut olaya
uygulanacağı, dolayısıyla davaya bakmakla ADLİ YARGININ görevli olacağı hk.
K A R A R
Davacı :
M.K.
Vekili :
Av. A.A.
Davalı :
T.C. İçişleri Bakanlığı
Vekili :
Av. G.B. (Adli Yargıda)
Av. S.V.
(Askeri Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili 05.09.2008 havale tarihli dava dilekçesinde; ‘’ 11.05.2007
tarihinde S.K. sevk ve idaresindeki Van İl Jandarma Komutanlığına ait
765212 plaka nolu araç ile Van İli istikametine seyir esnasında şarampole
yuvarlanarak ölümlü ve yaralamalı tek taraflı trafik kazası meydana
gelmiştir. Trafik kazası sonucu altı kişi yaralanmış ve bir kişi hayatını
kaybetmiştir. Kazanın oluşumunda S.K. aracın hızını yol, trafik ve aracın
teknik özelliklerine uydurmaması kuralını ihlal ettiğinden %100 kusurlu
bulunmuştur.
765212
plaka nolu aracın maliki Van Jandarma komutanlığına aittir. Jandarma
komutanlığı içişleri bakanlığına bağlı olması sebebiyle 2918 sayılı
karayolları trafik kanunu 106.maddesi ile 85 maddesi gereği İçişleri
bakanlığı oluşan kaza sebebiyle sorumludur.
Müvekkillim
M.K. kaza yapan araçta Görevli (yolcu) olarak bulunması nedeniyle hiçbir
kusuru yoktur Müvekkilim M.K. Kaza sonucu %14 sürekli özürlü kalacak
şekilde yaralanmıştır. Müvekkilim sürekli özürlü kalacak şekilde
yaralanması sonucu çok üzülmüş ve derin ruhsal çöküntü yaşamıştır. Kaza
öncesi hiçbir sağlık problemi olmayan müvekkilimin kaza sonrası eski
hayatına dönme ihtimali çok zayıflamıştır. Bu nedenle manevi tazminat talep
etmekteyiz.
Müvekkilimin
%14 sürekli özürlü kalacak şekilde yaralanması sebebiyle eskisi gibi
olamayacak ve çalışma gücünü geri kazanamayacaktır. Müvekkilim diğer
sağlıklı insanlardan daha fazla efor sarf ederek çalışmak zorunda
kalacaktır. Müvekkilim kaza sebebiyle maddi kayba uğramıştır. Bu nedenle
maddi tazminat talep etmekteyiz. ‘’ demek suretiyle fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak şartıyla 88.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın
kaza tarihi olan 11.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı İçişleri Bakanlığı vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi: 11.02.2009 gün,
E:2008/365 sayı ile davalı idarenin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı İç İşleri
Bakanlığı vekilinin, askeri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Başsavcısı: 1602
sayılı Askeri Yüksek idare Mahkemesi Kanununun 20’inci ve 21 'inci
maddelerine yer verdikten sonra; Anayasanın, Askeri Yüksek idare Mahkemesi
başlıklı 157'inci maddesinde yer alan göreve ilişkin hükümlerini benzer bir
biçimde tekrarlayan Askeri Yüksek idare Mahkemesi Kanununun 20'inci ve 21
'inci maddelerine göre, uyuşmazlık konusunun Askeri idari Yargı yerinde
görülebilmesi için iki koşulun bir arada gerçekleşmesinin gerektiği;
davacının 1602 sayılı AYiM. Kanununun 20'inci maddesi 2'inci fıkrası
gereğince asker kişi sayıldığı,bu nedenle dava konusunun asker kişiyi
ilgilendirdiğinin tartışmasız olduğu; diğer koşulun ise davaya konu idari
işlemin veya eylemin "askeri hizmete ilişkin" olması koşulu
olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin birçok kararında belirtildiği üzere idari
işlemin veya eylemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden "askeri
hizmete ilişkin" olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin veya
eylemin konusuna bakılmasının gerektiği, eğer idari işlem veya eylem askeri
gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise
bu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğu, daha açık bir ifadeyle, askeri
hizmete ilişkin idari işlemler ya da eylemlerin, idarece bir asker kişinin
askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askeri geçmişi,
asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetinin amacı,
askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural, gerek ve gelenekler göz
önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlem ya da
eylemler olduğu; tüm bu hususlar nazara alındığında, dava konusu eylemin
askeri hizmete ilişkin olup olmadığı irdelendiğinde; davacının, Van il
Jandarma K.lığına ait askeri araç ile seyir halinde bulunduğu sırada
"askeri aracın kaza yapması" sonucu sakatlandığı ve askeri araç
şoförünün dikkatsizliği nedeniyle meydana gelen kazada idarenin hizmet
kusuru içerisinde bulunduğunun anlaşıldığı; ancak, tazminatın konusunu
oluşturan zararın kamu idaresine ait bir motorlu aracın karayolu üzerinde
işletilmesi sırasında meydana gelmiş olması nedeniyle, görevli yargı
yerinin belirlenebilmesi için konuya ilişkin özel düzenleme içeren 2918
Sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerinin gözden geçirilmesinin
gerektiği; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 106’ncı, 85'inci ve
86'ıncı maddelerinden bahisle; sözü edilen Yasa hükümlerinde, açıkça göreve
ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, esasen 85'inci maddedeki işletenin
hukuki sorumluluğunun zarar gören üçüncü kişiler bakımından ele alınmış
olması karşısında, işleten veya teşebbüs sahibi ile hizmet ilişkisi içinde
bulunan araç sürücüsü veya diğer görevlilerin uğradıkları zararlardan
dolayı hukuki sorumluluğun genel hükümlere tabi olmasının doğal olduğu;
belirtilen hükümler çerçevesinde, kamu kurumuna ait motorlu aracın kamu
hizmetinin yürütülmesi amacıyla işletilmesi sırasında bir kamu görevlisinin
yaralanması ya da ölmesi nedeniyle uğranılan zararlardan dolayı, idarenin
hizmet kusuru ya da objektif sorumluluk esasları çerçevesinde sorumlu olup
olmadığının yargısal denetiminin, idari eylemden doğan zararların
giderilmesi için açılacak bir tam yargı davası kapsamında idari yargı
yerlerince yapılacağının açık olduğu; olayda, askeri bir hizmetin yerine
getirilmesi sırasında bu hizmet için tahsis edilen aracın, trafik kazası
yapmasına bağlı olarak, araçtaki görevli erin yaralanması dolayısıyla
uğranılan zararların tazmin edilmesi istenildiğine göre; zararın askeri
kural ve talimatlar çerçevesinde yürütülen bir hizmet sırasında doğması ve
asker kişinin bedeninde oluşması karşısında, davada idari eylemin
"askeri hizmete ilişkin bulunması" ve "asker kişiyi
ilgilendirmesi" koşullarının birlikte gerçekleştiği anlaşıldığından,
uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünde askeri idari yargı yeri
görevli bulunduğu; yapılan bu açıklamalara göre; dava konusu olayda
Anayasanın 157'inci ve 1602 sayılı AYiM Kanununun 20'inci maddesinde
öngörülen idari eylemin "askeri kişiyi ilgilendirmesi" ve
"askeri hizmete ilişkin bulunması" koşulları birlikte gerçekleştiğinden,
davanın görüm ve çözümünde Askeri Yüksek idare Mahkemesinin görevli
olduğunun değerlendirildiği, (Uyuşmazlık Mahkemesinin, benzer konulardaki
24.06.2002 gün ve 2002/36 Esas, 2002/28 Karar numaralı; 03.04.2001 gün ve
2000/20 Esas, 200/47 Karar numaralı kararlarının da bu yönde olduğu)
gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanunun 10, 12 ve 13'üncü maddeleri gereği görev
uyuşmazlığının halli için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiş ve davada Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin, görevli olduğuna
dair 11.02.2009 tarih ve E.2008/365 sayılı kararının kaldırılmasına, karar
verilmesini istemiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi ise 05.07.2010 gün, E:2010/8,
K:2010/138 sayı ile; ‘’ Dava, operasyonel faaliyetin bitimine müteakip
birliğine dönüş sırasında içinde bulunduğu askeri aracın kaza yapması
sonucunda yaralanan J.Uzm.Çvş. rütbeli davacının, uğradığı maddi kayıp,
üzüntü ve derin ruhsal çöküntüye karşılık 88.000.00 YTL maddi ve 50.000.00
TL manevi tazminatın davalı idarece ödenmesine hükmedilmesi istemiyle
açılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala
bağlanmış olup, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlâl
edilenler tarafından açılacak tam yargı davalarının görüm ve çözümünün
idari yargı yerlerinin görevine girdiği tartışmasızdır.
Ancak, tazminatın konusunu oluşturan zararın kamu
idaresine ait bir motorlu aracın karayolu üzerinde işletilmesi sırasında
meydana gelmiş olması nedeniyle, görevli yargı yerinin belirlenebilmesi
için konuya ilişkin özel düzenleme içeren Karayolları Trafik Kanunu
hükümlerinin gözden geçirilmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun, trafik
kazalarına ilişkin yedinci kısmını izleyen hukuki sorumluluk ve sigorta
hakkındaki sekizinci kısmının, “İşleten ve Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu
Teşebbüs Sahibinin Hukuki Sorumluluğu” başlıklı birinci bölümünde aynı
başlıkla yer alan 85. maddesi, Değişik birinci fıkrasında “ Bir motorlu
aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin
zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya
işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi
halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan
zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” ve değişik beşinci
fıkrasında “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın
sürücüsünün veya aracın kullanılmasına yardımcı kişilerin kusurundan kendi
kusuru gibi sorumludur.” hükümlerini taşımakta; aynı kısmın “Özel Durumlar”
başlıklı üçüncü bölümünde Devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçların
durumunu düzenleyen Değişik 106. maddesinde ise, “Genel bütçeye dahil
dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu
iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep
oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna
ilişkin hükümleri uygulanır.”hükmüne yer verilmektedir.
Anılan 85. maddeden, işleten ve teşebbüs sahibinin, bir
motorlu aracın işletilmesinden ve bu arada aracın sürücüsünün ve işletme
yardımcılarının eylem ve davranışlarından dolayı üçüncü kişilerin
uğradıkları zararlardan, kusurlu olup olmamalarına bakılmaksızın “tehlike
esası”na göre sorumlu tutuldukları; 106. madde ile de, maddede sayılan kamu
kurum ve kuruluşlarının işleten gibi aynı hukuki sorumluluğa tabi kılındığı
anlaşılmaktadır.
Sözü edilen Yasa hükümlerinde, açıkça göreve ilişkin bir
düzenlemeye yer verilmediği gibi, esasen 85. maddedeki işletenin hukuki
sorumluluğunun zarar gören üçüncü kişiler bakımından ele alınmış olması
karşısında,işleten veya teşebbüs sahibi ile hizmet ilişkisi içinde bulunan
araç sürücüsü veya diğer görevlilerin uğradıkları zararlardan dolayı hukuki
sorumluluğun genel hükümlere tabi olması doğaldır.
Nitekim, Karayolları Trafik Kanunu’nun hukuki
sorumluluğa ilişkin diğer hükümlerinde, 85. madde kapsamı dışında kalan
hallerde genel hükümlerin uygulanacağına işaret edilmiştir.
Belirtilen duruma göre,kamu kurumuna ait motorlu aracın
kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla işletilmesi sırasında bir kamu
görevlisinin yaralanması ya da ölmesi nedeniyle uğranılan zararlardan
dolayı, idarenin hizmet kusuru ya da objektif sorumluluk esasları
çerçevesinde sorumlu olup olmadığının yargısal denetiminin, idari eylemden
doğan zararların giderilmesi için açılacak bir tam yargı davası kapsamında
idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Davada, idari yargı yerlerinden hangisinin görevli
olduğuna gelince:
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin
asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve
1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde de, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk
Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini
ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” hükmü yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu idari işlem ya da eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi“ ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın Değişik 20. maddesinde, Türk
Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay,
askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,
erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari eylemin “askeri hizmete ilişkin bulunması”,
eylemin kanun ve nizamların Türk Silahlı Kuvvetlerine tanıdığı yetki ve
görevlerin yerine getirilmesi amacına yönelik olması anlamını taşımaktadır.
Askeri nitelikteki idari eylemi de, askeri kural ve gerekler çerçevesinde
yürütülen askeri hizmet sırasındaki bir hareket, tutum veya meydana gelen
ya da getirilen bir olay olarak tanımlamak olanaklıdır.
İdari eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” için,
eylemin bir asker kişiye yönelmesi, zarar verici etkilerini bir asker
kişinin beden bütünlüğü veya malvarlığı sahasında meydana getirmiş olması
gerekir.
Olayda, askeri aracın tahsis edildiği hizmetin
yürütülmesi sırasında, araçta görevli bulunan J.Uzm.Çvş. rütbeli davacının
yaralanması dolayısıyla uğranılan zararların idarece tazmin edilmesi
istenildiğine göre, zararın askeri kural ve talimatlar çerçevesinde
yürütülen bir hizmet sırasında doğması ve asker kişinin bedeninde oluşması
karşısında, davada idari eylemin “askeri hizmete ilişkin bulunması” ve
“asker kişiyi ilgilendirmesi” koşullarının birlikte gerçekleştiği
anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünde Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığınca
yapılan başvurunun kabulü ile Asliye Hukuk Mahkemesi’nin davalı idarenin
görev itirazının reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.’’
demek suretiyle davanın çözümünde Askeri İdari Yargının görevli olduğuna,
bu nedenle AYİM Başsavcısınca yapılan Başvurunun Kabulü ile davalı İdare
vekilinin görev itirazının Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine
ilişkin 11.02.2009 gün ve E:2008/365 sayılı kararın kaldırılmasına karar
vermiştir.
Bu aşamadan sonra, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi
08.02.2011 gün, E:2008/365, K:2011/27 sayı ile özetle, dava dilekçesinin
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, aynı istemle bu kez askeri idari yargı yerinde dava açılmıştır.
Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi; 16.11.2011 gün, E:2011/1415,
K:2011/1391 sayı ile özetle, ‘’ … 19.01.2011 tarihinde Resmi Gazete’de
yayınlanan 6099 sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun 14’üncü maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanununun 110’uncu maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek; “Görevli ve
Yetkili Mahkeme” Madde 110; "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez...,
2918 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 21; Bu Kanunun 110’uncu maddesinin
birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış davalara uygulanmaz”
hükmünü düzenlemiştir.
Bu yasal
mevzuat çerçevesinde davacının durumu incelendiğinde; Van İl Jandarma
Komutanlığı JÖH Tabur Komutanlığına ait 765212 plakalı Mercedes marka
Unimog aracın 11.05.2007 tarihinde Gürpınar istikametinden Van istikametine
seyir halinde iken Merkez Kurubaş Tepe mevkiine geldiğinde yolun rampalı
olan bölümünden aşağıya doğru inerken havanın yağışlı ve yolun kaygan
olması nedeniyle araç sürücüsü J.UIş.Er S.K.'ın direksiyon hakimiyetini
kaybederek yolun sol tarafındaki şarampole aracın devrilmesi neticesinde
kazanın meydana geldiği, kazada bir personelin şehit olduğu, davacının da
içinde bulunduğu 13 personelin yaralandığı, her ne kadar Uyuşmazlık Mahkemesi
07.05.2010 gün ve 2010/8-139 Esas No-Karar No sayılı kararı ile söz konusu
davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevli olduğuna karar vermiş ise
de, söz konusu kararın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı
Kanun ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110’uncu maddesinde
yapılan değişiklikten önce verilmiş olduğu, karar sonrası yapılan söz
konusu değişiklikle davacı tarafından 14.03.2011 tarihinde açılan bu
davanın görev ve çözüm yerinin mahkememiz olmayıp adli yargı olduğu
sonucuna varılmıştır.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan Karar Düzeltme başvurusu üzerine, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi İkinci Daire Başkanlığı; 29.02.2012 gün, E:2012/188, K:2012/222
sayı ile özetle, karar düzeltme isteminin reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2008/365 sayılı
dosyasında görülmekte olan davada, davalı idarenin süresi içerisinde yapmış
olduğu görev itirazının mahkemece reddi üzerine, davalı idarece olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması talep edilmiş ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcısı tarafından davaya bakmakla Askeri İdari Yargının
görevli olduğundan bahisle 2247 sayılı Kanun’un 10.maddesine uygun şekilde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılarak Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulması
üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi 05.07.2010 gün, E:2010/8, K:2010/138 sayı ile
davanın çözümünde Askeri İdari Yargının görevli olduğuna, bu nedenle AYİM
Başsavcısınca yapılan Başvurunun Kabulü ile davalı İdare vekilinin görev
itirazının Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin 11.02.2009
gün ve E:2008/365 sayılı kararın kaldırılmasına karar vermiştir.
Bu
aşamadan sonra, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi 08.02.2011 gün,
E:2008/365, K:2011/27 sayı ile, dava dilekçesinin görev yönünden reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiş olup, bunun üzerine davacı vekili aynı
istemle Askeri İdari Yargı yerinde dava açmış, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi İkinci Daire Başkanlığı da 16.11.2011 gün, E:2011/1415,
K:2011/1391 sayı ile, davaya bakmakla adli yargının görevli olduğundan
bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş olup, bu karara karşı
yapılan karar düzeltme talebinin reddi üzerine bu karar da kesinleşmiştir.
Bu değerlendirmeler ışığında adli ve askeri yargı
yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, askeri idari yargı dosyasının, adli
yargı dosyası da temin edilerek, son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği anlaşılmakla, usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile AYİM Savcısı Hüsnü ERCAN’ın davada
adli yargının görevli olduğu yolundaki yazılı ve sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
operasyonel faaliyetin bitimine müteakip birliğine dönüş sırasında içinde
bulunduğu askeri aracın kaza yapması sonucunda yaralanan J.Uzm.Çvş. rütbeli
davacının, uğradığı maddi kayıp, üzüntü ve derin ruhsal çöküntüye karşılık
88.000.00 TL maddi ve 50.000.00 TL manevi tazminatın davalı idarece
ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Kanunun 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
6099 sayılı Kanunun 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “ İşleteni veya
sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dahil, bu yasadan doğan sorumluluk davaları,
adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra
hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir.” denilmiş olup, geçici 21.maddesinde ise “ Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz. ” denilmiştir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, davacının, uyuşmazlığa konu olaya ilişkin
ilk olarak 05.09.2008 tarihinde adli yargı yerinde dava açtığı,bu davada
2247 sayılı Kanun’un 10.maddesi kapsamında olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması üzerine, 2918 sayılı Kanunun 110.maddesinde değişiklik
yapılmadan önce, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 05.07.2010 gün, E:2010/8,
K:2010/138 sayılı kararı ile, davanın çözümünde Askeri İdari Yargının
görevli olduğuna karar verilmesi üzerine adli yargı yerince görevsizlik
kararı verildiği ve kararın kesinleştiği, bu karardan sonra davacı
vekilinin 14.03.2011 tarihinde, 2918 sayılı Kanunun 110.maddesinde
değişiklik yapıldıktan sonra, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde aynı
istemle dava açtığı anlaşılmış olup, her ne kadar aynı konuda daha önceden
Uyuşmazlık Mahkemesi görev konusunda karar vermiş ise de, bu karar
tarihinden sonra uyuşmazlığa konu olaya ilişkin olan 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda değişiklik yapıldığı ve ‘’Görevli ve Yetkili
Mahkeme‘’ başlıklı 110.maddenin yürürlüğe girdiği anlaşılmıştır.
Belirtilen
durum karşısında, 2918 sayılı Kanun’un Geçici 21.maddesi nazara
alındığında, somut olayda, 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesinin 1.fıkrasının
göreve ilişkin hükmü yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda veya
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bir dava bulunmadığından, 2918
sayılı Kanun’un 110.maddesinin somut olaya uygulanacağı tartışmasızdır.
Her ne
kadar 2918 sayılı Kanun’un geçici 21.maddesinde Kanun’un 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmünün, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmayacağı belirtilmiş ve 2247 sayılı Kanun’un
10.maddesine göre önüne gelen davada Uyuşmazlık Mahkemesince davaya
bakmakla Askeri İdari Yargının görevli olduğuna karar verilmiş ise de, 2918
sayılı Kanun’un göreve ilişkin düzenlemeyi öngören 110.maddesi bu karardan
sonra yürürlüğe girmiş olduğundan, ve göreve ilişkin yasal düzenlemeler
hemen yürürlüğe gireceğinden artık Uyuşmazlık Mahkemesi’nin görevli yargı
kolunun belirlenmesine ilişkin kararının somut olaya uygulanamayacağı, keza
yeni düzenlemenin yürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihinden önce AYİM de
açılmış bir davanın bulunmadığı gerçeği karşısında 2918 sayılı Kanun’un
110.maddesinin yukarıda belirtildiği şekilde somut olaya uygulanacağı
anlaşılmıştır.
Bununla
birlikte, belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat
talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın
110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı
olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle
yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124,
K:2011/160 sayı, 08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve
28.05.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı
konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu
davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.02.2011 gün,
E:2008/365, K:2011/27 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
42-ESAS NO : 2013/1704
KARAR NO : 2013/1917
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İsviçre’de işçi olarak çalışan ve davalı kurumdan aldığı yazı cevabına
istinaden gerekli borçlanma bedelini ödeyerek 12.10.2008 tarihinde
emeklilik için müracaat edebileceği kanaati ile Türkiye’ye kesin dönüş
yapan davacının, idarenin yanlış işlemi nedeni ile emeklilik müracaatı
yapamaması ve İsviçre’de çalışma imkanı ve aldığı işsizlik ücretini
kaybetmesi nedenleri ile uğradığı maddi ve manevi zararın davalıdan tahsili
istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.B.
Vekili : Av. C.Ç.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı
Vekili : Av. N.G.B.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının sigortalı işçi
olduğunu, İsviçre Ülkesi’nde 12.10.1983 ile 01.05.2004 tarihleri arasında
aralıklarla çalıştığını, bu tarihten sonra da 2639 İsviçre Frangı işsizlik
ücreti almaya başladığını, davacının 3201 sayılı Yasa uyarınca borçlanma
isteği ile davalı kuruma başvurduğunu, davalı kurumca davacı için 222725.5
Amerikan Doları borç çıkartıldığı ve 12.10.2008 tarihinden itibaren
emekliliğe müracaat edebileceğinin bildirildiği, bunun üzerine davacının
tahakkuk ettirilen borcu yatırdığı ve emeklilik için davalı kuruma müracaat
ettiği; ancak, kendisine verilen 22.07.2008 gün ve 070611 sayılı yazı ile
25 yıl şartını yarine getirmemesi nedeni ile 15.08.2013 tarihinden sonra
müracaat edebileceğinin bildirildiği, davacının kendisine verilen
17.06.2008 gün ve 57162 sayılı yazı nedeni ile İsviçre’den kesin dönüş
talebinde bulunduğunu ve talebinin kabul edilerek 30.09.2008 tarihi itibari
ile yurda kesin dönüş yaptığını, bu noktadan sonra davacının tekrar çalışma
amacı ile İsviçre’ye dönmesinin mümkün olmadığını, bu şekilde eskiden
yaralandığı işsizlik maaşını alamadığını gibi kendisine Türkiye’de de
emeklilik aylığı bağlanmadığını, bu şekilde mağdur edildiğini ve zarara
uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
alamadığı işsizlik ücreti nedeni ile 33.000 TL, alamadığı sağlık güvencesi
nedeni ile 1000.00 TL alamadığı emeklilik ücreti nedeni ile 1000.00 TL
maddi tazminatın ve yaşadığı bu olaylar nedeni ile yaşadığı üzüntü dikkate
alınarak 5000.00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesi
istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Mersin
2. İş Mahkemesi; 22.02.2011 gün ve 2008/568 Esas, 2011/108 Karar sayılı
kararı ile; davacının dava dilekçesi içeriğinden davalı idarenin hizmet
kusuru nedeni ile uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini talep ettiğini,
davanın bu niteliği gereğince davanın 2577 sayılı Yasa’da düzenlenen tam
yargı davası olarak idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek;
davanın görev yönünden reddine karar vermiş; verilen karar taraflarca
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı taleplerle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Mersin 1.İdare Mahkemesi: 14.05.2013 gün ve
2013/250 Esas, 2013/491 Karar sayılı kararında özetle; davacının işçi
statüsünde olması ve davacının davalı kuruma ilk müracaat tarihinin
28.04.2008 olması nedenleri ile davada adli yargının görevli olduğunu
belirterek; yargı yolu uyuşmazlığı nedeni ile görev yönünden davanın reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve
idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan
olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Adli ve İdari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın
14. Maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İsviçre’de işçi
olarak çalışan ve davalı kurumdan aldığı yazı cevabına istinaden gerekli
borçlanma bedelini ödeyerek 12.10.2008 tarihinde emeklilik için müracaat
edebileceği kanaati ile Türkiye’ye kesin dönüş yapan davacının, idarenin
yanlış işlemi nedeni ile emeklilik müracaatı yapamaması ve İsviçre’de
çalışma imkanı ve aldığı işsizlik ücretini kaybetmesi nedenleri ile
uğradığı maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
Davacının, davalı kuruma 3201 sayılı Yasa’dan yararlanma
istemi ile başvuru tarihi 08.02.2008 olup bu tarih itibari ile yürürlükte
olan 3201 sayılı Kanun’un olaya uygulanması gerektiği, bu kanunun 5457
sayılı Kanun ile değiştirilen hükümlerinin uygulanma olanağının bulunmadığı
anlaşılmakla, dava dosyası bu belirleme ışında incelenmiştir.
22/05/1985 Tarih ve 3201 Sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen
Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun
‘un 1. Maddesinde; “18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarının yurt
dışında geçen ve belgelendirilen çalışma süreleri, bu çalışma süreleri
arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve
yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, 2 nci maddede belirtilen
sosyal güvenlik kuruluşlarına prim, kesenek ve karşılık ödenmemiş olması ve
istekleri halinde bu Kanun
hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir” şeklindeki
düzenleme ile kimlerin 3201 sayılı Yasadan yararlanabileceği
düzenlenmiştir.
22/05/1985 Tarih ve 3201 Sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının
Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından
Değerlendirilmesi Hakkında Kanun ‘un 4. Maddesinde; “Sosyal güvenlik
kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürelerin her bir günü için
tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarı bir dolardır.
Dövizin cinsi ve miktarı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilebilir.
Değişen miktar, tahakkuk ettirilmiş borçlarının tamamını ödememiş olanların
bakiye borç sürelerine de uygulanır. (1)/ Ancak, T.C. Emekli Sandığınca
yapılacak borçlanmalarda ilgililerin Türkiye'den ayrılmadan önce, Sandığa
tabi hizmetlerinden en son bıraktıkları ve öğrenim durumları itibariyle
alacakları derece ve kademelerine her ay için borçlanacakları sürenin
tamamı eklenmek suretiyle bulunacak sürenin her yılı bir kademe, her üç yılı
bir derece sayılmak ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Kanunun
Değişik 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere
tespit edilecek derece ve kademe ile Sandığa müracaat tarihindeki katsayı,
gösterge ve kesenek karşılık oranları esas tutulmak suretiyle bulunacak
Türk Parası karşılığı dolar tespit edilir./T.C. Emekli Sandığına tabi
görevden ayrıldıktan sonra emeklilik keseneklerini almak, toptan ödeme
yapılmak veya hak kazandıkları toptan ödeme kesenekleri zaman aşımına
uğramak suretiyle hizmetleri tasfiye edilenler, geçen sürelerini, aldıkları
paraları aldıkları tarihten yatıracakları tarihe kadar hesaplanacak % 5
faizi ile birlikte, toptan ödemeleri veya kesenekleri zamanaşımına uğramış
bulunanların zamanaşımına uğrayan paraları faizsiz olarak toptan ve defaten
ödemeleri şartıyla T.C. Emekli Sandığına borçlanabilirler./İstek sahipleri,
tahakkuk ettirilen döviz borçlarını T.C. Merkez Bankasına veya yetkili
bankalara satmak, karşılığı Türk parasının borçlanma işlemini yürüten sosyal
güvenlik kuruluşuna intikali hususunda bankaya talimat vermek, döviz alım
bordrosunun bir nüshasını sosyal güvenlik kuruluşuna ibraz etmek suretiyle
mükellefiyetini yerine getirmiş olurlar./İstek sahiplerinin, dolar dışında
ödemek istediği döviz tutarı, T.C. Merkez Bankası veya yetkili bankalarca,
dolara göre çapraz kur uygulamak suretiyle satın alınır.” şeklindeki
belirleme ile de yurt dışında çalıştıkları sürelerin emekliliklerinden
sayılması talebi ile davalı kuruma başvuracak kişilerin, borçlanma miktarının
hesaplanma usulü ve şartları düzenlenmiştir.
22/05/1985 Tarih ve 3201 Sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının
Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından
Değerlendirilmesi Hakkında Kanun ‘un 7. Maddesinde; “T.C. Emekli Sandığınca
bağlanacak aylıklarda, ilgililerin Türkiye'den ayrılmadan önce Sandığa tabi
hizmetlerinde en son bıraktıkları derece ve kademelerindeki kıdemlerine,
öğrenimleri itibariyle girebilecekleri derece ve kademe daha yüksekte bu
derece ve kademeye göre borçlanacakları sürenin tamamı eklenmek suretiyle
bulunan sürenin her yılı bir kademe, her üç yılı bir derece sayılmak ve
öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Kanunun 1897 sayılı Kanunla Değişik
36 ncı maddesinde belirlenen yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere
tespit edilecek derece ve kademeleri ile Sandığa müracaat tarihindeki
katsayı ve gösterge esas tutulur.” denilmek sureti ile borçlanma
koşullarını yerine getiren hak sahiplerine bağlanacak aylıkta uygulanacak
esaslar düzenlenmiştir.
31.05.2006 gün ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ‘nun Geçici 7. Maddesinde; “Aylıkların
hesabında 41 inci maddeye ve 8/5/1985 tarihli ve 3201
sayılı Kanuna göre yapılan borçlanmaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önceki sürelere ait kazançları, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
ilgili kanun hükümlerine göre değerlendirilir.” şeklindeki düzenleme ile
3201 sayılı Yasa kapsamında yapılan borçlanmaların, 5510 sayılı Yasa’nın
yürürlük tarihinden önceki kısmı yönünden 5510 sayılı Yasa ile yürürlükten
kaldırılan 506 sayılı Yasa,1479 sayılı Yasa, 2925 sayılı ya da 2926 sayılı
Yasalar kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.
31.05.2006 Gün ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ‘nun 106. Maddesi ile Yürürlükten
Kaldırılan 1479 Sayılı Esnaf Ve Sanatkarlar Ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu (Bağ-Kur) “Uyuşmazlıkların
Çözüm Yeri” başlıklı 70. Maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde
veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür” şeklindeki düzenlemesi
ile Sosyal Sigortalar Kurumu’nun uygulamaları nedeni ile zarara uğrayanlar
tarafından açılacak davalarda görevli yargı yerinin İş Mahkemeleri olacağı
düzenlenmiştir.
31.05.2006 Gün ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ‘nun 106. Maddesi ile Yürürlükten
Kaldırılan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun “Uyuşmazlıkların
çözüm yeri” başlıklı 134. Maddesinde ; “Bu kanunun uygulanmasından
doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla
görevli mahkemelerde görülür.” denilmek sureti ile 506 sayılı Yasa’nın
uygulanmasından doğan ihtilafların İş Mahkemelerinde çözümleneceği
düzenlenmiştir.
31.05.2006 Gün ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ‘nun 106. Maddesi ile Yürürlükten
Kaldırılan 2925 Sayılı Tarım
İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 39. Maddesinde; “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde:
a) 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununun 13, 14, 15, 18, 21, 22, 25, 26, 27, 28. 29. 30,
31, 39, 41, 52, Değişik 53, değişik 51, 56, 57, 59. Değişik 60/F, 70, 84,
92, 93, 94, 95, 98, 99, Değişik 100, değişik 101, 105, 109, 110, 111, 115,
116, 117, Değişik 118, 120, 121, değişik 123, 126, 129, 130, 132, 134,
135/A maddeleri,
b) 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununa; 1912 sayılı Kanunla eklenen 2422sayılı Kanunla
Değişik Ek Madde 2, 2422 sayılı Kanunla eklenen Ek 2. 3 ve 4 üncü maddeler,
2422 sayılı Kanunla eklenen 2795 sayılı Kanunla Değişik Ek 1 inci madde,
2564 sayılı Kanunla eklenen 2793 sayılı Kanunla Değişik EK 2 nci madde
hükümleri. uygulanır.” Şeklindeki düzenleme ile, 506 sayılı Yasa’nın İş
Mahkemelerini görevli kılan 134. Maddesine atıf yapılmış ve bu suretle 2925
sayılı Yasa’nın uygulanmasından kaynaklanan davalarda İş Mahkemelerinin
görevli olacağı dolaylı olarak düzenlenmiştir.
Kanunun
uygulanması 31.05.2006 Gün ve 5510
Sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ‘nun 106. Maddesi ile Yürürlükten
Kaldırılan 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kanunu “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri ve Zamanaşımı”
başlıklı 55. Maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasından doğan
uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli
mahkemelerde görülür” şeklindeki
düzenlemesi ile bu kanunun uygulanması sırasında zarara uğrayanlar
tarafından açılacak davalarda görevli yargı yerinin İş Mahkemeleri olacağı
düzenlenmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım
işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet
memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri),
geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık
hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik
rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal
güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına
alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan
dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal
Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem
ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5510 sayılı Kanunun 101 inci maddesinde yer alan “…bu
Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı retle
sonuçlandırmıştır.
Bu bakımdan, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra,
prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve
işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,
yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin
uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir.
Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, davacının
yurt dışında 12.10.1983 ile 01.05.2004 tarihinde çalıştığı, sonrasında ise
İsviçre Hükümeti tarafından kendisine işsizlik ücreti bağlandığı,
30.09.2008 tarihinde Türkiye’ye kesin dönüş yaptığı, kesin dönüş yapmadan
önce 08.02.2008 tarihinde 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanmak ve
kendisine emeklilik aylığı bağlanması için müracaat yaptığı, müracaatının
uygun görülerek 17.06.2008 tarih ve 057162 sayılı yazı ile 12.10.2008
tarihi itibari ile emekliliğe müracaat edebileceğinin karara bağlandığı,
davacının kendisi için tahakkuk ettirilen 222725.5 Amerikan Doları borcu
davalı idareye ödediği, ancak davacıya daha sonra tebliğ edilen 22.07.2008
gün ve 070611 sayılı yazı ile 25 yıllık süre şartını yerine getirmediğinden
15.08.2013 günü emeklilik için müracaat edebileceğinin bildirildiği,
davacının, bu işlem nedeni ile yurt dışında almakta olduğu aylıktan mahrum
kaldığı gibi, Türkiye’de de kendisine emeklilik aylığı bağlanmadığı için
mağdur olduğunu belirterek; gerek maddi gerekse manevi zararlarının tazmini
istemi ile Mersin 2.İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Mersin 2. İş Mahkemesi’nin
22.02.2011 gün ve 2008/568 Esas, 2011/108 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermesi sonrasında, davacının bu kez aynı
istem ile idari yargıda dava açtığı, Mersin 1. İdare Mahkemesi’nin de
14.05.2013 gün ve 2013/250 Esas, 2013/491 Karar sayılı kararı ile
görevsizlik kararı vermesi ve bu kararın da kesinleşmesi sonrasında
davacının bu kez görevli yargı yerinin belirlenmesi istemi ile Mahkememize
başvurduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri
ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; kendisine 3201
sayılı Yasa kapsamında prim borcu ödemek sureti ile emeklilik aylığı
bağlanmasını talep eden davacıya verilen, 17.06.2008 tarih ve 057162 sayılı
yazı cevabı ile 22.07.2008 gün ve 070611 sayılı yazı cevabı arasındaki
çelişki ve bu nedenle emekliliğe müracaat tarihi açısından ortaya çıkan 5
yıllık gecikme süresi sonucu davacının uğradığı maddi ve manevi zararın
tazmini istemi ile açılan davanın, gerek davacının müracaat tarihi itibari
ile yürürlükte olan 1479 sayılı Yasa’nın 70. Maddesi,506 sayılı Yasa’nın
134. Maddesi, 2925 sayılı Yasanın 39. Maddesi, 2926 sayılı Yasa’nın 55.
Maddesi ve gerekse 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonraki
dönemde uygulanacak 5510 sayılı Yasanın 101.maddesi gereğince, adli yargı
yerinde çözümleneceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, Mersin 2. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Mersin 2.İş Mahkemesi’nin 22.02.2011 gün ve 2008/568 Esas,
2011/108 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
43-ESAS NO : 2013/1708
KARAR NO : 2013/1921
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : D. Group Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. D.Y.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. H.Ö.K.
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde; A.Orman Ürün. Ltd. Şti.’ne ait ve davacı sigorta şirketi
tarafından kasko sigortalı olan 63...... plaka sayılı aracın, Bolu
istikametinden Ankara istikametine doğru seyir halinde iken, Gerede yolu
üzerindeki Asım Çavuşoğlu viyadüğünün bağlantı demirlerinin ek yerlerinden
kopmak suretiyle zeminden dik bir vaziyette kalkık olduğu sırada, sigortalı
aracın bu demirlere çarparak kaza yaptığını, kaza neticesinde 1.911,13 TL
tutarında hasar meydana geldiğini, bu tutarın davacı sigorta şirketi
tarafından araç sahibi şirkete ödendiğini, kazanın meydana gelmesinde
sigortalı aracın kusurunun bulunmadığını, zarardan yolun bakım ve onarımından
sorumlu olan Karayolları Genel Müdürlüğü’nün sorumlu olduğunu ileri
sürerek, sigortalıya ödenen 1.911,13 TL’nin davalı Karayolları Genel
Müdürlüğü’nden yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
GEREDE SULH HUKUK MAHKEMESİ: 15.12.2011 gün ve
E:2011/376, K:2011/1453 sayı ile, tazminat davasına konu olayın, kamu
hizmetinin yürütülmesi sırasında meydana geldiği ve bu kamu hizmetinin kötü
işlemesinden kaynaklandığı, bir kamu hizmeti görmekle yükümlü olan davalı
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, karayollarının bakım, yapım ve onarım
hizmetleri sırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi
olmadığı, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün hizmet kusuru
nedeniyle vermiş olduğu zararlara karşı, tam yargı davasının idari yargı
yerinde açılması gerektiği gerekçesiyle mahkemelerinin yargı yolu
bakımından görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari yargı yerinde
dava açmıştır.
SAKARYA 1. İDARE MAHKEMESİ; 7.1.2013 gün ve E:2012/628,
K:2013/4 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinden sözederek, görev hususunun kamu düzeninden ve her aşamada
re’sen Mahkemelerce gözetilmesinin zorunlu olması karşısında; 2918 sayılı
Kanun’un anılan hükmü gereği, 2918 sayılı Kanun çerçevesinde idare
tarafından yürütülen hizmetlerden kaynaklı olarak ortaya çıkan sorumluluk
davalarının adli yargıda görülmesi gerektiği ve uyuşmazlığın esasının
Mahkemelerince incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna varıldığı,
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara davalı
Karayolları Genel Müdürlüğü vekilince itiraz edilmesi üzerine, Sakarya
Bölge İdare Mahkemesi’nin 15.5.2013 gün ve E:2013/647, K:2013/768 sayılı
kararıyla onanmış; karar düzeltme isteminin de aynı Mahkemenin 2.10.2013
gün ve E:2013/1603, K:2013/1281 sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine,
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları sonucu oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı
aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi
ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı vasıtanın geçirdiği
trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde
vasıtada 1.911,13 TL’lik hasarın meydana geldiği; tespit edilen hasar
bedelinin sigortalı vasıta sahibine ödendiği, ibraz edilen zabıt varakasına
göre olayın meydana gelişinde davalı idarenin yol kusurunun tespit
edildiği, meydana gelen hasar nedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen
şirketin kusur nispetine göre avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili
istemiyle davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu dolayısıyla, Gerede Sulh Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Gerede Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 15.12.2011 gün ve
E:2011/376, K:2011/1453 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana
gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli
Yargıda yapılan yargılama sonucunda "İdarenin Hizmet Kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, idari yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekilince aynı istekle İdari Yargıda
dava ikame edilmiş,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli
yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918
Sayılı Yasanın KTK'nın 7,md. "Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve
Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın"
İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001
Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki
kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak,
yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım
altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım,
bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini
yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan
uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi
de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
44-ESAS NO : 2013/1711
KARAR NO : 2013/1924
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde 657
sayılı Devlet Memurları Kanun’unun 4/B maddesi gereğince sözleşmeli sağlık
memuru olarak görev yapan davacının, 06.10.2008 – 12.05.2009 tarihleri
arasında sigortalı sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma
yatırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 21.10.2011 gün ve
95 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Vekili :
Av. O.Y.
Davalı : Gaziantep Valiliği
Vekili :
Av. F.K.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili 19.12.2011 günlü dava
dilekçesinde özetle, 4/B’li sözleşmeli personel olan davacının, askerlik
dönüşü işe başlama talebinin davalı idarece reddi üzerine mahkemeye
başvurduğunu, bunun üzerine Gaziantep 1. İdare Mahkemesi’nin E:2008/965,
K:2009/470 sayılı kararına istinaden davalı idarede işe başladığını,
sonrasında davacının idareye başvuru tarihi olan 06.10.2008 tarihi ile,
göreve başladığı tarih olan 02.05.2009 tarihleri arasındaki tüm mali
haklarının iadesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun davalı
idarece reddi üzerine mahkemeye başvurduğunu, bunun üzerine Gaziantep 1.
İdare Mahkemesi’nin E:2009/974, K:2009/1293 sayılı kararı ile tüm mali
haklarının kendisine iadesine karar verildiğini, ancak sigorta primleri ile
ilgili talep olmadığından prim konusunda mahkemece bir karar verilmediğini,
bu konuda davacının 06.10.2008 tarihi ile 12.05.2009 tarihleri arasında sigortalı
sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma yatırılması konusunda davalı
idareye yapılan başvurunun Gaziantep Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’nün
21.10.2011 gün ve 95 sayılı cevabı ile reddedildiğini belirterek, bu ret
işleminin iptali ile, davacını 06.10.2008 ile 12.05.2009 tarihleri arasında
sigortalı sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma yatırılması istemi
ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Gaziantep 2. İdare Mahkemesi: 30.12.2011 gün ve
E:2011/1834 K:2011/1589 Karar sayılı kararı ile; ‘’ … 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 79.maddesinin 1.
fıkrasında; "Kısa ve uzun vadeli sigortalar ile genel sağlık sigortası
için,bu Kanunda öngörülen her türlü ödemeler ile yönetim giderlerini
karşılamak üzere Kurum prim almak, ilgililer de prim ödemek
zorundadır." hükmü, 101. maddesinde ise: "Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." hükmü yer almaktadır.
Bu
itibarla, davacının 06.10.2008-12.05.2009 tarihleri arasında sigortalı
sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma yatırılması ile ilgili
uyuşmazlığın İş mahkemelerinde çözümlenmesi gerekmekte olup, bu konuda
Mahkememiz görevli değildir. ‘’ demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili 13.07.2012 günlü dava dilekçesinde aynı
istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Gaziantep 3. İş Mahkemesi: 13.11.2012 gün, E:2012/389,
K:2012/458 sayılı kararı ile; ‘’… Davacının davalı Bakanlığa bağlı Sağlık
Ocağında 657 sayılı yasanın 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel
olarak çalışmakta iken askerlik nedeniyle görevinden ayrıldığı, askerlik
dönüşü işe başlatılmaması idari işleminin Gaziantep 1.İdare Mahkemesinin
2008/965 Esas sayılı dosyasında iptaline karar verildiği, dosyamızda
davacının işe yeniden başlamak için başvurduğu tarih ile işe başlatıldığı
tarih arasındaki sürenin sigortalı sayılması gerektiğinin tespitini talep
ettiği, davalı idarenin işe başlatmama işleminin iptali ile idari işlemin
bütün sonuçları ile ortadan kalktığı, davacının yeniden işe alınmasının
yeni bir hizmet sözleşmesi niteliğinde olmadığı, önceki hizmetinin devamı
olduğu, kaldı ki 399 sayılı KHK.nin 24.maddesinde muvazzaf askerlik görevini
ifa için görevinden ayrılan sözleşmeli personel askerlik hizmetine müteakip
1 ay içinde başvurduğu takdirde işe başlatılacağının hüküm altına alındığı,
zorunlu bir kamu görevi olan askerlik görevinin ifası için ayrılmanın
istifa olarak da değerlendirilemeyeceği, davacının sonraki işe
başlatılmasının görevinin devamı niteliğinde olduğu, işe başlama tarihi
olan 13/07/2007 tarihinde emekli sandığına bağlı olduğundan idareyle
aralarında çıkan uyuşmazlıklarda iş mahkemelerinin değil, idare
mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilmiştir. ‘’ demek suretiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine,
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 23.01.2013 gün, E:2012/23820, K:2013/812 sayı
ile özetle, hükmün onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde 657 sayılı Devlet Memurları
Kanun’unun 4/B maddesi gereğince sözleşmeli sağlık memuru olarak görev
yapan davacının, 06.10.2008 – 12.05.2009 tarihleri arasında sigortalı
sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma yatırılması istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin 21.10.2011 gün ve 95 sayılı davalı idare
işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede;657 sayılı Yasanın 4/B maddesi kapsamında
sözleşmeli personel olarak davalı kurum nezdinde görev yapmakta olan
davacının, askerlik hizmetini yerine getirmek üzere kurumundan ayrıldıktan
sonra askerlik dönüşü görevine başlatılması istemiyle yaptığı başvurunun
reddine ilişkin Gaziantep Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'nün 06.10.2008 tarih
ve 17752 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, Gaziantep 1.
İdare Mahkemesi 30.04.2009 gün, E:2008/965, K:2009/470 sayı ile; ‘’ …
zorunlu bir vatan hizmetinin ifası olan askerlik hizmeti nedeniyle
görevinden ayrılan davacının askerlik görevinin bitiminde göreve
başlatılması gerekirken aksi yönde tesis edilen davalı idare işleminde
hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. ‘’ demek
suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiş olup, davacı bu karara
istinaden 15.05.2009 tarihi itibariyle davalı idarede görevine başlamıştır.
Bu
aşamadan sonra, davacının davalı kuruma göreve başlatılma talebiyle yaptığı
başvuru tarihi olan 06.10.2008 ile fiilen göreve başlama tarihi olan
15.05.2009 tarihleri arasındaki tüm mali haklarının ödenmesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin Gaziantep Valiliği İl Sağlık
Müdürlüğü’nün 31.08.2009 tarih ve 5039/17245 sayılı işlemin iptali ve
belirtilen tarihler arasında yoksun kaldığı tüm mali hakların faizi ile
birlikte ödenmesi ile belirtilen tarihler arasında sigortalı sayılmasına ve
primlerinin ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, Gaziantep
1. İdare Mahkemesi 31.12.2009 gün, E:2009/974, K:2009/1293 sayı ile; ‘’ …
Olayda davacının askerlik dönüşü göreve başlatılmasına ilişkin işlem
mahkememiz kararı ile hukuka aykırı görülerek iptal edildiğinden bu işlem
nedeniyle uğradığı zararın davalı idarece tazmini gerekmektedir.
06.10.2008-15.05.2009 tarihleri arasındaki yoksun kaldığı tüm özlük hakları
ile maaş ve diğer parasal haklarının davacıya ödenmesi gerekmektedir.
Davacıya ödeme yapılırken, 06.10.2008 -15.05.2009 tarihleri arası davacının
başka bir yerde çalışarak gelir elde edip etmediği araştırılarak gelir elde
etmiş ise bu miktar yapılacak ödemeden düşülerek ödeme yapılacağı
tabiidir.Öte yandan davacının talep ettiği döner sermaye ek ödemelerinin
ise fiilen katkı sağlaması koşuluna bağlı olduğundan çalışılmayan döneme
ilişkin talep etmiş olduğu döner sermayelerin davacıya ödenmesine hukuken
olanak bulunmamaktadır. Diğer taraftan davacının 06.10.2008-15.09.2009
tarihleri arasında sigortalı sayılmasına ve primlerinin ödenmesine yönelik
istemine gelince, dava dosyasının içeriğinden davacının bu istemi hakkında
davalı idare ile arasında herhangi bir uyuşmazlık yaratılmadığı diğer bir
deyişle bu konuda yapılmış bir başvuru ve tesis edilmiş bir işlem
bulunmadığı görüldüğünden idari işlem mahiyetinde yargı kararı verilmesi
olanağı bulunmadığından davacının bu isteminin de reddi gerekmektedir. ‘’
demek suretiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının 06.10.2008 -
15.05.2009 tarihlerine ilişkin mahrum kaldığı mali ve özlük haklarının
idareye başvuru tarihi olan 19.08.2009 tarihinden itibaren hesaplanacak
yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine,
davacının döner sermaye ek ödemelerinin tazminen ödenmesi isteminin
06.10.2008 - 15.05.2009 tarihleri arasında sigortalı sayılması ve
primlerinin ödenmesi isteminin reddine karar vermiştir.
657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun (DMK) 4. Maddesinde;
‘’Kamu hizmetleri;
memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle
gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş
biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel
idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile
görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki
tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma,
planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili
olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli
personel:
Kalkınma planı, yıllık
program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması,
gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve
istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve
ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen
esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel
Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda,
mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve
işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.
Ancak, yabancı
uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarını
değerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Millî Eğitim Bakanlığında
norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen
istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı
nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde
avukatlarını, (....) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip
veya uzman tabiplerin; Adli Tıp Müessesesi uzmanlarının; Devlet
Konservatuarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi
Konservatuarı sanatçılarının; bu Kanuna tabi kamu idarelerinde ve
dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de
zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
Sözleşmeli
personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek
ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı,
kullandırılacak izinler, pozisyon
unvan ve nitelikleri, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali,
istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Devlet Personel
Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar
Kurulunca belirlenir. Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi
esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin
feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Bakanlar Kurulu kararı ile
belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde,
fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel
pozisyonlarında istihdam edilemezler.
C)
Geçici personel:
Bir
yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı
ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar
verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme
ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.
D) İşçiler:
(A),
(B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili
mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz
süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile
mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele
hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında
altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan
geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” denilerek istihdam şekilleri
belirtilmiş, aynı Kanunun 5. maddesinde de dört istihdam şekli dışında
personel çalıştırılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen
yasal düzenleme nazara alındığında davacının, Kavaklı Rotary Kulübü Sağlık
Ocağında toplum sağlığı teknisyeni olarak, 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi
kapsamında sözleşmeli personel statüsünde görev yaptığı anlaşılmıştır.
06.06.1978
tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na ek yapılan ve
29.03.2009 tarih ve 27184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Esaslara dair Bakanlar Kurulu'nun 02.03.2009 tarih ve 2009/14799 sayılı
kararında, "yeniden hizmete alınma" usulünün düzenlendiği 3.
maddesinde:
"
Ek Madde 1 - Doğum ve askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilen
sözleşmeli personelin pozisyonu saklı tutulur ve istekleri halinde bu
personel ayrıldığı kurumunda yeniden hizmete alınır. Ancak yeniden hizmete
alınacak sözleşmeli personelin;
Sözleşmesinin
feshi sebebiyle iş sonu tazminatı almamış bulunması,
Doğum
sebebiyle hizmet sözleşmesini feshedenlerin, doğum izninin bitiminden
itibaren en geç bir yıl; askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi
feshedilenlerin ise terhis tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde
yeniden istihdam edilmek üzere ayrıldığı kurumuna yazılı talepte bulunması,
gerekmektedir. Kurumlar, yazılı talebi takip eden en geç otuz gün içinde
ilgilileri istihdam ederler.
Bu madde
çerçevesinde yeniden istihdam edilecek personel ile yapılacak sözleşme eski
sözleşmenin devamı niteliğindedir.
Birinci
fıkrada belirtilenler hariç olmak üzere, hizmet sözleşmelerini kendi
istekleri ile feshedenler, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe
ayrıldıkları kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarına yeniden
atanamazlar. " düzenlemesine yer verilmiş olup, davacının göreve
başlamasını sağlayan Gaziantep 1. İdare Mahkemesi 30.04.2009 gün,
E:2008/965, K:2009/470 sayılı kararı bu yasal düzenlemeye istinaden
verilmiştir.
Öte
yandan, davacının uyuşmazlığa konu davadaki talebi 06.10.2008 – 12.05.2009
tarihleri arasında sigortalı sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma
yatırılmasına ilişkin olup, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu'nun 79.maddesinin 1. fıkrasında; "Kısa ve uzun vadeli
sigortalar ile genel sağlık sigortası için, bu Kanunda öngörülen her türlü
ödemeler ile yönetim giderlerini karşılamak üzere Kurum prim
almak,ilgililer de prim ödemek zorundadır." hükmü yer almaktadır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar
(memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.
” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi,
22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K:2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012,
Sayı: 28184) davayı retle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın
Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye
dayandırmıştır: “… 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434
sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir, Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde
Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve
diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının
uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır. ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli,dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
13/07/2007 tarihinde emekli sandığı iştirakçisi olup, askerlik vazifesini
ifa için görevinden ayrılan ve sonrasında mahkeme kararı ile görevine
başlayan davacının, 06.10.2008 – 15.05.2009 tarihleri arasında sigortalı
sayılması ve sigorta primlerinin ilgili kuruma yatırılması istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle
açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olduğundan
Gaziantep 2.İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Gaziantep 2. İdare Mahkemesi’nin 30.12.2011 gün ve E:2011/1834
K:2011/1589 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
45-ESAS NO : 2013/1716
KARAR NO : 2013/1928
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Polis memuru olarak görev yapmakta iken, görevli
olduğu sırada rahatsızlanması üzerine vefat eden davacı murisi hakkında
5510 sayılı Kanunun 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife malullüğü
hükümlerinin uygulanamayaca-ğına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vazife Malullüğü Tespit Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davanın,
müteveffa 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli
sandığı iştirakçisi olduğu için, olayda 5434 sayılı Kanun hükümleri
uygulanması gerektiğinden İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Kendi adına asaleten; S.K. ve V.K. adına velayeten Y.K.
Vekilleri : Av. Dr. İ.M., Av. Ö.M.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. S.Y. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı Y.K.’nın eşi, diğer
davacıların babası olan M.K.’nın, Kocaeli Emniyet Müdürlüğü emrinde polis
memuru olarak görev yapmakta iken 19.06.2010 tarihinde ekip amir vekili
olarak görevli olduğu sırada rahatsızlanması üzerine kaldırıldığı hastanede
vefat ettiğini, hakkında adi malul hükümlerinin uygulandığını, vazife
malulü sayılması konusunda davalı kuruma yapılan başvurunun reddine ilişkin
06.11.2010 tarih ve 347 sayılı kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek
iptali istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
17. İDARE MAHKEMESİ: 11.03.2011 gün ve E:2011/245 K:2011/10 karar sayılı
ilamında “... 5510 sayılı Kanunun 5754 sayılı Kanunun 27. Maddesi ile Değişik
47/1. maddesinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk
defa 4. Maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar
için aşağıdaki hallerde vazife maulüllüğü hükümleri uygulanır. 25.maddede
belirtilen malullük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya
vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu
idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının
menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan
bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana
gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malullüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malulü denir" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı
Yasa'nın "Uyuşmazlıklarının Çözüm Yeri" başlıklı 101.maddesinde
ise "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kapun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş
mahkemelerinde görülür" hükmüne yer verilmiştir...” gerekçesiyle
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar Danıştay 11.
Dairesinin 19.09.2012 gün E:2011/4955 K:2012/5558 sayılı ilamı ile onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı gerekçe ile, davacıların murisi Mehmet Kosova hakkında
vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmamasına ilişkin Sosyal Güvenlik
Kurumu işleminin iptaline, Mehmet Kosova’nın ölüm tarihi olan19.06.2010
itibariyle vazife malulü olduğunun tespiti ile davacılara vazife malullüğü
maaşı bağlanması istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA 5. İŞ MAHKEMESİ: 06.05.2013 gün ve
E:2013/200 K:2013/618 sayılı ilamında özetle; Uyuşmazlık Mahkemesinin
04.09.2012 gün ve E:2012/64 K:2012/ 83 sayılı kararına da atıf yapılarak,
davacıların murisinin 5434 sayılı Yasaya tabi olduğu, 5754 sayılı Kanunun
uygulanması gerektiği, davacıların murisinin bu Yasanın uygulanmasından
önce 5434 sayılı Yasaya tabi olduğu, uyuşmazlığın bu yasanın
uygulanmamasından dolayı meydana geldiği gerekçe gösterilerek davanın HMK
114/C-115/1-2 maddeleri uyarınca dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması
nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Davacılar vekili dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesi istemi ile Ankara 5. İş Mahkemesine başvuruda bulunmuş ise de
dosya sehven Yargıtay 21. Hukuk Dairesine gönderilmiştir. Yargıtay 21.
Hukuk Dairesi 10.10.2013 gün ve E:2013/15280 K:2013/18433 sayılı gönderme
kararında; kararın kesinleştiğini, davacılar vekilinin talebinin dosyanın
uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine ilişkin olduğunu, dosyanın temyiz
edilmediğini belirterek dava dosyasının mahkemeye iadesine karar vermiş ve
dosya bu aşamadan sonra mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün
aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça idari yargı dosyasının da
ilgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Kocaeli Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken
19.06.2010 tarihinde ekip amir vekili olarak görevli olduğu sırada
rahatsızlanması üzerine kaldırıldığı hastanede vefat eden Mehmet Kosova
hakkında 5510 sayılı Kanunun 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife
malullüğü hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun 06.11.2010 gün ve 347 sayılı
kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü
Tespit Kurulunun 06.11.2010 gün, 347 sayılı kararına ilişkin yazıda; Mehmet
Kosova’nın ölümünün işyerinden veya yürütülen görevden veyahut işyerinde
görevli olduğu sırada meydana gelen dış etkenlerden kaynaklanmadığından,
hakkında 5510 sayılı Yasanın 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife
malullüğü hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığının belirtildiği
anlaşılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47.maddesi
''Vazife Malullüğü'' nü düzenlemekte olup, maddenin 1.fıkrasında; ''...25
inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada
veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu
idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının
menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan
bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana
gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malûlü denir.'' hükmü yer almaktadır.
5510
sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006
tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok
maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar
ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra
kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve
yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara
ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya
devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim
esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin
niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın
bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması
ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Dosya
kapsamında yer alan Mehmet Kosova’ya ait Hizmet Cetvelinde yapılan
incelemede, ilk atama tarihinin 23.10.1995 olduğu anlaşılmıştır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan müteveffanın eşi olan davacı tarafından
açılan davanın, görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Ankara 17. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 17.
İdare Mahkemesi’nin 11.03.2011 gün ve E:2011/245 K:2011/10 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
46-ESAS NO : 2013/1724
KARAR NO : 2013/1935
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle, sigortalı araç için araç sahibine
ödemede bulunan sigorta şirketince, zararın giderilmesi istemiyle idare
aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
A. Sigorta A.Ş.(Eski Unvanı K. A. Sigorta A.Ş.)
Vekilleri
: Av. S.U., Av. H.B.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. D.B.G.
O L A Y :
Davacı şirket vekili, dava dilekçesinde, müvekkili şirkette kasko sigortalı
bulunan E.C.’a ait 06...... plakalı aracın, 02.03.2008 tarihinde sürücü
Ö.C. yönetiminde 30 Ağustos Dumlupınar caddesinden Güzelkent istikametine
seyir halinde iken, Ekin sitesi önlerine geldiğinde, yol ortasındaki bozuk
zemin sebebiyle taşa çarparak hasara uğradığını; Trafik Kaza Raporuna göre,
bu kazada yolun sathının bozuk oluşundan dolayı davalı idarenin de kusurlu
bulunduğunun tespit edildiğini; Adli Tıp Bilirkişi incelemesinde de,
sigortalı sürücünün % 25, davalı idarenin %75 kusurlu bulunduğunu;
yaptırılan ekspertiz sonucunda, sigortalı araçta 5.224,19 YTL’lik hasar
belirlendiğini, hasar bedelinin 01.06.2008 tarihinde sigorta sahibine
tamamen ödendiğini; Anayasanın 125. maddesi gereğince idarenin, kusuru
sebebiyle verdiği zarardan sorumlu olduğunu, bu zararı tazmin etmesi gerektiğini;
müvekkili sigorta şirketinin, sigorta sahibine hasar bedelini ödemekle,
Türk Ticaret Kanununun 1301.maddesi gereğince sigortalının haklarına halef
olduğunu; bu nedenle kusur durumu da nazara alınarak, hasar tazminatının
ödenmesi için yasal sürede, Etimesgut Belediyesi aleyhine Ankara 1. İdare
Mahkemesinde 2008/1495 Esas sayı ile dava açılmışsa da; Mahkemece
12.10.2009 tarih ve 2009/1260 sayılı kararla davanın reddine karar
verildiğini; ancak, Ankara Bölge İdare Mahkemesine itirazları üzerine, Ankara
Bölge İdare Mahkemesinin, yaptırdığı bilirkişi incelemesinde; Adli Tıp
Kurumunun verdiği raporda idarenin % 75 kusurlu olduğunun belirtildiğini;
fakat Bölge İdare Mahkemesinin, 16.6.2010 tarih ve 2010/1882 Esas,
2010/4928 sayılı kararı ile, İYUK’un 14/3-b ve 15/1-e maddeleri gereğince,
yolun bakım ve güvenliğinden sorumlu Ankara B.Şehir Belediye Başkanlığı’na
davanın açılması gerektiği gerekçesiyle kararı bozduğunu ve davacının
başvurusu hakkında gerekli işlemi yapmak üzere, dava dilekçesinin Ankara B.Şehir
Belediyesine tevdiine karar verdiğini; Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin bu
kararı ve dava dilekçesinin, gereği yapılmak üzere Ankara 1. İdare
Mahkemesi tarafından Ankara B.Şehir Belediye Başkanlığı’na gönderildiğini;
17.8.2011 tarihinde Ankara B.Şehir Belediyesine gereken tebligat yapılmışsa
da, Ankara B.Şehir Belediyesinin 60 gün içerisinde her hangi bir cevap
vermediğini, bir işlem de tesis etmediğini, bu nedenle İYUK gereğince dava
açma süresi içinde iş bu davanın açıldığını ifade ederek; meydana gelen
trafik kazasında hizmet kusuru bulunduğu tespit edilen davalı idareden bu
kusuru dolayısıyla 2.612,10 TL. alacaklarının tahsiline; alacaklarına,
ödeme tarihinden (01.06.2008) itibaren yasal faizi yürütülmesine karar
verilmesi istemiyle, 22.11.2011 tarihinde idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
8.İDARE MAHKEMESİ: 9.12.2011 gün ve E:2011/2520, K:2011/1913 sayı ile, 2918
sayılı Kara Yolları Trafik Kanunu'nun 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle
Değişik 110. maddesinde; “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.
Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği
gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." hükmüne yer
verildiği; dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, 06...... plaka
sayılı aracın, 02.03.2008 tarihinde Etimesgut 30 Ağustos Dumlupınar
Caddesinden Güzelkent istikametine seyir halinde iken, saat 21.30
sıralarında yolun ortasında bulunan bozuk zemine girmemek için zeminin
önündeki taşa çarpması sonucu meydana gelen tek taraflı maddi hasarlı
trafik kazası ile ilgili olarak olay yerinde düzenlenen trafik kaza tespit
tutanağında; araç sürücüsünün; aracın hızını yol, hava ve trafik durumuna
göre ayarlamak gerektiğine ilişkin trafik kurallarını ihlal ettiğinin
tespit edilerek, kazanın oluşunda yolun bakım ve onarımından sorumlu olan
kurum ve kuruluşların da sorumlu olduğunun belirtildiği, söz konusu zararın
ödenmesi istemiyle Etimesgut Belediye Başkanlığı'na yapılan başvurunun
cevap verilmemek suretiyle reddedilmesi üzerine Ankara 1. İdare
Mahkemesinin 2008/1495 esasına kayden açılan davada verilen 12.10.2009
tarih ve K:2009/1260 sayılı Kararın, Ankara Bölge İdare Mahkemesi'nin
16.06.2010 tarih ve E:2010/1882, K:2010/4928 sayılı Kararı ile davacı
şirket tarafından idarenin yol bakım kusuruna dayalı olarak açılan tazminat
davası öncesinde, söz konusu yolun yapım ve güvenliğinden sorumlu olduğu
anlaşılan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına zararın ödenmesi
talebiyle başvuruda bulunulması ve bu başvuru üzerine alınacak sonuca göre
gerektiğinde dava yoluna gidilmesi gerekirken, yol ile ilgili herhangi bir
bakım sorumluluğu olmayan, kaza ile ilgili doğrudan bir kusuru da
kanıtlanamayan Etimesgut Belediyesi husumeti gözetilerek dosyanın tekemmül
ettirilmesinde usuli isabet görülmediği gerekçesiyle bozularak, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/4 ve 15/1-e maddesi uyarınca dava
dilekçesinin, zararın meydana geldiği yolun bakım ve güvenliğinden sorumlu
olduğu tespit edilen Ankara Büyükşehir Belediyesine, davacı başvurusu
hakkında gerekli işlemleri yapmak üzere tevdii üzerine, davalı idarece
cevap verilmemesi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; bu
durumda, 2918 sayılı Kanun’un 110. maddesi uyarınca, söz konusu Kanundan
doğan sorumluluk davalarının, adli yargıda görüleceği kurala bağlanmış
olduğu; davacı şirket tarafından kasko sigortası yapılan aracın trafik
kazası nedeniyle doğan hasarı karşılığında araç sahibine ödenen zararın,
idari kusur oranına karşılık gelen kısmının davalı idarece tazmini
isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın, anılan Kanun hükmü uyarınca Adli Yargı
yerince görülüp çözümleneceği gerekçesiyle; 2577 sayılı Yasa’nın 15/1-a
maddesi uyarınca davanın Görev Yönünden Reddine karar vermiş; bu karar
itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili bu kez, aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır. ANKARA
5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.7.2012 gün ve E:2012/186, K:2012/333 sayı ile,
davacıya kasko sigortası ile sigortalı Erol Coşkun'a ait 06 BA 1484 plakalı
aracın 02.03.2008 tarihinde sürücü Ömer Çoşkun yönetiminde iken 30 Ağustos
Dumlupınar Caddesinden Güzelkent istikametine seyir halinde iken, Ekin
Sitesi önlerinde yol ortasındaki bozuk zemin sebebiyle taşa çarparak hasara
uğradığı, davacı sigorta şirketinin ekspertiz raporunda belirlenen 5.224,19
TL'lik hasarı 01.06.2008 tarihinde sigortacısına ödediği, davalı tarafın
kusuruna isabet eden 2.612,10 TL nin tahsili talebi ile davanın açıldığı,
davacı tarafından davalı idarenin hizmet kusuruna dayanılarak açılan davada
idari yargı yerinin görevli olduğunun (Y.4.H.D.
2010/10951-2011/12785-2011/2558-2012/2647) anlaşıldığı gerekçesiyle;
HMK.nun 114/1 -b, 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle
davanın usulden reddine karar vermiş; karar Davacı vekili tarafından temyiz
edilmiş, Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 13/05/2013 tarih, E:2013/1182,
K:2013/6863 sayılı ilamı ile onanmak suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili idari ve adli yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi
ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı aracın geçirdiği
trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde
araçta tespit edilen hasar bedelinin sigortalı araç sahibine ödendiği,
olayın meydana gelişinde davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle, hasar
bedelinin davalı idareye atfedilen kusur oranına tekabül eden kısmının,
ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini
istemiyle davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan, Ankara 5.Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.7.2012 gün ve E:2012/186,
K:2012/333 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu
düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
idari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
47-ESAS NO : 2013/1731
KARAR NO : 2013/1942
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Emekli Sandığı (Devredilen)
iştirakçisi olan davacının, rahatsızlığı nedeniyle geçirdiği ameliyat
sırasında kullanılan tıbbi malzemelerin bedelinin tarafına ödenmesi
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.P.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Ö.A.
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının eşi K.P.’in 27.12.2007
tarihinde geçirdiği İntrakraniyel Anevrizma rahatsızlığı nedeni ile acil
olarak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi’ne
kaldırıldığını, olayın aciliyeti nedeni ile gerekli tıbbi malzemelerin
alınarak, ameliyatta kullanılmasının sağlandığını, bu tıbbi malzemeler için
toplam 21855,00 TL ödeme yapıldığını, daha sonra faturalar ibraz edilmek
sureti ile davalı kurumdan yapılan ödemelerin rücuen istendiğini; ancak,
kendisine 10904,00 TL eksik ödeme yapıldığını belirterek; 10904,00 TL eksik
ödemenin yasal faizi ile birlikte davalıdan tazmini istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Samsun
1. İdare Mahkemesi; 28.10.2010 gün ve 2010/497 Esas, 2010/1183 Karar sayılı
kararı ile, davacının tedavisinde kullanılan tıbbi malzeme bedeli olan
10904,00 TL’nin kendisine ödenmesi isteminin, 5510 sayılı Yasanın
kapsamında olduğunu ve bu yasa hükmü uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümü
mahkemelerinin görev alanına girmeyip adli yargı yerinin görev alanına
girdiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeksizin 18.03.2011 günü kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Samsun
3. İş Mahkemesi: 05.04.2012 gün ve 2011/574 Esas, 2012/323 Karar sayılı
kararı ile, davanın esasını inceleyerek, davalı kurumca karşılanmayan
10904,00 TL tıbbi malzeme bedelinin 09.05.2008 tarihinden itibaren yasal
faiz oranı üzerinden davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya
ilişkin talebin reddine karar vermiş, bu karar davalı idare vekilince
temyiz edilmiştir.
Yargıtay
10. Hukuk Dairesi’nin 09.05.2013 gün ve 2013/17413 Esas, 2013/9759 Karar
sayılı kararı ile, Emekli
Sandığı iştirakçileri açısından görevli mahkemenin belirlenmesinde,
tedavinin başladığı tarih esas alınarak; pasif sigortalılar için tedavisi
15.10.2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri
yönünden idari yargının, tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar
yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak
çalışmasına devam edenler yönünden ise,
sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine
göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan asker ve sivil personel ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerden tedavisi 15.10.2010
tarihinden, diğer kamu görevlileri ile bunların bakmakla yükümlü oldukları
kişiler yönünden tedavisi 15.01.2010 tarihinden önce başlayan sigortalılar
ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden idari
yargının, tedavisi anılan devir
tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin)
görevli olduğu sonucuna varıldığı, somut olaya gelince; davacının, tedavi
başlangıç tarihini de kapsar şekilde halen memur olarak çalışmakta olduğu,
tedavisinin 27.12.2007 tarihinde başladığı gözetilerek, davanın, görevsizlik
nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken işin
esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmiş olmasının, usul ve yasaya
aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar vermiştir.
Samsun
3. İş Mahkemesi; Yargıtay bozma ilamına uyulmak sureti ile verdiği;
19.09.2013 gün ve 2013/979 Esas, 2013/855 Karar sayılı kararı ile;
davacının eşinin tedavisinin başladığı 27.12.2007 tarihi itibari ile
yürürlükte bulunan 5434 sayılı Yasa hükümleri gereğince, davada idari
yargının görevli olduğunu belirterek; mahkemelerinin görevsizliğine karar
vermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı,
idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle
oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı
dosyasının onaylı örneği de temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının İntrakraniyel Anevrizma rahatsızlığı
nedeniyle geçirdiği ameliyat sırasında kullanılan tıbbi malzemelerin
bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 09.05.2008
gün ve 006382 sayılı işleminin iptali ile tıbbi malzeme bedeli olan
10904,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar
(memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren
ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir
sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı
Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar
ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden
ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler
idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda
da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir, Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve
çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Samsun 1. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Samsun 1.İdare Mahkemesi’nin 28.10.2010 gün ve
2010/497 Esas, 2010/1183 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
48-ESAS NO : 2013/1733
KARAR NO : 2013/1944
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
29.03.1994–18.04.1999 tarihleri arasında Belediye Başkanı olarak görev
yapmış olan müteveffanın eşi davacının, Sosyal Güvenlik Kurumu İl
Başkanlığı’na yapmış olduğu müracaat ile 24.12.2004 tarihinden itibaren
“görev ve temsil tazminatı ödenmesi”ne ilişkin talebinin kısmen reddedilerek
01.10.2008 tarihi itibari ile ödemede bulunulup, 24.12.2004 tarihinden
01.10.2008 tarihine kadar ki kısım için zımni ret niteliğindeki kararının
iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE
çözüm-lenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.K.
Vekili :
Av. U.T.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı - Ankara
Vekilleri
: Av. A.S. (İdari Yargıda)
Av. M.Ş. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; “…Müvekkilimin murisi olan
müteveffa eşi A.K., Antalya ili, Gündoğmuş ilçesinde 1994-1999 tarihleri
arasında belediye başkanlığı yapmıştır. Müvekkilimin müteveffa eşinin
1994-1999 yılları arasında Belediye Başkanı olarak görev yapması nedeniyle
mülga 5434 sayılı Kanunun ek 68. inci maddesi uyarınca belediye
başkanlarına ödenen makam ve görev tazminatından yararlanmak için, tarihsiz
dilekçemiz ile davalı kurum Antalya İl Müdürlüğüne 06.09.2011 tarihinde
başvuru yapılmıştır. Davalı kuruma yapmış olduğumuz başvuruda kısaca; 5434
sayılı yasanın 631 sayılı kanun hükmünde kararnamesi ile değişik ek
68.maddeleri gereğince 24.12.2004 tarihinden bu yana makam ve görev
tazminatının hesaplanarak maaş aldığımız banka hesabına yatırılması talep
edilmiştir. Ancak başvurumuzda 24.12.2004 tarihinden bu yana makam ve görev
tazminatı talep etmiş isek de davalı kurum tarafından 01.10.2008 tarihinden
itibaren tahakkuk etmiş bulunan makam ve görev tazminatlarımız 18.11.2011
tarihinde tarafımıza ödenmiştir. Dolayısı ile talebimiz tam manası ile
karşılanmamış olup, yasanın yürürlük tarihinden itibaren tarafımıza ödeme
yapılmamıştır. Davacı müvekkilin yasal hakkı olan makam tazminatı ve buna
bağlı olarak görev tazminatının 5272 ve 5393 sayılı Yasaların yürürlüğe
girdiği 01.01.2005 tarihinden bugüne kadar geriye dönük olarak tüm alacaklarının
davalı kurumca karşılanmamış olması hukuka ve mevzuata aykırıdır. ‘’ demek
suretiyle, davalı kurum bünyesinde hizmet veren Antalya Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığından yapmış olduğu 24.12.2004 tarihinden itibaren
"görev ve temsil tazminatı ödenmesi“ talebinin kısmen reddedilerek
01.10.2008 tarihi itibari ile ödemede bulunup 24.12.2004 tarihinden
01.10.2008 tarihine kadarki kısmı için zımni ret niteliğindeki kararının
iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
4.İdare Mahkemesi; 30.11.2012 gün ve E:2011/2657, K:2012/1576 sayı ile
özetle, ‘’…Davacının 5434 sayılı Kanun'un ek 68. maddesi uyarınca makam ve
görev tazminatından yararlandırılmak istemiyle 24/08/2011 tarihinde davalı
idareye başvurduğu dava konusu işlem ile davacının 5510 sayılı Kanun'un
geçici 4. maddesinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle isteminin
reddedildiği, davacının başvurusundan önce, 01.10.2008 tarihi itibarıyla
5434 sayılı Kanun'un ilgili kurallarının yürürlükten kalktığı ve anılan
tarihten itibaren 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddesinin yürürlüğe girdiği
görülmektedir.
Bu
durumda, her ne kadar 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde belediye
başkanlarına makam ve görev tazminatlarının ödenebilmesi için; 5434 sayılı
Kanun un 39. ve ek 68. maddelerine atıf yapıldığı görülmekle birlikte,
uyuşmazlığın idari başvuru ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 4.
maddesi uyarınca çözülmesi gerektiği, 5434 sayılı Kanun'un 01.10.2008
tarihi itibarıyla yürürlükten kalkan maddelerinin doğrudan davacıya
uygulanma olanağı bulunmadığı ve anılan Kanun’un 101. maddesinde de bu
Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş
mahkemelerinde görüleceğinin kurala bağlandığı göz önüne alındığında; 5510
sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm
yerinin adli yargı olduğu anlaşılmaktadır.’’ demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili
aynı istemle, bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
5. İş Mahkemesi; 30.04.2013 gün, E:2013/234, K:2013/453 sayı ile özetle,
“…Uyuşmazlık Mahkemesinin 04.09.2012 tarihli 2012/64-83 Esas ve Karar
sayılı kararında 5510 Sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 Sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden sosyal güvenlik kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin "idari İşlem" ve "idari Eylem"
niteliğini korumaya devam edeceği,dolayısıyla 2577 Sayılı idari Yargılama
Usulü Kanunu 2/1-a.maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında
yetki,şekil,sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları kapsamında bulunan emekli kamu personeli olan davacı
tarafından açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerinde
görüleceği, 5510 Sayılı bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 Sayılı Kanun
4/c.maddesi uyarınca,bu Kanunun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve
haklarında 5434 Sayılı Kanunun değil 5510 Sayılı Kanunun ön gördüğü kural
ve esasların uygulanacağı,dolayısıyla ihtilaflarında adli yargı yerinde
çözümleneceği sonucuna varılmıştır. Dava konusu olayda da sigortalının 5434
sayılı Kanuna göre emekli olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümünün
idari yargının görev alanına girdiği anlaşılmıştır. ’’ demek suretiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren
mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
29.03.1994 – 18.04.1999 tarihleri arasında Antalya İli, Gündoğmuş İlçesinde
Belediye Başkanı olarak görev yapmış olan müteveffa Ali Kara’nın eşi davacı
Fatma Kara’nın, Antalya Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na yapmış olduğu
müracaat ile 24.12.2004 tarihinden itibaren "görev ve temsil tazminatı
ödenmesi“ ne ilişkin talebinin kısmen reddedilerek 01.10.2008 tarihi
itibari ile ödemede bulunulup, 24.12.2004 tarihinden 01.10.2008 tarihine
kadar ki kısım için zımni ret niteliğindeki kararının iptaline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun (5510 sayılı kanunun 106.
maddesi ile mülga edilen) Ek 68.maddesinde; “(Değişik madde:
24/11/1994 - 4049/7 md.)
(Değişik fıkra: 23/02/1995
- KHK - 547/13 md.) Makam tazminatı ile Yüksek Hakimlik ve temsil veya
görev tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde bulunanlardan, 10/10/1984
tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine göre istihdam edilenlere,
Başbakanlıkta da makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde en az 6
ay çalışmış olmaları kaydıyla bu tazminatlardan yüksek olanı esas alınarak
ödeme yapılır. (Ek cümle: 04/07/2001 - 631 S.KHK/1. md.) Makam veya yüksek
hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam en az iki yıl
bulunmadan veya bu görevlerde hiç bulunmadan emekliye ayrılanlara ise, en
az altı ay süreyle bulundukları en üst görevleri için belirlenen görev
tazminatı veya hizmet yılları itibarıyla belirlenen görev tazminatından
yüksek olanı ödenir. Bu halde de iki yıllık süreyi doldurma şartı aranır.
(Ek cümle: 12/02/2000 - 4505/3 md.) Ancak bu tazminatların ölenlerin dul ve
yetimlerine ödenmesinde iki yıl görev şartı aranmaz.
(...)
(Ek fıkra:07/12/2004 -
5272 S.K./86.mad) Sandıkça emekli aylığı bağlanan büyükşehir belediye
başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe belediye
başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500 gösterge rakamı
üzerinden, bu Maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde makam tazminatı,
buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu tazminatlar
ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden tahsil
olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin hesabında iştirakçi
olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı olarak geçen sürelerin
tamamı dikkate alınır.
(Ek fıkra: (12/02/2000 -
4505/3 md.) Temsil ve görev tazminatları; yönetim ve denetim kurulu
üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle olursa olsun
aylık veya ücret alıp almadıklarına bakılmaksızın görev alanlara bu
durumları devam ettiği sürece ödenmez. Tazminattan yararlanırken,
yararlanma şartlarını kaybedenler en geç bir ay içinde durumu Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne bildirirler. Bu durumun ortaya
çıktığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tazminat ödenmesine son
verilir. Zamanında bildirimde bulunmayanlara ödenen tazminat kanuni faizi
ile birlikte geri alınır.(...)
Bu tazminatlar, ölenlerin
5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak dul ve
yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden ödenir.
Bu ödemeler,T.C. Emekli
Sandığınca ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren
kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından
faturası karşılığında tahsil edilir.(...) denilmiş; 1.1.2007 tarihinde; maddenin “Bu tazminatlar, ölenlerin 5434
sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak dul ve
yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden hesaplanır.” şeklindeki
beşinci fıkra metni ile “Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca ödenmesini
müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için
Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası karşılığında tahsil
edilir.” şeklindeki son fıkra metni yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer taraftan, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş
hükümleri” başlıklı Geçici
4. maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık,
tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte
olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların
ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresi
olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve
diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki
şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.” hükmüne, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;
“ Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı,
ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin
uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. (Ek cümle: 16/06/2010-5797
S.K/10. md.) Ancak,
Polis Akademisinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu
öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.” hükmüne yer
verilmiştir.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları),
tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları
ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici
maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri
yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini
aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik
sistemi altında toplamıştır.5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan
davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112
sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun
yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine
tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer
sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin
iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve
5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan
Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile
diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi
hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011
tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 inci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı retle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli
bulunmaktadır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği
işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,
bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli
olmaya devam edecektir, Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden
sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş
ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,
yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin
uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin
görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda
açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde
bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik
mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan,5434 sayılı mülga Kanun'un 12.maddesinin II fıkrasının e
bendinde yer alan, seçilmiş veya tayin edilmiş Belediye Başkanları’nın
emeklilik hakkı tanınan bir vazifede evvelce bulunmuş olmaları şartıyla
isteklerine bakılmaksızın iştirakçi olarak ilgilendirileceklerine dair
hüküm gereği,29.03.1994-18.04.1999 tarihleri arasında Belediye Başkanı
olarak görev yapmış olup, 15.04.1989 tarihinden itibaren emekli aylığı
almakta iken, 17.12.2002 tarihinde vefat eden ve böylece yasa hükmü gereği
emekli sandığı iştirakçisi kabul edilen müteveffa Abdullah Kara’nın, eşi
olan davacı tarafından, müteveffanın 29.03.1994-18.04.1999 tarihleri
arasında Belediye Başkanı olarak görevlendirilmesinden dolayı, makam ve
görev tazminatından yararlandırılması istemiyle 06.09.2011 tarihinde
yaptığı başvurunun kısmen reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan
kazanç tutarının faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açtığı davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olduğundan,
Ankara 4. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin 30.11.2012 gün ve E:2011/2657,
K:2012/1576 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
49-ESAS NO : 2013/1742
KARAR NO : 2013/1953
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
K A R A
R
Davacı :
Ş.Ö.
Davalı
: İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
denetimler sırasında 34........ plaka sayılı aracın amaç dışı
kullanıldığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 11.3.2013 tarih
ve GV-075008 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 3.503,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 11.3.2013 tarih ve 0267177 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ:20.3.2013 gün ve E:2013/605,
K:2013/725 sayı ile, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu uyarınca, 2918 sayılı Kanun’da idari para cezalarına
karşı başvuru yolu gösterilmediğinden ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile
ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine başvuruda
bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.4.2013 gün ve D. İş:
2013/1299, K:2013/1299 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, önceki görevsizlik kararına ilişkin
dava dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 15.4.2013 gün ve D. İş:
2013/1299, K:2013/1299 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
50-ESAS NO : 2013/1744
KARAR NO : 2013/1955
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5, 44/1-b ve 34. maddeleri
uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : S.Y.
Vekili : Av. C.Ç.Ç.
Davalı : İzmir Valiliği
O L A
Y : Davacıya, İzmir Valiliği, İzmir
Emniyet Müdürlüğü Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’nün 1.1.2012 gün ve
GD-966037 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile
alkollü araç kullandığı, sürücü belgesini yanında bulundurmadığı ve muayene
süresini geçirdiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
48/5, 44/1-b ve 34. maddeleri uyarınca toplam olarak 1.040,00 TL idari para
cezası verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 5.
İDARE MAHKEMESİ: 12.7.2013 gün ve E:2013/112, K:2013/1 sayı ile; 2918
sayılı Yasa’da davacıya verilen idari para cezasına karşı başvuru yolu
gösterilmediğinden, 5326 sayılı Kanun’un 3 ve 27. maddeleri uyarınca
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesin-leşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı
yerine başvuruda bulunmuştur.
İZMİR 13. SULH CEZA MAHKEMESİ: 20.9.2013 gün ve
D.İş:2013/546, K:2013/546 sayı ile; idari para cezası yanında davacının
ehliyetinin geri alınması kararı da verildiği açıklanarak, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görev nedeniyle
başvurunun reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5, 44/1-b ve 34. maddeleri
uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik
ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;
birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve
haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü
belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para cezası
uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri Sağlık ve
İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü
davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla
tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten
fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan
aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif
para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı
muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında uygun
görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir.
Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına
dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken, maddenin
beşinci fıkrası,“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü
olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir suç
oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi
altı ay süreyle geri alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü
olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır.Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan
kişiye,son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl
içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgeleri iki yıl süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl
süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak
geri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin
bitiminde başlar ”şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenmiş, “Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve
sürücü belgelerinin taşınması zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 44.
maddesinde, “Sürücü belgesi sahipleri:
a) İkamet adresi
değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz gün içinde bildirmek,
b) Araç kullanırken
sürücü belgelerini yanlarını bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde
göstermek,
Zorundadırlar”
; 34. maddesinde ise, “Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik
şartlara uyup uymadığı ekonomik yapıları da, dikkate alınmak suretiyle
belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edilir.
……
Muayene
süresi geçirilen veya sahip değiştirme hali hariç, özel muayene
yaptırılması zorunlu olduğu halde yaptırılmamış araçları kullanan
sürücüler, 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
(Ek fıkra : 16/7/2004 –
5228/44 md.) Bu araçlar trafikten men edilir ve en yakın muayene
istasyonuna gönderilirler” hükmü yer
almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda
düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin
görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate
alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen
koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan
olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda
sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan
görev uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar
verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
denilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İzmir 13. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İzmir 13. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 20.9.2013 gün ve
D.İş:2013/546, K:2013/546 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
51-ESAS NO : 2013/1745
KARAR NO : 2013/1956
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası
hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.G.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34........ plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı adına 23.9.2012 tarih ve GO-129384
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç
sahibi adına düzenlenen 23.9.2012 tarih ve 0205116 Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı,
idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
PENDİK 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 10.12.2012 gün ve D.İş:
2012/1008, K:2012/1008 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile
ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İSTANBUL
10. İDARE MAHKEMESİ: 12.4.2013 gün ve E:2013/194, K:2013/840 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağı düzenlemesi ve 5326 sayılı Kanun’da idari para
cezalarına karşı başvuru yolu gösterilmediğinden, davacının idari para
cezasına karşı açtığı kamu davasında davanın görev yönünden reddine,
davacının araç men tutanağının iptali istemiyle açtığı davanın ehliyet
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve
idari yargı yerleri arasında “idari para cezası” ile ilgili olarak açılan
kamu davası yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, , idari yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda (116. maddedeki itiraz
yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer
verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
olanlarına
karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin
varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;
idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasına
karşı açılacak davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 12.4.2013 gün ve E:2013/194,
K:2013/840 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
52-ESAS NO : 2013/1748
KARAR NO : 2013/1959
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.A.
Vekili : Av.
N.P.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D. (Adli Yargıda)
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Malatya İl Müdürlüğü’nde memur olarak
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adının 06.04.2010 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine Malatya Defterdarlığı Akçadağ Malmüdürlüğü’nde
görevine başlamasına rağmen davalı tarafça düzenlenen maaş nakil
ilmühaberinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediğini açıklayarak, fazlaya
ilişkin haklar saklı kalmak üzere, davalı kurum tarafından düzenlenen maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile davalının yanlış işlem ve eylemi sonucu
davacının bugüne kadar almaktan mahrum kaldığı ek tazminat alacağı toplamı
olan 8.761,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte davalı kurumdan tazmini
istemiyle 26.01.2011 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 09.02.2011 gün ve E:2011/ 282, K:2011/343 sayılı kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan,
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın
çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu
gerekçe göstererek davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar
temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle, maaş nakil ilmühaberinin eksik olduğunun
ve bu ek ödemenin yeni başladığı işyerinde de davacıya ödenmesi
gerektiğinin tespiti ile davalının yasaya aykırı işlemi sonucunda davacının
davalı kurumda çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı tutarı olan 7.302,00 TLnin yasal faiziyle birlikte
davalıdan tahsili istemiyle 13.05.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 01.02.2013 gün ve E:2011/714, K:2013/71 sayılı kararı ile
davanın kabulüne karar vermiştir.
Mahkemece
verilen kabul kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ:09.05.2013 gün ve
E:2013/7295 K:2013/10174 sayılı BOZMA İLAMINDA “...Uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm sebebi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi ve
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplanmaktadır.
Somut
uyuşmazlıkta normatif dayanaklar 406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi, 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek. II Cetveli ve bu kanun hükmünde kararnamelere dayanılarak
çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar arasındaki sözleşme
hükümleridir.
406 sayılı
Kanun'un 29. maddesinin 3. fıkrasının birinci cümlesine göre, 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam dışı
personel statüsünde çalışanlar hakkında, 4046 sayılı Kanun'un 22.
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasında. Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki unvanları esas alınarak
Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş
olan ücret ve diğer malî haklarına bu tarihten Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim
tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine yapılacak artış oran
ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak tutar dikkate alınır.
Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerin
15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin belirlenmemiş
olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate alınarak bu tarih
için ücret ve diğer malî hakları tespit etmeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
Davalı ile nakle
tabi kapsam dışı personel arasından imzalanan TIP 2 sözleşmenin 7.
maddesindeki kurallara göre ise “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın
ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi
kapsam dışı personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır. Ancak
ücretlerde yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında
olacaktır.” denilmektedir.
Diğer taraftan
özelleştirme uygulamaları sonucu nakilleri düzenleyen 4046 sayılı Kanun'un
22/5. maddesinde özelleştirme sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarına
nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına göre almakta
oldukları ücret yanında, bildirim tarihi itibarı ile almakta oldukları
ikramiye, ek ödeme gibi ek ödemelerin de sabit bir değer olarak
bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek kanuni
düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında, davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının
özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda
aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak,
nakil edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı
kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin 07.04.2011 tarihli ve 2011/55-205 sayılı kararma göre
“kanuni düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına imkan sağlandığı, söz
konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli
statülerinin devam ettiği, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği sebebiyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Kanun hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklendiği, 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu
işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom
arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
imtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi
ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları
ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel kanun hükümleri
gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması
sebebiyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı
bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir
kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması sebebiyle, diğer
özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Kanun hükümleri ile kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu” kabul edilmiştir.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce de benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir…”gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi
gerektiğine karar verilmiştir.
Mahkemece
bozma ilamına uyularak yeniden yargılama yapılmıştır.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 21.06.2013 gün ve E:2013/438 K:2013/662 sayılı kararında
özetle, usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamı, Yargıtay Hukuk Genel
Kurul kararlarının benimsendiğini açıklayarak görevsizlik kararı vermiştir.
Adli
yargıda verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve bunun üzerine Malatya Defterdarlığı Akçadağ Malmüdürlüğü’ne
atanması nedeniyle yeni görevine başlayan davacının maaş nakil
ilmühaberinin, denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin
yansıtılmaması nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespiti, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Malatya
Defterdarlığı Akçadağ Malmüdürlüğü’nde görevine başlayan davacı tarafından,
5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin
davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi,
maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin
ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve E:2013/438 K:2013/662 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
53-ESAS NO : 2013/1749
KARAR NO : 2013/1960
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : N.Ç.
Vekili : Av.
N.P.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D. (Adli Yargıda)
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Malatya İl Müdürlüğü’nde memur olarak
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adının 29.06.2010 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine Hekimhan İlçe Tarım
Müdürlüğü’nde görevine başlamasına rağmen davalı tarafça düzenlenen maaş
nakil ilmühaberinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediğini açıklayarak,
fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere, davalı kurum tarafından
düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali ile davalının yanlış işlem ve
eylemi sonucu davacının bugüne kadar almaktan mahrum kaldığı ek tazminat
alacağı toplamı olan 10.300 TLnin yasal faiziyle birlikte davalı kurumdan
tazmini istemiyle 06.02.2011 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 17.03.2011 gün ve E:2011/ 820, K:2011/709 sayılı kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan,
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın
çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu
gerekçe göstererek davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar
temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle, maaş nakil ilmühaberinin eksik olduğunun
ve bu ek ödemenin yeni başladığı işyerinde de davacıya ödenmesi
gerektiğinin tespiti ile davalının yasaya aykırı işlemi sonucunda davacının
davalı kurumda çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı tutarı olan 10.806 TLnin yasal faiziyle birlikte davalıdan
tahsili istemiyle 27.05.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 01.02.2013 gün ve E:2011/698, K:2013/81 sayılı kararı ile
davanın kabulüne karar vermiştir.
Mahkemece
verilen kabul kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ:09.05.2013 gün ve
E:2013/7301, K:2013/10180 sayılı BOZMA İLAMINDA “...Uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm sebebi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi ve
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplanmaktadır.
Somut
uyuşmazlıkta normatif dayanaklar 406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi, 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek. II Cetveli ve bu kanun hükmünde kararnamelere dayanılarak
çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar arasındaki sözleşme
hükümleridir.
406 sayılı
Kanun'un 29. maddesinin 3. fıkrasının birinci cümlesine göre, 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam dışı
personel statüsünde çalışanlar hakkında, 4046 sayılı Kanun'un 22.
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasında. Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki unvanları esas alınarak
Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş
olan ücret ve diğer malî haklarına bu tarihten Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim
tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine yapılacak artış oran
ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak tutar dikkate alınır.
Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerin
15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin belirlenmemiş
olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate alınarak bu tarih
için ücret ve diğer malî hakları tespit etmeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
Davalı ile nakle
tabi kapsam dışı personel arasından imzalanan TIP 2 sözleşmenin 7.
maddesindeki kurallara göre ise “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın
ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi
kapsam dışı personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır. Ancak
ücretlerde yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında
olacaktır.” denilmektedir.
Diğer taraftan
özelleştirme uygulamaları sonucu nakilleri düzenleyen 4046 sayılı Kanun'un
22/5. maddesinde özelleştirme sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarına
nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına göre almakta
oldukları ücret yanında, bildirim tarihi itibarı ile almakta oldukları
ikramiye, ek ödeme gibi ek ödemelerin de sabit bir değer olarak
bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek kanuni
düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında, davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının
özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda
aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak,
nakil edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı
kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin 07.04.2011 tarihli ve 2011/55-205 sayılı kararma göre
“kanuni düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına imkan sağlandığı, söz
konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli
statülerinin devam ettiği, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği sebebiyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Kanun hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklendiği, 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu
işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom
arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
imtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi
ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları
ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel kanun hükümleri
gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması
sebebiyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması sebebiyle, diğer özel
hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Kanun hükümleri ile kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu” kabul edilmiştir.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce de benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir…”gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi
gerektiğine karar verilmiştir.
Mahkemece
bozma ilamına uyularak yeniden yargılama yapılmıştır.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 21.06.2013 gün ve E:2013/424 K:2013/658 sayılı kararında
özetle, usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamı, Yargıtay Hukuk Genel
Kurul kararlarının benimsendiğini açıklayarak görevsizlik kararı vermiştir.
Adli
yargıda verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve bunun üzerine Hekimhan İlçe Tarım Müdürlüğü’ne atanması
nedeniyle yeni görevine başlayan davacının maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tespiti, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Hekimhan
İlçe Tarım Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı
Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin
davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi,
maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin
ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, Malatya İş Mahkemesi’nin
21.06.2013 gün ve E:2013/424 K:2013/658 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
54-ESAS NO : 2013/1750
KARAR NO : 2013/1961
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : Y.T.
Vekili : Av.
N.P.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D.
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Malatya İl Müdürlüğü’nde memur olarak
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adının 31.08.2009 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine Malatya Milli Eğitim
Müdürlüğü’nde görevine başlamasına rağmen davalı tarafça düzenlenen maaş
nakil ilmühaberinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediğini açıklayarak,
fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere, davalı kurum tarafından
düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin iptali ile davalının yanlış işlem ve eylemi
sonucu davacının bugüne kadar almaktan mahrum kaldığı ek tazminat alacağı
toplamı olan 8.770,00 TLnin yasal faiziyle birlikte davalı kurumdan tazmini
istemiyle 31.01.2011 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 17.02.2011 gün ve E:2011/ 280, K:2011/424 sayılı kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan,
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın
çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu
gerekçe göstererek davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar
temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle, maaş nakil ilmühaberinin eksik olduğunun
ve bu ek ödemenin yeni başladığı işyerinde de davacıya ödenmesi
gerektiğinin tesbiti ile davalının yasaya aykırı işlemi sonucunda davacının
davalı kurumda çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı tutarı olan 6.097 TLnin yasal faiziyle birlikte davalıdan
tahsili istemiyle 27.05.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 01.02.2013 gün ve E:2011/680, K:2013/75 sayılı kararı ile
davanın kabulüne karar vermiştir.
Mahkemece
verilen kabul kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ:09.05.2013 gün ve
E:2013/7303 K:2013/10182 sayılı BOZMA İLAMINDA “...Uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm sebebi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi ve
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplanmaktadır.
Somut
uyuşmazlıkta normatif dayanaklar 406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi, 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek. II Cetveli ve bu kanun hükmünde kararnamelere dayanılarak
çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar arasındaki sözleşme
hükümleridir.
406 sayılı
Kanun'un 29. maddesinin 3. fıkrasının birinci cümlesine göre, 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam dışı
personel statüsünde çalışanlar hakkında, 4046 sayılı Kanun'un 22.
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasında. Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki unvanları esas alınarak
Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi itibarıyla bu unvana göre belirlenmiş
olan ücret ve diğer malî haklarına bu tarihten Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim
tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine yapılacak artış oran
ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak tutar dikkate alınır.
Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerin
15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin belirlenmemiş
olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate alınarak bu tarih
için ücret ve diğer malî hakları tespit etmeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
Davalı ile nakle
tabi kapsam dışı personel arasından imzalanan TIP 2 sözleşmenin 7.
maddesindeki kurallara göre ise “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın
ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi
kapsam dışı personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır. Ancak
ücretlerde yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında
olacaktır.” denilmektedir.
Diğer taraftan
özelleştirme uygulamaları sonucu nakilleri düzenleyen 4046 sayılı Kanun'un
22/5. maddesinde özelleştirme sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarına
nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına göre almakta
oldukları ücret yanında, bildirim tarihi itibarı ile almakta oldukları
ikramiye, ek ödeme gibi ek ödemelerin de sabit bir değer olarak
bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek kanuni
düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında, davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının
özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda
aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak,
nakil edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı
kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin 07.04.2011 tarihli ve 2011/55-205 sayılı kararma göre
“kanuni düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına imkan sağlandığı, söz
konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli
statülerinin devam ettiği, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek
hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel
yetersizliği sebebiyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için,
406 sayılı Kanun hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da,
bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu
kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler
yüklendiği, 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından,
hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim
ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları, davalı
şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında imzalanan
“Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin imtiyaz Sözleşmesi”
ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu
görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri
bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel kanun hükümleri gereğince bazı
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması sebebiyle davalı şirketin,
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetinin
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması sebebiyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Kanun hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı
şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari
işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğu” kabul edilmiştir.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce de benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir…”gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi
gerektiğine karar verilmiştir.
Mahkemece
bozma ilamına uyularak yeniden yargılama yapılmıştır.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 21.06.2013 gün ve E:2013/428 K:2013/667 sayılı kararında
özetle, usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamı, Yargıtay Hukuk Genel
Kurul kararlarının benimsendiğini açıklayarak görevsizlik kararı vermiştir.
Adli
yargıda verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine
uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına
yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve bunun üzerine Malatya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne atanması
nedeniyle yeni görevine başlayan davacının maaş nakil ilmühaberinin, denge
tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle hukuka aykırı düzenlendiğinin tesbiti, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Malatya
İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı tarafından, 5473
sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerektiği gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve E:2013/428 K:2013/667 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
55-ESAS NO : 2013/1753
KARAR NO : 2013/1964
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Vekili : Av. N.P.
Davalı : (İdari Yargıda) Türk Telekom A.Ş.
(Adli Yargıda)
1- Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. M.D.
İhbar
edilen : 2- Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak
üzere 29.6.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı
Malatya İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkil maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile eksik ödemelerin geriye dönük olarak yürütülecek yasal faiziyle
birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 9.2.2011 gün ve E:2011/281,
K:2011/347 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında
“Türk Telekom’un, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim
şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Malatya İş Mahkemesi: 1.2.2013 gün ve E:2011/702,
K:2013/77 sayı ile, 5473 sayılı
Yasa ile getirilen ek ödemenin davacının nakle tabi tutulduğu tarihten önce
yürürlüğe girdiği, bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar
kamu görevlilerinin personel haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar vermiş, bu
karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi: 9.5.2013 gün ve E: 2013/7298, K: 2013/10177 sayı ile, Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı, bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği, mahkemece davanın 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanun’un 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine
karar verilmesi gerekirsen esasa girilerek davanın reddine karar
verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur.
MALATYA 1. İŞ MAHKEMESİ: 24.6.2013 gün ve E: 2013/433,
K: 2013/692 sayı ile bozma kararına uyarak, davanın görev nedeniyle reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri
arasında davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli
yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Malatya 1. İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Malatya 1. İş Mahkemesinin 24.6.2013 gün ve
E:2013/433, K:2013/692 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
56-ESAS NO : 2013/1754
KARAR NO : 2013/1965
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı
Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.Y.
Vekili : Av. N.P.
Davalı : İdari Yargıda
Türk
Telekom A.Ş.
Adli
Yargıda
1- Türk
Telekom A.Ş.
Vekili : Av. M.D.
İhbar
edilen : 2- Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere 29.7.2010 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı Malatya İl Sağlık Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkil maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile eksik ödemelerin geriye dönük olarak yürütülecek yasal faiziyle
birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 9.2.2011 gün ve E:2011/278,
K:2011/351 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında
“Türk Telekom’un, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim
şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Malatya İş Mahkemesi: 1.2.2013 gün ve E:2011/686,
K:2013/74 sayı ile, 5473 sayılı
Yasa ile, getirilen ek ödemenin davacının nakle tabi tutulduğu tarihten
önce yürürlüğe girdiği, bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe
kadar kamu görevlilerinin personel haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar vermiş, bu
karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi: 9.5.2013 gün ve E: 2013/7305, K: 2013/10184 sayı ile, Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı, bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği, mahkemece davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” sebebiyle
aynı Kanun’un 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi
gerekirsen esasa girilerek davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu
gerekçesiyle kararı bozmuştur.
MALATYA 1. İŞ MAHKEMESİ: 24.6.2013 gün ve E: 2013/435,
K: 2013/691 sayı ile bozma kararına uyarak, davanın görev nedeniyle reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri
arasında davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli
yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik
hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel
kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin
birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Malatya 1. İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Malatya 1.İş Mahkemesinin 24.6.2013 gün ve E:2013/435,
K:2013/691 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
57-ESAS NO : 2013/1755
KARAR NO : 2013/1966
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.T.
Vekili : Av. N.P.
Davalı : İdari Yargıda
Türk
Telekom A.Ş.
Adli
Yargıda
1- Türk
Telekom A.Ş.
Vekili : Av. M.D.
İhbar
edilen : 2- Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere 31.9.2009 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı Elazığ Çevre İl Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkil maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile eksik ödemelerin geriye dönük olarak yürütülecek yasal faiziyle
birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 10.2.2011 gün ve E:2011/275,
K:2011/355 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında
“Türk Telekom’un, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim
şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının
aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam
edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı,
ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55
oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için
01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Malatya İş Mahkemesi: 1.2.2013 gün ve E:2011/690,
K:2013/82 sayı ile, 5473 sayılı
Yasa ile getirilen ek ödemenin davacının nakle tabi tutulduğu tarihten önce
yürürlüğe girdiği, bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar
kamu görevlilerinin personel haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar vermiş, bu
karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi: 9.5.2013 gün ve E: 2013/7297, K: 2013/10176 sayı ile, Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı, bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği, mahkemece davanın 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanun’un 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine
karar verilmesi gerekirsen esasa girilerek davanın reddine karar
verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur.
MALATYA 1. İŞ MAHKEMESİ: 21.6.2013 gün ve E: 2013/420,
K: 2013/659 sayı ile bozma kararına uyarak, davanın görev nedeniyle reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri
arasında davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Malatya 1. İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Malatya 1. İş Mahkemesinin 21.6.2013 gün ve
E:2013/420, K:2013/659 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
58-ESAS NO : 2013/1757
KARAR NO : 2013/1968
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.A.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34........ plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 18.10.2012 tarih ve GO-105140 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para
cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı adına
düzenlenen 18.10.2012 tarih ve 0216694 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
6. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E:2012/1975, K:2012/1974 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde itirazda
bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 34. SULH CEZA MAHKEMESİ: 11.2.2013 gün
ve D. İş:2013/18 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan
itiraz İstanbul Anadolu 4. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde, " (1) Bu
Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 6. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve E:2012/1975,
K:2012/1974 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
59-ESAS NO : 2013/1760
KARAR NO : 2013/1971
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının, kalp rahatsızlığı nedeniyle kalp
damarlarına taktırdığı kroner stent bedelinin tarafına ödenmesi istemiyle
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.A.
Vekili : Av. S.E.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Y.Ç.
O L A Y :Davacı, 42.802.025.0 Emekli sicil numarası
ile emekli memur iken, 4.3.2008 tarihinde Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi’nde kalp ameliyatı olduğunu ve kendisine ilaçlı stent takıldığından
bahisle 6.585,00-TL ilaçlı koroner stent bedelinin ödenmesi istemiyle
idareye başvurduğunu, bu başvurunun 15.10.2009 tarih ve 13363713 sayılı
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Elazığ Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
Sağlık Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü işlemi ile reddedildiğini ileri
sürerek, sözkonusu işlemin iptali ile fark alacağının davalı idareye
başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ELAZIĞ 1. İDARE MAHKEMESİ: 18.12.2009
gün, E: 2009/756, K:2009/1715 sayı ile, Kamu görevlisi olan davacının da
5510 sayılı Yasa kapsamında sigortalı sayıldığı ve sağlık giderlerinin de
bu Kanun hükümleri esas alınarak karşılanacağı gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Elazığ İş
Mahkemesi: 22.2.2012 gün E: 2010/88, K: 2012/101 sayı ile, Üniversite
Hastanesinden davacıya ilişkin tedavi evraklarının istendiği ve dosyanın
bilirkişiye gönderildiği, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda davacı
hastaya uygulanan ilaçlı stent uygulamasının günümüz tedavi gereklerine
uygun olduğu, kullanılan stent çap veya boy açısından SGK geri ödeme
koşullarını karşıladığını bildirdiği, yayınlanan tebliğ ile belli koşulları
taşıması halinde SGK tarafından ilaçlı stentlerin ödenmesine karar
verildiğini, davacıya uygulanan işlemin bu koşulları taşıdığı ve
masrafların kurum tarafından karşılanması gerektiği anlaşıldığından, 2 adet
ilaçlı stentin fatura tarihi itibariyle piyasa değeri KDV dahil 6.173,78 TL
olduğu, dava dilekçesinde belirtilen ve kurum tarafından yapılan 436,26
TL’lik ödeme düşüldüğünde ise davacının bakiye 5.737,52 TL stent bedeli
alacağının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile;
5.737,52 TL alacağın 14.10.2009 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya
ilişkin talebin reddine karar vermiş, bu karar davalı idare tarafından
temyiz edilmiştir.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 13.6.2013 gün ve E:
2012/8206, K: 2013/12415 sayı ile, Emekli
Sandığı iştirakçileri açısından görevli mahkemenin belirlenmesinde,
tedavinin başladığı tarih esas alınarak; pasif sigortalılar için tedavisi
1.10.2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri
yönünden idari yargının, tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar
yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak
çalışmasına devam edenler yönünden ise, sağlık sigortası açısından Sosyal
Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev
yapan asker ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları
kişilerden tedavisi 15.10.2010 tarihinden, diğer kamu görevlileri ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden tedavisi 15.01.2010
tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların bakmakla yükümlü
oldukları kişiler yönünden idari yargının, tedavisi anılan devir
tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin)
görevli olduğu sonucuna varıldığı, somut olayda; emekli olan davacının,
davaya konu tedavisinin, sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik
Kurumu’na devredildiği 1.10.2008 tarihinden önce, 2.3.2008 tarihinde
başladığı ve uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek;
Mahkemece, davanın, yargı yolu nedeniyle görevden reddi yerine, işin
esasına girilerek, yazılı şekilde karar verilmiş olmasının, usul ve yasaya
aykırı olduğu gerekçesiyle bozmuştur.
ELAZIĞ İŞ MAHKEMESİ
: 4.9.2013 gün ve E: 2013/482, K: 2013/542 sayı ile, bozma kararına uyarak,
davanın idari yargının görevli olması nedeni ile görev yönünden reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı
yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz
görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece; idari yargı dosya aslı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esası esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının kalp rahatsızlığı
nedeni ile gördüğü tedavi sırasında kullanılan ilaçlı stent bedelinin
davalı kurumca karşılanmaması nedeni ile ödemek zorunda kaldığı bedelin
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacının,
5434 sayılı yasa kapsamında görev yaparken emekli olduğu; Fırat Üniversitesi
Tıp Fakültesinde kalp rahatsızlığı nedeni ile tedavi gördüğü; tedavisi
sırasında ilaçlı stent kullanıldığı; davacının stent bedeli olarak ödemek
zorunda kaldığı bedelin işleyen yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi
istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E:2006/111, K:2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun
birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434
sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme
tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu
karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510
sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci
ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim
2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde
yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal
Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem
ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat
hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu
görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da
aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın
yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve
diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli,
dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ve tam yargı davaları
kapsamında bulunan, kamu personeli emeklisi olan davacı tarafından açılan
davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Elazığ 1.İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Elazığ 1.İdare Mahkemesinin 18.12.2009 gün, E:
2009/756, K:2009/1715 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,30.12.2013
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
60-ESAS NO : 2013/1761
KARAR NO : 2013/1972
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
C.B.
Vekili : Av. S.B.
Davalı : Ambarlı Gümrük Müdürlüğü
O L A Y
: Ambarlı Gümrük Müdürlüğünde işlem gören, Ü.Y. isimli kişinin yetkilisi
olduğu K.Lastik San. Tic. Turz. Ltd. Şti’ne ait ve davacı C.B.’nun gümrük
müşavirliğini yaptığı, 16.8.2012 tarih 12343100 IM129352 sayılı
Beyannamenin ikinci kaleminde yer alan toplam 88 kap içerisinde 11.000 adet
rulman cinsi eşyanın, TSE uygunluk belgesine tabi olmasına rağmen herhangi
bir belge alınmadan ithaline teşebbüs edildiğinden bahisle, Büyükçekmece
Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun 22.1.2013 gün ve Kabahat Defteri
No:2013/24, Karar No:2013/31 sayılı kararı ile, Ü.Y. ile davacı adına, 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on sekizinci maddesi
yollamasıyla 3.maddesinin on birinci maddesi uyarınca 107.653,00 TL idari
para cezası verilmiştir.
Davacı
vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerine
başvuruda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 4. SULH CEZA MAHKEMESİ;7.6.2013 gün ve D.
İş No:2013/66 sayı ile; 5607 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile
kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile yeniden
düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun idare mahkemesi olarak
gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş,
yapılan itiraz Büyükçekmece 8. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
redde-dilmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ; 27.8.2013 gün ve
E:2013/1798, K:2013/1479 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı
niteliğinde bulunduğu, bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi ve
Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca sulh ceza mahkemesine itiraz
edilebileceği açıklanarak, açılan davanın görüm ve çözüm görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleş-miştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3. maddesinin on sekizinci
maddesi yollamasıyla 3.maddesinin on birinci maddesi uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607
sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı altında düzenlenen 3.
maddesinin on sekizinci fıkrasında, “ Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiiller,
teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile, tamamlanmış gibi cezalandırılır”,
maddenin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya
veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi
olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal eden kişiye, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir”, “Yetkili
merciler” başlığı altında düzenlenen 17. maddesinin birinci fıkrasında, “Bu
Kanun hükümlerine göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı,
14 üncü madde hükümlerine göre mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise
Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu
kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu
hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir” denilmekte iken; Kanunun 3.
maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”, maddenin on birinci fıkrası ise,
“Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
tarafından belirlenen seviyede ulusal marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de
serbest dolaşıma girdiği belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan
akaryakıtı; üreten, satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini
bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan
beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi
ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun 66. maddesiyle 17. maddesinin birinci
fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici
8. maddesinin ikinci fıkrasında ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce
işlenen bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması
usulü 5252 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer
almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken, madde
“ 1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan
eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden
sonra kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir.
3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur.
5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde 28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle ilgili
düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile kaçakçılık
fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu Kanun’un “
İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir.
2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi kararlarına karşı
işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir ” hükmü
yer almıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul” başlığı
altında düzenlenen 9. maddesinde ise,“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve
sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan
sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer
almıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, Ambarlı Gümrük Müdürlüğünde işlem gören, Ü.Y. isimli
kişinin yetkilisi olduğu şirkete ait ve davacının gümrük müşavirliğini
yaptığı, 16.8.2012 tarih 12343100 IM129352 sayılı Beyannamenin ikinci
kaleminde yer alan eşyanın, TSE uygunluk belgesine tabi olmasına rağmen
herhangi bir belge alınmadan ithaline teşebbüs edildiğinden bahisle,
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nca davacıya, 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun olay tarihinde yürürlükte bulunan
3. maddesinin on birinci fıkrası ve 17.maddesi uyarınca idari para cezası
verildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Bu
durumda, 5607 sayılı Kanun’un olay tarihinde yürürlükte bulunan maddeleri
ve 5326 sayılı Kanun’a dayanılarak Cumhuriyet
Savcısı tarafından davacılara verilen idari para cezasının, 5326
sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri
olduğu ve 5607 sayılı Kanun’un yine olay tarihinde yürürlükte bulunan 17.
maddesine göre, uygulanacak olan Kabahatler Kanunu’nun, 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi ve 5607 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırılan 17.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun uyarınca Cumhuriyet savcısı
tarafından verilen kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabileceği açıkça
belirtilmiş iken; daha sonra yürürlüğe
giren 5607 sayılı Kanun’un geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında,
bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı Türk Ceza
Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un, 9 uncu maddesi
hükmüne göre yapılacağı düzenlendiğinden, davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Büyükçekmece 4. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Büyükçekmece 4. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 7.6.2013 gün ve D. İş No:2013/66 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
61-ESAS NO : 2013/1762
KARAR NO : 2013/1973
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : F.D.
Vekili : Av. N.P.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D. (Adli Yargıda)
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının, davalı Telekom
A.Ş.'nin Malatya Şubesinde memur olarak çalışmaktayken, kurumun
özelleştirme kapsamına alınması üzerine 4046 sayılı Kanun’un 22.maddesi ve
406 sayılı Kanun’un 29.maddesi hükümlerine dayanılarak 24.06.2009 tarihinde
adının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini ve 24.09.2009 tarihinde
davalı kurum ile ilişkisinin kesilerek Elazığ Çevre II Müdürlüğü''ne memur
olarak atandığını, davalı tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
yapılırken düzenlenen maaş nakil belgesinde ek ödemelerin yer almadığını
belirterek, söz konusu maaş nakil belgesinin yeniden düzenlenmesi ile,
278,02 TL tutarındaki ek ödeme tazminatının faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İdare Mahkemesi: 10.02.2011 gün, E:2011/277, K:2011/354 sayı ile özetle,
''... Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki
tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i Bakanlar Kurulu'nun
25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000. USD bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye satılmıştır.
Bu
durumda davalı idarenin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğunda da söz etmek
mümkün olmadığından iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde görevli
mahkemeler adli yargı mahkemeleri olduğundan davanın görev yönünden reddi
gerekmektedir.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İş Mahkemesi: 01.02.2013 gün, E:2011/720, K:2013/73 sayı ile özetle,
“…Davanın
kapsam dışı sözleşmeli personel olan davacının özelleştirme nedeniyle
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilerek başka kuruma atanması sırasında
aylık bildirim formunda 5473 sayılı yasaya dayanılarak kamu personeline
verilen ek ödemelere yer verilmemesi ve başka işyerinde başlama süresine
kadar ek ödemelerin ödenmemesi nedeniyle ek ödeme yapılması gerektiğinin
tespiti mahiyetinde maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ek
ücret farkının ödenmesi istemi ile açıldığı,talebin davalı işyerinde
çalışılan döneme ilişkin olması nedeniyle husumet itirazının yerinde
olmadığı, taraflar arasındaki ihtilafın ek ödemeden davacının yararlanıp
yararlanmayacağına ilişkin olduğu, diğer kuramlarda görev yaparken
nakledilenlerin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirildikleri tarihte hak
ettikleri net parasal hakları ile bunların yeni kuramlarındaki parasal
hakları arasındaki fark ödenmekte iken,Türk Telekom personelinin 15.04.2004
tarihinde aynı unvan için aldıkları ücrete sözleşmelerinin sona erdiği
yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu görevlilerine yapılmış zamlar eklenerek
bulunan tutarla bunların yeni kuramlarındaki parasal hakları arasındaki
farkın ödeneceği,bu durumda 406 Sayılı Yasanın ek 29.maddesinin üçüncü
fıkrasındaki kuralın Türk Telekom personelinin ücretlerinin hesaplanması
için farklı bir hesaplama yöntemi olarak özel hüküm niteliğinde
olduğu,Yüksek Planlama Kurulu kararı ile 375 Sayılı KHK kapsamında Kamu
iktisadi Teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında çalışan sözleşmeli ve kapsam
dışı personele her ay ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü, 5473 Sayılı Yasa
ile getirilen ek ödemenin davacının nakle tabi tutulduğu tarihten önce
yürürlüğe girdiği, bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar
kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği kanaati ile yasal, yeterli gerekçeyi içerir,
denetime elverişli bilirkişi rapora benimsenerek davanın kabulüne karar
vermek gerekmiş.'' demek suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
09.05.2013 gün ve E:2013/7302, K:2013/10181 karar sayılı ilamı ile özetle;
“…Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında”
olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kuramımda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde oldukları açıktır, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise
adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
Mahkemece
davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesi uyarınca
"yargı yolunun caiz olmaması" sebebiyle aynı Kanun'un 115/2.
maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde
esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır. ‘’ demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Malatya
İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapılan yargılama neticesinde
21.06.2013 gün, E:2013/426, K:2013/660 sayı ile özetle; “…Davanın açıldığı
tarihte ve halen Uyuşmazlık mahkemesi kararına göre adli yargının görevli
oluşu, dava tarihi itibarı ile idari yargının yargı yolunun caiz olmaması
sebebiyle görevsizlik kararlarını vermiş olması, mahkememizce yapılan
yargılama sırasında da dosyanın karar verildikten sonra Yargıtay 'a gidip
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle değil eksik inceleme sebebiyle
bozulmuş olması, yargılama safahatı devam ederken Danıştay ve Yargıtay
içtihatlarının çıkmış olması yargı yolunun caiz olmamasına karar verilmiş
olması gibi sebeplerden dolayı HMK 114/1-b maddesi uyarınca reddine karar
vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Türk Telekom A.Ş. bünyesinde görev yapmakta iken başka kuruma
nakledilen davacının, hatalı düzenlendiğini iddia ettiği maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenerek, noksan ek ödemelerin ve diğer
alacakların yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler aklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro
unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, yanlış düzenlendiğini belirttiği maaş
nakil ilmühaberinin iptali ve eksik ödendiğini iddia ettiği ek ödemelerin
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan, Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesinin 21.06.2013 gün, E:2013/426, K:2013/660 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
62-ESAS NO : 2013/1765
KARAR NO : 2013/1976
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının TCK'nun 491/5 maddesinden hüküm giymesi
nedeniyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince Sürücü
Belgesinin daimi olarak iptal edilmesine ilişkin işleminin (tutanağın)
iptali ve el konulan sürücü belgesinin iadesi istemiyle açılan davanın, idarenin,
görev alanına ilişkin düzenleme yetkisi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.D.
Davalı(Adli Yargıda): Salihli Cumhuriyet
Başsavcılığı (Adli Yargıda Kararına itiraz edilen)
Davalı(İdari Yargıda): Salihli Kaymakamlığı (İlçe Em.Md.lüğü
Trafik Tescil Den.Büro Amirliği)
O L A Y : Davacı
Salihli Sulh Ceza Mahkemesi’ne hitaben yazdığı 25.04.2012 günlü
dilekçesinde özetle; kendisinin 1989 tarihinde sürücü belgesi aldığını,
24.04.2012 günü Yılmaz Kasabası’nda trafik ekiplerince durdurulduğunu ve
trafik ekiplerinin yaptıkları kontrol neticesinde ehliyetin iptal olduğunu,
bu nedenle el koyduklarını belirttiklerini, yapılan işlemin hukuka aykırı
olduğunu belirterek; davalı İdarece, 24.04.2012 tarihinde, E sınıfı sürücü
belgesi daimi olarak iptal edilen ve el konulan müvekkiline ait sürücü
belgesinin kendisine iadesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Salihli 2.Sulh Ceza Mahkemesi: 16.05.2012 gün ve Değ.İş No:2012/416 sayılı kararı
ile, 5326 sayılı Kanun’un 27/8. Maddesi gereğince sürücü belgesinin geri
alınmasına ilişkin idari yaptırım kararına karşı yapılan itirazı inceleme
görevinin idari yargıya ait olduğunu belirterek; Mahkemelerinin
görevsizliğine, başvurunun 5326 Sayılı Yasanın 28/1-b maddesi gereğince
reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı tarafından itiraz edilmiş ve
Salihli Asliye Ceza Mahkemesi 26.06.2012 gün ve 2012/176 Değişik İş
numaralı kararı ile itirazı reddetmiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez, 24.04.2012 tarih ve 418620 sayılı trafik suç tutanağının iptali ile
ehliyetinin kendisine iadesi için 16.07.2012 tarihinde idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Manisa 2. İdare Mahkemesi: 28.12.2012 gün ve 2012/15 Esas,2012/206 Karar
sayılı kararı ile, davacının 24.04.2012 gün ve 418620 numaralı tutanağı
iptaline yönelik istemini; bahsi geçen tutanağın Cumhuriyet Savcılığı’nca
tesis edilecek işleme esas hazırlayıcı nitelikte bir işlem olduğu, bu
nedenle idari yargıya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli bir
işlem olmadığı gerekçesi ile reddetmiş, davacının ehliyetinin geri
verilmesine ilişkin talebini ise; 2918 sayılı Kanun’un 112. Maddesi
gereğince sürücü belgesine daimi olarak el konulmasına ilişkin işlemin
denetiminin Trafik Mahkemeleri’nce ya da bu mahkemelerin bulunmadığı
yerlerde; Sulh Ceza Mahkemelerince yapılması gerektiğini belirterek;
mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının TCK'nun 491/5 maddesinden hüküm giymesi nedeniyle, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 41-e maddesine istinaden Sürücü Belgesinin
daimi olarak iptal edilmesine ilişkin işleminin(tutanağın) iptali ve el
konulan sürücü belgesinin iadesi istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal
güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş;
Kanunun Beşinci kısmında Sürücü Belgeleri ve Sürücüler başlığı altındaki
36. maddede, motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler
tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesinin yasak
olduğu, 38. ve 39. maddelerde sürücü belgesi sınıfları ve belgelere ait
esasların belirlendiği, İçişleri Bakanlığınca, trafik güvenliği nedeniyle
gerekli görüldüğünde değiştirilmesinin zorunlu olduğu, zorunluluğa uymayan
sürücülerin araç kullanmaktan men edileceği, bunun usul ve esaslarının
Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelikte belirleneceği öngörülmüştür.
Diğer
taraftan Yasa’nın, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan
“Sürücü Adaylarında Aranacak Şartlar” başlıklı 41. maddesinde;
“ Sürücü belgesi alacaklarda aşağıdaki şartlar aranır.
(…)
e)
(Değişik bent: 17/10/1996 - 4199/18 md.) hükümlü olmama şartları:
Türk
Ceza Kanununun 403, 404 üncü maddeleri ile 572/2-3 maddelerinden ikiden
fazla ve 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunun 28 ve 29
uncu maddeleri, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Hakkında Kanunun 12
nci maddesinin 3 üncü ve takip eden fıkralarındaki suçlardan hüküm giymemiş
olmaları,
(…)
Zorunludur.”
hükmüne yer verilmiştir.
Anılan
Yasanın 42. maddesinde sınavlar ve belgelerin verilme esasları;
45.maddesinde, sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler ile
sahte olan, hile ile alınan veya şartlarına uygun olmadan verilen sürücü
belgelerinin geri alınacağı belirtilmiş; anılan 45.madde; “Sürücülerin
sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler Madde 45 –
(Değişik: 12/7/2013-6495/19 md.)Sürücü belgesi sahibi kişide sağlığı
bakımından sürücülüğe engel aşikar bir değişikliğin görülmesi ve tespiti
hâlinde, trafik görevlilerince sürücü belgesi geri alınarak, kişinin sağlık
kuruluşlarında muayenesi istenir. Sağlık şartları bakımından sürücülüğe
engel bir hâlinin olmadığı veya mevcut olan bu hâlin daha sonra ortadan
kalktığı sağlık raporuyla tespit edildiği takdirde, sürücü belgesi kişiye
iade edilir.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer
usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” şeklinde değiştirilmiştir.
Yasanın Adli kovuşturma ve Cezaların Uygulaması
başlıklı Dokuzuncu Kısımda düzenlenen 112. maddenin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici
olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını
veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali
veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağı hükmüne yer verilmiş iken, bu madde; “Sürücü
belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki
Madde 112 – (Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı
maddesinde sayılan görevlilerin ve
trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere,
sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar
verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını
doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması
veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,
sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik
birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara
göre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin
bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasında
askeri araç sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik
kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri
Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.” şeklinde
değiştirilmiştir.
Öte yandan, “İşlenen Suçlar Nedeniyle
Sürücü Belgelerinin Geri Alınması ve Yerine Getirilmesi” başlığını taşıyan 119. Maddede; “(Değişik fıkra:
17.10.1996 - 4199/38 md.) Sürücü belgeleri, belge alındıktan sonra
bu Kanunun 41 inci maddesinin (e) bendinde yazılı suçlardan biri ile
mahkumiyet halinde süresiz geri alınır.
Diğer cürümlerden mahkumiyeti halinde, mahkemece
ceza süresini geçmemek üzere geçici olarak sürücü belgelerinin geri
alınmasına da karar verilebilir.
Geçici olarak sürücü belgesinin geri alınması
hürriyeti bağlayıcı ceza hükümlerinin infazından sonra yerine getirilir.” denilmiş iken, bu madde de;
“İşlenen suçlar nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınması ve yerine
getirilmesi:
Madde 119 – (Mülga
birinci fıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
Diğer cürümlerden mahkümiyeti halinde, mahkemece
ceza süresini geçmemek üzere geçici olarak sürücü belgelerinin geri
alınmasına da karar verilebilir.
Geçici olarak sürücü belgesinin geri alınması
hürriyeti bağlayıcı ceza hükümlerinin infazından sonra yerine getirilir.” şeklinde değiştirilmiştir.
Aynı Yasa’nın Geçici
Maddesinin birinci fıkrasında ise;
“(Ek: 12/7/2013-6495/23 md.) Sürücü
belgesi sınıfları, sürücü belgelerine ait esaslar ve sürücü adaylarında
aranacak şartlar yönetmelikte belirleninceye kadar bu Kanunun 38, 39 ve 41
inci maddelerinin değişiklikten önceki halleri uygulanır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Bu düzenlemelere göre; sürücü belgesi alma
koşullarından olan, 41.maddedeki suçlardan mahkumiyet halinde, idarece
ilgiliye sürücü belgesi verilmeyeceği; 45. madde uyarınca, koşullara
uyulmadan verildiği tespit edilen belgenin idarece geri alınacağı; 112.
maddede, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde
belirtilen “sulh ceza mahkemesi”nin yetkili kılındığı davaların, Yasada
öngörülen ve ehliyetin süresiz geri alınmasını gerektiren ceza davalarına
ilişkin bulunduğu; 119. maddede ehliyetin süresiz geri alınmasının, 41.
maddenin (e) bendinde belirtilen ve Türk Ceza Kanununda yer alan suçlardan
mahkumiyet halinde söz konusu olduğu; cürümlerden mahkumiyet halinde ise,
mahkemece ceza süresini geçmemek üzere sürücü belgesinin geçici olarak geri
alınmasına karar verilebileceği açıktır.
İncelenen olayda, sürücü belgesi sahibi olmayan
davacının,1989 tarihinde kendisine sürücü belgesi verilmesi istemi ile
müracaat ettiği, müracaatı uygun görülerek kendisine 09.11.1989 tarihinde E
sınıfı 52717 numaralı sürücü belgesinin verildiği, 24.04.2012 günü Salihli
Trafik Denetleme Ekiplerince trafikte seyir halinde iken durdurulan
davacının, ehliyet sorgulaması sırasında, davacı hakkında 1982 yılında Diyarbakır
Sulh Ceza Mahkemesi’nin 1982/478 Karar sayılı kararı ile “sürücü olamaz”
kararının verildiğinin tespit edilmesi üzerine 24.04.2012 gün ve 418620
sayılı tutanakla ehliyetine el konulduğu, davalı Salihli Kaymakamlığı’nın
28.08.2012 gün ve 2569-12 sayılı yazı cevabında da belirtildiği üzere söz
konusu mahkeme kararına rağmen davacıya sürücü belgesinin sehven verildiği,
davacının söz konusu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açtığı
anlaşılmıştır.
Bu durumda; idarenin, görev alanına ilişkin düzenleme
yetkisi kapsamında olmak üzere tesis ettiği işlem, kamu gücüne dayalı,
re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen idari işlem niteliğini
taşıdığından, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde sayılan "İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları" kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Manisa 2.İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Manisa 2.İdare Mahkemesi’nin 28.12.2012 gün ve E:2012/15, K:2012/206
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
63-ESAS NO : 2013/1766
KARAR NO : 2013/1977
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.K.
Vekili : Av.
N.P.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D. (Adli Yargıda)
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; müvekkilinin Türk Telekom A.Ş. Malatya İl Müdürlüğü’nde memur
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adının 07.04.2010 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine 23.10.2010 tarihinde Malatya
Milli Eğitim Müdürlüğü’nde göreve başladığını, ancak bu nakil sırasında
davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı 01.01.2006
tarihinden 31.06.2006 tarihine kadar olan dönemde aylık 40,00 TL ve
01.07.2006 tarihinden 15.01.2007 tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek Planlama
Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek ücret ile bundan sonraki yıllar için
öngörülen katsayı artış oranının davacının maaşına yansıtılmadığını, bu
şekilde davacının zarara uğratıldığını belirterek; yanlış düzenlenen maaş
nakil ilmuhaberinin iptaline, davacının ek tazminat alacağının en son
ulaştığı 278,02 TL üzerinden yasal faizi ile birlikte ödenmesine, davalının
yanlış işlemi nedeni ile davacının uğradığı 8946,00 TL zararın davalıdan
alınarak yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi
istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İdare Mahkemesi: 10.02.2011 gün ve 2011/266 Esas, 2011/373 Karar sayılı
kararı ile; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan, özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; aynı gerekçelerle, maaş nakil ilmühaberinin eksik olduğunun
ve bu ek ödemenin yeni başladığı işyerinde de davacıya ödenmesi
gerektiğinin tespiti ile davalının yasaya aykırı işlemi sonucunda davacının
davalı kurumda çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı tutarı olan 9128,00 TL’nin yasal faiziyle birlikte
davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İş Mahkemesi: 01.02.2013 gün ve 2011/712 Esas, 2013/72 Karar sayılı kararı
ile; davanın kabulüne, 1766,43 TL ek ücret farkının dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya verilmesine, maaş
nakil ilmuhaberinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi gereken ek
ücretin 1927,96 TL olduğunun tespitine karar vermiş, bu karar davalı
vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22.Hukuk Dairesi 09.05.2013 gün ve 2013/7296 Esas, 2013/10175 Karar sayılı
Kararı ile ; özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin , özelleştirme sonrası belli bir süreliğine davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığını, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiğini,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönem için davalı şirkete “ artış
oranı ve kamudaki memur maaş artış oranı” nın uygulanması konusunda
yükümlülük getirildiğini, 406 Sayılı Kanun hükümlerine göre de idare hukuk
alanında hukuki sonuçlar doğuran işlemler yapma görevinin verildiğini, bu
kapsamda tesis edilen dava konusu işlemin de kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş işlemler olduğunu, bu niteliği
gereğince davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek, ilk
derece mahkemesi kararının bozulmasına hükmetmiştir.
Malatya
İş Mahkemesi; 21.06.2013 gün ve 2013/430 Esas 2013/666 Karar sayılı kararı
ile Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 09.05.2013 gün ve 2013/7296 Esas
2013/10175 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere dava konusu işlemin
idare hukuk alanında kamu personeli hakkında tesis edilmiş bir işlem olması
nedeni ile idari yargının görevli olduğunu belirterek; mahkemelerinin
görevsizliğine karar vermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı,
idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle
oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasının onaylı
örneği de temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı
davada hasım olarak gösterilmemesi nedeni ile; bu davalı yönünden oluşan
bir görev uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde memur olarak
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Malatya İdare Mahkemesi’ne dava
açtığı, Malatya İdare Mahkemesi’nin 10.02.2011 gün ve 2011/266 Esas,
2011/373 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Malatya İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Malatya İş
Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve 2013/430 Esas, 2013/666 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği , kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği, bunun üzerine davacının görevli yargı yerinin
belirlenmesi amacı ile Mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Malatya İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Malatya İş Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve 2013/430 Esas, 2013/666
Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
64-ESAS NO : 2013/1767
KARAR NO : 2013/1978
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.Ç.A.
Vekili : Av.
N.P.
Davalı : Türk
Telekom A.Ş.
Vekili : Av.
M.S.
Müdahil
Davalı : Maliye Bakanlığı (Adli
Yargıda)
Vekili :
Av. İ.T.
O L A Y : Davacı
vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Konya İl Telekom Müdürlüğü’nde
memur olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi üzerine, müvekkili
hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince, 24.06.2009 tarihinde
Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin yapıldığını, 24.09.2009
tarihinde de Malatya İl Tarım Müdürlüğü’nde göreve başladığını; ancak bu
nakil sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı
01.01.2006 tarihinden 31.06.2006 tarihine kadar olan dönemde aylık 40,00 TL
ve 01.07.2006 tarihinden 15.01.2007 tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek
Planlama Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek ücret ile bundan sonraki yıllar için
öngörülen katsayı artış oranının davacının maaşına yansıtılmadığını, bu
şekilde davacının zarara uğratıldığını belirterek; yanlış düzenlenen maaş
nakil ilmuhaberinin iptaline, davacının ek tazminat alacağının en son
ulaştığı 278,02 TL üzerinden yasal faizi ile birlikte ödenmesine, davalının
yanlış işlemi nedeni ile davacının uğradığı 8770,00 TL zararın davalıdan
alınarak yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi
istemi ile idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Malatya İdare Mahkemesi: 09.02.2011 gün ve 2011/272 Esas, 2011/344 Karar
sayılı kararı ile; davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini
ve bu tarihten itibaren kamu kurumu niteliğinin kalmadığını; bu nedenle davanın
adli yargı mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek; davanın görev
yönünden reddine karar vermiş; verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı vekili,
bu kez dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin eksik olduğunun ve eksik olan
bu miktarın yeni işveren tarafından davacıya ödenmesi gerektiğinin tespiti
ile davacının uğradığı 5546,00 TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan
alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya İş Mahkemesi : 01.02.2013 gün ve 2011/688 Esas, 2013/80 Karar
sayılı kararı ile; davanın esasını inceleyerek davacının davasının
kabulüne, 5278,94 TL ek ücret farkının dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davacıya verilmesine, maaş nakil ilmuhaberinde
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi gereken ek ücretin 1850,53 TL
olduğunun tespitine karar vermiş, bu karar davalı vekilince temyiz
edilmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi 09.05.2013 gün ve 2013/7304 Esas, 2013/10183 Karar sayılı
Kararı ile; özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belli bir süreliğine davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığını, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiğini,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönem için davalı şirkete “ artış
oranı ve kamudaki memur maaş artış oranı” nın uygulanması konusunda
yükümlülük getirildiğini, 406 Sayılı Kanun hükümlerine göre de idare hukuk
alanında hukuki sonuçlar doğuran işlemler yapma görevinin verildiğini, bu
kapsamda tesis edilen dava konusu işlemin de kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş işlemler olduğunu, bu niteliği
gereğince davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek, ilk
derece mahkemesi kararının bozulmasına hükmetmiştir.
Malatya
İş Mahkemesi; 21.06.2013 gün ve 2013/434 Esas, 2013/664 Karar sayılı kararı
ile Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 09.05.2013 gün ve 2013/7304 Esas,
2013/10183 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere dava konusu işlemin
idare hukuk alanında kamu personeli hakkında tesis edilmiş bir işlem olması
nedeni ile idari yargının görevli olduğunu belirterek; mahkemelerinin
görevsizliğine karar vermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı,
idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle
oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının
son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasının onaylı
örneği de temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi nedeni ile; bu davalı yönünden oluşan bir görev
uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın
davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde memur olarak çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde memur olarak
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Malatya İdare Mahkemesi’ne dava
açtığı, Malatya İdare Mahkemesi’nin 09.02.2011 gün ve 2011/272 Esas,
2011/344 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Malatya İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Malatya İş
Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve 2013/434 Esas, 2013/664 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği, kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği, bunun üzerine davacının görevli yargı yerinin
belirlenmesi amacı ile Mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Malatya İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Malatya İş Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve 2013/434 Esas,
2013/664 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
65-ESAS NO : 2013/1768
KARAR NO : 2013/1979
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : N.Y.
Vekili : Av. N.P.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D. (Adli Yargıda)
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Telekom
A.Ş.'nin Malatya İl Müdürlüğü’nde teknisyen olarak çalışmaktayken kurumun
özelleştirme kapsamına alınması üzerine 4046 sayılı Kanun’un 22.maddesi ve
406 sayılı Kanun’un 29.maddesi hükümlerine dayanılarak 29.06.2010 tarihinde
adının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini ve 29.09.2010 tarihinde
davalı kurum ile ilişkisinin kesilerek Malatya Tarım İl Müdürlüğü''ne
atandığını,davalı tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
yapılırken düzenlenen maaş nakil belgesinde ek ödemelerin yer almadığının
fark edildiğini belirterek, söz konusu maaş nakil belgesinin iptali ile
davacıya ödenmesi gereken ek tazminat alacağının en son ulaştığı aylık olan
370,69 TL ile davalının yanlış işlem ve eylemi sonucu davacının bu güne
kadar almaktan mahrum kaldığı ek tazminat alacağı toplamı olan 10.621,00
TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İdare Mahkemesi: 17.02.2011 gün, E:2011/273, K:2011/398 sayı ile özetle,
''... Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki
tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i Bakanlar Kurulu'nun
25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000. USD bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye satılmıştır.
Bu
durumda davalı idarenin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğunda da söz etmek
mümkün olmadığından iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde görevli mahkemeler
adli yargı mahkemeleri olduğundan davanın görev yönünden reddi
gerekmektedir.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İş Mahkemesi: 01.02.2013 gün, E:2011/700, K:2013/79 sayı ile özetle,
“…Davanın
kapsam dışı sözleşmeli personel olan davacının özelleştirme nedeniyle
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilerek başka kuruma atanması sırasında
aylık bildirim formunda 5473 sayılı yasaya dayanılarak kamu personeline
verilen ek ödemelere yer verilmemesi ve başka işyerinde başlama süresine
kadar ek ödemelerin ödenmemesi nedeniyle ek ödeme yapılması gerektiğinin
tespiti mahiyetinde maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ek
ücret farkının ödenmesi istemi ile açıldığı,talebin davalı işyerinde
çalışılan döneme ilişkin olması nedeniyle husumet itirazının yerinde
olmadığı, taraflar arasındaki ihtilafın ek ödemeden davacının yararlanıp
yararlanmayacağına ilişkin olduğu, diğer kuramlarda görev yaparken
nakledilenlerin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirildikleri tarihte hak
ettikleri net parasal hakları ile bunların yeni kuramlarındaki parasal
hakları arasındaki fark ödenmekte iken,Türk Telekom personelinin 15.04.2004
tarihinde aynı unvan için aldıkları ücrete sözleşmelerinin sona erdiği
yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu görevlilerine yapılmış zamlar eklenerek
bulunan tutarla bunların yeni kuramlarındaki parasal hakları arasındaki
farkın ödeneceği,bu durumda 406 Sayılı Yasanın ek 29.maddesinin üçüncü
fıkrasındaki kuralın Türk Telekom personelinin ücretlerinin hesaplanması
için farklı bir hesaplama yöntemi olarak özel hüküm niteliğinde
olduğu,Yüksek Planlama Kurulu kararı ile 375 Sayılı KHK kapsamında Kamu
iktisadi Teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında çalışan sözleşmeli ve kapsam
dışı personele her ay ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü, 5473 Sayılı Yasa
ile getirilen ek ödemenin davacının nakle tabi tutulduğu tarihten önce
yürürlüğe girdiği, bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar
kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği kanaati ile yasal, yeterli gerekçeyi içerir,
denetime elverişli bilirkişi rapora benimsenerek davanın kabulüne karar
vermek gerekmiş.'' demek suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine,Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
09.05.2013 gün ve E:2013/7299, K:2013/10178 karar sayılı ilamı ile özetle;
“…Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti
konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kuramımda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde oldukları açıktır, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise
adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
Mahkemece
davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesi uyarınca
"yargı yolunun caiz olmaması" sebebiyle aynı Kanun'un 115/2.
maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde
esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır. ‘’ demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Malatya
İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapılan yargılama neticesinde
24.06.2013 gün, E:2013/439, K:2013/690 sayı ile özetle; “…Davanın açıldığı
tarihte ve halen Uyuşmazlık mahkemesi kararına göre adli yargının görevli
oluşu, dava tarihi itibarı ile idari yargının yargı yolunun caiz olmaması
sebebiyle görevsizlik kararlarını vermiş olması, mahkememizce yapılan
yargılama sırasında da dosyanın karar verildikten sonra Yargıtay 'a gidip
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle değil eksik inceleme sebebiyle
bozulmuş olması, yargılama safahatı devam ederken Danıştay ve Yargıtay
içtihatlarının çıkmış olması yargı yolunun caiz olmamasına karar verilmiş
olması gibi sebeplerden dolayı HMK 114/1-b maddesi uyarınca reddine karar
vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine,
idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Türk Telekom A.Ş. bünyesinde görev yapmakta iken başka kuruma
nakledilen davacının, hatalı düzenlendiğini iddia ettiği maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenerek, noksan ek ödemelerin ve diğer
alacakların yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler aklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, yanlış düzenlendiğini belirttiği maaş
nakil ilmühaberinin iptali ve eksik ödendiğini iddia ettiği ek ödemelerin
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında,idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan, Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesinin 24.06.2013 gün, E:2013/439, K:2013/690 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
66-ESAS NO : 2013/1769
KARAR NO : 2013/1980
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.A.
Vekili : Av. N.P.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.D. (Adli Yargıda)
İhbar
Olunan : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. K.İ.T.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Telekom
A.Ş.'nin Malatya İl Müdürlüğü’nde tekniker olarak çalışmaktayken, kurumun
özelleştirme kapsamına alınması üzerine 4046 sayılı Kanun’un 22.maddesi ve
406 sayılı Kanun’un 29.maddesi hükümlerine dayanılarak 29.06.2010 tarihinde
adının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini ve 04.10.2010 tarihinde
davalı kurum ile ilişkisinin kesilerek Malatya İl Sağlık Müdürlüğü''ne
atandığını, davalı tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
yapılırken düzenlenen maaş nakil belgesinde ek ödemelerin yer almadığının
fark edildiğini belirterek, söz konusu maaş nakil belgesinin iptali ile
davacıya ödenmesi gereken ek tazminat alacağının en son ulaştığı aylık olan
370,69 TL ile davalının yanlış işlem ve eylemi sonucu davacının bu güne
kadar almaktan mahrum kaldığı ek tazminat alacağı toplamı olan 10.212,00
TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İdare Mahkemesi: 02.03.2011 gün, E:2011/371, K:2011/605 sayı ile özetle,
''... Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki
tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i Bakanlar Kurulu'nun
25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000. USD bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ye satılmıştır.
Bu
durumda davalı idarenin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğunda da söz etmek
mümkün olmadığından iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde görevli mahkemeler
adli yargı mahkemeleri olduğundan davanın görev yönünden reddi
gerekmektedir.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya
İş Mahkemesi: 01.02.2013 gün, E:2011/704, K:2013/78 sayı ile özetle,
“…Davanın
kapsam dışı sözleşmeli personel olan davacının özelleştirme nedeniyle
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilerek başka kuruma atanması sırasında
aylık bildirim formunda 5473 sayılı yasaya dayanılarak kamu personeline
verilen ek ödemelere yer verilmemesi ve başka işyerinde başlama süresine
kadar ek ödemelerin ödenmemesi nedeniyle ek ödeme yapılması gerektiğinin
tespiti mahiyetinde maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ek ücret
farkının ödenmesi istemi ile açıldığı,talebin davalı işyerinde çalışılan
döneme ilişkin olması nedeniyle husumet itirazının yerinde olmadığı,
taraflar arasındaki ihtilafın ek ödemeden davacının yararlanıp
yararlanmayacağına ilişkin olduğu, diğer kuramlarda görev yaparken
nakledilenlerin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirildikleri tarihte hak
ettikleri net parasal hakları ile bunların yeni kuramlarındaki parasal
hakları arasındaki fark ödenmekte iken,Türk Telekom personelinin 15.04.2004
tarihinde aynı unvan için aldıkları ücrete sözleşmelerinin sona erdiği
yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu görevlilerine yapılmış zamlar eklenerek
bulunan tutarla bunların yeni kuramlarındaki parasal hakları arasındaki
farkın ödeneceği,bu durumda 406 Sayılı Yasanın ek 29.maddesinin üçüncü
fıkrasındaki kuralın Türk Telekom personelinin ücretlerinin hesaplanması
için farklı bir hesaplama yöntemi olarak özel hüküm niteliğinde
olduğu,Yüksek Planlama Kurulu kararı ile 375 Sayılı KHK kapsamında Kamu
iktisadi Teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında çalışan sözleşmeli ve kapsam
dışı personele her ay ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü, 5473 Sayılı Yasa
ile getirilen ek ödemenin davacının nakle tabi tutulduğu tarihten önce
yürürlüğe girdiği, bu ödemenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar
kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği kanaati ile yasal, yeterli gerekçeyi içerir,
denetime elverişli bilirkişi rapora benimsenerek davanın kabulüne karar
vermek gerekmiş.'' demek suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
09.05.2013 gün ve E:2013/7292, K:2013/10171 karar sayılı ilamı ile özetle;
“…Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında”
olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kuramımda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde oldukları açıktır, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise
adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
Mahkemece
davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesi uyarınca
"yargı yolunun caiz olmaması" sebebiyle aynı Kanun'un 115/2.
maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde
esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalıdır. ‘’ demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Malatya
İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapılan yargılama neticesinde
21.06.2013 gün, E:2013/422, K:2013/661 sayı ile özetle; “…Davanın açıldığı
tarihte ve halen Uyuşmazlık mahkemesi kararına göre adli yargının görevli
oluşu, dava tarihi itibarı ile idari yargının yargı yolunun caiz olmaması
sebebiyle görevsizlik kararlarını vermiş olması, mahkememizce yapılan
yargılama sırasında da dosyanın karar verildikten sonra Yargıtay 'a gidip
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle değil eksik inceleme sebebiyle
bozulmuş olması, yargılama safahatı devam ederken Danıştay ve Yargıtay
içtihatlarının çıkmış olması yargı yolunun caiz olmamasına karar verilmiş
olması gibi sebeplerden dolayı HMK 114/1-b maddesi uyarınca reddine karar
vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Türk Telekom A.Ş. bünyesinde görev yapmakta iken başka kuruma
nakledilen davacının, hatalı düzenlendiğini iddia ettiği maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenerek, noksan ek ödemelerin ve diğer
alacakların yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece,
Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346
sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697
sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler aklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, yanlış düzenlendiğini belirttiği maaş
nakil ilmühaberinin iptali ve eksik ödendiğini iddia ettiği ek ödemelerin
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan, Malatya İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesinin 21.06.2013 gün, E:2013/422, K:2013/661 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
67-ESAS NO : 2013/1777
KARAR NO : 2013/1986
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : F.Y.
Vekili :
Av. N.P.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. (İdari
Yargıda)
(Adli Yargıda)
Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.D.
(İhbar
Olunan) Maliye Bakanlığı
Vekili :
Av. K.İ.T.
O L A Y :
İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı, 17.8.2008 tarihinde Malatya İl Sağlık
Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili; davalı tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim yapılırken
düzenlenen Aylık Bildirim Formunda; 5473 sayılı yasaya dayanılarak
getirilen ve kamu personeline 01.01.2006 tarihinden itibaren aylık 40.-TL,
01.07.2006 gününden itibaren aylık 80.-TL ve yine (15.09.2006 gün ve
2006/10971 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve buna dayanılarak çıkartılan
10.11.2006 tarih ve 2006/T-32 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararına göre)
01.07.2006 tarihinde aylıklara yansıtılması gereken 2.5 TL. ek ödeme
tutarlarına yer vermemiş ve ayrıca, yukarıda belirtilen tarihlerden
itibaren başka işyerinde işe başlamasına kadar geçen süre içerisinde de ödemek
zorunda olduğu bu ek ödeme tutarlarını (denge tazminatlarını) ödememiş
olduğundan bahisle; fazlaya dair dava hakları saklı kalmak kaydıyla; bahse
konu Maaş Nakil Bildiriminin iptaliyle, müvekkiline ödenmesi gereken ek
tazminat alacağının en son ulaştığı aylık 278.02- TL. üzerinden ve dava
açma haklarının doğduğu tarihten itibaren ileriye yönelik olarak yasal
faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi; davalının yanlış
işlem ve eylemi sonucu müvekkilinin bu güne kadar almaktan mahrum kaldığı ek
tazminat alacağı toplamı olan 8.776-TL.nin yasal faiziyle birlikte tazmin
ve tahsiline karar verilmesi istemiyle, 26.1.2011 tarihinde idari yargı
yerinde dava açmıştır.
MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 17.2.2011 gün ve E:2011/269, K:2011/400 sayı ile,
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'inin 14/11/2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile satılmış olduğu; bu durumda; davalı idarenin özel hukuk
tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan da söz etmenin mümkün olmadığı, iş bu uyuşmazlığın
görüm ve çözümünde görevli mahkemelerin adli yargı mahkemeleri olduğu;
nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 07/06/2010 günlü ve E:2010/272, K:2010/129
sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez Maaş Nakil Bildiriminin eksik olduğunun ve ek ödemenin yeni
başladığı işyerinde de müvekkiline ödenmesi gerektiğinin tespitine,
davalının yasaya aykırı işlemi sonucunda müvekkilinin davalı kurumda
çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı Ek Tazminat alacağı
tutarı olan 2.653 TL. nin yasal faiziyle birlikte tazmin ve tahsiline karar
verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya İş
Mahkemesi; 1.2.2013 gün ve E:2011/706, K:2013/83 sayı ile işin esasını
inceleyerek davanın kabulüne karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay
22.Hukuk Dairesi; 9.5.2013 gün ve E:2013/7293, K:2013/10172 sayı ile
usulden karar verilmesi gerekirken, davanın esasına girilerek karar
verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, kararı bozmuştur.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 24.6.2013 gün ve E:2013/431, K:2013/689 sayı ile, usul ve
yasaya uygun Yargıtay bozma ilamına uyulduğu; tüm dosya kapsamının birlikte
değerlendirilmesi sonucunda, görevin kamu düzenine ilişkin olduğu ve
yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gerektiği, kapsam dışı
nakle tabi personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı
şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari
işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğu, davanın HMK.nun 114/1-b maddesi
uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın
115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerektiğinin
anlaşıldığı gerekçesiyle; davanın yargı yolu nedeniyle usulden reddine
karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, Türk
Telekomünikasyon A.Ş. yönünden doğan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; hatalı düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
iptaliyle, ödenmesi gereken ek tazminat alacağının yasal faiziyle birlikte
tazminini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı Türk Telekom A.Ş.'nde
çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi, ek tazminat alacağının tazmini istemiyle 26.1.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Malatya İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesi’nin 24.6.2013 gün ve E:2013/431, K:2013/689 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
68-ESAS NO : 2013/1778
KARAR NO : 2013/1987
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: Davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : R.F.
Vekili :
Av. N.P.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş. (İdari
Yargıda)
(Adli Yargıda)
Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. Mehmet Dönmez
(İhbar
Olunan) Maliye Bakanlığı
Vekili :
Av.Kadriye İnci Taner
O L A Y :
İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı, 4.1.2010 tarihinde Malatya Bayındırlık ve
İskan İl Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili; davalı tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim yapılırken
düzenlenen Aylık Bildirim Formunda; 5473 sayılı yasaya dayanılarak
getirilen ve kamu personeline 01.01.2006 tarihinden itibaren aylık 40.-TL,
01.07.2006 gününden itibaren aylık 80.-TL ve yine (15.09.2006 gün ve
2006/10971 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve buna dayanılarak çıkartılan
10.11.2006 tarih ve 2006/T-32 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararına göre)
01.07.2006 tarihinde aylıklara yansıtılması gereken 2.5 TL. ek ödeme
tutarlarına yer vermemiş ve ayrıca, yukarıda belirtilen tarihlerden
itibaren başka işyerinde işe başlamasına kadar geçen süre içerisinde de
ödemek zorunda olduğu bu ek ödeme tutarlarını (denge tazminatlarını)
ödememiş olduğundan bahisle; fazlaya dair dava hakları saklı kalmak
kaydıyla; bahse konu Maaş Nakil Bildiriminin iptaliyle, müvekkiline
ödenmesi gereken ek tazminat alacağının en son ulaştığı aylık 447.-TL.
üzerinden ve dava açma haklarının doğduğu tarihten itibaren ileriye yönelik
olarak yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi;
davalının yanlış işlem ve eylemi sonucu müvekkilinin bu güne kadar almaktan
mahrum kaldığı ek tazminat alacağı toplamı olan 12.110TL.nin yasal faiziyle
birlikte tazmin ve tahsiline karar verilmesi istemiyle, 28.1.2011 tarihinde
idari yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 17.2.2011 gün ve E:2011/376, K:2011/456 sayı ile,
özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'inin 14/11/2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile satılmış olduğu; bu durumda; davalı idarenin özel hukuk
tüzel kişisi olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan da söz etmenin mümkün olmadığı, iş bu uyuşmazlığın
görüm ve çözümünde görevli mahkemelerin adli yargı mahkemeleri olduğu; nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesinin 07/06/2010 günlü ve E:2010/272, K:2010/129 sayılı
kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez Maaş Nakil Bildiriminin eksik olduğunun ve ek ödemenin yeni
başladığı işyerinde de müvekkiline ödenmesi gerektiğinin tespitine,
davalının yasaya aykırı işlemi sonucunda müvekkilinin davalı kurumda
çalıştığı süre içerisinde almaktan mahrum kaldığı Ek Tazminat alacağı
tutarı olan 9.577 TL. nin yasal faiziyle birlikte tazmin ve tahsiline karar
verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya İş
Mahkemesi; 1.2.2013 gün ve E:2011/694, K:2013/84 sayı ile işin esasını
inceleyerek davanın kabulüne karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay
22.Hukuk Dairesi; 9.5.2013 gün ve E:2013/7300, K:2013/10179 sayı ile
usulden karar verilmesi gerekirken, davanın esasına girilerek karar
verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, kararı bozmuştur.
MALATYA
İŞ MAHKEMESİ: 21.6.2013 gün ve E:2013/432, K:2013/665 sayı ile, dosyanın
incelenmesinde; davacının davalı Telekom A.Ş.'nin Malatya Şubesinde kapsam
dışı sözleşmeli memur olarak çalışırken 406 Sayılı Kanunun Ek-29 ve 4046
Sayılı Kanunun 22. Maddeleri gereğince Malatya Bayındırlık ve İskan İl
Müdürlüğü'ne memur olarak atandığı, davalı şirketin davacının 4046 Sayılı
Kanunun 22/4 maddesi gereğince ek ödemesini vermediği, yeni atandığı kuruma
da bildirdiği maaş nakil ilmühaberi ile de ek ödemeyi bildirmediği, bu
sebeple davacının ek ödemelerini alamadığının anlaşıldığı; Yargıtay ve
yüksek hukuk genel kurulu tarafından verilen kararlarda görevin, kamu
düzeninde olduğu ve yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması
gerektiği; Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçelerinin Dairece
benimsendiği; özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği;
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında”
olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının
görüldüğü; bu işlemlerin, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında
ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları; idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği, HGK'nun 2012/9-1518
Esas sayılı kararının da aynı yönde olduğu; mahkemece davanın HMK.nun 114/1
-b maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı
yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken,
yazılı şekilde esasa girilerek davanın reddine karar verilmesi hatalı
olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verildiğinin anlaşıldığı; tüm
dosyanın birlikte değerlendirilmesi sonucu, usul ve yasaya uygun Yargıtay
bozma ilamı, Yargıtay Yüksek Genel Kurul Kararları benimsenerek yargı yolu
yönünden davanın reddine karar vermenin gerektiği; bu nedenle, davanın HMK
114 /1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile aynı
yasanın 115/2 maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE karar vermiş; bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, Türk
Telekomünikasyon A.Ş. yönünden doğan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; hatalı düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
iptaliyle, ödenmesi gereken ek tazminat alacağının yasal faiziyle birlikte
tazminini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden
yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı Türk Telekom A.Ş.'nde
çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi, ek tazminat alacağının tazmini istemiyle
28.1.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Malatya İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş
Mahkemesi’nin 21.6.2013 gün ve E:2013/432, K:2013/665 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
69-ESAS NO : 2013/1780
KARAR NO : 2013/1989
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan
sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. N.V. (Adli Yargıda)
Av. Y.K. (İdari Yargıda)
Davalı :
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.K. (Adli Yargıda)
Av. A.K. (İdari Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; “21.10.2004 tarihinde 34........ plakalı araç, E-80 otoyolu kuzey
yol istikametinde seyir halinde iken Metris kavşağı bölgesinde yapmış
olduğu trafik kazası neticesinde, HDİ sigorta A.Ş. tarafından İstanbul
İdare Mahkemesi’nde 2005/493 Esas sayı ile Karayolları Genel müdürlüğü
aleyhine tazminat davası açılmıştır. İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin
E:2005/493, K:2008/133 sayılı ilamına dayanarak Şişli 13. İcra
Müdürlüğü’nün E:2008/17248 sayılı dosyasında ödeme yapılmıştır. Yapılan
ödeme sonucu Hazine zararı meydana gelmiştir.
Ancak
dava konusu trafik kazasının meydana geldiği Metris kavşağı yolu
Karayolları Genel Müdürlüğü ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
arasında yapılan protokol ile 30.12.2002 tarihinde devredilmiştir. Metris
kavşağı çalışması esnasında trafik güvenliğini sağlamanın ve trafik
işaretleri yapmanın tamamen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının
sorumluluğunda olduğu ve protokol hükümleri gereğince işin yapımı esnasında
iş güvenliği ve trafik işaretleme tedbirlerindeki noksanlıklar nedeniyle
meydana gelecek her türlü maddi ve hukuki sorumluluk İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı’na ait olduğu belirtilmiştir.’’ demek suretiyle,
İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin kararına istinaden ödenen 15.008,13 TL’nin
rücuen davalıdan tahsili istemiyle 17.11.2009 tarihinde adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Fatih 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 11.02.2010 gün ve
E:2009/411, K:2010/29 sayılı kararı ile özetle; “süresinde yapılan yetki
itirazı haklı bulunmuş ve bu nedenle dava dilekçesin reddi gerekmiştir.”
demek suretiyle davanın yetki yönünden reddine karar vermiş olup, kararın
kesinleşmesine müteakip dava dilekçesi İstanbul 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2010/2 sırasına kayıt edilmiştir.
İstanbul
1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Hakem Sıfatıyla): 01.02.2011 gün ve E:2010/2,
K:2011/3 sayılı kararı ile özetle; “…Dava, davalı idarenin hizmet kusuruna
dayalı zararın rücuen tazminine yönelik olup, idari eylemden doğan
zararların ödettirilmesi davalarına bakmak İdari Yargı’nın görevine
girdiğinden, davalı vekilinin bu yöndeki itirazının kabulü ile görev
nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.” demek suretiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine İstanbul 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi (Hakem Sıfatıyla) 14.02.2012 gün, E:2011/5 Hakem, K:2012/2 Hakem
sayılı kararı ile özetle; “…Hakem sıfatıyla verilen kararlar 3533 sayılı
yazının 6.maddesi gereğince kesin karardır. Ancak Hakem sıfatıyla verilmiş
kararlara karşı yeniden tetkiki icap ettirecek haklı sebeplerin mevcudiyeti
halinde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde kararı veren mahkemeye
itiraz olunabilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
Hakem
sıfatıyla görülen davada verilen görevsizlik kararına itiraz yerinde
değildir. Zira davacı idare davalı idarenin hizmet kusuruna dayanmaktadır.
İdari eylemden doğan zararların tazmini davalarına bakmak evvelki kararda
belirtildiği gibi idari yargının görev alanına girmektedir. Bu itibarla
davacı Karayolları Genel Müdürlüğünün 01.02.2011 tarihli, Hakem kararına
yaptığı itirazın REDDİNE” karar vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle 23.07.2012 tarihinde bu kez
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul
2. İdare Mahkemesi: 23.10.2012 gün ve E:2012/324,K:2012/1912 sayı ile
özetle; “…İdarelerden birinin diğer idareye karşı rücuen tazminat alacağı
şeklinde sebepsiz zenginleşmeden doğan bir alacak davası niteliğinde olan
ve tam yargı davasının koşullarını taşımayan iş bu uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün adli yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.’’ demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi 27.03.2013 gün E:2013/2633, K:2013/4387 sayı ile itirazın reddine
karar vermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
21.10.2004 tarihinde 34........ plakalı aracın seyir halinde iken Metris
kavşağı bölgesinde yapmış olduğu trafik kazası neticesinde, HDİ sigorta
A.Ş.nin Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açtığı dava sonucunda İstanbul
2. İdare Mahkemesi’nin E:2005/493, K:2008/133 sayılı kararı ile hükmedilen
15.008,00 TL tazminatın, bakım ve onarımı protokolle davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na bırakılan yolda gerçekleşen kazadan kaynaklandığı
iddia edilerek faizi ile birlikte davalıdan rücuen tazminine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni
veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı,
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır. Nihayet, aynı
konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,
2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı
olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
(Hakem Sıfatıyla) verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (Hakem Sıfatıyla) 01.02.2011 gün ve E:2010/2,
K:2011/3 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
idari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
70-ESAS NO : 2013/1786
KARAR NO : 2013/1994
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : H.Ç.
Vekili : Av.
B.Y.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 10.04.2013 gün ve E: 2011/158 K:2013/421 sayılı kararında
“…davanın devamı sırasında YHGK’nun 26.12.2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K
sayılı içtihadı birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın
içeriğinin mahkememizdeki dava ile aynı içerikte olduğu HGK kararlarının
bağlayıcı özelliği…, Danıştay İdari Dava Dairelerinin saptamasına göre de;
5473 S.Y. gereği test edilen işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri arasındaki çelişki giderilmiş
olduğu…” gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun
114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı
Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi gerektiğine karar
verilmiştir. Görevsizlik kararı taraflara 10.04.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 18.07.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
7. İDARE MAHKEMESİ : 09.09.2013 gün E:2013/1063, K:2013/1197 sayılı
kararında “… 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde,
idari dava türleri; “idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" olarak tanımlanmış;
aynı Kanunun 15. maddesinin l/a bendinde, idari yargının görev alanına
girmeyip adli veya askeri yargının görev alanına giren davaların
reddedileceği hükme bağlanmıştır.
406
sayılı Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu kanun ve
özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı
kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulmuştur.
Ayrıca,
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Ojer firmasına devredildiği ve şirketin kamusal niteliğinin
ortadan kalktığı görülmektedir.
Bu
durumda; Türk Telekom A.Ş. kapsam dışı olarak görev yapmakta iken 406
sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca kamu kurumuna nakil olduğu tarih
itibariyle Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, 5473 sayılı Kanun hükümlerine
dayanılarak yürürlüğe konulan Yüksek Planlama Kurulu'nun kararları ile
yapılan ek ödemelerin maaş nakil ilmühaberine yansıtamadığından bahisle,
maaş nakil ilmühaberi işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı
parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açtığı iş bu davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünün adli yargı yerinin görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Dava
dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, dava konusu işlemin Vergi
Mahkemesinin görevine giren vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile
bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin bulunmadığı gibi, idare
mahkemesinin görevine giren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ya
da ilk derecede Danıştay’ca çözümlenecek bir işlem niteliğinde olmadığı,
özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem
olduğu anlaşılmaktadır.
Nitekim;
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 01.08.2013 tarihli ve 28725 mükerrer
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 01.07.2013 tarihli ve E:2013/799,
K:2013/1089 sayılı kararı ile, aynı istemle Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Genel Müdürlüğüne karşı açılan davaların özel hukuk hükümlerine davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca
görev yönünden reddine karar verilmiştir…” şeklinde gerekçe gösterilmek
suretiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a
maddesi hükmü gereğince görev yönünden reddine karar verilmiş ve bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,
adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Ankara 6. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerektiği gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6. İş
Mahkemesi’nin 10.04.2013 gün ve E: 2011/158 K:2013/421 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
71-ESAS NO : 2013/1790
KARAR NO : 2013/1998
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığı (Devredilen) iştirakçisi olan davacının, kalp rahatsızlığı
nedeniyle kalp damarlarına taktırdığı stentin bedelinin tarafına ödenmesi
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.Ö.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. N.D.
O L A Y : Davacı
dava dilekçesinde özetle; emekli sandığı iştirakçisi olduğunu, 12.11.2007
tarihinde kalp rahatsızlığı nedeni ile Bursa Çekirge Aritmi Hastanesi’ne
müracaat ettiğini ve doktorunun önerisi üzerine tedavisinde kullanılmak
üzere acilen 2 adet ilaçlı stent aldığını; aldığı fatura ile davalı kuruma
müracaat ettiğini ve stent bedelinin kendisine iadesine karar verilmesini
talep ettiğini; ancak, talebinin Bursa Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü
tarafından 09.12.2009 gün ve B.13.2.SGK.4-16.20.01/Gss/15259465 sayılı yazı
cevabı ile reddedildiğini belirterek; 7200.00 TL tutarındaki kalp stendi
bedelinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan
tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Bursa 1. İdare Mahkemesi; 30.05.2013 gün ve 2013/669 Esas, 2013/520 Karar
sayılı kararı ile; davacının tedavisinde kullanılan tıbbi malzeme bedeli
olan 7200,00 TL’nin tarafına ödenmesi isteminin, 5510 sayılı Yasanın
kapsamında olduğunu ve bu yasa hükmü uyarınca uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün Mahkemelerinin görev alanına girmeyip, adli yargı yerinin görev
alanına girdiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
bu karar 12.07.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Bursa 1. İş Mahkemesi; 31.05.2011 gün ve 2010/735 Esas, 2011/346 Karar
sayılı kararı ile davanın esasını inceleyerek, davalı kurumca karşılanmayan
7200.00 TL ilaçlı stent bedelinin dava tarihinden itibaren yasal faiz oranı
üzerinden davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karar
davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi; 11.02.2013 gün ve 2011/10708 Esas, 2013/2062 Karar
sayılı kararı ile; Emekli
Sandığı iştirakçileri açısından görevli mahkemenin belirlenmesinde,
tedavinin başladığı tarih esas alınarak; pasif sigortalılar için tedavisi
15.10.2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri
yönünden idari yargının, tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar
yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak
çalışmasına devam edenler yönünden ise,
sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine
göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan asker ve sivil personel ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerden tedavisi 15.10.2010
tarihinden, diğer kamu görevlileri ile bunların bakmakla yükümlü oldukları
kişiler yönünden tedavisi 15.01.2010 tarihinden önce başlayan sigortalılar
ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden idari
yargının, tedavisi anılan devir
tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin)
görevli olduğu sonucuna varıldığı, somut olaya gelince; davacının, davaya
konu tedavisinin, sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’na devredildiği 0.10.2008 tarihinden önce 12.11.2007 tarihinde başladığı,bu
itibarla uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği
gözetilerek davanın, görevsizlik nedeniyle reddine karar
verilmesi gerekirken işin esasına
girilerek yazılı şekilde karar verilmiş olmasının, usul ve yasaya aykırı
olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar vermiştir.
Bursa 1. İş Mahkemesi: 16.05.2013 gün ve 2013/137 Esas, 2013/272 Karar
sayılı kararı ile; Mahkemelerince de usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay
21. Hukuk Dairesi’nin 11.02.2013 gün ve 2011/10708 Esas, 2013/2062 Karar
sayılı bozma ilamı ve tüm dosya kapsamı itibariyle; davacının tedavisinin
başlangıç tarihinde henüz 5510 sayılı Yasa’nın yürürlüğe girmediğinin, bu
nedenle eldeki davaya 5434 sayılı Yasa kapsamında idari yargıda bakılması
gerektiğinin anlaşılması nedeniyle; davanın görevsizlik nedeniyle reddine
karar vermiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 16.05.2013 günü
tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi
gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince
tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden
kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı
dosyasının onaylı örneği de temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının kalp rahatsızlığı nedeniyle kalp
damarlarına taktırdığı stent bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddi nedeni ile alamadığı 7200.00 TL’nin yasal faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
(RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz
konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu
gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu
gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri
bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri
olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,
bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı
Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;
ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak
bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı
Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar
ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden
ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler
idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda
da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir, Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi
sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli
sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta
olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe
hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli sandığı iştirakçisi olan ve ihtilaf tarihinde kamu görevlisi
statüsünde bulunan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün
idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Bursa 1. İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Bursa 1.İdare Mahkemesinin 30.05.2013 gün ve 2013/669
Esas, 2013/520 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
72-ESAS NO : 2013/1796
KARAR NO : 2013/2004
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca verilen idari para cezasından
kaynaklanan 13.01.2012 gün ve 2007/012472 sayılı ödeme emrinin iptali
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : E.Y.
Vekili : Av.
K.A. (İdari Yargıda)
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. H.H.G.C.
O L A Y : Davacı
dava dilekçesinde özetle; 2004 yılı Aralık ayından itibaren 2006 yılı
Ağustos ayına kadar toplam 19 ay süreyle Kurgu Deri Sanayi ve Ticaret Ltd
Şti’nde işçi olarak çalıştığını, 2006 yılı Ağustos ayında bu şirketten
ayrıldığını, şirketin 2007 yılında iflas ederek yöneticileri ve
ortaklarının kaybolduğunu, çalıştığı dönemde normal işçi olarak çalışmasına
rağmen şirket adına Gümrükte ancak şifre ile işlem yapılabildiği için,
şifrenin de sadece şirkette müdürlük yetkisine sahip çalışanlara verilmesi
nedeniyle 12 Ocak 2005 tarih 6218 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde
yayımlanarak Gümrük İşlemlerinden Sorumlu Müdür olarak yetkilendirildiğini,
Gümrükte işlem takip etmekten başka şirkette hiçbir yönetim ve yetkisinin
olmadığını, şirketin parasal konularında yetkili olmadığını, şirketin
borçlarını ödeme yetki ve görevi olmadığını, sadece Gümrük işlemlerinden
sorumlu Müdür olduğu halde SGK tarafından bu müdürlük görevinin yanlış
yorumlandığını, her hususta yetkili olduğu zannedilerek şirketin geçmiş
yıllarda çalıştırdığı personelin SGK prim borçlarının ödenmemesi nedeniyle
2007/012471, 2007/012470, 2006/010447, 2006/011316, 2006/011313,
2007/012472, 2007/013474, 2005/010307, 2008/010709 takip numaralı ödeme
emirlerinin gönderildiğini, ödeme emirlerinin hiçbirinin kendi adına
düzenlenmediğini, şirket ortakları Fethi Dikkaya ve İftar Dikkaya adına
düzenlendiğini, sonra kalemle çizilerek kendi adının yazıldığını, davalı
kurumun şirket ortaklarını ve yetkililerini bulamayınca borcu kendisine
yönlendirmek istediklerini iddia ederek, şirketin borçlarından sorumlu
olmadığından ödeme emirlerinin iptali ile prim borçlarından sorumlu
olmadığının tespitine karar verilmesi istemiyle 08.02.2012 tarihinde adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı kurum vekili cevap dilekçesi ve yargılama
oturumlarındaki beyanlarında özetle; SGK Başkanlığı Sigorta Primleri Genel
Müdürlüğü İhtilaflı Primler Daire Başkanlığınca davacının görev yaptığı
dönemlerde tahakkuk eden Kurum alacaklarından “Müdür” sıfatıyla sorumlu
olduğunun bildirildiğini, limited şirket müdürlerinin görev yaptıkları süre
içerisinde tahakkuk eden şirket borçlarının tamamından Kuruma karşı şirket
tüzel kişiliği ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını,
Kurumun işlemlerinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığını açıklayarak
idari para cezasına ilişkin ödeme emirlerinin iptali yönünden idari
mahkemelerinin görevli olması nedeniyle bu ödeme emirlerine ilişkin davalar
yönünden görevsizlik kararı diğer ödeme emirleri yönünden ise davanın
esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BOLU İŞ MAHKEMESİ : 22.01.2013 gün ve E:2012/57
K:2013/27 sayılı kararında, 2006/011316 ve 2007/012472 takip nolu idari
para cezalarına ilişkin itirazı inceleme görevinin 5510 sayılı Yasa’nın
102. Maddesi gereğince İdare Mahkemelerine ait olduğu gerekçe gösterilerek,
2006/011316 ve 2007/012472 takip nolu idari para cezalarına ilişkin ödeme
emirlerinin iptali yönünden yargı yolu nedeniyle davanın usulden reddine,
diğer ödeme emirlerine ilişkin olarak açılan davaların tefrikine karar
verilmiştir.
Mahkemece verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin
kesinlenmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı gerekçelerle 2007/012472 takip
nolu ödeme emrinin iptali istemiyle 28.06.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
SAKARYA 1. İDARE MAHKEMESİ: 26.08.2013 gün ve E:2013/694
K:2013/820 sayılı kararında “… 5510 sayılı Kanun ile 5502 sayılı Kanun’un
ilgili hükümleri mukayese edildiğinde; sosyal güvenlik mevzuatına ilişkin
olarak sadece 5510 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen cezai işlemlere karşı
İdare Mahkemelerinin görevli olduğu; cezai işlemler haricindeki diğer
tahakkuk işlemleri ile ( para cezaları dahil) bütün kurum alacaklarının
tahsiline ilişkin uyuşmazlıkların kanun koyucu tarafından iş mahkemelerine
tevdi edildikleri görülmektedir.
Bu durumda; bakılmakta olan davanın konusunun para
cezası olmadığı, para cezasının tahsiline ilişkin ödeme emri olduğu
görüldüğünden; 5502 sayılı Kanun uyarınca Kurum alacağı olduğu açık olan
para cezasının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli
yargı bünyesinde yer alan İş Mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır…”
gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun’un 14. Maddesinin 3/a bendi ve 15.
Maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar verilmiş
ve verilen bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekilinin olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunulması üzerine; dilekçe ve dava
dosyaları Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Davacı vekili tarafından; 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve
idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığın
doğduğu, idari yargı dosyasının mahkemece, ekinde adli yargı dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca verilen idari para cezasından
kaynaklanan 13.01.2012 gün ve 2007/012472 sayılı ödeme emrinin iptali
istemiyle açılmıştır.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 140.
maddesinin 9.5.2007 gün ve 5655
sayılı Kanun’un 2. maddesi ile Değişik 4. fıkrasında, “İdarî para
cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden
itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumun
ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı
reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde idarî para cezası kesinleşir. Mahkemeye başvurulması
cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi
hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil edilir. İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yoluna
başvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmesi
halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarî para cezalarına
karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Ancak, Kurumca itirazın reddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar
verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza
tutarı, 80 inci madde hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir” denilmiş;
80. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Kurum alacaklarının tahsilinde
21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak
uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu
yer İş Mahkemesi yetkilidir" hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, bu düzenlemelere göre, idarî para cezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle
tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma
ödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz
edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı
reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde
yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle
tahakkuk aşamasında idare mahkemelerinin görevli oldukları, kurum
alacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmak
suretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara bakma
görevinin, 80. maddenin yedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibi Sigorta
Müdürlüğünün bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır.
Ancak,
506 sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen maddeleri 31.5.2006 gün ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106. maddesi ile yürürlükten
kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinde, “…İdarî para cezaları
ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre
içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı
reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı
yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin
ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para
cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ancak Kurumca veya
mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş
olan dörttebirlik ceza tutarı, 89 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü de
dikkate alınarak tahsil edilir.
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini
durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para
cezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve
gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir…” denilmiş; 88. maddesinde ise,
“…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102
nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı
Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları
ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları
hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni
Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır
ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya
yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve
diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır.
Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya
tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda
yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak
uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş
mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip
ve tahsilini durdurmaz…” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi içinde ödenmeyen
sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası
primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurum
alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı
maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Olayda, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bolu Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından; idari para cezasının tahsili amacıyla
6183 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’un 88. maddesi uyarınca davacı
adına 13.01.2012 gün ve 2007/012472 takip no.lu ödeme emri düzenlenmesi
üzerine, söz konusu ödeme emrinin iptali istemiyle dava açıldığı
anlaşılmıştır.
Bu durumda, söz konusu
ödeme emrine karşı açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi
gözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle,
Bolu İş Mahkemesinin 22.01.2013 gün ve E:2012/57 K:2013/27 sayılı
görevsizlik kararının, 13.01.2012 gün ve 2007/12472 takip nolu ödeme emrine
ilişkin kısmı yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bolu İş
Mahkemesinin 22.01.2013 gün ve E:2012/57 K:2013/27 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ, 13.01.2012 gün ve 2007/12472 takip nolu ödeme emrine ilişkin
kısmı yönünden KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
73-ESAS NO : 2013/1812
KARAR NO : 2013/2017
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34....... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 15.11.2012 tarih ve GP-622713 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 3.250,00 TL idari para
cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen15.11.2012 tarih
ve 0227091 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 21.11.2012 gün ve
E:2012/2128, K:2012/2306 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez, aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KADIKÖY 4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 29.1.2013 gün ve
D.İş:2012/1418 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer kararlarına da
dayanılarak itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan
yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında, 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilerek
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,
artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği
için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 21.11.2012 gün ve E:2012/2128,
K:2012/2306 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
74-ESAS NO : 2013/1813
KARAR NO : 2013/2018
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y. Temizlik Hiz. ve Teks. San.
Tic. Ltd. Şti.
Vekilleri : Av. C.K., Av. G.D.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34....... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi A.Ç.adına 29.10.2012 tarih ve GO-564988
seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı adına 29.10.2012 tarih ve GO-564989
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara
istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen 29.10.2012 tarih ve 0219907
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, 29.10.2012 tarih ve GO-564988 seri-sıra
numaralı idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 8.11.2012 gün ve
E:2012/2020, K:2012/2063 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez, idari para cezaları ile aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 5. SULH CEZA MAHKEMESİ: 28.6.2013 gün ve
D.İş:2012/893 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer kararlarına da
dayanılarak görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz Büyükçekmece 8.
Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan
yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdari ve
adli yargı yerleri arasında, 29.10.2012 tarih ve GO-564988 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile verilen idari para
cezası ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın
iptal edilmesi istemiyle açılan davalar yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, idari yargı
dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve sonuçta
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 8.11.2012 gün ve E:2012/2020,
K:2012/2063 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
75-ESAS NO : 2013/1832
KARAR NO : 2013/2035
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca verilen
idari para cezasına karşı açılan davanın
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-A.G., 2-Diyarbakır Protestan Kilisesi
Derneği
Vekili : Av. I.Ç.
Davalı :
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
O L A Y
: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Diyarbakır Çalışma ve İş Kurumu İl
Müdürlüğünün 22.1.2013 gün ve …37488 sayılı kararıyla, J.I.M. isimli
yabancı uyruklu kişiyi Protestan Kilisesinde izinsiz ve kaçak olarak
çalıştırdığından bahisle, Diyarbakır Protestan Kilisesi Derneği Yönetim
Kurulu Başkanı davacı A.G.adına 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanun’un 21/3. maddesi uyarınca 6.795,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacılar
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulun-muştur.
DİYARBAKIR
1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve D.İş No:2013/430, D.İş K:2013/430
sayıyla; 5326 sayılı Kanun uyarınca davanın görüm ve çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görev nedeniyle başvurunun reddine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacılar vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR 1. İDARE MAHKEMESİ: 3.9.2013 gün ve
E:2013/2411, K:2013/907 sayıyla; 4817 sayılı Kanun’da idari para cezasına
karşı başvuru yolu düzenlenmediğinden Kabahatler Kanunu’na göre davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanun’un 21. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para
cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
27.2.2003 tarih ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma
İzinleri Hakkında Kanun’un “Amaç” başlıklı 1. maddesinde,“ Bu Kanunun
amacı, yabancıların Türkiye'deki çalışmalarını izne bağlamak ve bu
yabancılara verilecek çalışma izinleri ile ilgili esasları belirlemektir”
denilmiş; 21. maddesinde, idari para cezasının
hangi hallerde verileceği ve verilecek idari para cezası miktarları
belirtildikten sonra, bu Kanunda öngörülen idari para cezalarının
gerekçesi belirtilmek suretiyle Bakanlık bölge müdürlüğünce ilgililere 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, idari para
cezalarının tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde vergi daireleri veya
mal müdürlüklerine ödeneceği, ilgililerin cezaya bu süre içinde yetkili
sulh ceza mahkemesi nezdinde itiraz edebilecekleri, başvurunun, cezanın
takip ve tahsilini durdurmayacağı öngörülmüşken, bu madde, 23.1.2008 tarih
ve 5728 sayılı Kanun’un 499. maddesiyle, “18 inci
maddeye göre bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen
bağımsız çalışan yabancı ile yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı
için ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Çalışma izni olmaksızın bağımlı çalışan
yabancıya beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Çalışma izni bulunmayan yabancıyı
çalıştıran işveren veya işveren vekillerine her bir yabancı için beşbin
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu durumda, işveren veya işveren
vekili yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini,
ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık
harcamalarını karşılamak zorundadır.
Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda
sayılan fiillerin tekrarı hâlinde idarî para cezaları bir kat artırılarak
uygulanır.
Bu Kanuna göre verilmiş çalışma izni
olmaksızın bağımsız çalışan yabancıya ikibin Türk Lirası idarî para cezası
verilir ve varsa işyeri veya işyerlerinin Bakanlık bölge müdürlerince
kapatılması kararı alınarak, bu kararın uygulanması için durum ilgili
valiliğe bildirilir.
Tekrarı hâlinde, varsa işyeri veya işyerlerinin
kapatılmasının yanı sıra idarî para cezası bir kat artırılarak uygulanır.
Bu Kanuna göre idarî para cezası
ile cezalandırılan bağımlı veya bağımsız çalışan yabancılar ile yabancı
çalıştıran işverenler İçişleri Bakanlığına bildirilir” şeklinde
değiştirilmiştir. 5728
sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde
yürürlüğe girmiştir.
Olayda, davanın, para cezasının kaldırılması
istemiyle açıldığı; 4817 sayılı Yaban-cıların Çalışma İzinleri Hakkında
Kanun’da yapılan değişiklikle idari para cezasına karşı kanun yoluna
ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile
bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki
etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması
halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır." denilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterildiği durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,
görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle,
yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili
olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan
mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda
görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu
sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 4817 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanunla Değişik 3. maddesinde belirtildiği
üzere, İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanun’un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Diyarbakır 1. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 23.5.2013 gün ve D.İş
No:2013/430, D.İş K:2013/430 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
V- 2247
SAYILI KANUN’UN 19. MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU-İLK DERECE MAHKEME)
KARARLAR
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/938
KARAR NO : 2013/1760
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının yaptığı trafik kazasına ilişkin olarak tutulan trafik kaza
raporunun aksine, Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER)
kayıtlarında kusurlu olduğunun belirlenmesine ilişkin trafik kaydının düzeltilmesi,
zararının tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
E.Ö.
Davalı :
Hasımsız
O L A Y
: Davacı dava dilekçesinde; şirketine ait olan 34....... plakalı aracıyla
Bağcılar Yavuz Selim Mahallesi Muhtarlığı önündeki meydanda kazaya
karıştığını; aracıyla ilgili raporu diğer araç sürücüsüyle birlikte
tuttuklarını; aracına vuran sürücünün hızlı ve hatalı olduğunu kabul ederek
trafik kaza raporuna yazdığını; aracına karşı tarafın trafik sigorta
şirketi Euro Sigorta tarafından eksper yollandığını; A.Otomotivde eksperin
aracını gördüğünü ve parça listesi ile pert olacağını onayladığını; maddi
hasarlı kaza tespit tutanağında karşı tarafın hatalı olduğunu kabul etmesine
karşın, tramer raporunda %100 kusurun kendisine verildiğini; bu sebeple
işçilik hariç 12.228,99 TL’lik hasar bedelini Euro Sigortadan alamadığını
ve aracın pert’e çıkarılamadığını ileri sürerek; tarafına bilirkişi
atanması, gerekirse yerinde yeniden tespit yapılması, elindeki fotoğraf ve
raporun incelenmesi ve aracın hasar bedeli/pert bedelinin Euro Sigorta
tarafından ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BAKIRKÖY
6. SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.12.2012 gün ve Değişik İş Esas No: 2012/2846
sayı ile, başvuranın dilekçesinde 34....... plakalı aracının karıştığı
kazada düzenlenmiş olan kaza tespit tutanağının yanlış olduğunu yeniden bir
tespit tutanağı düzenlenmesi gerektiğini belirterek mahkemelerine
başvurduğu; mahkemelerinin bu tür taleplere bakma görevi bulunmadığından
görevsizlik kararı verildiği, başvuruya bakmaktan mahkemelerinin 5326
sayılı Yasa’nın 1 vd. maddeleri gereğince görevsizliğine, başvuranın
görevli olan idare mahkemesinde başvuru yapmakta muhtariyetine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez, süratli gelerek yaya geçidi ve 20 km hız sınırına
uymayan 34....... plakalı aracın hatalı olup olmadığının tespiti, bilirkişi
tarafından bilgilerin incelenmesi ve hatalı ise TRAMER kaydının
düzeltilmesi ve faturada görüldüğü üzere zararının tazmini istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
3. İDARE MAHKEMESİ: 11.3.2013 gün ve E: 2013/440 sayı ile, dava konusu
olayda; uyuşmazlığın özünün, motorlu araç kazasından doğan hukuki
sorumluluğun davacıya ait olmadığı hususuna ilişkin olması, davacı
tarafından, meydana gelen kazada kusurlu olmadığı, kusurlu olan karşı
tarafın/sigorta şirketinin oluşan zararını tazmin etmesi gerektiği
iddiasıyla bakılan davanın açılmış olması nedeniyle 2918 sayılı Kanunun
110. maddesinin açık hükmü uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli
yargı mercilerinin görev alanı içinde bulunduğu sonucuna varıldığı
gerekçesiyle adli yargının görev alanına giren davanın görev yönünden
reddine, 2247 sayılı kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dava
dosyası incelenmesinin bu konuda bir karar verilinceye kadar ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosya
örneğinin Mahkemece, ekinde adli yargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının yaptığı trafik kazasına ilişkin olarak
tutulan trafik kaza raporunun aksine, Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim
Merkezi (TRAMER) kayıtlarında kusurlu olduğunun belirlenmesine ilişkin
trafik kaydının düzeltilmesi, zararının tazmini istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 135. maddesinde “Kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların
müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak,
mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek
mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve
güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadı ile
kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen
usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel
kişilikleridir. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadî teşebbüslerinde
aslî ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme
mecburiyeti aranmaz.” denilmiştir.
14.6.2007 gün ve 26552 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak Ülkemiz sigortacılığının geliştirilmesini sağlamak, sigorta
sözleşmesinde yer alan kişilerin hak ve menfaatlerini korumak ve
sigortacılık sektörünün güvenli ve istikrarlı bir ortamda etkin bir şekilde
çalışmasını temin etmek üzere bu Kanuna tabi kişi ve kuruluşların,
faaliyete başlama, teşkilat, yönetim, çalışma esas ve usûlleri ile
faaliyetlerinin sona ermesi ve denetlenmesine ilişkin hususlar ve sigorta
sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesine yönelik olarak sigorta
tahkim sistemi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemek amacıyla; 5684 sayılı
Sigortacılık Kanunu yürürlüğe girmiştir.
Bu Kanun’un Meslek Örgütlenmeleri Başlıklı Altıncı
Bölümünde, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği
başlıklı 24. maddesinin (10). Fıkrasında Türkiye Sigorta, Reasürans ve
Emeklilik Şirketleri Birliği’nin ilgili olduğu meslekler konusundaki mevzuat
ile almış olduğu karar ve önlemlerin uygulanmasını takip edeceği ve Hazine
Müsteşarlığınca alınması talep edilen tedbirleri alacağı; (24). Fıkrasında
ise; Birliğin çalışma esaslarının Birlikçe hazırlanan ve Hazine
Müsteşarlığınca onaylanan yönetmelikle belirleneceği belirtilmiş,
Aynı Kanunun 31/B maddesinin birinci fıkrasında “Türkiye
Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde, sigortalılar
ve sigorta sözleşmesinden dolaylı da olsa menfaat sağlayanlara ilişkin
olarak, yanlış sigorta uygulamaları dahil, risk değerlendirmesine esas
bilgileri toplamak ve bu bilgilerin sigorta, reasürans ve sigortacılık
faaliyetinde bulunan emeklilik şirketleri ile Müsteşarlıkça belirlenecek
kişilerle paylaşılmasını sağlamak amacıyla Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi
kurulur.” hükmüne yer verilmiştir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 31/B maddesine
dayanılarak, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği
nezdinde tüzel kişiliği haiz olarak kurulan Sigorta Bilgi ve Gözetim
Merkezinin kuruluşu, faaliyetleri, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinde
toplanan bilgilerin kapsam, biçim ve içeriğine ve bunların paylaşılmasına,
paylaşılacak bilgilerin kapsam ve içeriğine, ücretlendirilmesine ve
üyelerce ödenecek katılım paylarının belirlenmesi, yükümlülüklere uymayan
üyeler hakkında yapılacak işlemler ile sigorta, reasürans ve sigortacılık
faaliyetinde bulunan emeklilik şirketlerinin yükümlülüklerine ilişkin usul
ve esasları düzenlemek amacıyla Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi
Yönetmeliği 9.8.2008 gün ve 26962 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Yönetmelikte TRAMER’in Trafik Sigortaları
Bilgi ve Gözetim Merkezini ifade ettiği, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine
bağlı bir alt bilgi merkezi olarak faaliyetlerini yürüttüğü; Tramer’in
amacının ve görevinin kamu gözetiminin daha etkin bir şekilde yerine
getirilmesi, trafik sigortalarına ilişkin güvenilir istatistiklerin temini,
uygulama birliği sağlanması, sigorta sahtekarlıklarının önlenmesi, sigorta
sistemine olan güvenin artırılması, tazminat ödemelerinin düzenli biçimde
gerçekleştirilmesi, zorunlu sigortalarını yaptırmamış motorlu araç
işletenlerini tespiti ve sigortalılık oranlarının artırılmasını sağlamak
olduğu hükme bağlanmıştır.
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Türkiye
Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği’nin 5684 sayılı
Sigortacılık Kanunu’nun 24. maddesine göre sigortacılık mesleğinin geliştirilmesi,
şirketler arasında dayanışma sağlanması ve haksız rekabetin önlenmesi
amacıyla kurulan tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde meslek
kuruluşu olduğu; Türkiyede çalışan bütün sigorta ve reasürans
şirketlerinin, kuruluşlarının tamamlanmasından ve ruhsatların alınmasından
itibaren bir ay içerisinde Birliğe üye olmak zorunda oldukları bu Birlik
nezdinde, tüzel kişiliği haiz olarak Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin
kurulduğu, bu merkez nezdinde de yine Alt Bilgi Merkezi olarak Trafik
Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER) kurulduğu açıktır.
Diğer
yandan, görev uyuşmazlığının çözümü için öncelikle tespit davasının
hukukumuzdaki yerinin incelenmesi gerekli bulunmaktadır.
Doktrinde ve yerleşik
yargısal içtihatlarla, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının saptanması
için tespit davası açılabileceği kabul edilmiş bulunmakta; tespit davasının
esasının incelenebilmesi için de, genel dava koşullarının yanı sıra, dava
konusunun bir hukuki ilişki olması ve bu hukuki ilişkinin var olup
olmadığının öncelikle saptanmasında hukuki yarar bulunması koşulları
aranmaktadır. Buna göre, özel hukuk alanını ilgilendiren bir hukuki
ilişkinin saptanması için adli yargı yerinde müstakil olarak bir tespit
davası açılabilmesi olanaklı bulunmaktadır.
Buna
karşılık, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “ İdari Dava Türleri
ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında,
idari dava türleri: iptal, tam yargı ve genel hizmetlerden birinin yürütülmesi
için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmış olup, tespit davası şeklinde
bir dava türüne idari yargıda yer verilmemiştir. Anılan Yasanın “ İdari
Davalarda Delillerin Tespiti” başlıklı 58/1. maddesi “Taraflar, idari dava
açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak davaya bakan
Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden isteyebilir.” hükmünü taşımakta
olup, idari yargıda, ancak açılmış bir idari dava ile ilgili bulunan “
delillerin tespiti” nin istenilmesine olanak bulunmaktadır. Buna göre,
idari dava türleri arasında sayılmayan tespit davasının, yorum yoluyla
idari yargının görevine müstakil bir dava olarak dahil edilmesine hukuken
olanak bulunmadığından, idari yargı yerinde, idare hukuku alanını
ilgilendiren bir hukuki ilişkinin varlığının ancak açılmış bulunan bir
idari davaya bağlı olarak delil tespiti kapsamında saptanabileceği açıktır.
Belirtilen
yasal durum karşısında, tespit davasına konu olabilecek hukuki ilişkinin
özel hukuk alanını ilgilendirmesi gerektiği ve bir eda davasının öncüsü
durumunda olan tespit davasının adli yargı yerinin görevine girdiği ortaya
çıkmaktadır. Ancak, adli yargıda açılacak bir eda davasında hiçbir zaman
kullanılmayacağının, buna karşılık idari bir işlem tesisi istemiyle bir
idari makama veya idari yargıda açılacak bir davada idare mahkemesine ibraz
edilmek ve bu makam veya mahkemeyi hukuken bağlayacak nitelikte belge elde
etmek amacıyla açıldığının anlaşılması halinde tespit davası adli yargıda
görülemeyecek ve görev yönünden reddi gerekecektir. Bu durumdaki tespit
davasının idare hukuku kurallarına göre çözümlenmesi gerekmekteyse de,
müstakil bir dava olarak açılması halinde idari yargı yerince, idari
yargıda böyle bir dava türü olmadığı ve ancak bir idari dava açıldıktan
sonra bu davaya ilişkin delil tespiti kapsamında incelenebileceği
noktasından reddedilmesi uygun olacaktır.
Bu
açıklamalara göre tespit isteminin konusu incelendiğinde; davacının
şirketine ait olan aracıyla seyir halindeyken maddi hasarlı trafik kazasına
karıştığı; diğer araç sürücüsünün kazada kusurlu olduğu ve kaza tespit
tutanağına da bu şekilde geçirildiği; fotoğrafların çekildiği ancak Trafik
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER) tarafından yapılan inceleme
neticesinde davacının kusurlu bulunması sonucu zararının tazmin edilmediği
dolayısıyla, trafik bilirkişisi atanarak, gerekirse yerinde yeniden tespit
yapılması, ellerindeki fotoğrafların ve raporun incelenerek TRAMER kaydının
düzeltilmesi ve sonuçta aracın hasar bedeli/pert bedelinin sigorta şirketi
tarafından ödenmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Her ne
kadar, Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Anayasa’nın 135.
maddesiyle düzenlendiği; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kanunla kurulan, organları kendi üyeleri
tarafından, kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında gizli
oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri olduğu ve devletin idari ve mali
denetimine tabi oldukları gözetildiğinde; kamu kurumu niteliğinde meslek
kuruluşu olan birliğin alt bilgi merkezi olarak faaliyetini yürüten
TRAMER’in işlemlerinin de idari işlem niteliği taşıdığını kabul etmek
gerekmekteyse de; maddi hasarlı kaza tespit tutanağı, kazaya karışan
taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak
ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de
bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların
görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı
kaza tespit tutanağı ile TRAMER kayıtların birbirlerini doğrulayıp
doğrulamayacağının tespiti ile; yapılan tespit, ulaşılan sonuç uyarınca,
davacının hasarının sigorta şirketince ödenip ödenmeyeceğinin, ödenecekse
kusur nispetine göre ne kadar ödeneceğinin belirlenmesine yönelik davanın
idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.
Bu durumda,
meydana gelen trafik kazasında oluştuğu öne sürülen maddi zararın, TRAMER
kayıtlarındaki yanlışlık nedeniyle sigorta şirketince karşılanmadığı
dolayısıyla, TRAMER kayıtlarının kaza tespit tutanağı doğrultusunda
düzeltilmesi ve sonuçta davacının maddi zararının giderilmesi amacı
güdülerek açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davada adli yargının görevli
olduğu, İstanbul 3 İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bakırköy 6.
Sulh Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İstanbul 3 İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,
Bakırköy 6. Sulh Ceza Mahkemesinin 21.12.2012 gün ve Değişik İş Esas No:
2012/2846 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2013/1374
KARAR NO : 2013/1773
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacıların
murisi avukat ile davalı Belediye tarafından düzenlenen sözleşmeye dayalı
olarak hizmet veren davacıların murisine, 11.02.2002-11.10.2004 tarihleri
arasında ödenmeyen ücret alacağı istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : Av. M.A.T.Mirasçıları; 1- E.P., 2- U.D.T.,
3-G.T., 4- E.K., 5- E.S.
Vekili : Av. M.G.
Davalı : Karataş Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. G.G.
O L A
Y : Davacılar vekili, dava
dilekçesinde özetle; davacıların murisi Av. M.A.T.’ın davalı Belediyenin
hukuk işlerini yürütmek için 11.10.2002 tarihinde vekil olarak tayin
edildiğini, murisin bu görevini 11.10.2004 tarihine kadar devam ettiğini
ancak, görev süresi boyunca alması gereken aylık 500.000.000 TL alamadığını
açıklayarak davacıların murisinin davalıdan olan 12.000 TL tutarındaki
avukatlık ücreti alacağının görevinin son bulduğu 11.10.2004 tarihinden
itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle 12.01.2009
tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
KARATAŞ
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.09.2009 gün E: 2009/7, K: 2009/231 sayılı
kararında özetle; sözleşmeli olarak davalı belediye adına avukatlık
görevini yürüten murisin memur statüsünde çalıştığı, Karataş Belediye
Başkanlığı ile arasında bir bağımlılık ilişkisinin söz konusu olduğu, davalı
belediyenin bir kamu tüzel kişisi olduğu, davaya konu ödemelerin
yapılmasının kamusal bir işlem olduğu gibi yapılmamasının da hizmete
ilişkin idari takdir ile ilgili olduğu, idareyi belli bir yönde işlem tesis
etmeye yönelik davanın idari yargıda açılması gerektiği gerekçesiyle dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiş, mahkemenin görevsizliğe
ilişkin kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle 06.10.2010 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ADANA 2.
İDARE MAHKEMESİ: 15.10.2010 gün ve E: 2010/1541, K:2010/1180 sayılı
kararında özetle; davacıların murisi ile davalı arasında 1136 sayılı
Avukatlık Kanunu’nun 163. Maddesi uyarınca imzalanan ve şartlarını
kendilerinin belirlediği avukatlık sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine tabi olması nedeniyle görüm ve çözümünün adli
yargının görev alanında olduğu gerekçe gösterilerek görevsizlik kararı
verilmiştir.
İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
DANIŞTAY
ONUNCU DAİRE BOZMA İLAMINDA: 26.02.2013 gün E:2011/385, K: 2013/1597 sayılı
kararında özetle; adli yargı tarafından verilen görevsizlik kararının
ardından İdare Mahkemesinde açılan davada da, uyuşmazlığı çözmekte Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu sonucuna ulaşılması halinde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanuna aykırı olarak
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken görevsizlik kararının
verilmesinin doğru olmadığı açıklanarak görevsizlik kararı bozulmuştur.
Adana 2.
İdare Mahkemesi bozma ilamına uyarak yargılamaya devam etmiştir.
ADANA 2.
İDARE MAHKEMESİ: 12.07.2013 gün ve E:2013/1154 sayılı gönderme kararında
taraflar arasındaki uyuşmazlığın avukatlık sözleşmesinden kaynaklanan
alacak davası olduğundan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi olduğu
gerekçesiyle adli yargının görevli olduğu belirtilerek, görevli yargı
yerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar
yargılamanın ertelenmesine karar verilerek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların murisi Av. M.A.T.ile davalı
Belediye tarafından düzenlenen sözleşmeye dayalı olarak hizmet veren
davacıların murisine 11.02.2002-11.10.2004 tarihleri arasında ödenmeyen
ücret alacağına ilişkindir.
Karataş Belediyesi’nin 08.10.2002 tarih 149
sayılı Encümen Kararı ile Karataş Belediyesi’nin bütün hukuki işlerini
yürütmek üzere 500.000.0000TL aylık net ücretle M.Al.T.a’a ahzukabz-sulh,
ibra, feragat ve kabul yetkilerini içeren vekalet verilmesi ve sözleşme
yapılması için 1580 sayılı Belediyeler Yasasına göre Belediye Başkanı
Süleyman Balıkçı’ya verilen yetkinin ardından, davacıların murisi M.A.T.ile
davalı Belediye ile Karataş Noterliği’nce 11 Ekim 2002 gün 01449 yevmiye
nolu sözleşme düzenlenmiştir.
“SÖZLEŞME” başlığını taşıyan bu belgede:
“…1. Belediye tarafından 1136 sayılı Avukatlık
Kanununun 171 maddesi gereğince Avukat’a tevkil edilecek kanuni işlerde
hukuki müesseselerde mütalaa verilmesi, Mahkeme, Hakem ve yargı yetkisini
haiz diğer organlar huzurunda İcra ve İflas Müdürlüklerinde işlerin takibi
ve neticelendirilmesi ile Belediye’nin taraf olduğu kira kontratları ve
ipoteklerin tapuya tescil, terkin işlemleri ve sair tapu muameleri ile bu
muamelelelerin tekemmülü için gerekli evrakların tanzimi iş bu sözleşmenin
konusunu teşkil eder.
2.Avukat kendisine tevdi edilen işleri, Kanun ve
Sözleşme hükümleri uyarınca sonuna kadar takip eder. Yapılan işler hakkında
Belediye tarafından istenildiğinde bilgi verir, ayrıca yıl sonunda bir yıl
içerisinde yeni açılan ve sonuçlanan dava ve icra takipleri ile takibindeki
tüm işler ile ilgili rapor hazırlayarak Belediye’ye gönderir.
3. Belediye tarafından tevdi edilen işlerin
yapılması için gerekli resim, harç, teminat vs giderler Belediye tarafından
karşılanır ve bu giderleri karşılayacak şekilde avans avukata ödenir.
4. Verilen iş için yapılacak yolculuk giderleri
ile otel, yemek vs giderler, avukatın ibraz edeceği ve Belediye adına
tanzimli belge karşılığında avukata ödenir.
5. Belediye tevdi edilen işlerle ilgili bilgi,
belge ve evrakları avukata verir.
6.Avukat kendisine tevdi edilen bir işi haklı
bir sebep olmaksızın takipten vazgeçer ise veya haklı bir sebep olmaksızın
vekaletten çekilirse hiçbir ücret talebinde bulunamaz. Peşin aldığı ve sarf
etmediği gider avansını ve Belediye’nin verdiği belgeleri Belediye’ye iade
etmekle mükelleftir.
7. Avukatın Aylık Maktu Ücreti KDV hariç, stopaj
ve fonlar dahil 650.000.000 ( altıyüz elli milyon) TL dır. Aylık ücret,
avukat tarafından kesilecek serbest meslek makbuzu karşılığında kendisine
veya bildireceği banka hesabına Belediye tarafından hemen ödenir.
Avukat iş bu sözleşme kapsamında Belediye’den
başka bir ücret talebinde bulunamaz. Ancak Sulhen çözümlenen ve/veya haciz
belgesine bağlanan işlerde resmi vekalet ücreti karşı taraftan tahsil
edilmezse Belediye tarafından ödenir.
8. Avukat’ın takip edip sonuçlandırdığı davalar
ve/ veya icra takipleri neticesinde Mahkemece ve/ veya İcra Müdürlüklerince
tarifeye dayanarak karşı tarafa yüklenecek Nispi –Maktu Vekalet Ücreti
Avukata ait olacaktır…” şeklinde hükümlere yer verilerek, avukata verilen
işlerin kapsamı, ücret ve giderler konusu sözleşme ile açıkça düzenlenmiş
ve 11 Ekim 01448 yevmiye nolu vekaletname ile Av. M.A.T.Karataş Belediyesi
adına vekil olarak atanmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen bu sözleşme gereği
Av. Mehmet Ali Taş’a 27.07.2003 ve 31.12.2002 tarihlerinde ücret ödendiği
dosya arasındaki belgelerden anlaşılmaktadır
Dosya arasında bulunan Karataş Sulh Hukuk
Mahkemesinin 03.09.2008 tarih E:2008/263 K:2008/266 sayılı veraset
belgesine göre, davacıların murisi Av. M.A.T.01.09.2008 tarihinde vefat
etmiş olup davacılar Gülşen Taş ile müşterek çoçukları olan Ebru, Esra,
Elif ve Umut Deniz Taş’ı mirasçı olarak bırakmıştır.
Davacılar vekili dava dilekçesinde, davacıların
murisi ile davalı Belediye arasındaki sözleşmenin 11.10.2004 tarihine kadar
devam ettiğini, 09.09.2004 tarihinde davalı Belediyenin başka bir avukat
ile anlaşması üzerine davacıların murisinin görevine son verildiğini
belirtilmiştir.
Anayasa’nın
Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler kısmının Genel İlkeler başlıklı
128. Maddesinde;
“Devletin,
kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare
esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür.
Memurların
ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,
hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri
kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 12/9/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal
haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
Üst
kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak
düzenlenir.”denilerek kamu hizmetlerinin kimler tarafından yerine
getirileceği,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Kapsam başlıklı 1. Maddesinde:
“(Değişik:30/5/19(74-KHK-12/1 md.Aynen
kabul 15/5/1975-1897/1 md.) Bu Kanun,
Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel
İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner
sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında
veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında
uygulanır.
Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel
hükümler uygulanır.
İstihdam şekilleri başlıklı 4. Maddesinde:“(Değişik:30/5/1974-KHK-12;Değiştirilerek
kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel,
geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür” denildikten sonra
B bendinde “ Sözleşmeli personel: Kalkınma planı,
yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin
hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan,
zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine
ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, kurumun teklifi üzerine
Devlet Personel Dairesi ve Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Bakanlar
Kurulunca geçici olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi
sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. (36 ncı maddenin II - Teknik
Hizmetler Sınıfında belirtilen görevlerde yukarıdaki fıkra uyarınca
çalıştırılanlar için, işin geçici şartı aranmaz.)
Bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları
Bakanlar Kurulunca kararlaştırılır.
Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski
harflerle yazılmış arşiv kayıtlarını değerlendirenlerin mütercimlerin;
tercümanların; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının
gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (....) (2) kadrolu istihdamın
mümkün olamadığı hallerde, Bakanlar Kurulunca tespit edilecek esas ve
şartlarla tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tıp Müessesesi uzmanlarının;
Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi
Konservatuvarı sanatçılarının; Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel
Komutanlığı ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak
personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir” hükümleri
ile kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında görevlendirilen
kişilerin hangi hallerde 657 sayılı Devlet Memurları kapsamında
değerlendireceği açıklanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacıların murisinin 657
sayılı Kanunun 4. Maddesinde belirtilen istihdam şekillerinden birisi ile
kamu görevlisi statüsünde davalı Belediyede çalışmadığı, dolayısıyla 657
sayılı Kanun kapsamında bir personel olmadığı, serbest avukat statüsünde
bulunduğu anlaşılmaktadır.
1136 sayılı Avukatlık Kanununun Avukatlık
Sözleşmesinin Kapsamı başlıklı 163. Maddesinde:
“(Değişik : 2/5/2001 - 4667/76 md.) Avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir.
Avukatlık sözleşmesinin belli bir hukukî yardımı ve meblâğı yahut değeri
kapsaması gerekir. Yazılı olmayan anlaşmalar, genel hükümlere göre
ispatlanır. Yasaya aykırı olmayan şarta bağlı sözleşmeler geçerlidir.
Avukatlık ücret
tavanını aşan sözleşmeler, bu Kanunda belirtilen tavan miktarında
geçerlidir. İfa edilmiş sözleşmenin geçersizliği ileri sürülemez. Yokluk
halleri hariç, avukatlık sözleşmesinin bir hükmünün geçersizliği, bu
sözleşmenin tümünü geçersiz kılmaz.”
Avukatlık Ücreti
başlıklı 164. maddesinde
(Değişik : 2/5/2001 - 4667/77 md.)Avukatlık ücreti, avukatın hukukî yardımının karşılığı
olan meblâğı veya değeri ifade eder.
Yüzde yirmibeşi
aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir
yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir.
İkinci fıkraya göre
yapılacak sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir
kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz.
Avukatlık asgarî ücret
tarifesi altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması
halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir.(Değişik üçüncü ve dördüncü cümle:13/1/2004 – 5043/5 md.)
Avukatlık ücretinin kararlaştırılmamış olduğu veya taraflar arasında yazılı
ücret sözleşmesinin bulunmadığı yahut ücret sözleşmesinin belirgin olmadığı
veya tartışmalı olduğu veya ücret sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün
geçersiz sayıldığı hallerde; değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde
asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla ücret itirazlarını
incelemeye yetkili merci tarafından davanın kazanılan bölümü için avukatın
emeğine göre ilâmın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu
ile yüzde yirmisi arasındaki bir miktar avukatlık ücreti olarak belirlenir.
Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise avukatlık asgari ücret
tarifesi uygulanır.
Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı
tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin
borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.” şeklinde düzenleme
ile avukatlık sözleşmesi ve avukatlık ücretinin esaslarına yer verilmiştir.
Uyuşmazlık tarihi itibariyle yürürlükte olan 1580
sayılı Belediye Kanununun Belediye Mümessili Sıfatıyla Reisin Vazifeleri
başlıklı 100. Maddesinin d bendinde “ Devair ve mehakim nezdinde müddei
veya müddeialeyh sıfatiyle belediyeyi temsile veya bir başkasını tevkile”
yetkili olduğu hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmıştır.
Yukarıda
açıklanan kanun maddeleri ile uyuşmazlığa konu davacıların murisi Av.
M.A.T.ile davalı Belediye Başkanlığını temsil eden Belediye Başkanı
arasında 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 163. Maddesi uyarınca imzalanan ve
şartlarını kendilerinin belirlediği “Hizmet Hukuk Müşavirliği “
niteliğindeki sözleşme taraflar
arasında serbestçe düzenlenmiş olup, özel hukuk hükümleri uyarınca taraflar
arasında avukatlık ücretinin belirlendiği, dolayısıyla belirlenen bu
ücretin davacıların murisine ödenmediği iddiasına dayalı ihtilafın adli
yargının görev alanında olması nedeniyle uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Adana 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Karataş Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Adana 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Karataş Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
29.09.2009 gün E:2009/7, K:2009/231 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2013/1386
KARAR NO : 2013/1774
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Ş.Ö.
Vekili :
Av. M.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin davalı şirkette memur olarak çalışırken 5473 sayılı yasayla
01.01.2006 tarihinden itibaren uygulanan denge tazminatının (40+40)
müvekkiline ödenmediğini, 5473 sayılı yasa ile, kamu personeline
01.01.2006-30.06.2006 arası geçerli olmak üzere 40.00 TL denge tazminatı ve
01.07.2006 tarihinden itibaren de 80.00 TL ek ödeme yapılması
öngörüldüğünü; bu yasaya istinaden 08.05.2006 tarih ve 2006/T -17 sayılı
yüksek planlama kurulu kararının 9.maddesinde yer alan 80.00 TL ek
ödemenin, 82.50 TL'ye yükseltildiğini ifade ederek; ek ödemenin
01.01.2006-30.06.2006 arası 40.00 TL ve 01.07.2006-31.12.2006 arası 82.50
TL belirlendiğini, eködeme, ikramiye farkı ve ilave tediye farkından olmak
üzere toplam 1.000.00 TL.nin davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
22.6.2010 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
1.İŞ MAHKEMESİ: 21.5.2013 gün ve E:2012/432, K:2013/326 sayı ile,
tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya alınan belge içerikleri ve
bilirkişi raporu göz önüne alındığında; Davacı vekilinin müvekkilinin 5473
sayalı yasada ön görülen ek ödemeden yararlanma hakkı olduğunu, Türk
Telekom A.Ş ile ilgili 406 sayılı yasanın ek 29 maddesinde "bu
fıkranın 1. Cümlesinde sayılanlardan aylıksız iznin bitiminden sonra Türk
Telekomun tabi bulunduğu mevzuata ve bu fıkraya istinaden aktedilen
sözleşmeye göre çalışmaya devam edenlerden hisse devir tarihinden itibaren
en geç 5 yıl içinde iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona erenler, bu
madde hükümlerine göre işlem yapılmak üzere iş sözleşmesinin sone erdiği
tarihten itibaren 30 gün içinde sözleşmenin sona erdiği yılın 15 Ocak
tarihindeki üçüncü fıkraya göre hesaplanan ücretleriyle, devlet personel
başkanlığına bildirilir ve bunların bildirim tarihine kadar geçen süre
içindeki aylık ücret, harcırah, sağlık gideri, cenaze yardımı ve ölüm
yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telakom tarafından karşılanır”
hükmüne yer verilmiş olduğu; Davacının da nakle tabi personel olduğu, 406
sayılı yasanın Ek 29 maddesi uyarınca Türk Telekom A.Ş. ile iş yasası
kapsamında iş akdi imzalamak suretiyle göreve devam ettiği ve iş akdi
bildirim tarihi itibariyle sona erdirilip, davacının 4046 sayılı yasanın 22
maddesi uyarınca başka bir kamu kurumuna memur statüsünde nakil işlemi
yapıldığı; Türk Telekom personelinin 5473 sayılı yasada ön görülen ek ödemeden
01.01.2006 tarihinden iş sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar diğer kamu
görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği ve ek ödemeden dolayı davacının bilirkişinin
belirlemiş olduğu miktar kadar alacağının olduğu kanaatine varılarak
davanın kısmen kabulüne dair verilen 23.09.2011 tarih ve 2010/612 esas
2011/458 sayılı kararın davalı vekili tarafından temyiz edildiği; Yargıtay
9 Hukuk Dairesinin 27.02.2012 tarihi ve 2011/49859 esas 2012/5849 karar
sayılı ilamı ile özetle "davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel
kararlar getirtilmeli, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı
statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı KHK.’un ek II. Cetveline tabi
çalışanlara uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı,
artış yapılıp yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların
altında kalıp kalmadığı, davacının fark alacağı olup olmadığı konusunda
uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.
Eksik inceleme sonucu karar verilmesi hatalı olup bozmayı
gerektirmiştir." gerekçeleri ile kararın bozularak iade edildiğinin anlaşıldığı;
bu kez mahkemelerinin yukarıda yazılı esasına kaydı yapılarak Yargıtay
Bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunduğu, Yargıtay bozma ilamında
gösterilen belgeler alındıktan sonra dosyanın bilirkişiye verilerek
05.04.2013 tarihli ek rapor alındığı; tarafların iddia ve savunmaları
dosyaya alınan belge içerikleri, bilirkişi raporu ve Yargıtay bozma ilamı
göz önüne alındığında, her ne kadar bozma ilamı doğrultusunda ek rapor
alınmış ise de, davalı tarafça dosyaya sunulan, emsal mahkeme kararları, son
Yargıtay kararları mahkemelerince yeniden değerlendirildiğinde, 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak
üzere, memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının görüldüğü, bu işlemlerin idare
hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın çözüm yerinin ise adli yargı değil,
idari yargı yeri olduğu gerekçesiyle; HMK. 114/1-b maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmaması nedeni ile aynı yasanın 115/2 maddesi gereğince
davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketinin özelleştirilmesi sonrası başka kuruma
nakli sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberine denge tazminatı,
enflasyon farkı ve ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle yapılan eksik
bildirim işleminin iptali ve Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinde
çalıştığı dönemde tarafına ek ödeme yapılmaması nedeniyle yoksun kaldığı
8.128,63 TL parasal hakkın tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
12.İDARE MAHKEMESİ: 24.6.2013 gün ve E:2013/948 sayı ile, 406 sayılı
Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu kanun ve özel
kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı
kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı % 50'nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı; ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış
bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, İdare mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen durumun aksine, adli yargı kararının kesinleşme durumu açıklığa
kavuşturulmadan ve önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin
edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekte ise de; adli yargı
kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin Mahkemesinden
istenildiği ve sonuçta usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari
yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile parasal kayıplarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden
yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi, parasal kayıplarının tazmini istemiyle 22.6.2010 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 12.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 1.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 12.
İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 1.İş Mahkemesi’nin
21.5.2013 gün ve E:2012/432, K:2013/326 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2013/1406
KARAR NO : 2013/1777
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca verilen
idari para cezasına karşı yapılan itirazın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : İ.A.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A
Y : İstanbul Valiliği İstanbul Bölge
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’nün 7.7.2010 gün ve FS-019151 seri-sıra
sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile davacıya alkollü araç
kullanmaktan dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi
uyarınca 548,00TL. idari para cezası verilmiştir.
Davacı,
idari para cezasının iptali istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ; 26.2.2013 gün ve
D.İş:2013/665, K:2013/665 sayı ile; idari para cezası yanında davacının
ehliyetinin de geri alınması kararı verildiği açıklanarak, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,
yapılan itiraz İstanbul 6. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 26.6.2013 gün ve
E:2013/1432 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlendiği açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari
yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5. maddesi uyarınca
verilen para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik
ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;
birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve
haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü
belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para
cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri
Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen
sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi
başarıyla tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya
üçten fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı
aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira
hafif para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve
psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene
sonrasında uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri
iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin
yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken,
maddenin beşinci fıkrası,“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde
alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir
suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgesi altı ay süreyle geri alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları
alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır.Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan
kişiye,son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl
içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgeleri iki yıl süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl
süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak
geri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin
bitiminde başlar ”şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenmiştir.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda
düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin
görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate
alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen
koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari
yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak
itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu
nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli
bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
denilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İstanbul 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, İstanbul
3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 26.2.2013 gün ve D.İş:2013/665, K:2013/665
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2013/1407
KARAR NO : 2013/1778
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca verilen
idari para cezasına karşı yapılan itirazın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : K.T.
Davalı : İçişleri Bakanlığı
O L A
Y : Hatay Valiliği İl İdare Kurulu
Müdürlüğünün 9.4.2013 gün ve 539 sayılı kararı ile, 33....... plakalı aracı
üçüncü kez alkollü olarak kullandığının 7.4.2013 tarih 206175 sayılı trafik
suç tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, davacıya 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca öngörülen altı ay
hafif hapis cezasının bir günü 20 TL’den hesap edilerek 3.600,00 TL idari
para cezası verilmiş ve ayrıca Bölge Trafik Şube Müdürlüğü’nce 7.4.2013
tarih ve 0277 sayılı Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağı düzenlenmiştir.
Davacı,
idari para cezasının iptali istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
HATAY 2. SULH CEZA MAHKEMESİ; 17.5.2013 gün ve
Değ.İş:2013/530 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz Hatay 1.
Asliye Ceza Mahkemesi’nce reddedilmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
HATAY
İDARE MAHKEMESİ: 25.7.2013 gün ve E:2013/1366 sayı ile; davanın alkollü
araç kullandığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca
verilen para cezasının iptali istemiyle açılmış olduğundan, 5326 sayılı
Kanun’un 3 ve 27. maddeleri uyarınca davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve
uyuşmazlığının incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararına kadar
ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece ekinde adli yargı dosyası temin
edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, Başkanlığımızca adli yargı
dosyasının Mahkemesinden getirtildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5. maddesi uyarınca
verilen para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci
fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik ile belirtilen
miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülerin,
suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; birinci
defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve haklarında 265
300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü belgeleri iki yıl
süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para cezası uygulanır ve
bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri Sağlık ve İçişleri
Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını
geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla tamamlayanların
belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten fazlasında ise, sürücü
belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan aşağı olmamak üzere
hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif para cezası uygulanır.
Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi
tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında uygun görülenlere, geri
alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik
değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve
usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken, maddenin beşinci
fıkrası,“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak
araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa
bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay
süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak
kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır.Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan
kişiye,son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl
içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgeleri iki yıl süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl
süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak
geri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin
bitiminde başlar” şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenmiştir.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
denilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Hatay İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Hatay 2.
Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Hatay İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Hatay 2.
Sulh Ceza Mahkemesi’nin 17.5.2013 gün ve Değ.İş:2013/530 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2013/1434
KARAR NO : 2013/1781
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İcra dosyasındaki borca mahsuben satışı yapılan mahcuz
gayrimenkullerin alıcısı davacı bankadan, satış işlemi nedeniyle doğan
katma değer vergisi ve damga vergisinin istenilmesine ilişkin İcra
Müdürlüğü kararının iptali ile ihtirazı kayıtla ödenen tutarın faiziyle
birlikte iadesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Türkiye Halk Bankası Biga Şubesi
Vekili :
Av. E.M.
Davalı :
Biga İcra Dairesi Müdürlüğü
O L A Y
: Davacı vekili, müvekkili Banka tarafından Biga
İcra Müdürlüğü'nün 2008-2973 Esas sayılı dosyası ile yapılan takip
kesinleştiğinden, borçlulara ait Bankalarında ipotekli bulunan; Çanakkale
ili Biga İlçesi Sakarya Mahallesinde 192 ada 10 parselde kayıtlı bulunan 1,
2, 3, 4,12,13, 15 nolu işyeri niteliğindeki bağımsız bölüm nolu
taşınmazların, Biga İcra Müdürlüğü'nün 2008-2973 Esas sayılı dosyasından
satışa çıkarıldığını; 25.06.2009 tarihinde yapılan 2. İhalede; mezkur
taşınmazların, alacağa mahsuben müvekkili Bankaya ihale olunduğunu;
müvekkili Bankanın bu ihale nedeniyle KDV, Damga Vergisi ve Tellaliye
Bedeli ödeme yükümlülüğü bulunmamasına rağmen; İcra Müdürlüğü'nce ihale
sonrasında, KDV, Damga Vergisi ve Tellaliye Bedeli alınmasına karar
verildiğini ve müvekkili bankadan, muaf olmalarına karşın icra
müdürlüğünün, muafiyete ilişkin taleplerini reddederek KDV, damga ve tellaliye
alınmasına karar verdiğini ifade ederek; İcra Müdürlüğü’nün kararını
şikayet konusu yapmıştır.
Biga İcra Hukuk Mahkemesi; E:2009/125, K:2010/63 sayı ile
davanın reddine karar vermiş; kararın davacı tarafından temyiz edilmesi
üzerine Yargıtay 12.Hukuk Dairesi; E:2010/28582, K:2011/8795 K sayı ile,
İcra Müdürlüğünce, KDV ve damga vergisinin tarh ve tahakkuk işlemlerinin,
anılan vergilerin mükellefi sıfatı ile yapılmakta olduğu, bu işlemlerden
doğan ihtilafların çözüm yerinin de vergi mahkemeleri olduğu gerekçesiyle
anılan Mahkeme kararını bozmuş; tellaliye harcına yönelik temyiz itirazı
ise, uyuşmazlık konusu değerin 4.110,00 TL'yi geçmediği anlaşıldığından,
tellaliye harcı yönünden mahkeme kararının temyiz kabiliyetinin bulunmadığı
gerekçesiyle, davacının talebini reddetmiştir.
Biga İcra Hukuk Mahkemesi davayı Yargıtay bozma ilamı
neticesinde tekrar incelemeye almıştır.
BİGA İCRA HUKUK MAHKEMESİ:28.11.2012 gün ve E:2012/94, K:2012/108
sayı ile, davacı vekilinin, 09/07/2009 havale tarihli dilekçesinde özetle;
Biga İcra Müdürlüğünün 2009/2973 esas sayılı dosyasında verilen KDV,
tellaliye damga vergisi ve tapu satım haremi müvekkil bankadan alınmasına
dair kararın iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiği; Biga İcra
Müdürlüğünün 2009/2973 esas sayılı dosyası getirtilip incelendiği, İİK 16.
maddesine göre, icra İflas dairelerinin yaptığı muameler ile ilgili şikayet
ve muamelelerin, öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün İçinde yapılacağı,
buna göre hak düşürücü bir süre olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar
verilmiş olduğu; 2009/125 esas, 2010/63 karar sayılı dosyalarının, Yargıtay
12. Hukuk Dairesi 2010/28582 esas 2011/8795 karar saydı ilamı ile İİK. 366
ve HMUK'nun 428.maddeleri uyarınca bozulmasına, tellaliye harcı yönünden
temyiz dilekçesinin de reddî kararı verilmiş olduğundan dosyalarının,
2012/94 esas sayısı ile yeniden esas aldığı; yapılan açık yargılama
sonucunda taraf beyanları, incelenen dosyaya ait belgeler ve Yargıtay ilamı
dikkate alındığında, icra müdürlüğünce KDV ve damga vergisinin tarh ve
tahakkuk işlemleri vergi mükellefi sıfatıyla yapıldığından, bu işlemlerden
doğan itilafın çözüm yerinin de vergi mahkemeleri olduğundan mahkemelerinin
görevsizliğine, davacının tellaliye harcına yönelik isteminin ise red
edilmekle kesinleştiğinden, bu konuda karar verilmesine yer olmadığına dair
karar vermek gerektiği belirtilerek; icra müdürlüğünce KDV ve damga
vergisinin tarh ve taahhuk işlemleri vergi mükellefi sıfatıyla yapıldığından,
bu işlemlerden doğan itilafın çözüm yerinin de vergi mahkemeleri
olduğundan, mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE, davacının tellaliye harcına
yönelik isteminin ise red edilmekle ve Yargıtay ilamıyla da bu istemin
miktar itibariyle temyiz sınırının altında kaldığından red edilmekle
kesinleştiğinden, bu konuda karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş;
temyiz edilmesi üzerine bu karar Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin 15.2.2013 gün
ve E:2013/354, K:2013/4462 sayılı kararıyla onanmış, karar düzeltme istemi de
aynı Dairenin 14.5.2013 gün ve E:2013/12009, K:2013/18558 sayılı kararıyla
reddedilmiş ve mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, KDV, Damga Vergisi harcının,
müvekkili Bankadan alınmaması gerektiğinden bahisle; Biga İcra
Müdürlüğü’nün 2008-2973 Esas sayılı dosyasında KDV, damga vergisi harcının
müvekkili bankadan alınmasına yönelik kararın iptaline ve ihtirazi kayıtla
yatırılan KDV ve damga vergisinin faiziyle birlikte taraflarına iadesine
karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
EDİRNE VERGİ MAHKEMESİ:6.9.2013 gün ve E:2013/823 sayı ile,
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun, "Sosyal ve Askeri Amaçlı
İstisnalarla Diğer İstisnalar" başlığını taşıyan 17. maddesinin
4.fıkrasının (r) bendinde; "Kurumların aktifinde veya belediyeler ile
il özel idarelerinin mülkiyetinde, en az iki tam yıl süreyle bulunan
iştirak hisseleri ile taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve
teslimler ile bankalara borçlu olanların ve kefillerinin borçlarına
karşılık taşınmaz ve iştirak hisselerinin (müzayede mahallerinde yapılan
satışlar dahil) bankalara devir ve teslimlerinin istisna kapsamındadır.
İstisna kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapan kurumların, bu amaçla
aktiflerinde bulundurdukları taşınmaz ve iştirak hisselerinin teslimleri
istisna kapsamı dışındadır. İstisna kapsamında teslim edilen kıymetlerin
iktisabında yüklenilen ve teslimin yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla
giderilemeyen katma değer vergisi, teslimin yapıldığı hesap dönemine
ilişkin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak
dikkate alınır." hükmüne ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun eki
damga vergisi üzerinden istisna edilen resmi işlemleri kapsayan (2) sayılı
tablosuna "IV- Ticari ve Medeni İşlerle ilgili Kağıtlar" bölümüne
eklenen 35.fıkrasında "5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 8'nci
maddesinin birinci fıkrasının (12) numaralı bendi kapsamındaki işlemler
nedeniyle düzenlenen kağıtların" istisna kapsamında olduğu
düzenlemesine yer verilmiş bulunulduğu; öte yandan, 2004 sayılı İcra ve
İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16. maddesinde; "Kanunun
hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas
dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya
hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir.
Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir
hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından
dolayı her zaman şikayet olunabilir.” kuralına, “Şikayet üzerine yapılacak
muameleler” başlıklı 17. maddesinde; “Şikayet icra mahkemesince, kabul
edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir. Memurun
sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.” kuralına,
“Yargılama usulleri” başlıklı 18. maddesinde; “İcra Mahkemesine arzedilen
hususlar ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde basit yargılama usulü
uygulanır. Şu kadar ki, talep ve cevaplar dilekçe ile olabileceği gibi
tetkik merciine ifade zaptettirmek suretiyle de olur. Aksine hüküm
bulunmayan hâllerde tetkik mercii, şikâyet konusu işlemi yapan icra
dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını
takdir eder; duruşma yapılmasını uygun gördüğü takdirde ilgilileri en kısa
zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir. Duruşma
yapılmayan işlerde tetkik mercii, işin kendisine geldiği tarihten itibaren
en geç on gün içinde kararını verir. Duruşmalar, ancak zorunluluk hâlinde
ve otuz günü geçmemek üzere ertelenebilir.” kuralına ve “Tetkik Mercii”
başlıklı 4. maddesinde ise; “İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşı
yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi
yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkim tarafından
yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin
birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii daireleri
numaralandırılır. İcra tetkik merciinin birden fazla dairesi bulunan
yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik mercii hâkimi, kendisine Adlî Yargı
Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs
dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu
dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idari işlerine bakar. İcra
yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet
ve itirazların tetkik mercii o mahkemenin hâkimidir.” kuralına yer verilmiş
olduğu; olayda, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Kanunun Şümulü” başlıklı
1. maddesinde, bu kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılı olanlar dışında,
genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve
belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiş,
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vergi
Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin
genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve
harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile
tarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları
ve diğer kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiş ise
de; İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takip sonucu davacıdan vergi
alınması işleminin, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde
çözümleneceği; Mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinden
yaparak, anılan işlemin Kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar
vereceğinin anlaşıldığı; bu durumda, Uyuşmazlık Mahkemesinin 11.03.2013
tarih ve E:2012/182;K:2013/321 sayılı kararında da belirtildiği üzere, adli
yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün
tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya
uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği
sonucuna varıldığı gerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca, Biga İcra Hukuk
Mahkemesi'nde bulunan dava dosyasının da temin edilmek suretiyle görevli
yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine ve dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü
toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, Vergi Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan Biga İcra Müdürlüğü’nün 2008/2973 esas
sayılı dosyası üzerinden gerçekleştirilen takip sırasında yapılan satış
işlemine, damga vergisi ve katma değer vergisi uygulanması şeklindeki
işlemin iptali yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; icra dosyasındaki borca mahsuben satışı yapılan mahcuz
gayrimenkullerin alıcısı davacı bankadan, satış işlemi nedeniyle doğan
katma değer vergisi ve damga vergisinin istenilmesine ilişkin İcra
Müdürlüğü kararının iptali ile ihtirazı kayıtla ödenen tutarın faiziyle
birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16.
maddesinde; “Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar
müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında
kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra
mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği
tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya
sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.”
hükmü yer almaktadır.
“Aynı kanunun şikayet
üzerine yapılacak muameleler” başlıklı 17. maddesinde “Şikayet tetkik
merciince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut
düzeltilir. Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası
emrolunur.” hükmü yer almaktadır.
Aynı
kanunun “Tetkik mercii” başlıklı 4. maddesinde de: “İcra ve iflâs
dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların
incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev
kendisine verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli
kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile
Adalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesi kurulabilir.
Bu durumda icra tetkik mercii daireleri numaralandırılır. İcra tetkik
merciinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin
esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik
mercii hâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca
dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik
şikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini
yapar, idarî işlerine bakar. İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin
muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların tetkik mercii o
mahkemenin hâkimidir.” denilmiştir.
Olayda, Biga İcra Müdürlüğü'nün E:2009/2973 sayılı icra
dosyasında, borca mahsuben aldığı mahcuz gayrimenkullerin satışı nedeniyle
doğan katma değer vergisi ve damga vergisinin istenilmesi üzerine; davacı
banka tarafından, İcra Müdürlüğü kararının iptali ile ihtirazı kayıtla
ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle Biga İcra Dairesi Müdürlüğüne
karşı dava açıldığı anlaşılmaktadır.
2576
sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vergi Mahkemelerinin
Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye,
il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile
benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin
davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla
verilen işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Hal
böyle iken, İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takibe ilişkin olarak
yapılan ihale sonucunda alınan taşınmaza ilişkin; icra müdürlüğünce, davacı
bankanın KDV ve Damga Vergisi ödemesi gerektiği yolundaki kararın, kanuna
aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği,
mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan
işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur.
Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra
Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu
işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan,
Edirne Vergi Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Biga İcra Hukuk
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Edirne Vergi
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Biga İcra Hukuk Mahkemesi’nin 28.11.2012 gün ve E:2012/94, K:2012/108 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2013/1501
KARAR NO : 2013/1787
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : OYAK üyesi
Astsubay olan ve kendisine tahsis edilen konut kredisi kesilerek alınan
miktarı geri ödemesi istenilen davacının; Konut Kredisi Sözleşmesinin Feshi ve bu işleme dayalı olarak bakiye
borcun ödenmesi yolundaki işlemin iptali istemiyle açtığı davanın,ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : U.Ç.
Vekilleri : Av. F.A., Av. A.D.
Davalı : Ordu Yardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü
Vekilleri
: Av. G.K., Av. H.K.
O L A Y : Davacı vekili,
dilekçesinde özetle, müvekkilinin halen Ankara Lojistik Komutanlığı emrinde
Bakım Bçvş. rütbesi ile görevli astsubay olduğunu, 205 sayılı OYAK Kanunu
uyarınca davalı kuruma üye bulunduğunu; müvekkilinin, davalı kurumun konut
kredisi ile ilgili şartları sağladığından dolayı, konut kredisi talebinde
bulunduğunu; davalı tarafından, Konut Kredisi Başvuru Formu için istenen
tüm belgeler tamamlandığından, müracaatının değerlendirilmesi sonucunda,
müvekkili ile davalı kurum arasında 06.07.2012 tarihli Ordu Yardımlaşma
Kurumu Genel Müdürlüğü Konut Kredisi Sözleşmesinin akdedildiğini ve
müvekkiline 150.000,00 TL Konut Kredisi tahsis edildiğini; davalı kurumca
kullandırılan konut kredisinin ödemelerinde müvekkilden kaynaklı hiçbir
problem olmadığı halde; davalı kurum Hukuk Müşavirliği tarafından
gönderilen 27 Şubat 2013 tarih ve 2808 sayılı yazı ile; müvekkilinin konut
kredisinin, "kurumumuzdan konut kredisi kullanırken kurumumuza ibraz
edilen ekspertiz raporunun gerçeğe uygun olmadığı anlaşılmıştır"
şeklindeki gerekçe ile ve devamında "tarafınızla imzalanmış olan Konut
Kredisi Sözleşmesi'nin 12/a maddesi ile OYAK Konut Kredisi Yönetmeliği'nin
borcun peşin hale gelmesini düzenleyen 26/a maddesi uyarınca konut kredisi
hizmetinden yararlanan üyelerin Kurum'a yaptığı bildirimlerin ve verdiği
belgelerin doğru olmadığının anlaşılması halinde herhangi bir ihtar ve
ihbara gerek duyulmaksızın konut kredisinden yararlanan üyenin sözleşmesi
feshedilir, bakiye borcu peşin hale getirilir, kurum konutlarından tahsis
almış ise iptal edilir. Ayrıca bu eylemlerin yapıldığı tarihteki bakiye
borca, borcun tamamının ödendiği tarihe kadar, sözleşmede yazılı faiz
oranlarına ilaveten cezai şart olarak Amme Alacaklarının Tahsili Usulü
Hakkında Kanun Hükümlerine göre alınmakta olan gecikme faizi oranı günlük
uygulanarak hesaplanan borç tahsil edilir. Bu nedenle, Konut Kredisi
Sözleşmesi ile OYAK Konut Kredisi Yönetmeliği'nin ilgili maddesi gereği,
borcunuza sözleşmenin feshi tarihinden itibaren temerrüt faizi uygulanarak
19.04.2013 tarihi itibariyle 159.626,00 TL olan borcunuzu en geç 19.4.2013
tarihine kadar....ödemenizi....aksi takdirde Kurum alacağının tahsili için
yasal yollara başvurulacağı...." seklinde bildirimde bulunulduğunu;
müvekkiline atfedilebilecek hiçbir kusur bulunmadığı halde tamamen kurumun
belirlemiş olduğu Gayrimenkul Değerleme Şirketi tarafından tanzim edilen
eksper raporuna dayalı olarak müvekkilin sözleşmesinin feshedilmesi
işleminin hukuka aykırı olduğunu ifade ederek; Konut Kredisi Sözleşmesinin
Feshi işleminin ve bu işleme dayalı olarak bakiye borcun ödenmesi talebinin
yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde dava açmıştır.
ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ 3.DAİRESİ; 4.4.2013 gün ve E:2013/457, K:2013/506
sayı ile, Anayasanın 157’nci ve 1602 sayılı Kanunun 20’nci maddesinde
Askeri Yüksek idare Mahkemesinin görev alanının, “asker kişiyi ilgilendiren
ve askeri hizmete ilişkin idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davalar”
olarak belirtildiği; buradan hareketle AYİM’de açılan iptal davalarının
konusunu teşkil eden işlemlerin idari alanda tesis edilen ve idari
nitelikte işlemler olmasının gerektiğini; dava konusunu teşkil eden işlemin
ise OYAK ile üyesi arasında düzenlenen ve özel hukuk hükümlerince
düzenlenmiş bir kredi sözleşmesi olduğunun görüldüğünü; Sözleşmenin 20’nci
maddesinde de yargısal uyuşmazlıklarla ilgili olarak yetki antlaşmasının da
kabul edilip, bu konuda Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkili
kılındığını; görüldüğü üzere OYAK tarafından kredi sözleşmesi feshedilerek,
kredinin geri istenmesini bildiren yazıdan doğan ihtilafın çözüm yerinin
idari yargı değil adli yargı olduğu gerekçesiyle; davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez
aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
23.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.7.2013 gün ve E: 2013/277, K:2013/419 sayı
ile, davacı asker olduğu, dava konusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği;
gerek teşkilat yapısı ve organlarının oluşumu, gerekse yasa ile verilen
kamusal yetkiler, usul ve ayrıcalıklar göz önüne alındığında OYAK'ın kamu
kurumu olduğu, görevi ve hizmet verdiği konuların kamusal amaç taşıdığı;
her ne kadar kurumun bu yasa ile özel hukuk hükümlerine tabi olduğu
belirtilmekteyse de, bu hüküm ile yasa koyucu tarafından mevcutların
işletilmesi ve nemalandırılması için iktisadi ve ticari alanda gösterilecek
faaliyetlere esneklik kazandırılmak amacıyla OYAK'ın 3.kişilerle arasında
olan bu tür faaliyetleri yönünden özel hukuk hükümlerine tabi kılındığının
anlaşılmasının gerektiğini; bu düzenleme ile üye-kurum ilişkisinin de özel
hukuk hükümlerine tabi, olacağı sonucuna varılmasının mümkün olmadığı;
OYAK'ın tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu olması,
"üye-kurum" ilişkisinin idari hukuk kurallarına göre
belirlenmesi, OYAK'ın kuruluş amacı olarak belirlenen hizmetleri yerine
getirdiği sırada karar ve yürütme organlarınca kamu gücüne dayanılmak
suretiyle resen ve tek yanlı olarak tesis edilen işlemler ile konuya
ilişkin düzenlemeleri içeren yönetmeliğin idari nitelik taşıdığının açık
bulunması karşısında, davanın görüm ve çözüm yerinin idari yargı olduğunun
açık bulunduğu; OYAK'ın Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına yasa gereği
sağladığı sosyal yardım ve hizmetleri dolayısıyla dava konusu işlemin
askeri hizmete ilişkin olduğu, davacının asker kişi olduğu, 1602 sayılı
kanununun 20.maddesinde öngörülen askeri hizmete ilişkin bulunma ve asker
kişiyi ilgilendirme koşullarının birlikte gerçekleştiğinin anlaşıldığı;
1602 sayılı Askeri Yüksek İdari Mahkemesi Kanununun 20/1.maddesine göre
"Askeri Yüksek İdari Mahkemesi Türk Milleti adına askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son
derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen
görevleri yapar. Ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda
ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz" hükmünün yer aldığı; gerek
OYAK'ın tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olması, gerek üye kurum
ilişkisinin idari hukuk kurallarına göre belirlenmesi ve gerekse OYAK'ın
kuruluş amacı olarak belirlenen hizmetleri yerine getirdiği sırada karar ve
yürütme organlarınca kamu gücüne dayanılmak suretiyle resen ve tek yanlı
olarak tesis edilen işlemler ile konuya ilişkin düzenlemeleri içeren
yönetmeliği idari nitelik taşıdığının açık bulunması karşısında, davacının
konut kredisi sözleşmesi ile aldığı konut kredisinin iptaline ilişkin
davalı kurum işleminin idari işlem olduğu anlaşıldığından, davanın Adli
Yargı'da değil İdari Yargıda görülmesinin gerektiği; HMK 115/1 maddesine
göre ise "mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her
aşamasında kendiliğinden araştırır.", yine 115/2 maddesine göre de
"mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine
karar verir." denildiği; davanın İdari Yargıda görülmesinin gerektiği
ifade edilerek; HMK.nun 114/1-b, 115/1-2 maddeleri gereği davanın usulden
reddine, davanın İdari Yargıda Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi
gerektiğine; 2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkındaki Kanunun 14. maddesine göre görev uyuşmazlığı çıkmış olmakla aynı
yasanın 15. maddesine göre kararın kesinleşmesinden sonra Mahkemeleri
dosyasının "görevli yargı yerini belirlemek üzere" Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuş; Mahkeme adli yargı dosyasını
Mahkememize göndermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Mehmet Aydan AL ve Metin ULUKANLIGİL’in
katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği
üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; askeri idari yargı
yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir
görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı
inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar
bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın
kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk
alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren askeri idari yargı
yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,
görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı
merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, davada askeri idari yargının görevli olduğu
belirtilerek görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş
ve kararın kesinleşmesinden sonra re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulmuştur.
Bu
haliyle, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce re’sen yapılan başvuru, 2247
sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak, adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın
14, 15 ve 19. maddelerinde öngörülen durumun aksine, askeri idari yargı
kararının kesinleşme durumu açıklığa kavuşturulmadan ve önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulduğu görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, askeri idari yargı
dava dosyasının Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargı, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Savcısı Hüsnü ERCAN’ın ise davada askeri idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara Lojistik Komutanlığı emrinde
Bakım Bçvş. rütbesi ile görevli astsubay ve OYAK
Üyesi olup; kendisine tahsis edilen konut kredisi kesilerek alınan miktarı
geri ödemesi istenilen davacının; Konut Kredisi Sözleşmesinin Feshi ve bu
işleme dayalı olarak bakiye borcun ödenmesi yolundaki işlemin iptali
istemiyle açılmıştır.
Davalı OYAK Genel Müdürlüğü 27.2.2013 gün
ve 2808-2013 sayılı işlemle;
“Kurumumuzdan konut kredisi kullanırken
Kurumumuza ibraz edilen ekspertiz raporunun gerçeğe uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Tarafınızla imzalanmış olan Konut Kredisi Sözleşmesi’nin 12/a
maddesi ile OYAK Konut Kredisi Yönetmeliği’nin borcun peşin hale gelmesini
düzenleyen 26/a maddesi uyarınca konut kredisi hizmetinden yararlanan
üyelerin Kurum'a yaptığı bildirimlerin ve verdiği belgelerin doğru
olmadığının anlaşılması halinde herhangi bir ihtar ve ihbara gerek
duyulmaksızın konut kredisinden yararlanan üyenin sözleşmesi feshedilir,
bakiye borcu peşin hale getirilir. Kurum konutlarından tahsis alınmış ise
tahsisi iptal edilir. Ayrıca bu eylemlerin yapıldığı tarihteki bakiye
borca, borcun tamamının ödendiği tarihe kadar, sözleşmede yazılı faiz
oranlarına ilaveten cezai şart olarak Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun Hükümlerine göre alınmakta olan gecikme faizi oranı günlük
uygulanarak hesaplanan borç tahsil edilir.
Bu nedenle, Konut Kredisi Sözleşmesi ile OYAK Konut Kredisi
Yönetmeliği'nin ilgili maddesi gereği, borcunuza sözleşmenin feshi
tarihinden itibaren temerrüt faizi uygulanarak 19.04.2013 tarihi itibariyle
159,626.00TL. olan borcunuzu en geç 19.04.2013 tarihine kadar ...BANK
Kurtuluş Üye Hizmetleri Şubesinin (..........)
nolu hesabına ödemenizi ve ödemenize ait banka dekont suretini Kurumumuz
Hukuk Müşavirliğine göndermenizi aksi takdirde Kurum alacağının tahsili
için yasal yollara başvurulacağı hususunda bilgilerinizi ve gereğini önemle
rica ederiz.’’ denildiği görülmektedir.
Anayasanın
157.maddesinde Askeri Yüksek İdare mahkemesinin askeri olmayan makamlarca
tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete
ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini
yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden
doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağı
belirtilmiş, 20.7.1972 günlü ve 1602 sayılı Yasanın 25.12.1981 günlü ve
2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynı hüküm yer almıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya bakabilmesi için dava konusu
idari işlemin "asker kişiyi ilgilendirmesi" ve "askeri
hizmete ilişkin bulunması" şartlarının birlikte bulunması
gerekmektedir.
1602
sayılı Yasanın değişik 20. maddesinde Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari
işlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden "askeri hizmete
ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin konusuna bakılması
gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere askeri usul ve yönteme ve
askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri nitelikte olduğu
kabul edilmelidir, işlem, askeri olmayan bir makam tarafından tesis edilmiş
olsa bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı
davanın askeri Yüksek İdare mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
Buna
göre, işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği kuşkusuz ise de; dava konusu
işlemin hukuki niteliğinin saptanabilmesi bakımından öncelikle davalı Kurum
ile ilgili yasal düzenlemenin incelenmesi gerekli bulunmaktadır.
30 Mart
1327 tarihli Nizamname ile askeri İkraz Sandığı kurulmuş; 1 Mart 1961
tarihinden itibaren yürürlüğe giren 205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu
Kanununun Geçici 1. maddesiyle anılan Nizamname yürürlükten kaldırılarak,
adı geçen Sandığın mevcutları ile alacak ve borçları Ordu Yardımlaşma
Kurumuna devrolunmuştur.
1961
Anayasasının 112.maddesinde bir kamu tüzel kişiliği olarak belirtilen Ordu
Yardımlaşma Kurumu, Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına sosyal yardım sağlamak
amacıyla Milli Savunma Bakanlığına bağlı olarak kurulmuş; kuruluşuna
ilişkin 205 sayılı Yasanın 1. maddesinde, Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk
hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan muhtar ve hükmi şahsiyeti haiz bir
teşekkül olduğuna işaret edilmiştir.
Anılan
Yasanın 20.maddesinde Kurum tarafından üyelerine: 1- Emeklilik yardımı,
2-Maluliyet yardımı, 3-Ölüm yardımı,4- (4148 sayılı Yasa ile değişik) Konut
Edindirme Yardımı yapılacağı ve ayrıca, emeklilik sistemine girenlere
emekli maaşı bağlanacağı belirtilmiş; "Kurumun mevcutlarının
işletilmesi ve kurumun yapacağı hizmetler" başlıklı 33.maddede,
Kurumun sosyal yardım amacının gerçekleştirilmesini teminen mevcutların
işletilmesi ve nemalandırılması için iktisadi ve ticari faaliyetlerde
bulunmak üzere icra organı olan Yönetim Kurulu yetkili kılınmış ve bu
maddenin (f), (g), (h). fıkralarında; - Kurumun daimi üyelerine mesken
inşaatı için gayrimenkul ipoteği karşılığında 20 seneye kadar vadeli ve
faizli krediler açmak, - Kurumun daimi üyelerine veya bunların kuracakları
kooperatiflere ait arsalar üzerinde meskenler inşa etmek ve bunları peşin
veya ipotek karşılığında 20 seneye kadar vade ve faizli taksitle
kendilerine satmak, - (26.6.1996 tarih ve 4148 sayılı Yasa ile değişik)
Daimi üyeleri mesken sahibi yapmak amacıyla, Konut Ön Biriktirim Fonu
Kurmak, arsalar almak ve bu arsalar üzerinde meskenler inşa etmek veya bu
amaçla satın alacağı gayrimenkulleri, peşin veya ipotek karşılığında 20
seneye kadar vade ve faizli taksitle kendilerine satmak, Kurumun yapacağı
hizmetler arasında sayılmıştır.
Türk
Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli tüm askeri personelin zorunlu
üyeliğine dayanan Kurumun gelirleri, mevcutların işletilmesinden elde
edilecek gelirler ve bağışlar ile üyelerin maaşlarından yapılan kesintilerden
oluşmakta; 35. madde ile, Kurumun kimi gelir ve muameleleri Gelir, Gider,
Veraset ve İntikal Vergileri ile Kurumlar Vergisi ve Damga Resminden muaf
tutulmaktadır. Ayrıca 37. maddede "Kurumun her çeşit malları ile gelir
ve alacakları, Devlet malları hak ve rüçhanlığını haizdir. Bunlara karşı
suç işleyenler, Devlet mallarına karşı suç işleyenler gibi takibata tabi
tutulurlar." hükmüne yer verilmektedir.
Yasa
koyucunun, Anayasaya uygun olmak koşulu ile, kamusal ihtiyaçların gerekli
kıldığı hallerde herhangi bir alanı yasal statü içine alarak bir kamu
hizmeti tesis etmesi olanaklıdır.
Nitekim,
yasa koyucu tarafından, Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının diğer Devlet
memurları gibi yararlanmakta oldukları Emekli Sandığı Kanunu ile sağlanan
olanaklar yeterli bulunmayarak, T.C. Emekli Sandığının yardımlarını
tamamlayıcı bir şekilde ve üyelerin kendi mali olanaklarıyla dayanışmaları
ve bu suretle gelecek endişesinden kurtularak maddi ve manevi huzura
kavuşmalarını sağlamak amacıyla Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu yürürlüğe
konulmuş olup, bu amacın gerçekleştirilmesinde Kurumu kamusal hak ve
yetkilerle donatan Yasanın, idare hukuku ilkelerine dayanan bir düzenleme
olduğu açıktır.
Gerek
teşkilat yapısı ve organlarının oluşumu ve gerekse Yasa ile verilen kamusal
yetkiler, usul ve ayrıcalıklar göz önüne alındığında OYAK'ın bir "kamu
kurumu" olduğunda, görevi ve hizmet verdiği konuların
"kamusal" amaç taşıdığında kuşkuya yer bulunmamaktadır.
Diğer
taraftan, üyelerin Kurumla olan ilişikleri yönünden hukuki durum incelendiğinde,
üyeliğin yasa ile zorunlu kılınması ve Kurumun da sadece üyeleri için
Yasada belli edilen sosyal yardımları sağlamak ve kamusal nitelikli
hizmetleri yerine getirmek amacıyla kurulmuş olması karşısında, bu
ilişkinin idare hukuku ilişkisi olduğu açıktır.
Her ne
kadar; 1. maddede "Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk hükümlerine
tabi" olduğuna işaret edilmekteyse de; bu hüküm ile yasa koyucu
tarafından, mevcutların işletilmesi ve nemalandırılması için iktisadi ve
ticari alanda gösterilecek faaliyetlere esneklik kazandırılmak amacıyla
OYAK'ın üçüncü kişilerle arasında olan bu tür faaliyetleri yönünden özel
hukuk hükümlerine tabi kılındığının anlaşılması gerekmekte olup, bu
hususun, OYAK'ın "kamu kurumu" niteliğine engel teşkil etmeyeceği
doğal olduğu gibi, bu hükümden hareketle, bu Yasada düzenlenen ve idare
hukuku ilişkisi niteliği taşıyan "Üye-Kurum" ilişkisinin de özel
hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucuna ulaşmak olanaksızdır.
Kamu
tüzel kişiliğe sahip olan OYAK tarafından, yapacağı hizmetler arasında sayılan
üyelerine konut kredisi verilmesine ilişkin olarak Kuruluş Yasasının
yukarıda sözü edilen 33. maddesinin (f), (g), (h). Fıkralarında öngörülen
ilkeler doğrultusunda hazırlanan Kurum Konut Kredisi Yönetmeliği yürürlüğe
konulmuş olup; adı geçen Yönetmelik hükümleri, konut kredisi sözleşmesinde
yer alan genel ilkelere kaynak teşkil etmektedir.
Olayda,
Kurum tarafından Konut Kredisi Yönetmeliğine göre, davacıya konut edinmesi
amacıyla, koşulları önceden belirlenmiş olan Konut Kredisi Sözleşmesinin,
davacının bu koşulları kabul ederek talepte bulunması sonucu taraflar
arasında akdedilmiş olması nedeniyle, ortada özel hukuk hükümlerine tabi
sözleşmeden doğan hukuki bir ilişki olduğu kabul edilebilir ise de;
sözleşmedeki uygulama usul ve esaslarını belirleyen Genel Kurul
Kararlarının, Kuruma Yasa,Yönetmelik ve Yönerge ile tanınan kamusal yetkilere dayalı olarak ve idari usul ve
esaslara göre re'sen ve tekyanlı biçimde tesis edilmiş olması ve bu nedenle
de sözleşmeden ayrılabilir, kesin ve icrai nitelik taşıması karşısında,
konut kredisinden kaynaklanan ihtilafın idari bir işlem olduğu açıktır.
Yukarıdan
beri belirtilen tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; gerek
OYAK'nun tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu olması gerek “Üye-Kurum”
ilişkisinin idare hukuku kurallarına göre belirlenmesi ve gerekse OYAK'ın
kuruluş amacı olarak belirlenen hizmetleri yerine getirdiği sırada karar ve
yürütme organlarınca, kamu gücüne dayanılmak suretiyle re'sen ve tek yanlı
olarak tesis edilen işlemlerin idari nitelik taşıdığının açık bulunması
karşısında, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevine girdiği
kuşkusuzdur.
Öte
yandan OYAK'ın Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına yasa gereği sağladığı
sosyal yardım ve hizmetlerin askeri hizmetle birlikte yürüyen ve ona bitI.nitelikte
olduğu göz önüne alındığında dava konusu işlemin “askeri hizmete ilişkin”
bulunduğunun kabulü gerekmekte; bu duruma göre de, olayda, 1602 sayılı
Yasanın 20. maddesinde öngörülen “asker kişiyi ilgilendirme” ve “askeri
hizmete ilişkin bulunma” koşullarının birlikte gerçekleştiği
anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünde Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü
Dairesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ASKERİ YÜKSEK İDARE
MAHKEMESİNİN görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesinin yönteme aykırı başvurusunun kabulü ile; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesinin 4.4.2013
gün ve E:2013/457, K:2013/506 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Nurdane TOPUZ, Mehmet Aydan AL ve Metin
ULUKANLIGİL’in KARŞI OYLARI VE OY ÇOKLUĞU ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
Uyuşmazlığın
çözümünde Ordu Yardımlaşma Kurumunun ekspertiz raporunun gerçeğe uygun
olmaması nedeniyle alınan kredinin temerrüt faizi ile birlikte geri
ödenmesine ilişkin yazısının idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülebilir bir idari işlem olup olmadığı belirlenmelidir.
İdari
işlemler idare fonksiyonu içerisinde kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen
ve bireysel hukuki durumlarda değişiklik yapan işlemlerdir.
Dava
konusunu teşkil eden işlemin OYAK ile üyesi arasında özel hukuk hükümleri
çerçevesinde düzenlenen bir kredi sözleşmesi olduğu, Sözleşmenin 20’nci
maddesinde yargısal uyuşmazlıklarla ilgili olarak yetki antlaşmasının kabul
edilip, bu konuda Ankara Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili
kılındığı, OYAK tarafından kredi sözleşmesi feshedilerek kredinin geri
istenmesini bildiren yazının idari fonksiyon içerisinde kamu gücüne dayalı
olarak tesis edilen ve bireysel hukuki durumlarda değişiklik yapan bir
idari işlem niteliğinde bulunmadığı, idari yargı kararlarını uygulama
sorumluluğunun davalı idarelere ait olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta idari
yargı yerince söz konusu kredinin OYAK tarafından istenilmesinin hukuka
uyarlı olduğuna karar verilmesi durumunda, bu karar uyarınca davacının söz
konusu krediyi geri ödeme yükümlülüğünün doğmasının hukuken mümkün
olmadığı, OYAK tarafından adli yargıya başvurulmasının hukuken yine bir
zorunluluk olduğu dikkate alındığında uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı
olduğunun kabulüne karar verilmesi gerekirken aksi yönde oluşan Sayın
çoğunluğa katılmamız mümkün olmamıştır.
Üye
Nurdane TOPUZ
|
Üye
Mehmet Aydan AL
|
Üye
Metin ULUKANLIGİL
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2013/1552
KARAR NO : 2013/1799
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan zararın, kazanın oluşumunda
sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
V.A.
Vekilleri
: Av. A.D. - Av. S.D.
Davalılar
: 1-(Adli ve idari yargıda) Bolu Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.S.
(Yalnızca adli yargıda) 2- Ö.Ç., 3- E.Ç.,
4- E. Grubu Holding A.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, 11.10.2011 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle
müvekkiline ait 14..... plaka sayılı araçta hasar meydana geldiğini; davalılardan
Özcan Çetin’in 14..... plakalı aracın sürücüsü, E.Ç.ise araç sahibi,
sigorta şirketi ise 14..... plakalı aracın zorunlu mali mesuliyet
sigortasını yapan sigorta şirketi
olduğunu; davalı Belediyenin açmış olduğu çukuru kapatmaması nedeniyle
çukura giren 14..... plakalı aracın kayarak, kendi şeridinde hareket eden
müvekkiline ait araca çarpması sonucunda kazanın meydana geldiğini; trafik
kazası tespit tutanağına göre, çukuru kapatmayan, gerekli güvenlik
önlemlerini almayan davalı Bolu Belediyesinin kusurlu bulunduğunu; kazanın
meydana gelmesine sebep olan çukurun yaklaşık 70 cm genişliğinde 15 cm derinliğinde
olduğunu; çukur bulunduğuna, yolda çalışma yapıldığına dair uyarıcı bir
işaretleme de bulunmadığını; ayrıca yağmurlu havada ıslak zeminde aracını
dikkatli kullanmayarak, hızlı bir şekilde seyrettiği için 14..... plakalı
aracın sürücüsünün de kusurlu olduğunu; kaza nedeniyle müvekkilinin isçilik
dahil 7.212,43 TL zararı oluştuğunu; araçta kaza nedeniyle değer kaybı
meydana geldiğini ifade ederek; meydana gelen zarar nedeniyle 7.212,43 TL
maddi tazminatın fatura tarihinden yasal faizi ile birlikte davalılardan
(davalı sigorta şirketinden poliçe limitleri dahilinde) müştereken ve
müteselsilen alınarak müvekkiline ödenilmesine; fazlaya dair hakları saklı
kalmak kaydıyla araçta meydana gelen değer kaybı nedeniyle 1.000,00 TL
maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi hariç
diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline
ödenilmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
BOLU
2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:30.11.2012 gün ve E:2011/323, K: 2012/261 sayı
ile, dosya üzerinde dava konusu aracın hasar tespiti için bilirkişi
incelemesi yaptırıldığı, düzenlenen 11.06.2012 tarihli raporda, 14.....
plakalı 1998 model Opel Vectra araca ön ve sol tarafından çarpılarak
hasarlı trafik kazası olduğu, dosyada bulunan 05.11.2011 tarihli yetkili
servis faturasında yer alan işçilik kalemleri ile yedek parça kalemlerinin
oluşan hasarı gidermek için gerekli olduğu, belirlenen bedellerin kaza
tarihindeki piyasa fiyatlarına uygun olduğu, toplam hasar onarım bedelinin
(KDV dahil) 6.563,42 TL, Araç değer kaybının 1.000,00 TL olmak üzere toplam
7.563,42 TL olduğu araçta değişen yedek parçaların sovtaj bedellerinin
olmadığı hususların belirtildiği; dosya üzerinde kazanın oluşunda
tarafların kusur oranlarının tespiti amacıyla Ankara Adli Tıp Grup
Başkanlığının Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığından alınan 19.07.2012 gün
ve 7892/3154 sayılı raporda, sürücü Ö.Ç.'in kusursuz olduğunu, Bolu
Belediye Başkanlığının %100 oranında kusurlu olduğunun, yoldaki çalışmaları
yürüten yolun bakım ve onarımından sorumlu Bolu Belediye Bşk.nın çalışma
yapılan meskun mahaldeki yolda seyir güvenliği yönünden sakınca oluşturan
çukur olduğu halde sürücüleri uyarmak bakımından yoldaki bu tehlikeli
durumu gösterir düzenleme ve işaretlemeleri yaparak gerekli önlem ve
tedbirleri almamış olmakla sürücüler açısından öngörülemeyecek yol
üzerindeki seyir güvenliğini etkileyen bu tehlikeli durum nedeni ile meydana
gelen olayda asli kusurlu olduğunun belirtildiği; davalı sürücü Ö.Ç.'in
tazminata dayanan kazada kusursuz olduğu Adli Tıp Kurumu raporu ile tespit
edildiğinden, davA.Ö.can ve araç işleten E.Ç.hakkındaki maddi tazminat
davanın reddine, davalı Belediye Başkanlığının kusurlu olduğu Adli Tıp
Kurumu raporu ile sabit olduğundan ve izafe edilen kusur hizmet kusurundan
kaynaklandığından, İdari Yargının görevli olması nedeni ile davalı Belediye
Başkanlığı hakkındaki davanın görev yönünden reddine karar vermek gerektiği
gerekçesiyle; davacının davasının davalılar Ö.Ç., E.Ç., E.Sigorta A.Ş.
Yönünden REDDİNE, davanın davalı Bolu Belediye Başkanlığı yönünden
Mahkemelerinin ve Adli Yargının görevsiz olması nedeniyle görev yönünden
reddi ile Mahkemelerinin Görevsizliğine, karar vermiş; bu kararın temyiz
edilmesi üzerine;
YARGITAY
17.HUKUK DAİRESİ:6.5.2013 gün ve E:2013/2672, K:2013/6439 sayı ile,
dosya
içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan
delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına
göre davalı Bolu Belediye Başkanlığı aleyhindeki tüm temyiz itirazlarının
reddinin gerektiği; diğer davalılara yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Anayasa'nın 36. maddesinde " Herkes, meşru vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak
iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." düzenlemesi
ile ispat hakkının güvence altına alındığı; bununla birlikte, 6100 sayılı
HMK'nın 27. maddesinde, davanın taraflarının hukuki dinlenilme hakkına
sahip olduklarının belirtildiği, ispat hakkının da hukuki dinlenilme hakkı
kapsamında değerlendirildiği; somut olayda; davacı vekilinin, kazanın
meydana gelmesinde davalı sürücünün hızlı seyretmesinin etkili olduğunu
ileri sürerek delil listesinde görgü tanığı olarak tanık Meryem Buruk'u
bildirdiği, bu durumda mahkemece, davacı tarafa tanığını dinletmesi
hususunda usulüne uygun mehil verilerek dinletmesi imkanı sağlanması ve
tanık beyanının diğer delillerle birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm
kurulması gerekirken davacı tanığı dinlenmeden karar verilerek davacının
hukuki dinlenilme hakkının kısıtlanmasının bozmayı gerektirmiş olduğu
gerekçesiyle; davacı vekilinin davalı Bolu Belediye Başkanlığına yönelik
temyiz itirazlarının reddine, diğer davalılara yönelik davacının temyiz
itirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Bolu
2.Asliye Hukuk Mahkemesi kararının, görevsizliğe ilişkin kısmı
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle, yalnızca Bolu Belediye Başkanlığına karşı İdari
yargı yerinde dava açmıştır.
SAKARYA
1.İDARE MAHKEMESİ:16.9.2013 gün ve E:2013/915 sayı ile, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu'nun "Yetkili Mahkeme" başlıklı 110.
maddesinde; "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir." hükmü yer almakta iken 19/11/2011 tarih ve 27820 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 14. maddesi
ile madde başlığı "Görevli ve Yetkili Mahkeme" olarak, madde
metninin ise "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları
olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu
Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin
kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin
geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri
uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." biçiminde değiştirildiği;
dosyanın incelenmesinden, davacının, 11/10/2011 tarihinde trafik kazası
yaptığı, kaza raporunda kusurun yolun bakım ve onarımından sorumlu
belediyeye ait olduğunun belirtildiği, davacı tarafından, Bolu 2. Asliye
Hukuk Mahkemesinde 5/12/2011 tarihinde dava açıldığı, davanın Bolu
Belediyesine yönelik kısımlarının anılan Mahkemenin 30/11/2012 tarih ve
E:2011/323, K:2012/261 sayılı kararı ile davada idari yargı kolunun görevli
olduğu nedeniyle reddedildiği, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 6/5/2013 tarih
ve E:2013/2672, K:2013/6439 sayılı kararı ile onanması üzerine bakılan
davanın açıldığının anlaşıldığı; 2918 sayılı Kanun 110. maddesine göre 2918
sayılı Kanundan doğan sorumluluk davalarında adli yargının görevli olduğu,
iş bu davanın konusunun ise 2918 sayılı Kanundan doğan maddi bir tazminat
alacağı olduğu, davanın adli yargıda açıldığı 5/12/2011 tarihinde anılan
Kanun maddesinin yürürlükte bulunduğu dikkate alındığında, iş bu davada
görevli yargı kolunun adli yargı olduğu sonucuna ulaşıldığı; nitekim; Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümünün 5/11/2012 tarih ve E:2012/144, K:2012/224 sayılı
kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle; adli yargının görev alanına
giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine
gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK,
Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyasının onaylı örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, davalılardan Bolu Belediye Başkanlığı yönünden doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan zararın, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi isteminden ibarettir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, 11.10.2011 tarihinde meydana
gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait 14..... plaka sayılı araçta
maddi hasar meydana geldiği, olayın meydana gelişinde; yoldaki, yaklaşık 70 cm genişliğinde 15 cm derinliğindeki
çukuru kapatmayan, gerekli güvenlik önlemlerini almayan, çukur bulunduğuna,
yolda çalışma yapıldığına dair uyarıcı bir işaretleme koymayan davalı
Belediyenin kusuru bulunduğundan bahisle, oluşan zararın tazmininin
istenildiği anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin
bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa
Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012 gün ve
E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59, K:2013/68
sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sakarya 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bolu 2.
Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararın, görevsizliğe ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 1.
İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Bolu 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce verilen 30.11.2012 gün ve E:2011/323, K:2012/261 sayılı
KARARIN GÖREVSİZLİĞE İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2013/1558
KARAR NO : 2013/1801
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : C.C.
Vekili : Av. A.H.S.
Davalı : İdari Yargıda: Türk Telekom A.Ş.
Adli Yargıda: Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. İ.Ş.
İhbar
olunan : Maliye Bakanlığı
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı, 19.03.2010 tarihinde Ege Üniversitesi Rektörlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 8.064,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 8. İŞ MAHKEMESİ: 29.3.2012 gün ve E:2011/237,
K:2012/117 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil
maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında
toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 4. İdare Mahkemesi:
29.3.2013 gün ve E: 2013/532, K: 2013/439 sayı ile, 406 sayılı Kanunun
Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk Telekom’un, bu kanun ve özel
kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı
kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a
özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik
Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı
suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin
%55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara davacı vekilince
itiraz edilmiştir.
İzmir Bölge İdare
Mahkemesi: 16.7.2013 gün ve E: 2013/4140, K: 2013/4072 sayı ile,İzmir 4.
İdare Mahkemesi Hakimliğince,görev konusunda 2247 sayılı Kanunun 19.
Maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmadan verilen, görev ret
kararında yasal isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davacı vekilinin itirazını
kabul ederek, kararı bozmuştur.
İZMİR 4. İDARE MAHKEMESİ: 26.9.2013 gün ve E:2013/1314
sayı ile, bozma kararına uyarak, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin
9. fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir
anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi
satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin
kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli
yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının
Mahkemece ekinde adli yargı dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderildiği, adli yargı dosyasının Başkanlığımızca getirtildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin fazlaya
ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 8.064,00 TL alacağın
yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle İzmir 4. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile İzmir 8. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İzmir 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
İzmir 8. İş Mahkemesinin 29.3.2012 gün ve E:2011/237, K:2012/117 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2013/1560
KARAR NO : 2013/1802
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : B.Ö.
Vekili : Av. M.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.K. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı şirkette mühendis olarak çalışmakta iken 5473 sayılı Yasa
ile 01.01.2006 tarihinden itibaren uygulanan denge tazminatının (40+40) davacıya
ödenmediğini, 5473 sayılı Yasa ile kamu personelinin 01.07.2006-30.06.2006
arası geçerli olmak üzere 40.00 TL ve denge tazminatının, 01.07.2006
tarihinden itibaren de 80 TL ek ödeme yapılmasının öngörüldüğünü ve bu
yasaya istinaden 08.05.2006 tarih 2006/ T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu
Kararının 9. Maddesinde yer alan 80.00TL ek ödemenin, 82.50 TL’ye
yükseltildiğini açıklayarak fazlaya ait haklar saklı tutularak, davalının
haksız hukuka aykırı işlemleri sebebiyle, haklı olduğu halde kendisine ödenmeyen
ek ödemenin, 500 TL nin temerrüt tarihinden itibaren bankaların vadeli
mevduata verdiği en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmış, alacak miktarını 16.08.2011 tarihli ıslah
dilekçesi ile 7.697,22 TL yükseltilmiştir.
ANKARA
1. İŞ MAHKEMESİ: 23.09.2011 gün ve E:2010/617 K:2011/463 sayı ile davanın
kısmen kabulüne dair verilen karar davalı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY
9.HUKUK DAİRESİ: 27.02.2012 gün ve E: 2011/49864 K: 2012/5854 sayılı bozma
ilamında “…davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararlar getirtilmeli,
davacının kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı
kanunun Ek. 29 ve sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda
çalışan ve 399 sayılı KHK’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan
artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı,
yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı, davacının
fark alacağı olup olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve
sonucuna göre bir karar verilmelidir…” gerekçesiyle araştırmaya yönelik
olarak yerel mahkemenin kararı bozulmuş, yerel mahkeme bozma ilamına uyarak
yeniden yargılama yapmıştır.
ANKARA
1. İŞ MAHKEMESİ: 21.05.2013 gün E:2012/437 ve K:2013/331 sayılı kararında
“…tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya alınan belge içerikli bilirkişi
raporu ve Yargıtay bozma ilamı göz önüne alındığında, her ne kadar bozma
ilamı doğrultusunda ek rapor alınmış ise de, davalı tarafça dosyaya sunulan
emsal mahkeme kararları, son Yargıtay kararları mahkememizce yeniden
değerlendirildiğinde, 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete,
hak sahibi personeli Devlet personel Başkanlığı’na bildirmesi, bildirim ile
beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzer, memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmekle, bu
işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idare işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği…” gerekçesiyle verilen
görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı gerekçe ile, 7.697.22TL tutarındaki ek ödeme alacağının
kendisine ödenmesi, ayrıca davalı kurumda çalışırken aldığı ikramiyelerin
maaşına ilave edilerek, ek ödeme ilaveli yeni bir maaş nakil ilmühaberi
tanzim edilmesi istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
7. İDARE MAHKEMESİ : 28.06.2013 gün E: 2013/968 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre
adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve başka kuruma atanması nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve yeni atandığı kurumda
görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen
ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 1. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 1. İş Mahkemesi’nin
21.05.2013 gün E: 2012/437 ve K: 2013/331 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2013/1592
KARAR NO : 2013/1815
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Kayseri
Büyükşehir Belediye Encümeni’nin kararı ile, Özel Halk Otobüsleri Çalışma
Yönetmeliği gereğince bilet cezası verilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2.maddesinin a bendinde
belirtilen ‘’ İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları‘’ kapsamında
İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.A.
Vekili : Av. H.İ.Y.
Davalı : Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.B.
(Adli Yargıda)
Vekili : Av. H.İ.Y. (İdari Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; Kayseri Büyükşehir Belediyesi Encümeni tarafından 11.08.2010 tarih
ve 32- 616 karar sayılı kararla, karşı taraf idarenin denetimi altındaki
özel halk otobüslerine kamera sistemi kurulmasına ve maliyetinin en az 15
eşit taksitte özel halk otobüsü işletmecilerinden kesilmesine karar verildiğini,
sonrasında da,Kayseri Büyükşehir Belediyesi Encümeni’nin 27.07.2011 gün ve
31-602 sayılı kararı ile davacı hakkında 13.07.2011 tarihinde otobüsüne
güvenlik kamera sistemi takılmasına izin vermeyerek, denetim elemanlarının
talimatlarına uymadığından bahisle 13.12.2010 tarihli Özel Halk Otobüsleri
Çalışma Yönetmeliği’nin 30/33. Maddesi gereğince D Grubu 500 tam bilet
cezası verildiğini belirterek, yasaya aykırı olarak düzenlendiğini ifade
ettiği Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin 27.07.2011 gün ve 31-606 sayılı
kararının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri
5. Sulh Ceza Mahkemesi: 06.01.2012 gün ve 2011/577 D.İş sayılı kararında
özetle; “… İtiraza konu yaptırımın Kayseri Büyükşehir Belediyesi Encümeni
tarafından verildiği,5326 Sayılı Yasanın 2. maddesinde " Kabahat
deyiminden; kanunun, karşılığında İdarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü
haksızlığın anlaşıldığının" belirtildiği, aynı yasanın 27/8.maddesinde
ise " İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak İdarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları
bu işlemin iptali talebiyle birlikte İdarî yargı merciinde
görüleceğinin" düzenlendiği, özel halk otobüslerine kamera sistemi
takılması işleminin idari bir işlem olduğu, idari müeyyidelerinin kanunla
düzenlenmediği, encümen kararının iptaline ilişkin hukuka aykırılık
iddiaları ile bu karar ile verilen yaptırımın hukuka aykırılık iddiasının
birlikte idari yargı merciinde görüleceği, bu şekilde davaya bakmaya İdare
Mahkemeleri görevlidir” demek suretiyle görev yönünden reddine, karar
kesinleştikten sonra dosyanın Kayseri İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Kararın
kesinleşmesinden sonra dosya Kayseri İdare Mahkemesi’ne gönderilmiş olup,
bu aşamadan sonra, Kayseri 2. İdare Mahkemesi: 19.07.2013 gün ve
E:2012/207, K:2013/722 sayılı kararında özetle; “…Uyuşmazlık konusu olayda,
her ne kadar Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesi'nce dava konusu para cezasına
ilişkin hukuka aykırılık iddiaları ile bu karar ile verilen yaptırımın
hukuka aykırılık iddiasının birlikte idari yargı merciinde görüleceği gerekçesiyle
5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/8. maddesi uyarınca davanın idare
mahkemesinin görevine girdiği belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş ise
de, dava konusu ceza yanında davacı ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren bir karar olmaması karşısında yukarıda anılan Yasa
hükümlerine göre bu davanın Sulh Ceza Mahkemesinin görevine girdiği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde görevsizlik kararı veren ve bu
görevsizlik kararı kesinleşen adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varıldığından uyuşmazlığın çözümleyecek görevli yargı yerinin belirlenmesi
için 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarınca dava dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesine” karar vermiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi ise 13.05.2013
gün, E:2012/219, K:2013/628 sayı ile özetle; ‘’…6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik
veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 20.maddesinin
1.fıkrasında; “ (1) Görevsizlik veya
yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar
verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna
başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna
başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki
hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya
da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu
mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.” hükmüne yer verilmiş;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların
açılması' başlıklı 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılması öngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde; çözümlenmesi
Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve
askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz
gün içinde görevli mahkemelerde dava açılabileceği hükme bağlanmış; Yasanın
“İlk inceleme üzerine verilecek
karar” başlıklı 15.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1.
(Değişik bent: 05/04/1990-3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi
mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda
kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve
askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari
yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan
mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava
dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, (…) karar
verilir” denilmiştir.
Dosyanın, 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca incelenmesinden:
Hukuk uyuşmazlıklarında, görevli veya
yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden
reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi,
ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler arasında olanaklı olup;
bu hususa ilişkin 6100 sayılı H.M.K’nın 20. (1086 sayılı H.U.M.K.’nun 27.)
maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’ nun 15. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin
ikinci cümlesinde yer alan “görev” kuralları, aynı yargı düzeni içindeki
mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu
değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda, görevli olduğundan
bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeye dava dosyasının
gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır.
Göreve ilişkin kararın, işbölümü esasına
göre veya yargı yolu bakımından verilmiş olması farklı sonuçlar doğurmaktadır.
Şöyle ki; işbölümü esasına göre verilen görevsizlik kararı sonucu dava
dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi
itibariyle görevli mahkemede açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren
görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen
yargı yerine, bu yargı yerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak
yeniden dava açılması zorunlu bulunmaktadır.
Olayda,
davacı veya vekili tarafından, idare
mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış bir dava bulunmadan, Kayseri 5. Sulh
Ceza Mahkemesi'nin kararına istinaden dava dosyasının Kayseri 2. İdare
Mahkemesi Başkanlığına gönderildiği,
bu yargı yerince de, kendisine gelen adli yargı yerine ait dava dosyası
üzerinden inceleme yapılarak görevsizlik kararı verildiği anlaşılmış olup,
yukarıda yapılan açıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9. maddelerinde
öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
2247 sayılı Yasa’nın 19.madde hükmüne
göre,bir yargı yerinin re’sen Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvuruda
bulunabilmesi için; tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada daha önce
diğer yargı yerlerinden birisi tarafından görevsizlik kararı verilmiş ve bu
kararın kesinleşmiş bulunması ve bunun üzerine kendine gelen davayı
inceleyen yargı yerinin de davada görevsizlik kararı veren yargı yerinin
görevli olduğu kanısına varması gerekmektedir. Ancak, başvuru koşullarının
incelenebilmesi için öncelikle, yargı yerinde usulüne göre açılmış bir dava
bulunması gerektiği tartışmasızdır.
Bu durumda, idare mahkemesine hitaben
yazılmış dilekçeyle açılmış bir dava bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan başvurunun,
aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir. ‘’ demek suretiyle
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca reddine karar vermiştir.
Bu
aşamadan sonra, Kayseri 2. İdare Mahkemesi; 19.07.2013 gün, E:2012/207,
K:2013/722 sayı ile özetle, ‘’ … Davacı tarafından, Kayseri 5. Sulh Ceza
Mahkemesi'ne açılan davanın görev yönünden reddi üzerine, anılan Mahkemece
dava dosyasının Mahkememize gönderilmesine karar verilmesine karşılık,
yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda, görevli
olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeye dava
dosyasının gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamakta
olup, bakılan davada, İdare Mahkemesi'ne hitaben, yukarıda anılan yasa
maddesine uygun bir dava dilekçesi ile dava açılmadığından, dava
dilekçesinin reddine karar vermek gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
15.maddesinin 1. fıkrası (d) bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini
izleyen günden itibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla
3.maddeye uygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açılmak üzere reddine ‘’
karar vermiştir.
Bu karar
üzerine davacı vekili 21.08.2013 günlü dilekçe ile özetle; ‘’ Kayseri
Büyükşehir Belediyesi Encümeni tarafından 11.08.2010 tarih ve 32-616 karar
sayılı kararla, karşı taraf idarenin denetimi altındaki özel halk otobüslerine
kamera sistemi kurulmasına ve maliyetinin en az 15 eşit taksitte özel halk
otobüsü işletmecilerinden kesilmesine karar verilmiştir.
Kayseri
Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin 27.07.2011 tarih ve 31-602 sayılı kararı
ile müvekkilimiz hakkında 13.07.2011 tarihinde otobüsüne güvenlik kamera
sistemi takılmasına izin vermeyerek, denetim elemanlarının talimatlarına
uymadığından bahisle 13.12.2010 tarihli Özel Halk Otobüsleri Çalışma
Yönetmeliği'nin 30/33. Maddesi gereğince D Grubu 500 tam bilet cezası
verilmiştir.
Kayseri
Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin bahse konu kararı yasal düzenlemelere ve
hukuka aykırı olup kaldırılması gerekmektedir. ‘’ demek suretiyle Kayseri
Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin 27.07.2011 tarih ve 31-602 sayılı
kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri
2. İdare Mahkemesi: 27.08.2013 gün, E:2013/760 sayı ile özetle,
‘’Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesi'nce
dava konusu para cezasına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları ile bu karar
ile verilen yaptırımın hukuka aykırılık iddiasının birlikte idari yargı
merciinde görüleceği gerekçesiyle 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/8.
maddesi uyarınca davanın idare mahkemesinin görevine girdiği belirtilerek
görevsizlik kararı verilmiş ise de, dava konusu ceza yanında davacı ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren bir karar olmaması
karşısında yukarıda anılan Yasa hükümlerine göre bu davanın Sulh Ceza
Mahkemesinin görevine girdiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde görevsizlik kararı veren ve
bu görevsizlik kararı kesinleşen adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varıldığından, uyuşmazlığın çözümleyecek görevli yargı yerinin belirlenmesi
için 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarınca dava dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesine‘’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Kayseri 5.
Sulh Ceza Mahkemesi’nde görülmekte olan davada, 06.01.2012 gün ve 2011/577
D.İş sayılı kararı ile davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden
bahisle verilen görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine, davacı vekili
tarafından dilekçe ile dava açılmaksızın, dava dosyasının Kayseri İdare
Mahkemesi’ne gönderildiği, sonrasında Kayseri 2.İdare Mahkemesi’nin
19.07.2013 gün ve E:2012/207, K:2013/722 sayılı kararı ile davaya bakmakla
adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı
verilerek, görev uyuşmazlığının çözümü için 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesine göre Uyuşmazlık Mahkeme’sine müracaat edildiği, buna istinaden
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 13.05.2013 gün, E:2012/219, K:2013/628 sayılı
kararı ile, idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış bir dava
bulunmayıp, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşullar
gerçekleşmediğinden bahisle, 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddine karar
verildiği anlaşılmıştır.
Bu aşamadan sonra, Kayseri 2. İdare Mahkemesi;
19.07.2013 gün, E:2012/207, K:2013/722 sayı ile, dava dilekçesinin 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin 1. fıkrası (d) bendi
gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (30) gün
içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla 3.maddeye uygun şekilde
düzenlenerek yeniden dava açılmak üzere reddine karar vermiş olup, bu karar
üzerine davacı vekili 21.08.2013 günlü dilekçe ile idari yargı yerinde dava
açmış olup, Kayseri 2. İdare Mahkemesi: 27.08.2013 gün, E:2013/760 sayı
ile, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde görevsizlik kararı veren ve bu
görevsizlik kararı kesinleşen adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varıldığından, uyuşmazlığın çözümleyecek görevli yargı yerinin belirlenmesi
için 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarınca dava dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.
Bu değerlendirmeler ışığında, adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen
biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı
dosyası da temin edilerek, son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce aynı konuya
ilişkin olarak, daha önceden 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen
koşullar gerçekleşmediğinden bahisle,2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27.maddesi uyarınca reddine karar
verilmiş ise de, bu karardan sonra davacı vekilince dava dilekçesi ile
idare mahkemesine müracaat edilerek yeniden aynı konuya ilişkin olarak dava
açıldığı, böylece usulü eksikliğin giderildiği anlaşılmakla, usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Kayseri
Büyükşehir Belediye Encümeni’nin 27.07.2011 gün ve 31-602 sayılı kararı ile
davacının, otobüsüne güvenlik kamera sistemi takılmasına izin vermeyerek,
denetim elemanlarının talimatlarına uymadığından bahisle, 13.12.2010
tarihli Özel Halk Otobüsleri Çalışma Yönetmeliği'nin 30/33. Maddesi
gereğince D Grubu 500 tam bilet cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali
istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Kayseri Büyükşehir Belediye Encümeni’nin
11.08.2010 gün, 32-616 sayılı kararı ile, özel halk otobüslerine kamera
sistemi kurulmasına ve maliyetinin en az 15 eşit taksitte özel halk otobüsü
işletmecilerinden kesilmesine karar verildiği, bu karara istinaden yapılan
denetimde davacı Muammer Aslan’ın 34 AS 320 plakalı halk otobüsüne araçlara
takılması zorunlu olan kamera sistemini taktırmadığının tespit edildiği ve
bunun üzerine Kayseri Büyükşehir Belediye Encümeni’nin 27.07.2011 gün,
31-602 sayılı kararı ile davacıya 13.12.2010 günlü Özel Halk Otobüsleri
Çalışma Yönetmeliğinin 30/33.maddesi gereğince D Grubu 500 tam bilet cezası
verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Kayseri
Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13.12.2010 gün, 651 sayılı kararı ile kabul
edilen ‘’ Kayseri Büyükşehir Belediyesi Denetimli Özel Halk Otobüsleri
Çalışma Yönetmeliği ‘’ nin ‘’ Cezalar ‘’ başlıklı 30.maddesinde;
‘’ Kent
içi toplu taşıma hizmetini üstlenen işleticilerin hizmetin ifası sırasında
yapmış oldukları kusurlar ile ilgili olarak;
a)Hata
ve kusuru görülen işleticiler madde 12’de belirtilen yetkili kişilerce her
zaman sözlü ve/veya yazılı olarak uyarılabilirler.
b)Bu
yönetmelik hükümlerine uymayan işleticilere uygulanacak olan, parka çekme,
ihtar, bilet ve taşımacılıktan çıkarılma cezaları belediye encümenince
verilir. Cezayı gerektiren durumlar ve ceza sınırları bu maddenin devamında
belirlenmiştir.
c)Cezalar;
Madde 12'nin a, b,c ve d bendinde belirtilen kişiler ile vatandaşların; araçlarda
ve araç personeli hakkında gördüğü aksaklıkları yazılı veya sözlü olarak
K.B.B.O.İ.’ye bildirimleri, K.B.B.O.İ yetkilerince değerlendirilip
sonrasında belediye encümenin vereceği karar doğrultusunda uygulanır.
d)Bilet
cezaları K.B.B.O.İ’nin çıkartacağı bildirimi izleyen 30 (otuz) gün içinde
BELEDİYE veznesine ödenir. İşletici bu süre içinde cezasını ödenmemiş ise
aracı parka çekilir. Araç parka çekildiği günden itibaren cezasını ödeyene
kadar aracı parkta tutulur.
K.B.B.O.I.
park cezalarını aracı parka çekerek uygulayabileceği gibi, işleticinin
müracaatı ve belediye encümeninin onayı ile bilet cezasına da
dönüştürebilir. Bu durumda işletici tarafından bir günlük park cezası
karşılığında 400 (dört yüz) tam bilet ücreti karşılığı peşin ödeme yapılır.
Söz konusu ceza ödenmez ise işleticinin çalışma ruhsatının ve hattının
durumu belediye encümenince değerlendirilir.
e)
K.B.B.O.İ.’nin işleticiye yapacağı her türlü bildirim; işleticinin
kendisine direk yapılabileceği gibi, işleticinin Belediyeye bildirdiği adrese
de yapılabilir. Ayrıca halk otobüsü işleticileri ile ilgili her tür
bildirimler, K.O.E.O’ na tebliğ edilmesi, işleticilerine de tebliğ
niteliğindedir. ‘’ denilmiş,
‘’ Ceza
Cetveli ‘’ başlığı altında; ‘’ Ö.H.O işleticilerine aşağıda suç olarak
belirtilen davranışlarda bulunmaları halinde komisyonun kararı
doğrultusunda A' dan I’ ye kadar olan bilet cezaları, parka çekme ile
taşımacılıktan çıkartılma cezaları sırası ile belediye encümenince
uygulanır.
A gurubu
200 manyetik tam bilet,
B gurubu
300 manyetik tam bilet,
C gurubu
400 manyetik tam bilet,
D gurubu
500 manyetik tam bilet,
E gurubu
600 manyetik tam bilet,
F gurubu
800 manyetik tam bilet,
G gurubu
1000 manyetik tam bilet,
H gurubu
2500 manyetik tam bilet,
I gurubu
5000 manyetik tam bilet, olan biletin ücreti karşılığı para cezasıdır. Tam
bilet ücretinden kasıt manyetik biletin çoklu tam biniş değeridir. Ceza
biletinin değeri suçun işlendiği tarihteki biletin güncel değeridir. ‘’
denilmiştir.
Anılan
yönetmelikte suç niteliği içeren eylemler ve uygulanacak cezalar da
gösterilmiş olup,buna göre 30.maddenin 33.bendinde Denetim Elemanlarının
talimatlarına uymama eyleminin karşılığının ilk seferde D, tekrarında
sırasıyla en fazla G grubu bilet cezası olacağı belirtilmiş olup,
uyuşmazlığa konu olayda iptali istenilen ceza da bu madde hükmüne göre
belirlenmiştir.
Öte
yandan; hangi fiil ve eylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırım
türleri ve bu türler arasında sayılan İdari Para Cezalarının neler olduğu
ve bunlara itiraz yolları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda düzenlemiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 2.maddesinde; ‘’ Kabahat deyiminden; kanunun,
karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır. ‘’
hükmü yer almakta ve bu maddede kabahatin tanımı yapılmaktadır. ‘’ Kanunilik
İlkesi ‘’ başlıklı 4.maddesinin 2.fıkrasında da ‘’ Kabahat karşılığı olan
yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir. ‘’
hükmü yer almakta, böylece işlenen bir kabahatin karşılığı olan yaptırımın
türü, süresi, miktarının ancak kanun ile belirlenebileceği ifade edilmiş
olmaktadır.
‘’
Çeşitli Kabahatler ‘’ başlıklı 32 ve devamı maddelerinde ise, hangi
fiillerin ve eylemlerin kabahat oluşturduğu belirtilerek kabahat çeşitleri
sayılmış, ‘’ İdari Para Cezası ‘’ başlıklı 17.maddesinde de idari para
cezası türleri belirtilmiştir.
Belirtilen
yasal düzenlemeler ışığında, somut olayda davaya konu yapılan Kayseri
Büyükşehir Belediye Encümeni’nin 27.07.2011 gün ve 31-602 sayılı kararının
konusunu oluşturan ‘’ Denetim Elemanlarının talimatlarına uymama ‘’ eylemi
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’ndaki kabahat tanımına uygun olmadığı gibi,
eylemin karşılığı olan ‘’ 500 tam bilet cezası ‘’ şeklindeki yaptırım da
anılan kanunda sayılan yaptırım türlerinden olmayıp,yine kanunda sayılan
idari para cezası niteliğine de uygun değildir. Ayrıca, davaya konu olayda
iptali istenilen yaptırımın kaynağı yasada belirtilenin aksine kanun değil,
Kayseri Büyükşehir Belediyesi Özel Halk Otobüsleri Çalışma Yönetmeliğidir.
Bu
değerlendirmeler neticesinde, davaya konu edilen ceza ve bu cezanın sebebi
olan eylemin 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun konusuna girmeyip, Kayseri
Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin, dayanağı yönetmelik olan tek taraflı
bir işlemi olduğu anlaşılmıştır.
2577
sayılı “İdari Yargılama Usulü Kanunu”nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"
başlıklı 2.maddesinde İdari dava türleri sayılmış olup,
a) İdarî
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Belirtilen
tüm bu hususlara göre, Kayseri Büyükşehir Belediye Encümeni’nin 27.07.2011
gün ve 31-602 sayılı kararı ile, Özel Halk Otobüsleri Çalışma
Yönetmeliğinin 30/33.maddesi gereğince D Grubu 500 tam bilet cezası verilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun’un
2.maddesinin a bendinde belirtilen ‘’ İdarî işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal
davaları ‘’ kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olmakla, Kayseri
2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Kayseri 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2013/1593
KARAR NO : 2013/1816
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : V. Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş.
Vekili : Av. M.O.A.
Davalı : İstanbul
Valiliği San. ve Tic. İl Müdürlüğü
O L A Y :
İstanbul Valiliği Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğünce, 6.1.2006 gün ve
PGD/615-51 sayılı karar ile, davacı adına SEG marka 7033-TXT TV, ZX-R 37
TXT,ZETA 72 TXT-S TV, Millenium 87 TV ve sürgülü aspiratör ürünlerde ilgili
teknik düzenlemelerinde öngörülen işaretin (CE) bulunmadığının tespit
edildiğinden bahisle, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun’un 5.maddesinin birinci fıkrasına
aykırılık nedeniyle 12/a ve 13. maddeleri uyarınca 40.000 YTL idari para
cezası verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle
adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 2. SULH CEZA
MAHKEMESİ;
19.12.2006 gün ve Müt:2006/340 sayı ile, 4703 sayılı Kanun’da,bu Kanun
uyarınca verilen idarî para cezalarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren
otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği
öngörüldüğünden, Kabahatler Kanunu uyarınca davanın çözümünün idare mahkemesine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ; 7.3.2008 gün ve
E:2007/231,K:2008/499 sayı ile, 4703 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik nedeniyle, Kabahatler Kanunu'na
göre idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünün sulh ceza
mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,kararın davacı tarafından temyiz edilmesi
üzerine,Danıştay 13.Dairesi’nce,hükmün onanmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili, ikinci kez aynı istemle adli
yargı yerinde itirazda bulunmuş, Küçük-çekmece
2. Sulh Ceza Mahkemesi, davayı incelemeksizin, adli ve idari yargı yerleri
arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmediği gerekçesiyle,
görev uyuşmazlığının gide-rilmesi istemiyle dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre:
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü,
E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli
olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın
taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari,
askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya
incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin
görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz
görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş
olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme
nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile,
daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen
yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma
olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, adli yargı tarafından
önceden verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararı bulunduğundan, kendisine
ikinci kez açılan dava
incelenmeksizin, adli ve idari yargı yerleri arasında oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulmasına karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek,
Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19.
maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne
gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4703 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre verilen
idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
29.6.2001 gün ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun’un, “Ürünlerin piyasaya
arzında üreticilerin ve dağıtıcıların yükümlülükleri ” başlığı altında
düzenlenen 5.maddesinin birinci fıkrasında, “Piyasaya arz edilecek yeni
ürünlerin ilgili teknik düzenlemeye uygun olması zorunludur. Bu hüküm,
kullanılmış olmakla birlikte değişiklik yapılarak piyasaya tekrar arz
edilmesi hedeflenen ürünler ile Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki
ülkelerden ithal edilen eski ve kullanılmış ürünlere de uygulanır”, “ Ceza hükümleri ”
başlığı altında düzenlenen 12.maddesinin birinci fıkrası (a) bendinde, “Bu
Kanunun;
a) 5 inci maddesinin
birinci fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında ikibin Türk
Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar,
……
……
idarî para cezası
uygulanır” denilerek,maddede idari para cezaları düzenlenmiş; 13.
maddesinde, bu idarî para cezalarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz
gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği öngörülmüşken,
23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 496. maddesi ile 13. madde, ”Bu
Kanunda yer alan idarî para cezaları, yetkili kuruluşlar tarafından
verilir” şeklinde değiştirilmiş; 5728 sayılı Kanun, 8.2.2008
tarihinde yürürlüğe girmiştir.
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun’da idari para cezasına karşı kanun
yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev
konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir
yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen
bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan
mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda
görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu
sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının,
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde
5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen başvurusunun
reddi ile, aynı Mahkemece verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Küçükçekmece
2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURU-SUNUN
REDDİ ile, aynı Mahkeme’nin 19.12.2006 gün ve Müt:2006/340 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2013/1595
KARAR NO : 2013/1817
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Kanun’un 36. maddesine
aykırılık nedeniyle Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen idari para
cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
ge-rektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ö.
Davalı : Kayseri
Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahatler Bürosu
O L A Y : Kayseri
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanununun 36. maddesini ikinci kez ihlal ettiği nedeniyle davacı hakkında
düzenlediği 11.3.2008 gün ve 624032 sayılı Trafik Suç Tutanağının
gönderilmesi üzerine, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı Kayseri Kabahatler
Bürosunun 22.1.2009 gün ve Kabahat Defteri No:2008/805,K:2008/491 sayılı
kararı ile, davacıya, 2918 sayılı Yasanın 36.maddesi uyarınca ikinci kez
ehliyetsiz araç kullanmak suçundan hakkında yürütülen soruşturma sonucunda,
maddede öngörülen hafif hapis ve hafif para cezalarının Yasada yapılan
değişiklik nedeniyle idari para cezasına dönüştürüldüğü açıklanarak, 5252
sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un
“Hafif hapis ve hafif para cezalarının idari para cezasına dönüştürülmesi”
başlığını taşıyan 7. maddesi uyarınca sonuçta 1.522,00 YTL. idari para
cezası verilmiştir.
Davacı, idari yaptırım kararının iptal edilmesi
istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
KAYSERİ 5. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.6.2013 gün ve Değişik
İş No:2013/386 sayı ile, idari yaptırım kararında karar kesinleştiğinde
6183 sayılı Kanun gereğince tahsili için kararın Kayseri Defterdarlığı
Muhasebe Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, 6183 sayılı Kanun’un
58.maddesinde de para cezalarına ilişkin ödeme emirlerine karşı yapılacak
itirazlarda Vergi Usul Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtildiğinden,
davanın çözümün-de idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
KAYSERİ 2. İDARE MAHKEMESİ: 2.10.2013 gün ve E:2013/741
sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca uyuşmazlığın adli yargıda
çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle adli yargının görev alanına giren
davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen biçimde önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahke-mesine başvurulduğu ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve
idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un 36. maddesine aykırılık
nedeniyle Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Sürücü belgesi alma
zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 36. maddesinde, “Motorlu araçların,
sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi
ve sürülmesine izin verilmesi yasaktır.
Araçlar,
bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler ile iki
veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli
uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
(Yeniden
Düzenleme: 21/5/1997 – 4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan trafiğe
çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki aydan
üç aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında 7 200
000 lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin kazaya
neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların uygulanmasına
engel teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil
plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir” denilmekte iken;
24/5/2013 gün ve 6487 sayılı Kanun’un 18. maddesi ile, madde “Motorlu
araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında
sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi yasaktır.
Araçlar,
Yönetmelikte sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler ile
çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli
uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
Buna
göre;
a)
Sürücü belgesi olmayanların,
b)
Mahkemelerce veya Cumhuriyet savcılıklarınca ya da bu Kanunda belirtilen
yetkililerce sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alınanların,
c)
Sürücü belgesi iptal edilenlerin,
araç
kullanarak trafiğe çıktıklarının tespiti hâlinde, bu kişilere 1.407 Türk
Lirası idari para cezası verilir. Ayrıca, aracın sürücü belgesiz kişilerce
sürülmesine izin veren araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı
miktarda idari para cezası verilir ” şeklinde yeniden düzenlenmiş;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddesinde de(Değişik
birinci fıkra: 8/3/2000 - 4550/2 md.), sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki; hafif para cezasını veya
bununla birlikte hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali
veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağı belirtilmiştir.
4.11.2004
gün ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında
Kanun’un “Hafif hapis ve hafif para cezalarının idari para cezasına
dönüştürülmesi” başlığını taşıyan 7. maddesinde(Değişik: 11/5/2005 – 5349/3
md.),
“(1)
Kanunlarda, “hafif hapis” veya “hafif para” cezası olarak öngörülen
yaptırımlar, idari para cezasına dönüştürülmüştür. İdari para cezasının
hesaplanmasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesi hükümleri
uygulanır. İlgili kanunda “hafif hapis” cezasının üst sınırının
belirtilmediği hallerde, idari para cezasının hesaplanmasında esas alınacak
gün sayısının üst sınırı, yediyüzotuzdur.
(2)
Kanunlarda, “hafif hapis cezası” ile “hafif para cezası”nın seçimlik olarak
veya birlikte öngörüldüğü hallerde, idari para cezası yaptırımının
belirlenmesinde “hafif hapis cezası” esas alınır.
3)
Kanunlarda, sadece “hafif para cezası”nın öngörüldüğü ve cezanın alt veya
üst sınırının belirtilmediği hallerde, idari para cezası, yüzyirmimilyon Türk
Lirasından az, onsekizmilyar Türk Lirasından fazla olamaz.
4) Bu
madde hükmüne göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı
yetkilidir” denilmekte iken; maddenin dördüncü fıkrasında yer alan
“Cumhuriyet savcısı” ibaresi 2.7.2012 gün ve 6352 sayılı Kanun’u 94. maddesiyle
“mülki amir ”olarak değiştiril-miştir.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme
yetkisi” başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda
açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı
vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3)
Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması halinde
Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı verir. Ancak, bunun
için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî yaptırım kararı verilmemiş
olması gerekir” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, olay tarihinde
yürürlükte bulunan 5252 sayılı
Kanun’un 7.maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Cumhuriyet Savcısı
tarafından, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı Kayseri Kabahatler
Bürosunun 22.1.2009 gün ve Kabahat Defteri No:2008/805,K:2008/491 sayılı
kararı ile, sürücü belgesiz araç kullanırken yakalanan ve hakkında suç
tutanağı düzenlenen davacının eyleminin 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanu-nu’nun 36. maddesine aykırılık oluşturduğu anlaşıldığından, ilgili
Kanunlar uyarınca 1.522,00 YTL idari para cezası ile cezalandırılmasına
karar verildiği anlaşılmıştır.
Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”;
Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise,
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, davacının, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na aykırı
hareket ettiğinden bahisle, olay
tarihinde yürürlükte bulunan Kanun hükümleri uyarınca eylemine uyan
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesinde öngörülen şekilde
1.522,00 YTL. idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 36. maddesine muhalefet nedeniyle
Savcı tarafından davacıya verilen idari para cezasının, 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu
ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, davanın görüm ve çözümünde, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kayseri 2. İdare Mahkemesinin
yapmış olduğu başvurunun kabulü ile, Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Kayseri 2. İdare Mahkemesinin yapmış olduğu BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 26.6.2013 gün ve Değişik İş
No:2013/386 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2013/1601
KARAR NO : 2013/1818
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun uyarınca
verilen idari para cezasına karşı açılan davanın,
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.
maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.C.
Vekili :
Av. A.Ö.Ç.
Davalı :
Çankaya Kaymakamlığı
O L A Y
: Çankaya Kaymakamlığı Sağlık Grup Başkanlığının 26.7.2012
tarih ve 6038 sayılı oluru ile, reçetesiz,
numaralı gözlük satışı yaptığı tespit edilen davacının,5193 sayılı
Optisyenlik Hakkında Kanun’un 6. maddesinde yer alan yasaklar
hilafına hareket ettiğinden bahisle, aynı Kanun’un 15. maddesi uyarınca
6.000,00 TL idari para cezası ve üç ay
süreyle meslekten men edilmesine karar verilmiş;
bu karar, 2.8.2012 günlü yazı ile davacıya tebliğ edilmiştir.
Davacı
vekili, para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde itirazda
bulunmuştur.
ANKARA
12. SULH CEZA MAHKEMESİ: 8.1.2013 gün ve D.İş No: 2012/772 sayı ile, davacı
vekilinin, men kararına karşı idare mahkemesine dava açtığını belirterek
buna ilişkin yürütmenin durdurulması kararı ibraz ettiğinden bahsederek,
5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27. maddesinin 8. bendine göre, idari
yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle, idari
yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiasının bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıklanarak,
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz Ankara 15.
Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12. İDARE MAHKEMESİ: 28.8.2013 gün ve
E:2013/1160, K:2013/1490 sayı ile, davacının aynı işlemin iptali için
Ankara 1. İdare Mahkemesi’ne dava açtığı,Mahkemece verilen görevsizlik
kararının davacı tarafından temyiz edildiği ve dosyanın Danıştay’da olduğu
açıklanarak, bu davanın ise sadece para cezasına karşı açıldığı,meslekten
men edilmesine yönelik olarak açılmış bir davanın bulunmadığı, bu nedenle
davanın görülmesi ve çözümlenmesi görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
ile görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine de karar vermiş,verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği….”açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen idari yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği
karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı
veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el
çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
idari yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte
bununla yetinilmemiş ayrıca, adli
ve idari yargı yerleri arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvu-rulmasına da karar
verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, İdare Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5193 sayılı Kanun’un 6. maddesi hükümlerine aykırılık nedeniyle, aynı
Kanun’un 15. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması
istemiyle açılmıştır.
22.6.2004 tarih ve 5193 sayılı
Optisyenlik Hakkında Kanun’un “Amaç” başlıklı 1.maddesinde, “Bu Kanunun
amacı; fertlerin ve toplumun sağlığını korumak üzere, optisyen unvanının
kullanılması, optisyenlik mesleğinin icra edilmesi ve optisyenlik
müessesesinin açılması ve işletilmesiyle ilgili usul ve esasları
düzenlemektir” denilmiş; 6. maddesinin 2. fıkrasında, “Optisyenlerin
reçetesiz olarak numaralı gözlük camı satmaları, vermeleri veya tavsiye
etmeleri, otorefroktometre ve keratometre gibi bilgisayarlı aletler ile
olanlar da dahil olmak üzere her nevi göz ve görme muayene ve testleri yapmaları
veya müesseselerinde bu işlere yarayan her türlü aletleri ve cihazları
bulundurmaları yasaktır ”; 15. maddesinde ise; “(Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./552.mad)
11 inci maddede belirtilen yasaklara
uymayanlara yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
6 ncı maddede zikredilen
yasaklar hilafına hareket eden optisyenlere altıbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir ve üç ay süre ile optisyenlik mesleğini icra etmekten men
edilirler.
Bu Kanunun 7 nci maddesinin
ikinci fıkrası ile 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yazılı şarta üst
üste iki denetimde de uymadığı belirlenen optisyenler ile 9 uncu maddenin
ikinci fıkrası ile 8, 10, 12 ve 13 üncü madde hükümlerine uymayanlara
altıbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve
13 üncü maddelerdeki yasakların tekrarı hâlinde idarî para cezası iki kat
olarak uygulanır.
Bu Kanunda yazılı olan
idarî yaptırım kararları mahallî mülkî amir tarafından verilir.” kuralı yer
almış; bu maddenin eski halinde bu cezalara karşı, yetkili idare
mahkemesinde dava açılabileceği öngörülmüş iken; bu madde, 23.1.2008 gün ve
5728 sayılı Kanun’un 552. maddesiyle değiştirilmiş; 5728 sayılı Kanun
hükümleri 8.2.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Olayda,
para cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmış olup; 5193 sayılı
Optisyenlik Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle idari para cezasına
karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın
amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesinde "(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır." denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun’da idari para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak üç
ay süreyle meslek-ten men kararı da
verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı
iddiasının da, idari
yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5193 sayılı
Optisyenlik Hakkında Kanun’un 6. maddesi hükümlerine aykırılık
nedeniyle verilen idari para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara
12. İdare Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen başvurusunun
reddi ile, aynı Mahkemece verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 12. İdare Mahkemesinin
19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynı Mahkemenin
28.8.2013 gün ve E:2013/1160, K:2013/1490 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Nurdane
TOPUZ’un KARŞIOYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Dava,
Çankaya Kaymakamlığı Sağlık Grup Başkanlığı'nın 26.7.2012 tarih ve 6038
sayılı oluru ile, reçetesiz, numaralı gözlük satışı yaptığı tespit edilen
davacının, 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun’un 6'ncı maddesinde yer
alan yasaklar hilafına hareket ettiğinden bahisle, aynı Kanunun 15'inci
maddesi uyarınca 6.000.- TL idari para cezasına ve üç ay süreyle meslekten
men edilmesine karar verilmiş; bu kararın, 2.8.2012 günlü yazı ile davacıya
tebliğ edilmesi üzerine idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
22.6.2004
tarih ve 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun’un 15’inci maddesinde(Değişik:
23/1/2008 - 5728/552 md.), “11 inci maddede belirtilen yasaklara
uymayanlara yirmibin Türk Lirası İdarî para cezası verilir.
6 ncı
maddede zikredilen yasaklar hilafına hareket eden optisyenlere altıbin Türk
Lirası İdarî para cezası verilir ve üç ay süre ile optisyenlik mesleğini
icra etmekten men edilirler.
Bu
Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası ile 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasında yazılı şarta üst üste iki denetimde de uymadığı belirlenen
optisyenler ile 9 uncu maddenin ikinci fıkrası ile 8, 10, 12 ve 13 üncü
madde hükümlerine uymayanlara altıbin Türk Lirası İdarî para cezası
verilir.
6, 7, 8,
9, 10, 11, 12 ve 13 üncü maddelerdeki yasakların tekrarı hâlinde İdarî para
cezası iki kat olarak uygulanır.
Bu
Kanunda yazılı olan İdarî yaptırım kararları mahallî mülkî amir tarafından
verilir” hükmü yer almıştır.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3'üncü maddesinde, "(1) Bu Kanunun; a)
İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri,
İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında, uygulanır" hükmü yer almış; 18'inci maddesinin
üçüncü fıkrasında, mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar
kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından eşyaya
elkonulabileceği gibi; eşyanın, kişilerin muhafazasına da bırakılabileceği
açıklandıktan sonra 27'nci maddesinin birinci fıkrasında, İdarî para cezası
ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin İdarî yaptırım kararına karşı,
kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde,
sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği, bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde İdarî yaptırım kararının kesinleşeceği; sekizinci
fıkrasında ise, İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı
kişi ile ilgili olarak İdarî yargının görev alanına giren kararların da
verilmiş olması halinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte İdarî yargı merciinde
görüleceği belirtilmiştir.
Olayda,
idari para cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmış olup; 5193 sayılı
Optisyenlik Hakkında Kanun’da idari para cezası verilecek hususlar
düzenlenmiş; ancak, idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir
düzenlemeye yer verilmemiştir.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3'üncü ve 27'nci maddesinin birinci fıkrası
uyarınca görev uyuşmazlığına konu İdarî para cezasına itirazı karara
bağlama konusunda sulh ceza mahkemesi görevli bulunmaktadır.
Her ne
kadar, idari para cezasının yanısıra verilen üç ay süreyle meslekten men
kararına itirazda sulh ceza mahkemesinin görevli olması ve idari yargı
yerince de söz konusu idari yaptırıma karşı açılan davada görevsizlik
kararı verilmiş olması karşısında; Kabahatler Kanunu'nun 27'nci maddesinin
sekizinci fıkrasındaki "İdarî yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması" koşulunun olayda gerçekleştiğinden söz
etmek mümkün değildir.
Bu
itibarla, idari para cezasına ilişkin uyuşmazlığın adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2013/1603
KARAR NO : 2013/1819
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5 ve 44/1-b. maddeleri
uyarınca verilen idari para cezalarına karşı yapılan itirazın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : T.Y.
Davalı : İzmir Emniyet Müdürlüğü Bölge Trafik Denetleme
Şube Müdürlüğü
O L A
Y : Davacıya, İzmir Emniyet
Müdürlüğü Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’nün 22.4.2010 gün ve
FM-235540 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile
alkollü araç kullandığından ve sürücü belgesini yanında bulundurmadığından
bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5 ve 44/1-b.
maddeleri uyarınca 678,00 TL, 5.6.2010 gün ve FO-536299 seri-sıra sayılı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile de ikinci kez alkollü araç
kullandığından bahisle aynı Kanun’un 48/5.maddesi uyarınca 687,00 TL idari
para cezası verilmiştir.
Davacı, idari para cezalarının iptali istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İZMİR 16. SULH CEZA MAHKEMESİ: 19.3.2013 gün ve
D.İş:2013/151,D.İş K:2013/151 sayı ile; idari para cezası yanında davacının
ehliyetinin de geri alınması kararı verildiği açıklanarak, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görev nedeniyle
başvurunun reddine karar vermiş, yapılan itiraz İzmir 17. Asliye Ceza
Mahkemesi’nce kesin olarak red-dedilmiştir.
Davacı,
bu kez, aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İZMİR 3. İDARE MAHKEMESİ: 13.9.2013 gün ve
E:2013/965 sayı ile; 5326 sayılı Kanun’un 3 ve 27. maddeleri uyarınca 2918
sayılı Yasa’da davacıya verilen idari para cezasına karşı başvuru yolu
gösterilmediğinden, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, bu konuda Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan
yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5 ve 44/1-b. maddeleri
uyarınca verilen idari para ceza-larının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik
ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;
birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve
haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü
belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para
cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri
Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen
sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi
başarıyla tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya
üçten fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı
aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira
hafif para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve
psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene
sonrasında uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri
iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin
yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken,
maddenin beşinci fıkrası,“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde
alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir
suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgesi altı ay süreyle geri alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları
alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır.Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan
kişiye,son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl
içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü
belgeleri iki yıl süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl
süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak
geri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin
bitiminde başlar ”şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenmiş, “Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve
sürücü belgelerinin taşınması zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 44.
maddesinde ise, “Sürücü belgesi sahipleri:
a) İkamet adresi
değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz gün içinde bildirmek,
b) Araç kullanırken
sürücü belgelerini yanlarını bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde
göstermek,
Zorundadırlar” hükmü
yer almaktadır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda
düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin
görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate
alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen
koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari
yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak
itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu
nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli
bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
denilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezalarının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İzmir 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile İzmir
16. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İzmir 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, İzmir
16. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19.3.2013 gün ve D.İş:2013/151,D.İş K:2013/151
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2013/1611
KARAR NO : 2013/1824
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı şirketin vergi borcundan dolayı davacı
tarafından Yozgat 1. İcra Müdürlüğünün 2009/6981 takip sayılı dosyasındaki
hacze iştirak etmek için yaptığı başvurunun reddine dair Yozgat 1. İcra
Müdürlüğünün 27.05.2011 gün ve 2011/2002 sayılı işlemin iptali istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Maliye Hazinesi
Vekilleri :
Av. A.K. & Av. S.C. & Av. E.K.
Davalı :
Yozgat Özel Yaşam Sağlık Hizmetleri Medical Eğitim İnşaat Turizm Ticaret
Ltd.Ştd.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Yozgat Vergi Dairesinin 982 035
5916 vergi numaralı mükellefi Yozgat Özel Sağlık Hizmetleri Med. İnş. Tur.
Tic. Ltd. Ştd.nin Yozgat Vergi Dairesine olan borçlarından dolayı Yozgat
İcra Müdürlüğü ve Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü nezdindeki alacaklarına
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri
uyarınca haciz şerhi konulduğunu, ancak Yozgat 1. İcra Dairesi’nin
göndermiş olduğu cevabi yazısında İİK nun 100. maddesi gereğince Yozgat
Özel Yaşam Sağlık Hizmetleri Med.İnş.Turz.Ltd.Ştd.’den tahsil edilen
paralar üzerine iştirak haczi konulabilmesi için paraların dosyaya girdiği
anda mevcut olan hacizleri kapsadığı gerekçesiyle haciz bildirisinin yerine
getirilmesine yer olmadığına ilişkin karar verildiğini, oysa hem
Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğüne hem de İcra Dairesine haciz bildirimi
yaptıklarını açıklayarak borçlusu Yozgat Özel Yaşam Sağlık Hizmetleri
Med.İnş.Turz.Ltd.Ştd. olan Yozgat 1. İcra Müdürlüğünün 2009/6981 takip
sayılı dosyasındaki hacze iştirak edebilmeleri için Yozgat 1. İcra
Dairesinin 2011/ 202 Muh. Sayılı ve 27.05.2011 tarihli kararına karşı
itiraz ettiklerini belirterek şikâyetin kabulü istemiyle 07.06.2011
tarihinde adli yargıda dava açmışlardır.
YOZGAT İCRA
HUKUK MAHKEMESİ: 24.11.2011 gün ve E:2011/111 K:2011/191 sayılı kararında
“… vergi dairesinin talep içeriğinin 6183 sayılı Yasanın uygulanmasına
ilişkin olduğu yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre 6183 sayılı Yasanın
uygulanmasına ilişkin şikayetler için icra mahkemesi görevli olmadığı…”
gerekçesiyle şikayetin görev yönünden reddine ilişkin verilen karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı gerekçe ile, 1. İcra Müdürlüğünün işlemi hakkındaki
şikayetin kabulü ile eksik düzenlenen sıra Cetvelinin iptaline karar
verilmesi istemiyle 23.08.2013 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
KAYSERİ
VERGİ MAHKEMESİ: 03.10.2012 gün ve E:2012/ 1334 sayılı gönderme kararında
“…Yozgat İcra Hukuk Mahkemesi'nce, 6183 sayılı yasanın uygulanmasına
ilişkin şikayetlerde icra mahkemesinin görevli olmadığından bahisle görevsizlik
kararı verilmiş ise de; dava konusu uyuşmazlık, davacı tarafından 6183
sayılı Yasanın uygulamasına ilişkin yeni bir dosya açılmaksızın, icra
dairesi müdürlüğünde mevcut olan icra dosyasındaki hak ve alacaklar üzerine
konulan hacze iştirak istemine ilişkin olup, bu talebinin de İcra
Müdürlüğünce reddedilmesi sonucu 2004 sayılı Kanunun 16. ve 4. maddesi
uyarınca şikayet yoluyla İcra Hukuk Mahkemesine gidildiğinden, davacı tarafından,
Yozgat Vergi Dairesinin mükellefi olan Yozgat Özel Yaşam Sağlık Hizmetleri
Med. İnş. Tur. Tic. Ltd. Şii'nin vergi borçları sebebiyle, Yozgat 1. İcra
Müdürlüğünün 2009/6981 takip sayılı dosyasındaki hacze iştirak etmek için
yaptığı başvurunun 1. İcra Müdürlüğünün 27.05.2011 gün ve 2011/202 Muh.
Sayılı kararı ile reddedilmesi neticesinde söz konusu karara karşı yapılan
şikayet başvurusunun görüm ve çözümünde, 2004 sayılı Kanunun 16. ve 4.
maddesince adli yargı yerinin görevli olduğu, uyuşmazlığın idari yargı
yerinde görülüp çözümlenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Zira,
uyuşmazlık vergi borçları nedeniyle konulan haczin kaldırılması, böyle bir
vergi borcu bulunup bulunmadığına ilişkin olmayıp, haciz kararını alan amme
alacaklısının bu kararının icra dosyasına iştiraki suretiyle yerine
getirilmemesine ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın konusunun vergi
mahkemesinin görevine girmediği açıktır…” gerekçesiyle gönderme kararı
verilerek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyiş Hakkında
kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
ise davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirketin vergi borcundan dolayı davacı tarafından Yozgat 1. İcra
Müdürlüğünün 2009/6981 takip sayılı dosyasındaki hacze iştirak etmek için
yaptığı başvurunun reddine dair Yozgat 1. İcra Müdürlüğünün 27.05.2011 gün
ve 2011/2002 sayılı işlemin iptaline ilişkindir.
06/01/1982 tarih ve 2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ‘nun 6. Maddesinde :
“Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri,
belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler
ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin
davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler.” denilmek sureti ile vergi mahkemelerinin görevleri düzenlenmiştir.
04.01.1961
tarih 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 1. Maddesinde:
“Vergi
Davaları (1)
Vergi
mahkemesinde dava açmaya yetkili olanlar:
(Değişik
: 23/6/1982 - 2686/50 md.)Mükellefler ve kendilerine vergi cezası
kesilenler, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi
mahkemesinde dava açabilirler.
Vergi
dairesi tadilat ve takdir komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan
matrahlara karşı vergi mahkemesinde dava açabilir.
Belediyelerde
dava açma yetkisini belediye adına varidat müdürü, olmayan yerlerde hesap
işleri müdürü veya o görevi yapan kullanır.
(Değişik
dördüncü fıkra: 28/3/2007-5615/20 md.) Vergi dairesi başkanlıkları ile
vergi daireleri, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenen
tutarları aşan davalarda Gelir İdaresi Başkanlığının (İl özel idareleri ile
belediyeler, valilerin) muvafakatını almadan vergi mahkemesi kararları
aleyhine temyiz yoluna gidemezler.
(Ek :
4/12/1985 - 3239/34 md.; Değişik beşinci fıkra: 28/3/2007-5615/20 md.)
Gelir İdaresi Başkanlığı, tespit edeceği hadlerle sınırlı olmak şartıyla,
muvafakat verme yetkisini vergi dairesi müdürlüklerinin taraf bulunduğu davalar
için vergi dairesi başkanlıklarına ve/veya defterdarlıklara devredebilir.”
Vergi davaları ve vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili olanlar,
Aynı
Kanunun 378. Maddesinde:
“(Değişik
: 23/6/1982 - 2686/51 md. )Vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin
tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonları
kararlarının tebliğ edilmiş olması; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak
sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş
olması lazımdır.
Mükellefler
beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere
karşı dava açamazlar. Bu Kanunun vergi hatalarına ait hükümleri mahfuzdur.”
Vergi mahkemelerindeki dava konusu açıklanmıştır.
21.07.1953 tarih 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun 21. maddesinde;
“Üçüncü şahıslar tarafından haczedilen
mallar paraya çevrilmeden evvel o mal üzerine amme alacağı için de haciz
konulursa bu alacak da hacze iştirak eder ve aralarında satış bedeli
garameten taksim olunur. (Ek hüküm: 30/3/2006 5479/4 md.) Genel bütçeye
gelir kaydedilen vergi, resim, harç ile vergi cezaları ve bunlara bağlı zam
ve faizler için tatbik edilen hacizlerde 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun 268 inci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi hükmü
uygulanmaz.
Rehinli alacaklıların hakları
mahfuzdur. Ancak, gümrük resmi, bina ve arazi vergisi gibi eşya ve
gayrimenkulün aynından doğan amme alacakları o eşya ve gayrimenkul
bedelinden tahsilinde rehinli alacaklardan evvel gelir.
(Değişik son fıkra: 30/3/2006 – 5479/4
md.) Borçlunun iflası, mirasın reddi ve terekenin resmi tasfiyeye tabi
tutulması hallerinde amme alacakları imtiyazlı alacak olarak 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanununun 206 ncı maddesinin üçüncü sırasında, bu sıranın
önceliğini alan alacaklar da dahil olmak üzere tüm imtiyazlı alacaklar ile
birlikte işleme tabi tutulur.” amme alacaklarının rüçhan hakkı
düzenlenmiştir.
09/06/1932 tarih ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 4. maddesinde :
“(Değişik fıkra: 17/07/2003
- 4949 S.K./1. md.) İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan
şikayetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesi hakimi yahut kanun
gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim tarafından yapılır. İş
durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun
olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla
dairesi kurulabilir. Bu durumda icra mahkemesi daireleri numaralandırılır.
İcra mahkemesinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna
ilişkin esaslar, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra
mahkemesi hakimi, kendisine Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca
dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflas dairelerinin muamelelerine yönelik
şikayetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini
yapar, idari işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh
mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların
tetkik mercii o mahkemenin hakimidir.” denilmek sureti ile 2004 sayılı İİK
hükümleri uyarınca gerçekleştirilen menkul satışlarına ilişkin usulsüzlük
iddialarının şikayet yolu ile icra mahkemeleri tarafından görüleceği
düzenlenmiştir.
09/06/1932
tarih ve 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanunun 16 ile 18. Arası maddelerinde :
“Madde
16 - (Değişik madde: 03/07/1940 - 3890/1
md.)Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra
ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından
veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir.
Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkın yerine
getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her
zaman şikayet olunabilir.
Madde 17 - Şikayet icra
mahkemesince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut
düzeltilir.
Memurun sebepsiz yapmadığı
veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.
Madde 18 - (Değişik madde:
18/02/1965 - 538/11 md.)
(Değişik fıkra:02/07/2012-6352
S.K./6.md.) İcra mahkemesine arzedilen
hususlar ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde basit yargılama usulü
uygulanır.
Şu kadar ki, talep ve
cevaplar dilekçe ile olabileceği gibi tetkik merci ine ifade zaptettirmek
suretiyle de olur.
(Değişik fıkra: 17/07/2003
- 4949 S.K./4. md.) Aksine hüküm bulunmayan hallerde icra mahkemesi,
şikayet konusu işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma
yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder; duruşma yapılmasını uygun
gördüğü takdirde ilgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler
bile gereken kararı verir. Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi, işin
kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde kararını verir.
Duruşmalar, ancak zorunluluk halinde ve otuz günü geçmemek üzere
ertelenebilir.” denilmek sureti ile icra müdürlüğünün işlemlerine karşı
başvurulacak şikayet yolu ve usulü ,
100.
maddesinde de
“ İlk
haciz üzerine satılan malın tutarı vezneye girinceye kadar aynı derecede
hacze iştirak edebilecek alacaklılar:
1 – İlk
haciz ilamsız takibe müstenitse takip talebinden ve ilama istinat ediyorsa
dava ikamesinden mukaddem yapılmış bir takip üzerine alınan aciz
vesikasına,
2 –
Yukarıdaki fıkrada yazılı tarihlerden önce açılmış bir dava üzerine alınan
ilama,
3 – Aynı
tarihlerden mukaddem tarihli resmi veya tarih ve imzası tasdikli bir
senede,
4 – Aynı
tarihlerden mukaddem tarihli resmi dairelerin veya yetkili makamların
yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri makbuz veya vesikaya istinat
eden alacaklılardır.
Bu
suretle iştirak halinde icra dairesi müracaat üzerine aynı derecedeki
alacaklıların bütün alacaklarına yetecek nispette ilave suretiyle hacizler
yapar. Bunların haricindeki alacaklılar ancak, evvelki dereceden artacak
bedeller için hacze iştirak edebilirler.” denilmek suretiyle hacze iştirak
derecelerinin teşkilinin nasıl olacağı düzenlenmiştir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; davalı şirketin Yozgat Vergi Dairesine olan
borçlarından dolayı Yozgat İcra Müdürlüğü ve Defterdarlık Muhasebe
Müdürlüğü nezdindeki alacaklarına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Kanun hükümleri uyarınca haciz şerhi konulduğunun 25.04.20011 tarihli
Haciz Bildirisi ile Yozgat İcra Müdürlüğü’ne bildirilmesi üzerine; Yozgat
1. İcra Dairesi 27.05.2011 gün ve 2011/2002 Muh. Sayılı yazı ile, İİK nun
100 ve devamı maddeleri ile yine aynı Kanunun 142 ve devamı maddeleri,
ayrıca borçlu Özel Yozgat Yaşam Sağlık Hizmetleri Med. İnş. Tur. Tic. Ltd.
Ştd ve bir kısım yetkililerden tahsil edilen paraların hiçbir tarafa
ödenmemesi yönünde Yozgat Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyası ve
devamında Yozgat Sulh Ceza Mahkemesinin tedbir kararları olduğu gerekçe
gösterilerek Yozgat Vergi Dairesinin talebinin reddedilmesi üzerine Yozgat
İcra Dairesinin işleminin şikayet konusu yapılmıştır.
Yukarıda
açıklanan kanun maddeleri ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde,
uyuşmazlığın vergi borcuna ilişkin olmayıp, davalı aleyhine icra dairesi
müdürlüğünde mevcut olan icra dosyasındaki hak ve alacaklar üzerine vergi
borcundan dolayı hacze iştirak istemine ilişkin olduğu; bu işlemin kanuna
aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği;
mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinden yaparak, anılan
işlemin Kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur.
Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra
Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu
işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Kayseri
Vergi Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Yozgat İcra Hukuk Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kayseri Vergi
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Yozgat İcra Hukuk Mahkemesi’nin
24.11.2011 gün ve E:2011/111 K:2011/191 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2013/1616
KARAR NO : 2013/1829
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan zararın, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.Y.
Vekili : Av. M.A.
Davalılar : 1-(Adli ve idari yargıda) Karayolları
Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. C.S.
(Yalnızca adli yargıda)
2-A. Sigorta A.Ş.
3-A. Ayakkabı Deri Teks.Tur.Gıda
İnş.San.Tic.Ltd.Şti’ni Temsilen A.D.
4-H.D.
İhbar
Olunan : E. İnş ve Tic A.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde,13.07.2011 günü saat 13:35’te, davalılardan H. D.’in sevk ve
idaresindeki 34…. plakalı aracın hatalı şerit değiştirerek karşı yola
girmesi sonucunda, müvekkiline ait 54....... plakalı araca çarparak hasar
verdiğini; kazanın oluşumunda davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün de
kusurlu olduğunu, kazadan sonra müvekkilinin aracında yapılan tespit
sonucunda 11.471,00 TL hasar meydana geldiğini ve 280.00 TL de tespit
masrafı yaptıklarını iddia ederek; toplam: 11.751,00 TL zararın olay
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan
kusurları oranında müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle, adli yargı
yerinde dava açmıştır.
SAKARYA
3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:25.12.2012 gün ve E:2011/825, K:2012/589 sayı ile,
olay tarihinde davalı sürücü H.D.'in sevk ve idaresindeki araç ile kuzey
terminali istikametinden Dağdibi yolunu takiben Karasu istikametine doğru
seyir halindeyken, Karasu Kuzey Terminal istikametindeki tek yönlü olan
yolun onarım ve bakım, sebebiyle, trafiğe kapatılması nedeniyle tek şeride
düşen yolda kontrolsüz ve dikkatsiz ve gereğinden fazla hızla giderken
karşı tarafın kullandığı seride tecavüz ederek davacıya ait A.Y.
idaresindeki 54….. plaka sayılı araca çarparak maddi hasarlı ve yaralamalı
trafik kazasına neden olduğu, davacının aracını kullanan sürücünün olayda
hiç bir kusurunun bulunmadığı, davalı sürücü H.D.'in kusurunun % 50, davalı
Karayolları Genel Müdürlüğünün ise yeterli tedbiri almaması nedeniyle yine
% 50 oranında kusurlu oldukları, mahkemelerince bilirkişiden alınan
rapordan sonra hasar miktarının gerçek tespiti için yapılan keşif sonucunda
düzenlenen ve laboratuar incelemesi de yapıldığı anlaşılan bilirkişi
raporuna göre, dava konusu araçta toplam: 8.409,00 TL’lik maddi hasarın
meydana geldiği, tespit raporunun tarafların yokluğunda düzenlenmesi ve
etraflı bir incelemeyi içermemesi nedeniyle hükme esas alınamayacağı, Prof.
Dr. V.U.'ın raporunun ise laboratuar incelemesi sonucunda düzenlenmesi
nedeniyle dosya kapsamına ve olayın özellikle kusur bakımından gelişimine
daha uygun bulunduğu, bu nedenle bu rapora itibar edilmesinin gerektiği,
davalı A. Ayakkabı Ltd. Şti'nin aracın maliki olması nedeniyle işleten
sıfatına sahip olduğu, bu nedenle davalı sigorta şirketiyle birlikte davalı
sürücünün yanında müteselsil sorumluluklarının oluştuğu kanaatine varılarak
bu davalılar bakımından kusur oranlarına göre davanın kısmen sübut bulduğu;
davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün, yolun bakım ve onarımından sorumlu
olduğu, davanın bu davalının hizmet kusuruna dayanılarak açıldığı, hizmet
kusuruna dayanan davaların idari yargıda görülmesinin gerektiği
anlaşıldığından, bu davalı bakımından yargı yolu nedeniyle görevsizlik
kararı verildiği; gerekçesiyle Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü
bakımından davanın görev nedeniyle reddine, davalılar H.D., A. Ayakkabı
Ltd. Şti ve A. Sigorta Bakımından davanın kısmen kabulü ile 4.204,50 TL
tazminatın davalılar A. Ayakkabı Ltd. Şti ve H.D.'ten olay tarihinden
itibaren, davalı A. Sigorta A.Ş'den ise dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faiziyle birlikte ve poliçe limitiyle sınırlı sorumlu tutularak
müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin
istemin reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir. Davacı vekili bu
kez, müvekkilinin uğramış olduğu zararın %50’ik kısmı olan 4.204,50TL’nin,
olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmini
istemiyle yalnızca Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı İdari yargı yerinde
dava açmıştır.
SAKARYA
1.İDARE MAHKEMESİ:22.10.2013 gün ve E:2013/269 sayı ile, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu'nun "Yetkili Mahkeme" başlıklı 110.
maddesinde; "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi, kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir." hükmü yer almakta iken 19/11/2011 tarih ve 27820 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 14. maddesi
ile madde başlığı "Görevli ve Yetkili Mahkeme" olarak, madde
metninin ise "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları
olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu
Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin
kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin
geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri
uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin
davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan
acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın
vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." biçiminde değiştirildiği;
geçici 21. maddesinde de; "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz." hükmüne yer verildiği; dosyanın incelenmesinden,
davacının, 13/7/2011 tarihinde trafik kazası yaptığı, kaza raporunda
kusurun bir kısmının da yolun bakım ve onarımından sorumlu idareye ait
olduğunun belirtildiği, davacı tarafından, Sakarya 3. Asliye Hukuk
Mahkemesinde 27/9/2011 tarihinde dava açıldığı, davanın Karayolları Genel
Müdürlüğüne yönelik kısmının anılan Mahkemenin 25/12/2012 tarih ve
E:2011/825, K:2012/589 sayılı kararı ile davada idari yargı kolunun görevli
olduğu nedeniyle reddedildiği, kararın temyiz edilmemesi üzerine 27/2/2013
tarihinde kesinleşmesi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı;
yukarıya alıntısı yapılan 2918 sayılı Kanun 110. maddesine göre 2918 sayılı
Kanundan doğan sorumluluk davalarında adli yargının görevli olduğu, iş bu
davanın konusunun ise 2918 sayılı Kanundan doğan maddi bir tazminat alacağı
olduğu, davanın adli yargıda açıldığı 27/9/2011 tarihinde anılan Kanun
maddesi yürürlükte olmamakla birlikte, geçici 21. maddesinin yorumundan
davanın ilk defa idari yargıda açılmamış olduğu, diğer bir deyişle kanun
maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle davanın adli yargıda derdest
olduğu hususu dikkate alındığında, iş bu davada görevli yargı kolunun adli
yargı olduğu sonucuna ulaşıldığı; nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümünün 5/11/2012 tarih ve E:2012/144, K:2012/224 sayılı kararının da bu
yönde olduğu gerekçesiyle; adli yargının görev alanına giren davada
Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine ve
dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesince karar verilinceye
kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idare mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen durumun aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası
temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekte ise de; adli
yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin dosyada
bulunduğu, usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,
davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğüne yönünden doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan zararın, kazanın
oluşumunda sorumlu olduğundan bahisle, idarece tazmin edilmesi isteminden
ibarettir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğünün
görev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tüm karayollarındaki
işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (Mülga: 17/10/1996 - 4199/47
md.)
d) Trafik ve araç tekniğine
ait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki
projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından
sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınmak
suretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının üstünde veya altında
hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş
nedenlerine göre verileri hazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici
teknik tedbirleri almak veya aldırmak, (1)
g) Yapım ve bakımından
sorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak
yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,
yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygun
olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya
trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve
yolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önünde
bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya
aldırmak, (1)
i) (Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j) (Değişik: 17/10/1996 -
4199/5 md.) Trafik zabıtasının görev ve yetkileri
saklı kalmak üzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci
maddeleri hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suç veya ceza
tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen
kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve
gerekli işlemin yapılması için en yakın trafik kuruluşuna teslim etmek, (2)(3)
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle
verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985
- 3176/16 md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, 13.7.2011 tarihinde meydana
gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait araçta maddi hasar meydana
geldiği, olayın meydana gelişinde davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün de
kusuru bulunduğundan bahisle, oluşan zararın tazmininin istenildiği
anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini
kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk
davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Sakarya 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Sakarya
3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararın, görevsizliğe ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 1.
İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Sakarya 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce verilen 25.12.2012 gün ve E:2011/825, K:2012/589 sayılı
KARARIN GÖREVSİZLİĞE İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Davalı
İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana
gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli
Yargıda yapılan yargılama sonucunda "İdarenin Hizmet Kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekilince aynı istekle İdari Yargıda
dava ikame edilmiş,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli
yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918
Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve
Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın"
idarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001
Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki
kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak,
yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım
altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda
Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım, bakım ve
onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2013/1618
KARAR NO : 2013/1831
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.A.
Vekili : Av.İ.İ.
(Adli Yargıda)
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri
: Av. M.A.P. & Av. M.A.Y. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; Ankara İl Telekom Müdürlüğü’nde tekniker olarak çalışmakta iken
4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi uyarınca Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne
atanan davacıya, mevzuat ve sözleşme gereği kamuda çalışan sözleşmeli
personele ödenen ek ödemelerin ödenmemesi sebebi ile doğan 10.055,00TL
alacağın tahsili ile kamuya nakil aşamasında düzenlenen ve davacının aldığı
ücreti gösteren maaş nakil ilmühaberine bu ek ödemeler yansıtılmadığından,
bahse konu ek ödemelerin de maaş nakil ilmuhaberine ilave edilmesi
suretiyle yeniden düzenlenmesi istemiyle 15.08.2012 tarihinde adli yargıya
dava açmıştır.
ANKARA
11. İŞ MAHKEMESİ: 20.02.2013 gün E: 2012/764 K:2013/ 175 sayı ile
uyuşmazlığın idari yargının görevi dahilinde olduğunu gerekçesiyle davanın
reddine karar vermiş ve verilen bu kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle 03.06.2013 tarihinde idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
10. İDARE MAHKEMESİ : 04.10.2013 gün E: 2013/864 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne atanması nedeniyle yeni görevine
başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine
yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan
tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Vakıflar Bölge
Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı vekili tarafından, 5473 sayılı Yasa
uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının
maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 10.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 11. İş Mahkemesi’nin
20.02.2013 gün E: 2012/764 K:2013/ 175 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2013/1619
KARAR NO : 2013/1832
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Ö.T.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.E. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili dilekçesi ile özetle; davacının davalı Türk Telekomünikasyon AŞ de
kapsam dışı personel olarak çalıştığını, kurumun özelleştirilmesi
sonrasında Türk Telekomünikasyon AŞ ile kamuya nakil hakkını saklı tutmak
kaydı ile iş sözleşmesi imzaladığını, 406 S.Y Ek 29.Maddesi ve ilgili
mevzuat ile taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesi gereği kamu kurumuna
nakil olduğunu, ancak ödenmesi gereken ek ödemelerin ve maaş artışlarının
ödenmediğini ve maaş nakil bildirimine yansıtılmadığını belirterek,
davacının maaş nakil bildiriminin 4046 S.Y 22.Maddesi ve 406 S.Y Ek
29.Maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti,
davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmediğini ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle
davacının halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğunu
belirttiği tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının şimdilik 1.000 TL sinin faizi ile birlikte
tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
6. İş Mahkemesi: 10.04.2013 gün, E:2011/167, K:2013/430 sayı ile özetle;
“...YGHK'nun 26/12/2012 tarih
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verilmiş olup,
verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki dava ile aynı içerikte olduğu HGK
kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile mahkememizdeki davanın HMK
114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı, davaya İdare
Mahkemesince bakılması gerektiği, Danıştay İdari Dava Kurulu Dairelerinin
saplamasına göre de; 5473 S.Y gereği test edilen işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri arasındaki
çelişki giderilmiş ve davaya idare mahkemesince bakılacağı sabit olmuştur.”
demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
4. İdare Mahkemesi: 22.10.2013 gün, E:2013/801 sayı ile özetle;
“...406
sayılı kanunun Değişik 1. maddesinin 7. fıkrasında "Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuat Türk Telekom'a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek
Türk Telekom'a özgü farklı bir statü oluşturulmuştur.
Aynı
kanunun 4673 sayılı yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekom'daki
kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı,
bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği
ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağı hükme bağlanmıştır.
Ayrıca,Türk
Telekomünikasyon A.Ş'nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kururlu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Ojer Telekomünikasyon Anonim Şirketi'ne devredildiği, şirketin
kamusal niteliğinin ortadan kalktığı da anlaşılmaktadır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, Davalı idare bünyesi çalışmakta iken davalı
idare tarafından tek taraflı iş akdinin feshi neticesinde, 406 sayılı
yasanın Ek.29 ve devamı hükümleri ile 4046 sayılı yasanın 22. maddesi
hükümlerine dayanılarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin
yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilen davacı
tarafından, başka kamu kurumuna naklen atanması neticesinde, maaş nakil
bildiriminin 406 sayılı yasanın Ek.29 ve 4046 sayılı yasanın 22. maddesi
hükümlerine uygun olarak düzenlenmemesine ilişkin işlemin iptali ile hatalı
maaş nakil bildirimi nedeniyle yoksun kaldığı tutarların yasal faiziyle
birlikte ödenmesi talebi ile 14.02.2011 tarihinde Ankara 6. İş
Mahkemesi'nde açılan dava neticesinde 10.04.2013 tarihli ve E.2011/167,
K.2013/430 sayılı kararı ile idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesi
ile "Görev Ret" kararı verildiği ve bu kararın kesinleşmesi
üzerine Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğüne karşı görülmekte olan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Buna
göre, ilk olarak adli yargı meciinde davanın açıldığı 14.02.2011 tarihinde
ve halen Türk Telekomünikasyon A.Ş'nin özel hukuk tüzel kişisi olması ve
özel hukuk tüzel kişilerin işlemlerine karşı idari yargıda dava açılmasına
hukuken imkan bulunmaması karşısında, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
ve alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılan davanın çözümü
adli yargıya ait bulunmaktadır. ‘’ demek suretiyle davanın adli yargının
görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekomünikasyon AŞ de kapsam dışı
personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı yasanın Ek.29 ve devamı
hükümleri ile 4046 sayılı yasanın 22. maddesi hükümlerine dayanılarak diğer
kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirilen davacı tarafından, başka kamu kurumuna naklen
atanması sonrasında, ödenmesi gereken ek ödemelerin ve maaş artışlarının
ödenmediği ve maaş nakil bildirimine yansıtılmadığı belirterek, maaş nakil
bildiriminin 4046 S.Y 22.Maddesi ve 406 S.Y Ek 29.Maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti, davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmediğini ve davalı kurumun hatalı
maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik maaş
almasına sebep olduğunu belirttiği tutarların, yıllar itibariyle değişen ek
ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına
uygulanan ikramiye tutarları farkının şimdilik 1.000 TL sinin faizi ile
birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan
ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 4. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun
kabulü ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin
10.04.2013 gün, E:2011/167, K:2013/430 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2013/1620
KARAR NO : 2013/1833
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Eczane işleten ve kendisiyle ilaçların indirimli alınması hususunda üç yıl
süreli sözleşme imzalanmış olan davacıya, Türk Eczacıları Birliği ile
Sosyal Güvenlik Kurumu arasında 2009 yılında imzalanan "Sosyal
Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi
Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol"ün 6.3.12 maddesine aykırı
hareket ettiğinden bahisle, 250 TL cezai şart bedeli ve Protokol’ün 4.3.6.
maddesi gereğince cezaya sebep olan reçete bedelleri ödeme tarihi
itibariyle hesaplanacak yasal faizi ile birlikte Protokol’ün 5.5 maddesine
göre tahsil edileceğine ilişkin, idari para cezası ve uyarı cezasının
iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : G.M.
Vekili : Av. M.A.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
O L A Y
: 2009 yılına ilişkin, Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk
Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol
kapsamında, serbest eczacılık yapan davacı ile davalı Kurum arasında 2009
yılında sözleşme imzalanmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Ankara Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü 08.11.2012 gün B.13.2.SGK.4.06.20.03/
SÖZLEŞME-18370180/911971 sayılı yazı ile; davacıya ait işyeri hakkında
davalı Kurum tarafından anılan Protokol çerçevesinde yapılan teftiş
sonucunda, Sosyal Güvenlik kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları
Birliği Üyesi Eczanelerin İlaç Teminine İlişkin Protokol’ün: reçete
karşılığında ödenmesi gereken ilaç katılım payı ücretlerinin ödememesi
sebebiyle 2009 yılı Eczane Protokolü’nün 6.3.12. maddesi ile aynı
Protokol’ün 5.1.maddesi gereği toplam 8,52 TL bedelin ödeme tarihi
itibariyle hesaplanacak yasal faizi ile birlikte tahsil edileceğinin uygun
olduğunu, söz konusu olan 250 TL cezai şart bedeli ve Protokol’ün 4.3.6.
maddesi gereğince cezaya sebep olan reçete bedelleri ödeme tarihi
itibariyle hesaplanacak yasal faizi ile birlikte Protokol’ün 5.5 maddesine
göre tahsil edileceği bildirilmiştir.
Davacı vekili itiraz dilekçesinde özetle; davacı
hakkında düzenlenen idari para cezası ve uyarı cezasının yasaya aykırı
olduğunu, hastanın ödemesi gereken katkı paylarını almadığından bahisle
açılan soruşturmada eksik inceleme ile karar verildiğini, soruşturma
sırasında ilaçları alan kişilerin değil adına reçete düzenlenen kişilerin
ifadelerine başvurularak ceza tayini yoluna gidildiğini ileri sürerek
yasalara aykırı olarak düzenlenen idari para cezası ve uyarı cezasının
iptali istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
TAŞKÖPRÜ SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.03.2013 gün ve Değişik
İş No: 2012/211 sayılı kararında “…2009 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu
kapsamındaki kişilerin Türk Eczacıları Birliği üyesi eczacılardan ilaç
teminine ilişkin protokolün 6.3.12 maddesinin ihlal edildiğinden bahisle
verilen 250,00TL para ve uyarı cezasının cezai şart niteliğinde olduğu…”
gerekçe gösterilerek, başvurunun reddi ile bahse konu idari yaptırım
kararlarına karşı yapılan itirazı bakmaya Kastamonu İdare Mahkemesinin
görevli ve yetkili olduğuna dair verilen karar Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesi’nin
24.05.2013 gün ve Değişik İş No: 2013/335 sayılı itirazın reddine ilişkin
karar ile kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
KASTAMONU
İDARE MAHKEMESİ: 26.09.2013 gün ve E: 2013/466 sayılı kararında
“…2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.maddesinin 1.fıkrasında idari dava türleri;
idari işlemler hakkında yetki, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerinden
dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Yukarıda
anılan yasa hükmünden de anlaşılacağı üzere, idari yargının görev alanı;
idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu
gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari
sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve
çözümüyle sınırlıdır.
Bir davanın
idare mahkemesinde görülebilmesi için sözleşmenin idari sözleşme olması
gereklidir.Bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir
kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare
olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin
sözleşmede yer alması zorunludur. Bu tür sözleşmeler, idarenin tek taraflı
olarak ayrıcalıklı üstün hak ve yetkilerini içerirler. Bu nitelikte olmayan
sözleşmeler ise, idarenin özel hukuk kurallarına göre akdettiği sözleşmelerdir.
Bunlardan doğan uyuşmazlıklar adliye mahkemelerince görülür ve çözümlenir.
Bakılan
davada, davacı ile davalı idare arasında imzalanan ilaç teminine ilişkin
protokolün, kamu gücü ve usulleri uygulanarak yapılmış bir idari sözleşme
olmadığı, tarafların serbest iradesine dayalı ticari nitelikte özel hukuk
hükümlerine göre yapılmış bir sözleşme olduğu ve bu nitelikteki sözleşmenin
kamu hukuku çerçevesinde yapılmadığı gibi kamu gücüne de yer verilmediği
görülmektedir.
Bu
itibarla, davacı hakkında uygulanan ceza ve uyarı kararının söz konusu
sözleşme hükümlerinin tatbikinden kaynaklanması karşısında, özel hukuk
hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın görüm ve çözümünde
adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır...” gerekçesiyle
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun
19.maddesi uyarınca, görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda karar
verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargı
dosyası ile birlikte adli yargı dosyasının onaylı bir örneği de gönderilmek
suretiyle 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde
başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, eczane işleten ve kendisiyle ilaçların indirimli
alınması hususunda üç yıl süreli sözleşme imzalanmış olan davacıya, Türk
Eczacıları Birliği ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında 2009 yılında
imzalanan "Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk
Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin
Protokol"ün 6.3.12 maddesine aykırı hareket ettiğinden bahisle, 250 TL
cezai şart bedeli ve Protokol’ün 4.3.6. maddesi gereğince cezaya sebep olan
reçete bedelleri ödeme tarihi itibariyle hesaplanacak yasal faizi ile
birlikte Protokol’ün 5.5 maddesine göre tahsil edileceğine ilişkin, idari
para cezası ve uyarı cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için
ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, "idarede
kanunilik" ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması
zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis
edilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle
idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare
hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.
Ancak, işin sözleşmeye bağlanmasından sonraki işlemlerin hangi hukuki
rejime tabi olacağının tespiti için, yapılan sözleşmenin konusu ile
içerdiği hüküm ve koşulların niteliğinin ayrıca incelenmesi gerekecektir.
İdari
sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve
kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin
ayrıcalıklı ve üstün hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme
hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine
gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk
alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
Olayda, Taşköprü ilçesinde eczane işleten davacı ile
davalı idare arasında 3 yıl süreli 2009 yılı Eczane Protokolü kapsamında
sözleşme imzalandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Ankara Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü 08.11.2012 gün B.13.2.SGK.4.06.20.03/
SÖZLEŞME-18370180/911971 sayılı yazı ile; Sosyal Güvenlik kurumu
Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerin İlaç
Teminine İlişkin Protokol’ün: reçete karşılığında ödenmesi gereken ilaç
katılım payı ücretlerinin ödememesi sebebiyle 2009 yılı Eczane
Protokolü’nün 6.3.12. maddesi ile aynı Protokol’ün 5.1.maddesi gereği
toplam 8,52 TL bedelin ödeme tarihi itibariyle hesaplanacak yasal faizi ile
birlikte tahsil edileceğinin uygun olduğunu, söz konusu olan 250 TL cezai
şart bedeli ve Protokol’ün 4.3.6. maddesi gereğince cezaya sebep olan
reçete bedelleri ödeme tarihi itibariyle hesaplanacak yasal faizi ile
birlikte Protokol’ün 5.5 maddesine göre tahsil edileceğinin bildirilmesi
üzerine, idari para cezası ve uyarı cezasının iptali istemiyle dava
açıldığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, 2009 yılına ilişkin “SOSYAL GÜVENLİK KURUMU KAPSAMINDAKİ
KİŞİLERİN TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ ÜYESİ ECZANELERDEN İLAÇ TEMİNİNE İLİŞKİN
PROTOKOL” hükümleri incelendiğinde; Protokolün taraflarının Sosyal
Güvenlik Kurumu ve Türk Eczacıları Birliği olduğu; konusunun, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlık yardımları
karşılanan ve bu protokolün (2) numaralı maddesinde belirtilen kişiler için
temin edilecek ilaçlarla ilgili olarak eczanelerle yapılacak sözleşmeye
ilişkin usul ve esaslar ile karşılıklı hak ve yükümlülüklerin belirlenmesi
olarak belirtildiği; dayanak
olarak, protokolün; 5510 sayılı Kanunun 73.
maddesi (Değişik:17/4/2008-5754/45 md.),
5502 sayılı Kanun ile 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanununun 39 uncu
maddesinin (j) fıkrası hükümlerinin gösterildiği; protokolün (2) numaralı
maddesinde, protokole göre hizmet
alacak kişilerin sayıldığı; 3.maddede, hastalara düzenlenen
reçetelerin, sözleşmeli eczaneler tarafından bu protokol çerçevesinde ve
protokolün imzalandığı tarihte yürürlükte olan SUT(Protokolün geçerli
olduğu dönemde Kurum tarafından uygulanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık
Uygulama Tebliği) hükümleri (Kamu kurum iskontosu ve eczacı iskontosu hariç)
doğrultusunda karşılanacağının belirtildiği, aynı maddede; reçete muhteviyatı ilaç bedellerinin
eczaneye ödenebilmesi için; reçetelerin özelliklerinin ve reçete ekinde
bulunması gereken belgelerin neler olduğunun; endikasyon uyumuna bakılacak
durumların; reçete iadesinin ve usule ilişkin olarak riayet edilmesi
gereken hususların gösterildiği; 4.maddede, Ödeme Şartları ve Zamanı üst başlığı altında, faturaların
düzenlenmesi, teslimi, fatura inceleme ve ödeme hususlarına; ( dava
konusunu oluşturan) 4.3.6. kısmında
“Protokolün (6.3) numaralı maddesindeki fiillerin tespit edildiği reçetede
fiili ilgilendiren reçete veya ilaç bedelleri ödenmez. Kurumca yapılan
yersiz ödemeler varsa, ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi
ile birlikte eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilir.
Eczacının alacağının yersiz ödeme tutarını karşılamaması veya alacağının
olmaması halinde, genel hükümlere göre tahsil edilir.” “Cezai Şart Tahsili” başlıklı 5.maddenin 1.fıkrasında ( dava konusunu
oluşturan) ; Protokolün (6.3) numaralı
maddesinde (6.3.19) numaralı maddesi hariç olmak üzere belirtilen fiiller
için Kurumca uygulanacak cezai şart tutarının her fiil için 250 TL’den az
olması halinde, alınacak cezai şart bedelinin 250 TL’ye tamamlanacağı, Protokolün
(6.3) numaralı maddesinde (6.3.19) numaralı maddesi hariç olmak üzere
belirtilen aynı fiilin/fiillerin son bir yıl içinde tekrarlandığının tespit
edilmesi halinde uygulanacak cezai şart bedelinin her fiil için 500 TL’den
az olması halinde, alınacak cezai şart bedelinin 500 TL’ye tamamlanacağı
hususuna yer verildiği; “SÖZLEŞMENİN
FESHİ VE CEZAİ ŞARTLAR” başlığını taşıyan
6.maddesinde; tarafların bir ay önceden yazılı bildirimde
bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman feshedebilecekleri; Eczanenin
kapanması halinde; kapanma tarihinde sözleşmenin kendiliğinden sona
ereceğinin belirtildiği; Cezai şart uygulanacak fiiller, fesih nedeni
fiiller ve sözleşme yapılmayacak sürelerin neler olduğunun sayıldığı alt
başlığın, (dava konusunu oluşturan) 6.3.12.kısmında, “ Kurumun mahsup
suretiyle tahsilini yaptığı haller hariç olmak üzere, alınması gereken ilaç
katılım payları ve/veya poliklinik muayene katılım payı tahsil etmeyen veya
hastaya iade eden eczacılara, ilk tespitte tahsil edilmeyen katılım
paylarının 5 katı tutarında cezai şart uygulanarak eczane yazılı olarak
uyarılır, yazılı uyarıya rağmen tekrarı halinde sözleşme feshedilir ve 6
(altı) ay süre ile sözleşme yapılmaz. (Tespit işlemi Kurumca yapılabileceği
gibi ilgili eczacı odası tarafından da yapılabilir. Tespit işleminin,
ilgili eczacı odası tarafından yapılması ve Türk Eczacıları Birliği Merkez
Heyetince onaylanarak Kuruma yazılı olarak bildirilmesi halinde Kurum
tarafından madde hükümleri uygulanır. Eczacı odası tespiti ve TEB Merkez
Heyeti onayına istinaden yapılan işlemlerin yargı kararı ile haksız
yapıldığına karar verilmesi durumunda, eczacının uğradığı her türlü maddi
ve manevi zarar, tespiti yapan eczacı odası ile Türk Eczacıları Birliğince
müteselsilen karşılanır. Ancak Kurum aleyhine dava açılması halinde, açılan
dava Türk Eczacıları Birliğine ihbar edilir. Eczacı tarafından, poliklinik
muayene katılım payı tahsil edilmemesi veya iade edilmesi halinde
uygulanacak cezai şart tutarının hesaplanmasında (5.1) numaralı madde hükmü
uygulanmaz. Provizyon sisteminde, eşdeğer ilaç uygulaması nedeniyle oluşan
fiyat farklarının eczane tarafından tahsil edilmediğinin tespiti halinde,
bu madde hükümlerinin uygulanacağı;; Protokolün “PROTOKOLE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR”
başlıklı 7.maddesinde; (7.1.)Kurumla eczaneler
arasında bu protokol esaslarına göre her yılın Şubat ayında sözleşme
yenileneceği, Kurum ile Türk
Eczacıları Birliği arasında yapılacak Ek Protokol veya Protokollerle
düzenleme yapılması halinde, sözleşmeli eczanelerin
bu düzenlemelere uymakla yükümlü oldukları; Kurumun, protokol
hükümlerini kabul eden ve başvuru formunu getiren her eczane ile (feshi gerektirecek hususlar
nedeniyle sözleşmeleri feshedilenlerin fesih süreleri boyunca ve muvazaalı
olarak açıldığı kanıtlanan eczaneler
hariç) sözleşme yapacağı; (7.9.) Eczanelerin,
sözleşme yaparken 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanununun 39 uncu
maddesine dayanılarak TEB tarafından bastırılmış, bu protokole uygun “Tip
Sözleşmeleri” (EK-1) kullanacakları, eczanenin yapacağı indirim oranının
tespiti amacıyla SUT eki EK-3/B formunun bir örneğinin Kurum taşra
teşkilatına ibraz edileceği; “YETKİLİ MAHKEME” başlıklı 8.maddesinde; protokolün
uygulanmasında Kurum ile TEB arasında doğan uzlaşmazlıklarda Ankara
mahkemeleri ve icra dairelerinin; taşra teşkilatı ile eczaneler arasında
imzalanan sözleşmelerin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda sözleşmeyi
yapan taşra teşkilatının bulunduğu yer mahkemeleri ve icra dairelerinin
yetkili bulunduğu; 9.maddesinde, bu protokolün 01/02/2009 tarihinde
yürürlüğe gireceği, süresinin 3 (üç) yıl olduğu; “YÜRÜTME” başlıklı 10.maddesinde; bu protokolün yürütümünün
Sosyal Güvenlik Kurumu ve Türk Eczacıları Birliği tarafından yapılacağı;
Kurum ve TEB arasında 3’er kişilik yetkililerden oluşan bir komisyon
kurulacağı, Komisyonun 3 ayda bir, müteakip ayın ilk haftasında toplanacağı
ve protokol/sözleşmenin yürütülmesindeki aksaklıkları değerlendireceği,
tarafların bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla, bu protokolü
feshetme hakkına sahip oldukları; bu protokol gereği yapılan sözleşmenin
yürütümünün Kurumun taşra teşkilatı tarafından yapılacağı imza altına
alınmış; Protokol eki “TİP
SÖZLEŞME”de ise Sosyal Güvenlik Kurumu ile Eczane sahibi ve mesul müdürü
arasında, Sosyal Güvenlik Kurumu ile Türk Eczacıları Birliğinin ortaklaşa
imzaladıkları protokol esaslarına uygun olarak hizmet sunulması amacıyla iş
bu sözleşmenin yapılmış olduğu; bu sözleşmenin; Sosyal Güvenlik Kurumu
sağlık yardımlarından yararlandırılanların tabi oldukları mevzuat hükümleri
çerçevesinde muayene ve tedavileri sonucunda düzenlenecek reçetelerdeki
muhteviyatın (sözleşme yapılan) eczaneden protokolde belirlenen hükümlere
göre, belirlenen oranda indirim uygulanmak suretiyle alınmasını kapsadığı;
Kurum ile Türk Eczacıları Birliği arasında yapılacak Ek Protokol/Protokollerle
düzenleme yapılması halinde, sözleşmeli eczanelerin
bu düzenlemelere uymakla yükümlü oldukları hususlarına yer verildiği
görülmüştür.
Serbest meslek erbabı olan eczacıların, mesleklerini
icra edebilmeleri için Kurum ile sözleşme imzalaması gibi bir zorunluluk
bulunmadığı; ancak olayda olduğu gibi, davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığının sigortalılarına, ücretini daha sonra Kurumdan tahsil etmek
şartı ile ilaç satışına aracılık etmesi için bağlı oldukları meslek örgütü
olan Türk Eczacılar Birliği ile yapılmış olan ve ekinde Tip sözleşmeyi
içeren protokol kurallarına ve sözleşme hükümlerine uymayı kendi rızaları
ile kurumla karşılıklı sözleşme imzalayarak kabul edebilecekleri de
açıktır.
Gerek
protokolün gerekse de sözleşmenin, taraflara karşılıklı olarak çeşitli hak
ve yükümlülükler getirdiği, tarafların serbest iradelerine dayandığı,
ticari nitelikli olduğu, Kamu Hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün bu sözleşmede
yerinin bulunmadığı; Protokolde, tarafların karşılıklı fesih yetkilerinin
bulunduğu, belirlenen oranda indirim yapan her eczane ile anlaşma
yapılacağı gibi hususlara yer verildiği görülmektedir
Bu durum
karşısında, sözleşme kamu hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest
iradesi ile oluşmaktadır. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğer yetkilerinin
karşı taraftan fazla bulunması, bu sözleşmenin özel sözleşme niteliğini
etkilemediği gibi; kamu hizmetine ilişkin bulunsa da idarenin üstün
yetkilerle donatıldığı sonucunu doğurmamaktadır. Yapılan protokol, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından sağlık yardımları karşılanan kişilere eczaneden
indirimi ilaç alınması koşullarını belirlediğine göre; taraflar arasındaki sözleşmenin/protokolün
uygulanmasından doğan uyuşmazlığın anılan sözleşme hükümleri ve özel hukuk
kuralları uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Kastamonu İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Taşköprü Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kastamonu
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Taşköprü Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 26.03.2013 gün ve Değişik İş No:2012/211 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2013/1622
KARAR NO : 2013/1835
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.Ç.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.A.P.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 03.9.2008 tarihinde Ankara Üniversitesi emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin geriye dönük olarak tamamının yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 11. İŞ MAHKEMESİ: 20.2.2013 gün ve E:2012/754,
K:2013/165 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 2.10.2013 gün ve E:2013/494 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (3.9.2008) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 11. İş Mahkemesinin 20.2.2013 gün ve E:2012/754, K:2013/165 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2013/1631
KARAR NO : 2013/1844
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ö.ay
Vekili : Av. İ.H.G.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. G.G.P.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Sivas İl Telekom
Müdürlüğü’nde teknisyen yardımcısı olarak çalışmakta iken, kurumun
özelleştirilmesi üzerine, 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince
müvekkilinin adının 02.06.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirildiğini, 09.08.2010 tarihinde de Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’ne
atamasının yapıldığını ve burada göreve başladığını; ancak bu nakil
sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı
01.01.2006 tarihinden 31.06.2006 tarihine kadar olan dönemde aylık 40,00 TL
ve 01.07.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek
Planlama Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek ücretin davacıya ödenmediğini, bu
şekilde davacının zarara uğratıldığı belirterek; müvekkilinin maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesine ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. Maddesine uygun şekilde düzenlenmediğinin tespiti ile maaş nakil il
muhaberinin belirlenen ek ödemelerin eklenmesi sureti ile yeniden
düzenlenmesine ve maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi nedeni ile
almaktan mahrum kaldığı ek ücretler nedeni ile fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile 200,00 TL bedelin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Sivas İş
Mahkemesi: 19.04.2013 gün ve 2011/94 Esas, 2013/198 Karar sayılı kararı
ile; nakle tabi personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan davalara
bakma görevinin idari yargıya ait bulunduğunu belirterek; davanın görev
yönünden reddine karar vermiş; verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeni ile davacının uğradığı 10590,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Sivas
İdare Mahkemesi: 02.08.2013 gün ve 2013/1341 sayılı ara kararı ile; davalı
kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu tarihten itibaren
kamu kurumu niteliğinin kalmadığını, bu nedenle davanın adli yargı
mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek; mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası
da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde teknisyen yardımcısı olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, maaş nakil
ilmuhaberinin hatalı düzenlendiğinin tespiti ile dava konusu işlem nedeni
ile uğradığı tüm zararların yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde, davalı kurum nezdinde
teknisyen yardımcısı olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum
kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Sivas
İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Sivas İş Mahkemesi’nin 19.04.2013 gün ve
2011/94 Esas, 2013/198 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile
reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun
üzerine davacının aynı istemle Sivas İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Sivas
İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır. Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Sivas İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Sivas İş
Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Sivas İş Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Sivas İş
Mahkemesi’nin 19.04.2013 gün ve 2011/94 Esas, 2013/198 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2013/1639
KARAR NO : 2013/1852
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığına tabi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alan
davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı
gerekçesiyle aylığının kesilmesine ve borç çıkartılmasına ilişkin davalı
idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.K.
Vekili :
Av. N.D.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. V.T.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının babasının, T.C. Emekli
Sandığına tabi olarak emekli aylığı almakta iken, 30.05.1989 tarihinde
vefat etmesi üzerine davacıya babasından dolayı 01.01.2009 tarihinden
itibaren yetim aylığı bağlandığını; ancak, davalı idarenin 21.04.2011 tarih
ve 9086503 sayılı işlemi ile, davacının muvazaalı boşandığının tespit
edilmesi üzerine söz konusu aylığın kesilmesine karar verdiğini ve ödenen
maaşları faizi ile birlikte geri istediğini; davalı idarenin işleminin
hukuka aykırı olduğunu belirterek; usulsüz işlemin iptaline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Bursa 3. İş Mahkemesi; 20.06.2012 gün
ve 2011/294 Esas, 2012/410 Karar sayılı kararı ile, 5510 sayılı Yasa’nın
Geçici 4. Maddesindeki “Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre;
aylık, tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte
olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe
bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet
süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların,
aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci
maddelerindeki şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir./Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis
talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434
sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri
devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de
dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” şeklindeki
düzenleme gereğince davaya konu işlemin tesis edildiği tarih itibari ile
olaya 5434 sayılı yasanın uygulanması gerektiğini, bu nedenle davada idari
yargının görevli olduğu belirterek; yargı görev yönünden davanın
reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
8. İdare Mahkemesi; 17.09.2013 gün ve 2013/341 esas sayılı kararı ile,
davaya konu işlemin 23.12.2008 tarihinde tesisi edildiğini, 5434 sayılı
Yasa’nın ilgili hükümlerinin ise 01.10.2008 tarihinden itibaren yürüklükten
kaldırıldığını, dolayısıyla işlemin tesis edildiği tarihte 5510 sayılı
Yasa’nın yürürlükte olduğunu, bu nedenle davaya adli yargı yerinde
bakılması gerektiğini belirterek; 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca
dava konusu uyuşmazlıkta görevli yargı merciinin belirlenmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, davanın incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin vereceği karara kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı
alan davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı gerekçesiyle
aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali
ile kesilen maaşlarının ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında bulunan davacının 08.01.2009 tarihli müracaatı ve bunun üzerinde
davalı kurum tarafından düzenlenen 10.04.2009 tarihli Yetim Aylığı Bağlama
kararı içeriğinden, davacının müteveffa babası Mustafa Karhan’ın T.C.
Haydarpaşa Liman İşletme Müdürlüğü’nde yardımcı hizmet kadrosunda
çalışmakta iken kendi isteği ile emekli olduğu ve 30.05.1989 tarihinde
vefat ettiğinin anlaşıldığı, bu itibarla müteveffa’nın 5434 sayılı Yasa
kapsamında Emekli Sandığı İştirakçisi olarak çalışmakta iken emekli olduğu
tespit edilmiştir.
31.5.2006
tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine
göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510
sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla
ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün
iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011
tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı:
28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın
Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa I.tutacak şekilde şu gerekçeye
dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434
sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından
da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak
çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun
değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf
halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle
birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve
yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir
sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı
Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar
ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden
ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler
idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda
da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu
bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani
sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda
sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı
ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı
esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın
çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu
durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla
çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla
5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve
ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak
kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve
yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya
devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları
kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce
emekli kamu personeli olan babasından dolayı kendisine yetim aylığı
bağlanan ve boşandığı eşiyle beraber yaşadığının tespit edildiğinden
bahisle yetim aylığının kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali
istemiyle davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı Yasanın 56.maddesinin, yürürlükten
kaldırılan 5434 sayılı Yasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali olması,
Yasanın dava konusu olaya ilişkin 56.maddesinin son fıkrasının 01.10.2008
tarihinde yürürlüğe girmesi; buna karşılık davacıya, 5434 sayılı Yasa
hükümlerine göre, iştirakçi babasından dolayı yetim aylığı bağlanması ve
iptal edilen aylık bağlanma işleminin 5434 sayılı Yasa uyarınca tesis
edilmesi hususları da gözetildiğinde, idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurunun reddine karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 8.İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2013/1642
KARAR NO : 2013/1855
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.Y.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.Öz
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Türk Telekomünikasyon A.Ş.’den
ayrılarak kamu kurumuna nakledilen davacının, ayrıldığı 26.07.2007 tarihi
itibari ile bir aya denk düşen ve verilmekte olan 415,84 TL ikramiyenin,
4046 sayılı yasanın 22/5 maddesi uyarınca sabit değer olarak maaş nakil
ilmuhaberindeki ücrete eklenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirim
yapılması gerektiği halde, maaş nakil ilmuhaberinde yer almaması ve
ikramiye sütununun boş bırakılarak eksik bildirim yapılması sebebi ile,
415,84 TL ikramiyenin maaş nakil ilmuhaberine yazılması sureti ile yeniden
düzenlenmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
18. İş Mahkemesi: 09.07.2013 gün ve 2012/861 Esas, 2013/476 Karar sayılı
kararı ile, YHGK’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518 Esas, 2013/1388 Karar
sayılı ilamıyla bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğunun
belirtilmiş olduğunu, nedenle davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini
belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş; verilen karar
taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
12. İdare Mahkemesi: 29.08.2013 gün ve 2013/1159 sayılı ara kararı ile;
davalı kurumun kamu kurumu niteliği kalmadığını, bu nedenle davada adli
yargı mercilerinin görevli olduğunu, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,
davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan, “yer değiştirme sureti ile atamalara
ilişkin aylık bildiriminin hatalı olması nedeni ile iptali ve davacının almaktan mahrum kaldığı ek ücretlerin
tespiti ile kendisine ödenmesi” istemleri yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile
başka kuruma atanan davacının, adına düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde
ayrılış tarihi itibariyle ödenmesi gereken 415,84 TL ikramiyenin eklenmesi
suretiyle maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini
taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurumda çalışmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi
nedeni ile başka kuruma atanan davacının adına düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde
belirtilen ücreti üzerine ayrılış tarihi itibariyle ödenmesi gerektiği
iddia edilen 415,84 TL ikramiyenin eklenerek maaş nakil ilmuhaberinin
yeniden düzenlenmesi istemiyle Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı;
Ankara 18 İş Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/861 Esas, 2013/476 Karar
sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın
temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle
idare mahkemesinde dava açtığı, Ankara 12. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 12. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 12.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Ankara
18.İş Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/861 Esas, 2013/476 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2013/1643
KARAR NO : 2013/1856
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : R.Ş.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. M.A.P.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirket
nezdinde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken, Türk Telekom A.Ş.’nin
14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden sonra davalı şirket ile sözleşme
imzaladığını ve bu sözleşme dahilinde 19.08.2008 tarihine kadar davalı
şirket nezdinde çalışmaya devam ettiğini; davalı kurum tarafından, kamuya
nakil tarihine kadar Yüksek Planlama Kurulu Kararları gereğince
müvekkilinin maaşına yansıtılması gereken, 01.01.2006 ile 30.06.2006
tarihleri arası dönem için aylık 40,00 TL; 01.07.2006 ile 30.12.2006
tarihleri arası dönem için aylık 82,50 TL; 01.01.2007 ile 30.07.2007
tarihleri arası dönem için 85,19 TL; 01.07.2007 ile 31.12.2007 tarihleri
arası dönem için 87,67 TL; 2008 yılı ilk altı ayı için 111.46 TL, Temmuz
ayı için 133,82 TL ve sonraki yıllar için ise o yıla ait artış ile gösterge
rakamının memur unvanına göre belirlenen kat sayı ve memur aylıklarına uygulanan
katsayı ile çarpımı sonucu belirlenecek tutarların davacının maaşına
yansıtılmadığını; ayrıca, davacının kamu kurumuna nakline esas
ilmuhaberinde bu ücretlere yer verilmediğini; davacının bu şekilde zarara
uğratıldığını belirterek; hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin
yeniden düzenlenmesi ve eksik bildirim nedeni ile davacının uğradığı
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 700.00 TL zararın, ödenmesi
gereken tarihler itibari ile işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
2.İş Mahkemesi: 22.03.2013 gün ve 2011/280 Esas, 2013/312 Karar sayılı
kararı ile; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 Esas-Karar sayılı kararında, eldeki dava dosyası ile aynı
içerikli başka bir dosyada idari yargının görevli olduğuna karar
verildiğini; Danıştay İdari Dava Dairelerinin de 07.04.2011 gün ve
2011/55-205 Esas-Karar sayılı kararı ile dava konusu uyuşmazlıkla benzer
nitelikteki bir davada, davaya adli yargıda bakılması gerektiğine ilişkin
görüşünü değiştirdiğini, bu nedenlerle eldeki davaya da idari yargıda
bakılması gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptal
edilerek dava konusu artış ve zamların eklenmesi sureti ile yeniden
düzenlenmesi; eksik bildirim nedeni ile davacının uğradığı zararların
tespiti ve ödenmesi gereken tarihler itibari ile işleyecek en yüksek faizi
ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemleri ile idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
4. İdare Mahkemesi: 09.10.2013 gün ve 2013/709 Esas sayılı ara kararı ile;
işlemin tesisi edildiği tarihte davalı kurumun, kamu kurumu niteliği
kalmadığını, bu nedenle davaya adli yargı mercilerince bakılması
gerektiğini belirterek; mahkemelerinin görevine
girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan yer değiştirme sureti ile atamalara
ilişkin aylık bildiriminin hatalı olması nedeni ile iptali ve davacının almaktan mahrum kaldığı ek ücretlerin
tespiti ile kendisine ödenmesi istemleri yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile
başka kuruma atanan davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin
iptali ve dava konusu işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların yasal faizi
ile davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 2. İş Mahkemesi’nin 22.03.2013 gün ve 2011/280
Esas,2013/312 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine
karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 4.
İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 2.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 4.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Ankara 2.İş Mahkemesi’nin 22.03.2013 gün ve 2011/280 Esas, 2013/312 Karar
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2013/1645
KARAR NO : 2013/1858
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.Öz
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Aydın İl Telekom
Müdürlüğü’nde teknisyen olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi
üzerine, 22.04.2008 tarihinde başka bir kamu kurumuna atamasının
yapıldığını ve burada göreve başladığını; ancak bu nakil sırasında
davacının aldığı maaş olarak net ücretin bildirildiğini ve 4046 sayılı
Yasa’nın 22/5. Maddesine aykırı olarak ikramiye ve ek ödemelerin ise
bildirilmediğini, bu şekilde davacının maaşının yanlış hesaplandığını
belirterek; “yer değiştirme sureti ile atamalarda aylık bildirim formu”nda
belirlenen 1309.39 TL net ücretinin 22.04.2008 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere 2313,53 TL olarak Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi
gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi; 09.07.2013 gün ve 2012/858 Esas, 2013/473 Karar sayılı
kararı ile; dava dosyasında emsal niteliğindeki Yargıtay 9. Hukuk
Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve 2012/27071 Esas,2012/32336 Karar sayılı ilamında
; “nakle tabi personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan davalara
bakma görevinin idari yargıya ait bulunduğu “ şeklindeki gerekçesi ile
davada idari yargının görevli olduğuna hükmettiğini, bu nedenle eldeki davanın
da idari yargının görev alanına girdiğini belirterek; davanın görev
yönünden reddine karar vermiş; verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
13.İdare Mahkemesi: 25.09.2013 gün ve 2013/1251 Esas sayılı ara kararı ile;
davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu tarihten
itibaren kamu kurumu niteliğinin kalmadığını; bu nedenle davanın adli yargı
mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek; mahkemelerinin
görevine girmeyen ve idari yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası
da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde teknisyen olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, Yer Değiştirme
sureti ile atamalarda aylık bildirim formunda belirlenen 1309.39 TL net ücretinin
22.04.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 2313,53 TL olarak Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi
istemi ile açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde teknisyen
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 18. İş Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/858 Esas,
2013/473 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara 13. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara
13. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
18. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 13.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 18.
İş Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/858 Esas, 2013/473 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2013/1651
KARAR NO : 2013/1864
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : S.C.
Vekili : Av.
N.S.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. K.K. ( Adli Yargıda)
İhbar
Edilen : Maliye Bakanlığı (Adli
yargıda)
Vekili : Av. S.H.
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Konya İl Müdürlüğü’nde kapsam dışı
personel statüsünde şef tekniker olarak çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adının
27.09.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini, bunun
üzerine 21.12.2010 tarihinde Konya Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü’nde
görevine başlamasına rağmen davalı tarafça düzenlenen maaş nakil
ilmühaberinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediğini açıklayarak fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacının davalı kurumda çalıştığı
süre içinde denge tazminatı ve ek ödemelerden mahrum bırakıldığı
1.200,00TLnin faiziyle birlikte tahsili ile bu denge tazminatları ve ek
ödemeler dikkate alınmadan tanzim edilen maaş nakil ilmühaberinin Devlet
personel Başkanlığı’na bildirildiği tarih itibariyle yeniden tesbiti ve
atandığı kuruma gönderilmesi istemiyle 10.06.2011 tarihinde adli yargıda
dava açmıştır.
KONYA 2.
İŞ MAHKEMESİ: 16.07.2013 gün ve E:2011/615 K:2013/529 sayılı kararında
özetle; davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete
davacının ücreti konusunda “ artış oranının, kamudaki memur maaş artış
oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirdiği gibi 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığını,
bu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu gerekçe gösterilerek davanın yargı yolu caiz
olmadığından usulden reddine karar verilmiş ve bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle ile, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile
183,90 TL ek ödemenin ilave edilmek suretiyle Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirim tarihindeki net ücretin 3.281,40 TL olarak yeniden düzenlenmesi
istemiyle 06.09.2013 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
KONYA 2.
İDARE MAHKEMESİ: 11.09.2013 gün ve E:2013/ 1095 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi üzerine Konya Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü’nde yeni görevine
başlayan davacının maaş nakil ilmühaberinin, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.Kanunla, Kurumda görev yapan personelden
asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek
konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli
ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Konya
Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı tarafından,
5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş
ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek
ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Konya 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Konya 2. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerektiği
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 2. İş Mahkemesi’nin 16.07.2013
gün ve E:2011/615 K:2013/529 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2013/1653
KARAR NO : 2013/1866
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar
: 1- L.G., 2- T.Ö.
Vekili : Av. E.H.Y.
Davalı : İstanbul Gümrük ve Ticaret Bölge
Müdürlüğü
O L A Y
: Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce tutulan tutanak ile tespit edilerek, İstanbul
Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğünün 17.5.2010
gün ve 4030 sayılı yazısı ile ihbar edilen davacılar ile A.Ç. ve H.S.’ın,
ithali gerçekleştirilen eşyanın gerçek Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu
(GTİP)’in 8443.32.10.10.00 olup, ithali izne tabi olan eşya olmasına
rağmen, A.Ç. adına tescilli 3.2.2010 tarihli ve IM13814 sayılı gümrük
beyannamesi 33 numaralı hanede eşya kodu olarak ithali izne tabi olmayan
bir eşyanın GTİP’ si gösterilerek ithalat gerçekleştirmek istediklerinden
bahisle, davacılar ile A.Ç. ve H.S. adına, Büyükçekmece Cumhuriyet
Başsavcılığı Kabahatler Bürosu’nun 16.6.2010 gün ve 2010/1207 sayılı idari
yaptırım kararı ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on bir ve 4. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı
41.564,96 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacılar
vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde
itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 1.SULH CEZA MAHKEMESİ;23.5.2013 gün ve D. İş No:2010/2099
sayı ile; 5607 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline
ilişkin kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve
bu Kanunda başvuru yolunun idare mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
Davacılar vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ; 25.9.2013 gün ve
E:2013/1741 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari yaptırım kararının,
5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı niteliğinde
bulunduğu ve bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca sulh
ceza mahkemesine itiraz edilebileceği yolundaki hüküm karşısında, açılan
davanın görüm ve çözüm görevinin
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvurulmasına ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar
vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on bir ve 4. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa,
şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya
yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para cezasına
karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, sulh ceza
mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir” denilmekte
iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”, maddenin on
birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal marker içermeyen,
yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği belgelendirilemeyen veya
menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa arz eden, satan,
bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya
saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî
para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı
Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun 66. maddesiyle
17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanunun 64.
maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında ise, “Bu
Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde,
lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken, madde
“ 1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan
eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya
teslimden sonra kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir.
3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur.
5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde 28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle
ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu
Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir.
2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi kararlarına karşı
işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir ” hükmü
yer almıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması
halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı verir. Ancak,
bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî yaptırım kararı
verilmemiş olması gerekir”
denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul ”
başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce, tutanak ile tespit edilerek
bildirilen Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce
ihbar edilmeleri üzerine, davacılar adına, ithali izne tabi olan eşyanın
GTİP ’sini, tescilli gümrük beyan-namesinde farklı göstererek (ithali izne
tabi olmayan bir eşyanın GTİP’si gösterilerek ) ithalat gerçekleştirmek
istediklerinden bahisle, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahatler
Bürosu’nun 16.6.2010 gün ve 2010/1207 sayılı idari yaptırım kararı ile,
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun olay tarihinde yürürlükte
bulunan 3. maddesinin on bir, 4.maddesinin ikinci fıkrası ve 17.maddesi
uyarınca ayrı ayrı 41.564,96 TL idari para cezası verildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Bu durumda, 5607 sayılı Kanun’un olay tarihinde
yürürlükte bulunan maddeleri ve 5326 sayılı
Kanun’a dayanılarak Cumhuriyet Savcısı tarafından davacılara verilen
idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu ve 5607 sayılı Kanun’un yine olay
tarihinde yürürlükte bulunan 17. maddesine göre, uygulanacak olan
Kabahatler Kanunu’nun, 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi ve 5607 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırılan 17.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun uyarınca Cumhuriyet savcısı
tarafından verilen kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabileceği açıkça
belirtilmiş iken; daha sonra yürürlüğe
giren 5607 sayılı Kanun’un geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında,
bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı Türk Ceza
Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un, 9 uncu maddesi
hükmüne göre yapılacağı düzenlendiğinden, davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 8. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile Büyükçekmece 1. Sulh
Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle , İstanbul 8. İdare Mahkemesinin yapmış olduğu
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Büyükçekmece 1. Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 23.5.2013 gün ve D.İş
No:2010/2099 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2013/1654
KARAR NO : 2013/1867
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : Y. Reklamcılık San. Tic. Ltd.
Şti.
Vekili : Av. S.A.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34....... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi Ö.S.adına 22.8.2012 tarih ve GN-717994
seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı adına 22.8.2012 tarih ve GN-717997
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara
istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen 22.8.2012 tarih ve 0192894
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, sürücü belgesi sahibi Ö.S.adına verilen
idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
1. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve E:2012/1446, K:2012/1681 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 11.7.2013 gün ve
D.İş:2013/211 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili
benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine ve ayrıca
dosyanın görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı
veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el
çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra, bununla
yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava dosyası re’sen
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara
ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik
yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev
kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
1. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Büyükçekmece 1. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
İstanbul 1. İdare Mahkemesi’nin 22.10.2012 gün ve E:2012/1446, K:2012/1681 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2013/1655
KARAR NO : 2013/1868
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek 2/3. mad-desi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.N.A.
Vekili : Av. H.K.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34...... plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 22.1.2013 tarih ve GT-494391 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 2.102,00 TL idari para
cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı adına
düzenlenen 22.1.2013 tarih ve 0251397 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
1. İDARE MAHKEMESİ: 28.1.2013 gün ve E:2013/161, K:2013/74 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 17. SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.5.2013 gün
ve D.İş:2013/409, K:2013/409 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu
ile ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı ile ayrıca dosyanın
görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı
veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el
çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra, bununla
yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava dosyası re’sen
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karar,
2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu
edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul Anadolu 17. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
1. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İstanbul Anadolu 17. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURU-SUNUN KABULÜ ile, İstanbul 1. İdare Mahkemesi’nin
28.1.2013 gün ve E:2013/161, K:2013/74 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2013/1656
KARAR NO : 2013/1869
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
1608 sayılı Kanun’un 1.maddesi uyarınca verilen altı günlük araç bağlama
cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : Z.M.
Vekili : Av. M.K.
Davalı : Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı
O L A Y
: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 23.1.2013 gün ve 419 sayılı
kararı ile, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Denetim Ekipleri’nin 09
Şubat, 10 Mayıs, 10 Mayıs, 29 Mayıs, 07 Haziran ve 22 Haziran 2012 tarihlerinde
yaptığı denetimlerde davacı adına kayıtlı 41........ plakalı araç
sürücüsünün, şehir içi yolcu taşımacılığı yaparken, başka beldenin
yolcusunu taşıdığı tespit edildiğinden 5326 sayılı Kabahatler Kanununun
32.maddesi uyarınca her seferinde 169,00 TL idari para cezası verildiği,
son olarak 19.10.2012 tarihinde yapılan denetimlerde davacı adına kayıtlı
aracın KBB Toplu Taşıma Araçları Çalışma Yönetmeliğinin 7.maddesi (İ)
bendine aykırı olarak yine belde dışı yolcu taşıdığı tespit edildiğinden, söz
konusu araca, 1608 sayılı kanunun 1.maddesi uyarınca (Belediye meclisinde
çıkarılan yönetmeliğin men ettiği fiilleri icra edenlere belediye
encümenince Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesine göre idari para cezası ve
yasaklanan faaliyetin menine karar verilir ) hükmü gereğince, Kocaeli
Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliğinin 24.
maddesinin ( c ) bendinde , "Yönetmeliğimiz içinde belirtilen ve aynı
zamanda da talimatlara uymayan araçlara/araç sahiplerine l.Tip ceza (idari
para cezası), 2. (ikinci) İhlalde 2.Tip ceza 5 (beş) güne kadar bağlama,
3.(üçüncü) ihlalde 3.Tip ceza (15) güne kadar bağlama uygulanabilir, 4.
ihlalde ise 4. Tip ceza encümen kararıyla ruhsat iptal edilebilir"
hükmü uyarınca, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisince çıkarılan
yönetmeliğin 7. defa ihlali gerçekleşmiş olmakla, 3. Tip ceza niteliğinde
15 güne kadar araç bağlaması uygulanabileceğinden, 7 ihlal tekerrür ettiği
için asgari limitten ceza tayin edilerek 6 günlük araç bağlama cezasının
tatbikine karar verilmiştir.
Davacı vekili, encümen kararının iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
KOCAELİ 2. İDARE MAHKEMESİ; 27.2.2013 gün ve
E:2013/152,K:2013/243 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 14.1.2013 gün ve
E:2012/350, K:2013/42 sayılı kararını emsal göstererek, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde
itirazda bulunmuştur.
KOCAELİ 3. SULH CEZA MAHKEMESİ; 24.5.2013 gün ve D. İş
No: 2013/339 sayı ile, Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesi uyarınca, idari
para cezası ile birlikte aynı kişi hakkında idari yargı yerinin görev
alanına giren karar da verildiği anlaşıldığından itirazın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Kocaeli 3. Sulh Ceza Mahkemesi, verilen görevsizlik
kararı kesinleştikten sonra, görevli yargı yerinin belirlenmesi istemiyle
dava dosyasını Uyuşmazlık Mahkemesi’ne göndermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında
belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari
yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve
kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini
görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş
olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı kesinleştikten sonra, görevli
merciin belirtilmesi için dava dosyası re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, Kabahatler Kanunu’nun 32.
maddesine göre, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Encümenince verilen 6 günlük
araç bağlama cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
Umuru
Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve
486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil 15.5.1930 tarih ve 1608
sayılı Kanun’un, 3.1.1940 tarih ve 3764 sayılı Kanun’la Değişik 1. maddesi,
“Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve
talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri
kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve
talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya
yapmayanlara elli liraya kadar hafif para cezası tertibine ve üç günden
onbeş güne kadar ticaret ve sanat icrasından men’e ve Türk Ceza Kanununun
536,538,557,559 ve 577. maddeleriyle 553. maddesinin birinci fıkrasında
yazılı cezaları tayine belediye encümenleri salahiyettardır. Şubelere
ayrılan belediyelerde bu cezaları encümen namına ve yerine şube müdürleri
tayin ederler”; 5.7.1934 tarih ve 2575 sayılı Yasa ile değişik 5.
maddesinin birinci fıkrasında, “Ceza kararlarına tebliğ tarihinden itibaren
beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine
müracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir
zabıt tutularak muterize imza ettirilir” denilmekte; 6. maddesinde de,
itiraz üzerine tetkikatın evrak üstünde yapılacağı, itirazlar varit ise
hakimin ceza kararını iptal ve para cezası alınmış ise belediyenin geri
vermesine hükmedeceği, itiraz varit görülmezse kararın tasdik olunacağı,
itirazın otuz gün içinde neticelendirilmesinin mecburi olduğu, Hakimin
izahat almak üzere lüzum görürse muterizi veya vekilini celbederek
dinleyebileceği belirtilmekte ve 7. madde ile, yazılı emir ile bozma yolu
saklı kalmak kaydıyla, itiraz sonucunda hakim tarafından verilecek
kararların kesin olduğuna ve temyiz edilemeyeceğine işaret edilmekte iken
Uyuşmazlık Mahkemesi, Yasada sözü edilen “mahsus hakim” ibaresinden, sadece
belediye işleriyle ilgili cezalara yapılan itirazları çözümlemekle görevli
olacak özel hakimlerin amaçlandığı; ancak, mahsus hakimin bulunmadığı
yerlerde sulh hakimliğine başvurulacağının açıkça belirtilmiş olması
karşısında, bu tür cezalara karşı yapılan itirazın görüm ve çözümünün adli
yargı yerinin görevine girdiği sonucuna varmıştır.
1608
sayılı Yasa’nın, 8.2.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 23.1.2008 gün
ve 5728 sayılı Kanun’un 66. maddesi ile değişik 1. maddesinde, “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun,
nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz
ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve
talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya
yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi
hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar
verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre
zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi
tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte
tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir.
Bu madde
hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır”
denilmiş, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (g) bendi ile, 15.5.1930
tarihli ve 1608 sayılı Kanun’un 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, ek 1 ve ek 2.
maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu
haliyle, 1608 sayılı Yasa’da, işyerinin yedi gün sanat ve ticaretten men
edilmesine ilişkin karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer
almamaktadır.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu
Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”;
16. maddesinde, “(1)
Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para
cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2)
İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer
alan diğer tedbirlerdir”; 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, davacı adına kayıtlı araç hakkında, 1608 sayılı Kanun’un 1.
maddesine dayanılarak ve bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz
değil, belirli bir süre ( 6 günlük ) araç bağlama cezasının tatbikine karar
verildiği, bu haliyle 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun’da bu idari yaptırımlara
karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı
nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri
dikkate alınacağından, “ 6 günlük araç bağlama cezasının tatbikine” dair
karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kocaeli 3. Sulh Ceza Mahkemesinin
19.madde kapsamında görülen başvurusunun reddi ile, aynı Mahkemece verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Kocaeli 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynı Mahkemenin 24.5.2013 gün ve
D. İş No: 2013/339 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2013/1657
KARAR NO : 2013/1870
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca Savcı
tarafından verilen idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle yapılan
itirazın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.A.G.
Davalı : Adana Valiliği
O L A
Y : Üçüncü kez alkollü olarak araç
kullanmak suretiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5.
maddesine aykırı davrandığından bahisle davacı hakkında 20.5.2011 gün ve
H-554366 seri-sıra numaralı Trafik Suç Tutanağı düzenlenerek, Adana
Cumhuriyet Başsavcılığı Adana Kabahat Bürosuna gönderilmesi üzerine, anılan
Başsavcılığın 26.5.2011 gün ve Kabahat Eylem No:2011/2281, Kabahat Karar
No: 2011/2202 sayılı İdari Yaptırım Kararıyla; davacı hakkında, alkollü araç
kullanmak suretiyle 2918 sayılı Kanunun 48/5. (3.kez) maddesine
aykırılıktan tutanak düzenlenip, Cumhuriyet Başsavcılıklarına gönderildiği,
davacının üzerine atılı kabahat eylemini işlediğinin tutanak ve eki
belgeler ile anlaşıldığı; 5349 sayılı Kanun ile değişik 5252 sayılı Kanunun
7. maddesi uyarınca eylemin cezasının, artık idari para cezası olduğu ve
Cumhuriyet Savcılığınca verilmesinin gerektiği; 2918 sayılı Kanunun 48/5
(3.kez) maddesinde hem hafif hapis ve hem de hafif para cezasının mevcut
olduğu, 5252 sayılı Kanunun 7/2 maddesi uyarınca ceza belirlenirken sadece
hafif hapis cezasının esas alınmış olduğu, 5237 sayılı yasanın 52. maddesi
uyarınca bu cezanın günlüğü, davacının ekonomik ve diğer şahsi halleri
dikkate alınarak, takdiren 20,00 TL'den idari para cezasına çevrilmiş
olduğu açıklanarak, davacının 6 ay hafif hapis cezası ile
cezalandırılmasına, hafif hapis cezasının beher günü 20,00 TL'den
çevrilerek, neticeden 3.600,TL İdari Para Cezasıyla cezalandırılmasına
karar verilmiş, ayrıca sürücü belgesi geri alındığı halde araç kullandığı
için hakkında 2918 sayılı Kanun’un 118/7.maddesi uyarınca 20.5.2011 gün ve
H-554365 seri-sıra numaralı Trafik Suç Tutanağı düzenlenerek Adana
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
Davacı, Adana Cumhuriyet Başsavcılığı Adana Kabahat
Bürosunca verilen 26.5.2011 gün ve Kabahat Eylem No:2011/2281, Kabahat
Karar No:2011/2202 sayılı İdari Yaptırım Kararının iptali istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
ADANA 7. SULH CEZA MAHKEMESİ: 17.5.2013 gün ve D.İş:2013/507
sayı ile; idari para cezasının kesinleşerek davacıya ödeme emri
gönderildiğini ve Vergi Mahkemesine itiraz edebileceği açıklanarak davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, yapılan itiraz Adana 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
Davacı,
bu kez, Adana Cumhuriyet Başsavcılığı Adana Kabahat Bürosunca verilen
26.5.2011 gün ve Kabahat Eylem No:2011/2281, Kabahat Karar No: 2011/2202
sayılı İdari Yaptırım Kararı ile sürücü belgesi olmadan araç kullandığından
bahisle hakkında verilen 600,00 TL idari para cezasının da iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ADANA 2. İDARE MAHKEMESİ: 7.10.2013 gün ve
E:2013/1329 sayı ile; 5326 sayılı Kanun’un 3 ve 27. maddeleri uyarınca 2918
sayılı Yasa’da davacıya verilen idari para cezasına karşı başvuru yolu
gösterilmediğinden, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, bu konuda Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,
davacının Adana Cumhuriyet Başsavcılığı Adana Kabahat Bürosunca verilen 26.5.2011
gün ve Kabahat Eylem No:2011/2281, Kabahat Karar No: 2011/2202 sayılı İdari
Yaptırım Kararının iptali istemiyle açtığı dava yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5. maddesi uyarınca
verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci
fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 -
4785/3 md), “Yönetmelik ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü
araç kullandığı tespit edilen sürücülerin, suçun işlendiği tarihten
itibaren geriye doğru beş yıl içinde; birinci defasında sürücü belgeleri
altı ay süreyle geri alınır ve haklarında 265 300 000 lira para cezası
uygulanır. İkinci defasında sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve
haklarında 332 600 000 lira para cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık
Bakanlığınca, esas ve usulleri Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca
çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme
eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla tamamlayanların belgeleri
süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten fazlasında ise, sürücü belgeleri
beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis
cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif para cezası uygulanır. Ayrıca,
psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi
tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında uygun görülenlere, geri
alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik
değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve
usuller yönetmelikte gösterilir” denilmekte iken, maddenin beşinci fıkrası,“Yapılan
tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı
tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir suç oluştursa bile,700 Türk
Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri
alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler
bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır.Alkollü olarak araç
kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye,son ihlalin
gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;ikinci defasında
877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl
süreyle,üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası
verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri
alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış
olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin bitiminde başlar
”şeklinde 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un 19.maddesiyle yeniden
düzenlenmiş; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddesinde de(Değişik
birinci fıkra: 8/3/2000 - 4550/2 md.), sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki; hafif para cezasını veya
bununla birlikte hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali
veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağı belirtilmiştir.
4.11.2004
gün ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında
Kanun’un “Hafif hapis ve hafif para cezalarının idari para cezasına
dönüştürülmesi” başlığını taşıyan 7. maddesinde(Değişik: 11/5/2005 – 5349/3
md.),
“(1)
Kanunlarda, “hafif hapis” veya “hafif para” cezası olarak öngörülen
yaptırımlar, idari para cezasına dönüştürülmüştür. İdari para cezasının
hesaplanmasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesi hükümleri
uygulanır. İlgili kanunda “hafif hapis” cezasının üst sınırının
belirtilmediği hallerde, idari para cezasının hesaplanmasında esas alınacak
gün sayısının üst sınırı, yediyüzotuzdur.
(2)
Kanunlarda, “hafif hapis cezası” ile “hafif para cezası”nın seçimlik olarak
veya birlikte öngörüldüğü hallerde, idari para cezası yaptırımının
belirlenmesinde “hafif hapis cezası” esas alınır.
3)
Kanunlarda, sadece “hafif para cezası”nın öngörüldüğü ve cezanın alt veya
üst sınırının belirtilmediği hallerde, idari para cezası, yüzyirmimilyon
Türk Lirasından az, onsekizmilyar Türk Lirasından fazla olamaz.
4) Bu
madde hükmüne göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı
yetkilidir” denilmekte iken; maddenin dördüncü fıkrasında yer alan
“Cumhuriyet savcısı” ibaresi 2.7.2012 gün ve 6352 sayılı Kanun’u 94. maddesiyle
“mülki amir ”olarak değiştiril-miştir.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme
yetkisi” başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda
açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı
vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3)
Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması halinde
Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı verir. Ancak, bunun
için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî yaptırım kararı
verilmemiş olması gerekir” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, olay tarihinde
yürürlükte bulunan 5252 sayılı
Kanun’un 7.maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Cumhuriyet Savcısı
tarafından, Adana Cumhuriyet Başsavcılığı Adana Kabahat Bürosunun
26.5.2011 gün ve Kabahat Eylem No:2011/2281, Kabahat Karar No: 2011/2202
sayılı İdari Yaptırım Kararı ile, hakkında alkollü araç kullanmak suretiyle
2918 sayılı Kanunun 48/5. (3.kez) maddesine aykırılıktan tutanak düzenlenen
davacının 3.600,TL İdari Para Cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği
anlaşılmıştır.
Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”;
Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise,
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, olay tarihinde yürürlükte
bulunan 11.5.2005 gün ve 5349 sayılı Kanun ile
değişik 5252 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile, Kanunlarda, hafif hapis veya
hafif para cezası olarak öngörülen yaptırımlar idari para cezasına
dönüştürüldüğünden, davacıya, üçüncü kez alkollü araç kullandığından
bahisle 6 ay hafif hapis cezası karşılığı 3.600
TL idari para cezası verilmiştir.
Bu
durumda, 5349 sayılı Kanun ile değişik 5252
sayılı Kanun’un 7. ve 5326 sayılı Kanun’un 23. maddesine dayanılarak Savcı
tarafından davacıya verilen idari para cezasının, 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu
ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, davanın görüm ve çözümünde, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Adana 2. İdare Mahkemesinin yapmış olduğu başvurunun kabulü
ile, Adana 7. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Adana 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Adana
7. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 17.5.2013 gün ve D.İş:2013/507 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2013/1664
KARAR NO : 2013/1877
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : S.B.
Vekili : Av. N.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. K.K. (Adli Yargıda)
Dahili
Davalı : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. A.I.
O L A Y
: Davacı vekili dilekçesi ile
özetle; davacının davalı Türk Telekomünikasyon AŞ de kapsam dışı personel
statüsünde Teknik Hizmetler Sınıfında Mühendis olarak çalışmaktayken,
kurumun özelleştirme kapsamına alınması üzerine, 4046 sayılı Özelleştirme
Uygulamalarının Düzenlenmesi Hakkında Kanunu’nun 22.maddesi ve (5809 sayılı
Kanunla mülga) 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun Ek 29. maddesi
hükümlerine dayanılarak adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini
ve 24.01.2011 tarihinde davalı kurumla ilişiği kesilerek Konya Karayolları
3. Bölge Müdürlüğü’nde görevlendirildiğini, nakil sırasında düzenlenen maaş
nakil ilmühaberinde yapılan incelemede yapılması gereken ek ödemelerin
nakil maaşına eklenmediğini belirterek, mahrum bırakıldığı denge tazminatı
ve ek ödemelerden kaynaklanan 1.500 TL’nin faiziyle birlikte tazmin ve
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2.
İş Mahkemesi: 16.07.2013 gün, E:2011/611, K:2013/527 sayı ile özetle;
“...Özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir.
Davacının
iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti
konusunda "artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında"
alacağı yönünde yükümlülük getirdiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir.Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idare işlem
niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemler ilgili uyuşmazlığın ise
adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı
Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsil istemiyle, anılan idareye
karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul
edilmelidir.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2.
İdare Mahkemesi: 11.09.2013 gün, E:2013/1085 sayı ile özetle;
“...Davalı
Türk Telekom A.Ş.'nin % 55 hissesi 14.11.2005 tarihinde Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ye satılmış ve davalı kurumun kamu kuruluşu niteliğine
14.11.2005 tarihi itibariyle son verilmiştir.
Bu
durumda; davalı kurumun özelleştirildikten sonraki dönemde özel hukuk
hükümlerine tabi olması karşısında;davalı kurumda kapsam dışı personel
statüsünde mühendis olarak görev yaparken özelleştirme neticesinde,4046
sayılı Kanunun 22. Maddesi uyarınca Konya Karayolları 3.Bölge Müdürlüğü'ne
mühendis olarak atanan davacının, 24.01.2011 günlü maaş nakil ilmühaberinin
iptali ve maaş nakil ilmühaberinin ek ödemenin ilave edilmek suretiyle
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirim tarihindeki net ücretinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünün adli yargının
görevine girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.‘’ demek suretiyle davanın
adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf
ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen
1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler,
Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise,
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek
şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile,
406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom,
bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Konya 2. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Konya 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Konya 2. İş Mahkemesinin
16.07.2013 gün, E:2011/611, K:2013/527 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2013/1665
KARAR NO : 2013/1878
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan
kaynaklanan sorumluluk davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : Y.K. ve D.K.
Vekili :
Av. İ.E.Ü.
Davalılar
: 1.Karayolları Genel Müdürlüğü
(Adli ve İdari Yargıda)
Vekili :
Av. Z.Ö.
2.Y. Harfiyat İnş. Taah. Nak. San. Tic.
Ltd. Şti. (Adli Yargıda)
Vekili :
Av. İ.S.
O L A Y : Davacılar
vekili dava dilekçesinde özetle; 01.09.2012 günü M.K.’nın sevk ve
idaresindeki 42….. plakalı aracın Konya İli’nden Seydişehir İlçesi
istikametine doğru seyir halinde iken, yolda bulunan menfez köprü çukuruna
düşmesi sonucu meydana gelen kazada, davacılardan D.K.’nın annesi ve
Y.K.’nın eşi olan M.K.’nın vefat ettiğini; meydana gelen kazada, davalı Y.
Harfiyat İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin inşaat yapılan yolda
gerekli güvenlik tedbirlerini almaması, davalı Karayolları Genel
Müdürlüğü’nün ise yüklenici firmanın yaptığı işi denetlememesi nedeni
sorumlu olduklarını belirterek; davacılardan Y.K. için 50.000 ve D.K. için
50.000 TL olmak üzere 100.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren
işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.10.2012 gün ve 2012/494 Esas, 2012/605 Karar
sayılı kararı ile; davanın görev yönünden reddine karar verdiği, kararın
davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 4. Dairesi’nin 06.03.2013
gün ve 2013/356 Esas 2013/3921 Karar sayılı kararı ile davalılardan
Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden temyiz itirazlarının reddine, diğer
davalı Y. Harfiyat İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. yönünde ise 2577
sayılı Yasa’nın 2. Maddesi, gereğince özel hukuk tüzel kişileri aleyhine
açılan tazminat istemli davaların idari yargı yerinde görülemeyeceği
gerekçesi ile verilen kararın bozulmasına karar verdiği, Yargıtay ilamı
üzerine dosyanın Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/333 Esasına
kaydedildiği ve yargılamasının halen devam ettiği; ancak, davalı
Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden temyiz talebinin reddi ve bu karara
karşı taraflarca karar düzeltme yoluna başvurulmaması nedenleri ile kararın
kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle davalı Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2. İdare Mahkemesi: 19.09.2013 gün ve 2013/629
Esas sayılı kararı ile 2918 sayılı Yasa’nın 110. Maddesindeki düzenleme
gereğince uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu belirterek; adli yargının görev alanına giren
davada mahkemelerinin görevli olmadığı gerekçesi ile, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013
günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Her ne
kadar, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.10.2012 gün ve 2012/494 Esas,
2012/605 Karar sayılı ilk kararı, Yargıtay 4. Dairesi’nin 06.03.2013 gün ve
2013/356 Esas 2013/3921 Karar sayılı ilamı ile bozulmuş ise de; aynı ilamda
davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden temyiz itirazları reddedilmekle
kararın kesinleştiği ve 2247 sayılı Kanun’un 19. Maddesi koşullarının
oluştuğu sonucuna varılmıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 01.09.2012
günü M.K.’nın sevk ve idaresindeki 42…… plakalı aracın Konya İli’nden
Seydişehir İlçesi istikametine doğru seyir halinde iken, yolda bulunan
menfez köprü çukuruna düşmesi sonucu meydana gelen kazada, davacılardan
D.K.’nın annesi ve Y.K.’nın eşi olan M.K.’nın vefat etmesi nedeni ile
davacıların uğradığı toplam 100.000 TL manevi zararın, olayda kusuru
bulunan davalılardan alınarak davacılara verilmesi istemi ile açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden davanın; 01.09.2012 günü M.K.’nın sevk ve idaresindeki 42…
plakalı aracın Konya İli’nden Seydişehir İlçesi istikametine doğru seyir
halinde iken yolda bulunan menfez köprü çukuruna düşmesi sonucu meydana
gelen kazada, davacıların uğradığı 1000.000 TL manevi tazminatın olayda
kusuru bulunduğu iddia edilen davalılardan tahsili istemiyle adli yargı
yerinde açıldığı; ancak, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.10.2012
gün ve 2012/494 Esas, 2012/605 Karar sayılı kararı ile davanın görevsizlik
nedeniyle reddine karar verilmesi ve kararın davacı vekilinin temyizi
üzerine Yargıtay 4. Dairesi’nin 06.03.2013 gün ve 2013/356 Esas 2013/3921
Karar sayılı ilamı ile davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden
kesinleşmesi nedeni ile, davacının aynı istem ile davalı Karayolları Genel
Müdürlüğü’ne karşı bu kez idari yargıya dava açtığı, Konya 2. İdare
Mahkemesi’nin de 2247 sayılı Kanun’un 19. Maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi amacı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verdiği anlaşılmıştır.
Belediye aleyhine
idare mahkemelerinde açılan tazminat talepli tam yargı davalarında, İdare
Mahkemeleri 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemelerinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59 K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan
sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz
başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta
görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Konya 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Ankara 3. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Konya 2.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.10.2012 gün ve 2012/494 Esas, 2012/605
Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana
gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli
Yargıda yapılan yargılama sonucunda "İdarenin Hizmet Kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekilince aynı istekle İdari Yargıda
dava ikame edilmiş,
idare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli
yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918
Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve
Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın"
İdarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001
Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki
kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak,
yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım
altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım,
bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini
yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan
uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alınan
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "inleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı
yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2013/1667
KARAR NO : 2013/1880
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.E.
Vekili : Av. N.S.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. K.K.
Müdahil Davalı : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. S.D.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Konya İl Telekom
Müdürlüğü’nde mühendis olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi
üzerine, müvekkili hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince,
27.09.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin
yapıldığını, 08.12.2010 tarihinde de Konya Çevre ve Orman İl Müdürlüğü’nde
görev başladığını; ancak bu nakil sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa
gereğince almaya hak kazandığı 01.01.2006 tarihinden 01.06.2006 tarihine
kadar olan dönemde aylık 40,00 TL ve 01.01.2006 tarihinden 31.12.2006
tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek
ücret ile bundan sonraki yıllar için öngörülen katsayı artış oranının
davacının maaşına yansıtılmadığını, bu şekilde davacının zarara uğratıldığını
belirterek; müvekkilinin maaş nakil ilmuhaberinin ek ücretleri de kapsar
şekilde yeninden tespitine ve maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeni ile davacının almaktan mahrum kaldığı ek ücret bedeli olarak fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1500,00 TL’nin yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Konya 2.
İş Mahkemesi: 16.07.2013 gün ve 2011/617 Esas, 2013/530 Karar sayılı kararı
ile; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 07.04.2011 gün ve 2011/55
Esas, 2011/205 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; nakle tabi
personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin,
belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde
olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan davalara bakma görevinin idari
yargıya ait bulunduğunu belirterek; davanın görev yönünden reddine karar
vermiş; verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez yanlış düzenlenen dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin
iptaline, 355,59 TL ek ödemenin ilave edilmesine ve DPB’na bildirim
tarihindeki net ücretin 4112,37 TL olarak yeniden düzenlenmesine karar
verilmesi istemi ile yalnız Türk Telekom A.Ş aleyhine idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Konya 2.
İdare Mahkemesi : 11.09.2013 gün ve 2013/1096 Esas sayılı ara kararı ile;
davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu tarihten
itibaren kamu kurumu niteliğinin kalmadığını; bu nedenle davanın adli yargı
mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek; mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu; adli yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası
da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine, oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi nedeni ile; bu davalı yönünden oluşan bir görev
uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde mühendis olarak çalışmakta
iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının,
hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş
nakil ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde mühendis
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Konya 2. İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Konya 2. İş Mahkemesi’nin 16.07.2013 gün ve 2011/617 Esas,
2013/530 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Konya 2. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Konya 2.
İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Konya 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Konya 2.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Konya 2.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 2.İş
Mahkemesi’nin 16.07.2013 gün ve 2011/617 Esas, 2013/530 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2013/1670
KARAR NO : 2013/1883
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacıların murisinin davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda
yaptığı kaza nedeniyle uğranılan zararın idarece giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.E., 2- İ.E., 3-
F.A., 4- L.Y.
Vekili :
Av. İ.Ö.
Davalı : Kuşadası Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili,
dava dilekçesinde, özetle; müvekkillerinin kardeşi H.E.'in 25/05/2010
tarihinde Kirazlı Köyü yol ayrımına yaklaşık 1.300 metre kala,
HLC Clup Prestij Otel yolu Kuşadası İlçesi sınırları içerisinde, davalının
sorumluluk sahası içinde, kendisinin kullandığı ve kendisine ait 09…….
Plakalı motorsikleti ile yolların kısmi ve münferit çökme ve münferit
çukurlar ihtiva etmesi, yolda ışıklandırmanın bulunmaması, yol şerit
çizgisinin bulunmaması, trafik işaret levhasının olmayışı, yol sorununa
ilişkin uyarıcı işaretlemelerin bulunmaması ve bu durumlara bağlı olarak
yalnız başına kullandığı motorsikletin direksiyon hakimiyetini kaybederek
düşmesi sonucu oluşan trafik kazasında, bilincini kaybetmiş şekilde ağır
yaralı olarak Kuşadası Devlet Hastanesi'nin Acil Servisine kaldırıldığını,
kaza olayını gören olmadığını, C.P. Otel çalışanı A.R.S. isimli şahsın kaza
olayından sonra H.E.'i yerde yatarken gördüğünü ve 112 Acil Servisi telefon
ile arayarak haber verdiğini ve bu şekilde H.E.'in hastaneye kaldırıldığını
ve daha sonra yapılan tüm müdahalelere rağmen 30/05/2010 tarihinde H.'in
vefat ettiğini bu durumdan müvekkillerinin kardeşlerinin ölümünden dolayı
derin üzüntü, acı ve elem duyduklarını bu nedenlerle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla ölen H.E.'in mirasçıları ve kardeşleri olan
müvekkillerinin her biri için kardeşlerinin ölümünden duydukları acının bir
nebze olsun hafifletilmesi açısından, yolların bakımını ve sorumluluğunu
üstlenmiş olan davalının kazada kusuru bulunduğundan, davacıların her biri
için 10.000,00.-TL olmak üzere toplam 40.000,00.-TL manevi tazminatın olay
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacılara verilmesi istemiyle 4.4.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
KUŞADASI 2. ASLIYE HUKUK MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E
: 2011 / 133, K: 2012/394 sayı ile, açılan davanın konusunun İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davası niteliğinde bulunduğu anlaşıldığından, 2577 Sayılı
İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanunun 2/1-b maddesi gereğince dava
dilekçesinin yargı yolu yönünden reddine karar verilmesi gerektiği
gerekçesiyle, dava dilekçesinin yargı yolu yönünden reddine, mahkemelerinin
görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili aynı istemle İdari yargı yerinde dava
açmıştır.
AYDIN 1. İDARE MAHKEMESİ: 15.5.2013 gün ve E: 2013/536
sayılı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.maddesinden söz
ederek, karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucu ortaya çıktığı ileri
sürülen zararın tazmini istemine yönelik sorumluluk davalarının adli
yargının görev alanı içinde olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle
mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya
incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar
ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların murisi olan Hurşit Ersin davalı idarenin sorumluluk sahasında
kalan yolda yaptığı kaza nedeniyle vefat ettiği gerekçesiyle her bir davacı
için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 40.000,00 TL manevi tazminata
hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak
ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Davacı vekili, dava
dilekçesinde, özetle müvekkillerinin kardeşi H.E.'in 25/05/2010 tarihinde
Kirazlı Köyü yol ayrımına yaklaşık 1.300 metre kala,
HLC C.P. Otel yolu Kuşadası İlçesi sınırları içerisinde, davalının
sorumluluk sahası içinde, kendisinin kullandığı ve kendisine ait 09…….
Plakalı motorsikleti ile yolların kısmi ve münferit çökme ve münferit
çukurlar ihtiva etmesi, yolda ışıklandırmanın bulunmaması, yol şerit
çizgisinin bulunmaması, trafik işaret levhasının olmayışı, yol sorununa
ilişkin uyarıcı işaretlemelerin bulunmaması ve bu durumlara bağlı olarak
yalnız başına kullandığı motorsikletin direksiyon hakimiyetini kaybederek
düşmesi sonucu oluşan trafik kazasında bilincini kaybetmiş şekilde ağır
yaralı olarak Kuşadası Devlet Hastanesi'nin Acil Servisine kaldırıldığını,
kaza olayını gören olmadığını, C.P. Otel çalışanı A.R.S. isimli şahsın kaza
olayından sonra H.E.'i yerde yatarken gördüğünü ve 112 Acil Servisi telefon
ile arayarak haber verdiğini ve bu şekilde H.E.'in hastaneye kaldırıldığını
ve daha sonra yapılan tüm müdahalelere rağmen 30/05/2010 tarihinde H.'in
vefat ettiğini bu durumdan müvekkillerinin kardeşlerinin ölümünden dolayı
derin üzüntü, acı ve elem duyduklarını bu nedenlerle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla ölen H.E.'in mirasçıları ve kardeşleri olan
müvekkillerinin her biri için kardeşlerinin ölümünden duydukları acının bir
nebze olsun hafifletilmesi açısından, yolların bakımını ve sorumluluğunu
üstlenmiş olan davalının kazada kusuru bulunduğundan davacıların her biri
için 10.000,00.-TL olmak üzere toplam 40.000,00.-TL manevi tazminatın olay
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacılara verilmesi istemiyle davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında,
İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı; 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı ve 28.5.2013 gün ve E:2013/59,
K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen manevi zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Aydın 1. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile, Kuşadası 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Aydın 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,
Kuşadası 2. Asliye Hukuk Hukuk Mahkemesinin 31.10.2012 gün ve E: 2011/133,
K: 2012/394 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Bu
kararın da kesinleşmesi üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmiş,
Yüksek Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılalı yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle inletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm
ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2013/1676
KARAR NO : 2013/1889
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.S.
Vekili : Av.
B.Y.- A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri
: Av. S.S. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 40,00 TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
ANKARA
11. İŞ MAHKEMESİ: 26.04.2012 gün E: 2011/282 K:2012/248 sayılı kararında
özetle; 5473 sayılı Kanun ile getirilen ek ödemenin davacının sözleşmenin
feshedildiği tarihten önce 01.01.2006 ve 01.07.2006 tarihlerinden itibaren
yürürlüğe girmesi karşısında bu ödemelerin iş sözleşmesinin sona erdiği
yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan
artış kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirlendiğinden kanuni
düzenleme Yüksek Planlama Kurulu ve Maliye Bakanlığının görüşü esas
alınarak ek ödemelerin yapılmamasının hukuki dayanağının bulunmadığının
tespit edildiği, davacının 01.01.2006 tarihinden nakil edilerek işe
başladığı tarihe kadar ki dönemde ek ödeme alması gerektiği ve düzenlenen
maaş nakil ilmühaberlerinde de ek ödemelerin yansıtılması gerektiği
gerekçesiyle, “davanın kabulüne, davacının nakil ilmühaberinde bildirmesi
gereken aylık net ücretin 2.929,36 TL olduğunun tespitine, davacının
fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak ek ödeme ve denge tazminatı alacağının
40,00TL sinin ödenmesi gereken tarihten itibaren bankalarca mevduata
uygulanan en yüksek faiz ile davalıdan alınarak davacıya” verilmesine dair
verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ: 21.12.2012 gün ve
E:2012/22058 K:29124 sayılı BOZMA İLAMINDA “...Uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II.
Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm sebebi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi ve
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplanmaktadır.
Somut
uyuşmazlıkta normatif dayanaklar 406 sayılı Kanun'un Ek. 29. maddesi, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesi, 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek. II Cetveli ve bu kanun hükmünde kararnamelere dayanılarak
çıkarılan 2006/1, sayılı tebliğ yanında taraflar arasındaki sözleşme
hükümleridir.
406 sayılı
Kanun'un 29. maddesinin 3. fıkrasının birinci cümlesine göre, 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam dışı
personel statüsünde çalışanlar
hakkında, 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası
hükümlerinin uygulanmasında.
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki unvanları esas
alınarak Yönetim Kurulunca 15.04.2004 tarihi itibarıyla bu unvana göre
belirlenmiş olan ücret ve diğer malî haklarına bu tarihten Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin
olarak bildirim tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine
yapılacak artış oran ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak
tutar dikkate alınır. Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığına
bildirilenlerin 15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin
belirlenmemiş olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate
alınarak bu tarih için ücret ve diğer malî hakları tespit etmeye Yönetim
Kurulu yetkilidir.
Davalı ile nakle
tabi kapsam dışı personel arasından imzalanan TIP 2 sözleşmenin 7.
maddesindeki kurallara göre ise “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın ikramiye,
yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi kapsam dışı
personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır. Ancak ücretlerde
yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında olacaktır.”
denilmektedir.
Diğer taraftan
özelleştirme uygulamaları sonucu nakilleri düzenleyen 4046 sayılı Kanun'un
22/5. maddesinde özelleştirme sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarına
nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına göre almakta
oldukları ücret yanında, bildirim tarihi itibarı ile almakta oldukları
ikramiye, ek ödeme gibi ek ödemelerin de sabit bir değer olarak
bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek kanuni
düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında, davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının
özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda
aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak,
nakil edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı
kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin 07.04.2011 tarihli ve 2011/55-205 sayılı kararma göre
“kanuni düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına imkan sağlandığı, söz
konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli
statülerinin devam ettiği, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği sebebiyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Kanun hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklendiği, 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu
işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom
arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
imtiyaz Sözleşmesi” ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi
ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde bazı kamusal ayrıcalıkları
ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü ve özel kanun hükümleri
gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması
sebebiyle davalı şirketin, herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı
bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir
kamu hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması sebebiyle, diğer
özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Kanun hükümleri ile kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu” kabul edilmiştir.
Danıştay İdari
Dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce de benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerekir…”gerekçesiyle davanın 6100 sayılı
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz
olmaması” sebebiyle aynı Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi
gerektiğine karar verilmiştir.
Mahkemece
bozma ilamına uyularak yeniden yargılama yapılmıştır.
ANKARA
11. İŞ MAHKEMESİ : 11.07.2013 gün ve E:2013/659 K:2013/925 sayılı kararında
“…önce statü hukuku
hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Kanun hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduğu…” gerekçesiyle bozma ilamı doğrultusunda dava
dilekçesinin görev yönünden reddine dair verilen karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 05.09.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
1. İDARE MAHKEMESİ : 26.09.2013 gün E:2013/1605 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 11. İş Mahkemesi’nin
11.07.2013 gün ve E:2013/659 K:2013/925 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2013/1677
KARAR NO : 2013/1890
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.Y.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri
: Av. M.A.P. (Adli Yargıda)
Av.
A.D.Y. (İdari Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmış, 12.10.2011 tarihli ıslah dilekçesi ile de alacak miktarını 6.778,95
TL olduğunu bildirmiştir.
ANKARA
2. İŞ MAHKEMESİ: 09.04.2013 gün E: 2011/303 K:2013/440 sayılı kararında
özetle; davacı durumunda olanlar hakkında yapılan işlem idare işlem
olduğundan uyuşmazlığın idari yargının görevi dahilinde olduğu gerekçesiyle
davanın usulden reddine karar vermiş ve verilen bu kararı temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 16.05.2013 tarihinde idari yargıda dava açmıştır
ANKARA
8. İDARE MAHKEMESİ : 06.11.2013 gün E:2013/801 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 8. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 2. İş Mahkemesi’nin
09.04.2013 gün E:2011/303 K:2013/440 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
39-ESAS NO : 2013/1686
KARAR NO : 2013/1899
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği
K A R A R
Davacı : S.A.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. A.Ö.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 31.3.2010 tarihinde Dokuz Eylül Üniversitesi emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İŞ MAHKEMESİ: 9.7.2013 gün ve E:2012/856,
K:2013/471 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle
tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında
toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2013 gün ve E:2013/1187
sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 18. İş Mahkemesinin 9.7.2013 gün ve E:2012/856, K:2013/471 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
40-ESAS NO : 2013/1689
KARAR NO : 2013/1902
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.B.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. A.Ö. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacının davalı nezdinde sözleşmeli teknisyen
statüsünde çalışmakta iken, davalının özelleştirme sürecine girmesi
üzerine, davacı ile davalı arasında 22.03.2006 tarihinde 2. Tip sözleşmenin
imzalandığını, bu sözleşme çerçevesinde 31.08.2010 tarihinde davalı ile
çalışmasının son bularak başka kamu kurumu bünyesinde göreve başladığını,
davalı nezdinde çalışmakta iken, sene içerisinde belli periyotlarla verilen
ve istikrar kazanan ikramiye sütununun maaş nakil ilmühaberinde yer
almasına rağmen karşılığının boş bırakılması ve ikramiyenin ücrete
eklenmeksizin nakil bildiriminin eksik yapılması üzerine 606,29 TL
ikramiyenin maaş nakil ilmühaberine eklenmediğini belirterek, davacının
ayrıldığı 31.08.2010 tarihi itibariyle bir aya denk düşen ve verilmekte
olan 606,29TL ikramiyenin maaş nakil ilmühaberine yazılması suretiyle
yeniden düzenlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi
gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
18. İş Mahkemesi: 09.07.2013 gün, E:2012/862, K:2013/477 sayı ile özetle;
“...Davalı tarafından dosyaya
ibraz edilen Yargıtay 9.HD nin 01.10.2012 tarih ve 2012/27071 E, 2012/32336
K sayılı kararında " Dairemizce yukarda belirtilen kapsamda bulunan
nakle tabi işçilerle davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki
uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik kararlar vermiştir. Ancak Danıştay
İdari Dava Daireleri'nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararından
sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda yeniden
değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre "yasal
düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel
görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine
bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak
özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin
devam ettiği, İmtiyaz sözleşmesi He bir kamu hizmetini yürütmek hakkını
elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli
süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği, 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurlunundu yararlanacağı parasal haklara esas olmak
üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile
Türk Telekom arasında imzalanan "Telekomünikasyon Hizmetlerinin
Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi" ile belli bir kamu hizmetini
yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde
bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü
ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere sahip olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel
hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu, hu
dununda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetimi, yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile, kamu kurulularına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğunun " kabul edilmiştir. Danıştay idari dava Dairelerinin
gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir. Gerçekten özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda "artış oranının, kamudaki
memur maaş artış oranında" olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi
406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hal sahibi personeli
Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu burumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
Mahkemece davanın HMK.nun 114/1-h maddesi uyarınca "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca usulden
reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek davanın
reddine karar verilmesi hatalıdır..." yönünde hüküm kurduğu, yine
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 Esas,
2012/1388 Karar sayılı ilamıyla da ile bu tür uyuşmazlıklarda idari
yargının görevli olduğu belirtilmiş olmakla, davanın idari yargıda
görülmesi gerektiği anlaşıldığından, aşağıda yazılı şekilde görevsizlik
kararı verilmesi uygun bulunmuştur.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1. İdare Mahkemesi: 30.09.2013 gün, E:2013/1539 sayı ile özetle, davanın
adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası ile ilgili evrak da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarede sözleşmeli teknisyen statüsünde
görev yapmakta iken, 406 sayılı yasanın Ek.29 ve devamı hükümleri ile 4046
sayılı yasanın 22. maddesi hükümlerine dayanılarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilen davacı
tarafından, başka kamu kurumuna naklen atanması sonrasında, ödenmesi
gereken ikramiyenin maaş nakil bildirimine yansıtılmadığı belirtilerek,
maaş nakil bildiriminin 4046 S.Y 22.Maddesi ve 406 S.Y Ek 29.Maddesine
uygun olarak yeniden düzenlenmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu
fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir. Öte yandan; 406
sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin
birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen
üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır. Özelleştirme kapsamında bulunan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden %
55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında,
29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK
kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış
olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke Kararı
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13.
maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a)
Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en
az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan,
derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde
Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel
eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı
kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır.
Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189
sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü:
(Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır. 406 sayılı Yasa’nın anılan Ek
22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve
sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı
R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra
teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl
Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur. Kanunla, Kurumda görev
yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı
itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır.
Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189
sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli
olmuştur. Anayasa’nın 128.
maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir. 406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin
3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6
md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve
çözümünde adli yargı görevli olduğundan Ankara 1. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Ankara 18. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18. İş
Mahkemesinin 09.07.2013 gün, E:2012/862, K:2013/477 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
41-ESAS NO : 2013/1690
KARAR NO : 2013/1903
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
Y.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. A.D.Y. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davalı şirketin 14/11/2005'de özelleştirilmesi
sonucunda ikinci tip iş sözleşmesi imzalayarak davalı kurumda 4857 sayılı
yasaya tabi olarak çalışmakta iken 406 sayılı yasanın ek 29 ve 4046 sayılı
yasanın 22. maddeleri gereğince başka bir kamu kurum ve kuruluşuna atanmak
üzere Devlet Personel Başkanlığına bildiriminin yapıldığı esnada bildirime
esas ücretine ilişkin nakil bildirimi Cetvelinde, davacının 01/01/2006'dan
itibaren sözleşmeli ve kapsam dışı personele yapılması gereken ücret
artışlarının yer almadığı gibi davacıya ödenmediğini ileri sürerek 4046
sayılı yasanın 22. ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddeleri gereğince maaş
nakil bildiriminin yasalara uygun düzenlenmemesi nedeniyle artış ve
zamların yeniden hesaplanmasına, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı
sürelerde kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil bildirimi
nedeniyle müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına
sebebiyet verdiği tutarlar, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkı için fazlaya ilişkin talep ve dava haklar saklı
kalmak üzere şimdilik 700,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden
itibaren davalıdan tahsiline kara verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara
2. İş Mahkemesi: 09.04.2013 gün, E:2011/309, K:2013/443 sayı ile özetle,
davaya bakmakla idari yargı yeri görevli olduğundan davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
8. İdare Mahkemesi: 06.11.2013 gün, E:2013/800 sayı ile özetle,
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğundan bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarede görev yapmakta iken,4046 sayılı
Yasanın 22.maddesi uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakli
yapılmak üzere ismi Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesinden kaynaklı
olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 2. İş Mahkemesinin
09.04.2013 gün, E:2011/309, K:2013/443 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
42-ESAS NO : 2013/1692
KARAR NO : 2013/1905
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.V.U.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum
nezdinde çalışmakta iken başka bir kuruma nakledildiğini ancak bu nakil
sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406
sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle davalı
şirkette çalıştığı sürelerde hak ettiği ek ücretleri alamadığı gibi şu anda
çalıştığı kurumda da kendisine eksik maaş verildiğini, bu şekilde zarara
uğratıldığını belirterek; düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin hatalı
olduğunun tespiti ile yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL ‘sinin, ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
6.İş Mahkemesi: 10.04.2013 tarih ve 2011/143 Esas, 2013/403 Karar sayılı
kararı ile; YHGK’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı
birleştirme kararı ile benzer bir olayda idari yargının görevli olduğuna
karar verildiğini, bu kararın mahkeme yönünden bağlayıcı olduğunu
belirterek; HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması
nedeni ile HMK 115/2 maddesi gereğince davanın reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
16.İdare Mahkemesi: 17.09.2013 gün ve 2013/826 Esas sayılı kararı ile
işlemin tesis edildiği tarihte davalı kurumun, kamu kurumu niteliği
kalmadığını, bu nedenle davaya adli yargı mercilerince bakılması
gerektiğini belirterek; mahkemelerinin görevine
girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan yer değiştirme sureti ile atamalara
ilişkin aylık bildiriminin hatalı olması nedeni ile iptali ve davacının almaktan mahrum kaldığı ek ücretlerin
tespiti ile kendisine ödenmesi istemleri yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının,
hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ve dava konusu işlem
nedeni ile uğradığı tüm zararların yasal faizi ile davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000
tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 6.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 6. İş Mahkemesi’nin 10.04.2013 gün ve 2011/143 Esas,
2013/403 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara 16. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara
16. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 16. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
6. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 16.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 10.04.2013 gün ve 2011/143 Esas, 2013/403 Karar
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
43-ESAS NO : 2013/1693
KARAR NO : 2013/1906
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : T.Y.
Vekili : Av. M.S.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.K.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum
nezdinde tekniker olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi nedeni
ile başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil sırasında maaş nakil
bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek
29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle davalı şirkette çalıştığı
sürelerde hak ettiği ek ücretleri alamadığı gibi şu anda çalıştığı kurumda
da kendisine eksik maaş verildiğini, bu şekilde zarara uğratıldığını
belirterek; düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin hatalı olduğunun tespiti
ile yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 40+40 tazminatın, 500,00 TL
kapsam dışı statüde olduğu halde kapsam içi statüden ödenen ikramiye ve
ilave tediyenin, 500,00 TL olmak üzere temerrüt tarihinden itibaren
bankaların vadeli mevduata verdiği en yüksek faiziyle birlikte davalıdan
alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1.İş Mahkemesi’nin: 23.09.2011 tarih ve 2010/610 Esas, 2011/456 Karar
sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulüne dair verdiği karar, Yargıtay
9.Hukuk Dairesi 27.02.2012 tarih ve 2011/49857 Esas, 2012/5847 Karar sayılı
ilamı ile, eksik araştırmaya dayalı karar verilmesi nedeni ile bozulmuş
olup; Ankara 1.İş Mahkemesi’nin bozma ilamına uymak sureti ile devam ettiği
yargılama neticesinde verdiği 21.05.2013 tarih ve 2012/430 Esas, 2013/324
Karar sayılı kararı ile; dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin ve buna bağlı
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem olduğunu belirterek; HMK 114/1-b, maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmaması nedeni ile aynı yasanın 115/2 maddesi gereğince
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez; davalının müvekkile vermediği 8.128,63 TL tutarındaki ek
ödeme alacağının ve davalı kurumda çalışırken aldığı ikramiyelerin maaşına
ilave edilerek, ek ödeme ve ikramiye ilaveli yeni bir maaş nakil
ilmuhaberinin düzenlenmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
8.İdare Mahkemesi: 10.10.2013 gün ve 2013/980 Esas sayılı kararı ile;
işlemin tesis edildiği tarihte davalı kurumun, kamu kurumu niteliği
kalmadığını, bu nedenle davaya adli yargı mercilerince bakılması
gerektiğini belirterek; mahkemelerinin görevine
girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan yer değiştirme sureti ile atamalara
ilişkin aylık bildiriminin hatalı olması nedeni ile iptali ve davacının almaktan mahrum kaldığı ek ücretlerin
tespiti ile kendisine ödenmesi istemleri yönünden oluşan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile
başka kuruma atanan davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin
iptali ve dava konusu işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların yasal faizi
ile davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini
taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekom’da çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde tekniker
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler ve
ikramiye nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 1.İş Mahkemesi’ne
dava açıldığı; Ankara 1. İş Mahkemesi’nin 23.09.2011 tarih ve 2010/610
Esas, 2011/456 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne dair verdiği
kararın, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 27.02.2012 tarih ve 2011/49857 Esas,
2012/5847 Karar sayılı ilamı ile eksik inceleme yapılarak karar verilmesi
gerekçe gösterilerek bozulduğu, Ankara 1.İş Mahkemesi’nin bozma ilamına
uymak sureti ile verdiği 21.05.2013 tarih ve 2012/430 Esas, 2013/324 Karar
sayılı kararında, davanın görev nedeni ile reddine hükmettiği ve kararın
temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle
Ankara 8. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nce
2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 1.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 8.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Ankara 1.İş Mahkemesi’nin 21.05.2013 gün ve 2012/430 Esas, 2013/324 Karar
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
44-ESAS NO : 2013/1698
KARAR NO : 2013/1911
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : Ö.P.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 27.4.2010 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 27.4.2010 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 1.000,00- TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle 14.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6.İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/141, K:2013/401 sayı ile, davanın
399 sayılı KHK’nın ek 2 Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi
devredilen davalı T.T.A.Ş’de Tip 2 sözleşme ile nakle tabi olarak çalışan
davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile
bazı hükümleri değişen 406 S.Y’in Ek 29 Maddesi kapsamındaki düzenleme ve
sözleşmedeki hüküm sebebi ile 375 Sayılı KHK’in Ek 3 Maddesi ve 399 Sayılı
KHK'nin Ek 2 Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele
yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu
artışların yer aldığı maaş nakil ilmühaberinin buna göre düzenlenip
düzenlenmediği noktasında toplandığı; davanın devamı sırasında YGHK'nun
26/012/2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verilmiş
olduğu; verilen kararın içeriğinin mahkemelerindeki dava ile aynı içerikte
olduğu; HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile mahkemelerindeki
davanın HMK 114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı, davaya
İdare Mahkemesince bakılmasının gerektiği; Danıştay İdari Dava Kurulu
Dairelerinin saplamasına göre de; 5473 S.Y gereği test edilen işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri
arasındaki çelişkinin giderildiği ve davaya idare mahkemesince bakılacağının
sabit olduğu gerekçesiyle; HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmaması nedeni ile HMK. 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine
karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasında toplanan
kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari
ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm
hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
6.İDARE MAHKEMESİ: 10.9.2013 gün ve E:2013/785 sayı ile, 406 sayılı Kanunun
Değişik 1. maddesinin 7. fıkrasında; “Türk Telekom, bu kanun ve özel kanun
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı kalmak
üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı
bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22.
maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı; ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi
ipin 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının anlaşıldığı; buna göre, iptali istenilen
işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Ankara 6. İş Mahkemesinin dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 6.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 10.4.2013
gün ve E:2011/141, K:2013/401 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
45-ESAS NO : 2013/1705
KARAR NO : 2013/1918
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : L.G.
Vekili : Av. N.S.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. U.Ö.
Müdahil Davalı : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. S.D.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Konya İl Telekom
Müdürlüğü’nde tekniker olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi
üzerine, müvekkili hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince,
27.09.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin yapıldığını,
07.12.2010 tarihinde de Konya Çevre ve Orman İl Müdürlüğü’nde görev
başladığını; ancak bu nakil sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince
almaya hak kazandığı ek ödemelerin davacının maaşına yansıtılmadığını, bu
şekilde davacının zarara uğratıldığını, davalı idareye bu konu ile ilgili
olarak 02.03.2011 tarihinde yapılan başvuruya cevap verilmediğini
belirterek; müvekkilinin maaş nakil ilmuhaberinin ek ücretleri de kapsar
şekilde yeninden tespitine ve maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeni ile almaktan mahrum kaldığı ek ücretler nedeni ile fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 1200,00 TL bedelin yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Konya 2.
İş Mahkemesi: 10.05.2013 gün ve 2011/616 Esas, 2013/339 Karar sayılı kararı
ile; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 07.04.2011 gün ve 2011/55
Esas 2011/205 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere nakle tabi
personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin,
belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan davalara bakma görevinin
idari yargıya ait bulunduğunu belirterek; davanın görev yönünden reddine
karar vermiş; karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş; verilen karar,
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 05.09.2013 gün ve 2013/22589 Esas, 2013/18295
Karar sayılı kararı ile düzelterek onanmış ve 1086 sayılı geçici 2 ve 6100
sayılı Yasa’nın Geçici 3. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086
sayılı Yasa’nın 440. Maddesi gereğince kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez yanlış düzenlenen dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin
iptaline, 183.90 TL ek ödemenin ilave edilmesine ve Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihindeki net ücretin 2891,95 TL olarak yeniden
düzenlenmesine karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Konya 1.
İdare Mahkemesi: 11.10.2013 gün ve 2013/1285 Esas sayılı ara kararı ile;
davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu tarihten
itibaren kamu kurumu niteliğinin kalmadığını; bu nedenle davanın adli yargı
mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalılardan Türk Telekom A.Ş. yönünden idari ve adli
yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı yönünden ise; davacı vekilinin idari yargıda açtığı
davada hasım olarak gösterilmemesi nedeni ile; oluşan bir görev uyuşmazlığı
bulunmadığından, bu davalı açısından mahkememizce değerlendirme
yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde tekniker olarak çalışmakta
iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının,
hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş
nakil ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli
ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde tekniker
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle Konya 2. İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Konya 2. İş Mahkemesi’nin 10.05.2013 gün ve 2011/616 Esas,
2013/339 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 05.09.2013 gün ve
2013/22589 Esas, 2013/18295 Karar sayılı kararı ile düzelterek onanmak
sureti ile kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle Konya 1.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Konya 1. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Konya 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Konya 2.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Konya 1.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 2.İş
Mahkemesi’nin 10.05.2013 gün ve 2011/616 Esas, 2013/339 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
46-ESAS NO : 2013/1706
KARAR NO : 2013/1919
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : V.T.
Vekili : Av. N.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. K.K. (Adli Yargıda)
Dahili
Davalı : Maliye Bakanlığı
Vekili : Av. A.I.
O L A Y
: Davacı vekili dilekçesi ile özetle; davacının davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ de kapsam dışı personel statüsünde Teknik Hizmetler
Sınıfında Mühendis olarak çalışmaktayken, 406 sayılı yasanın Ek 29. maddesi
ve 4046 sayılı yasanın 22 maddesi 4. ve 5. fıkralarına göre 27.09.2010
tarihinde adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini ve 06.01.2011
tarihinde davalı kurumla ilişiği kesilerek Konya Sanayi ve Ticaret
Müdürlüğü’nde görevlendirildiğini, nakil sırasında düzenlenen maaş nakil
ilmühaberinde yapılan incelemede, yapılması gereken ek ödemelerin nakil
maaşına eklenmediğinin fark edildiğini belirterek, mahrum bırakıldığını
belirttiği denge tazminatı ve ek ödemelerden kaynaklanan 1.500 TL’nin
faiziyle birlikte tazmin ve tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Konya 2.
İş Mahkemesi: 10.05.2013 gün, E:2011/614, K:2013/338 sayı ile özetle;
“... taraflar arasındaki uyuşmazlığın
davacının öncesinde Konya İl Telekom Müdürlüğünde çalışırken 4046 sayılı
Kanun’un 22.maddesine göre Konya Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne atanma
sonrasında talebine rağmen denge tazminatının maaşına yansıtılmamasına
dayandığı, davacının denge tazminatının yasal faizi ile birlikte davalı
şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiş olduğu, davalı tarafça
dosyaya sunulan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012 tarih
2012/9-1518 esas, 2012/1388 karar sayılı kararıyla aynı nitelikteki
uyuşmazlığın çözümünün Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 07.04.2011
tarih 2011/55 esas 2011/205 karar sayılı kararında da açıklandığı şekilde
İdari Yargının görevi kapsamında bulunduğu belirtilmiş olmakla mahkememizce
yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
’’ demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
05.09.2013 gün E:2013/22591, K:2013/18297 sayılı ilamı ile özetle; “…6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi uyarınca
uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm kısmında geçen vekalet ücreti ve
yargılama giderine ilişkin 2.3.4. bentlerin hüküm fıkrasından çıkarılmasına,
hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA” karar vermiş ve karar bu şekilde
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1.
İdare Mahkemesi: 11.10.2013 gün, E:2013/1284 sayı ile özetle;
“...14.11.2005
tarihi itibariyle kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi
bir şirket olan Türk Telekom A.Ş.’nin anılan tarihten sonra tesis ettiği
işlemlerin idari işlem olarak görülmesi mümkün olmadığı gibi, davacının
kamu personeli olup olmaması da söz konusu işleme idari nitelik
kazandırmayacaktır.
Dava
dosyasının ve Konya 2. iş Mahkemesinin E;2011/614, K:2013/338 sayılı
kararının birlikte incelenmesinden; davacı tarafından Konya 2. İş
Mahkemesi'nin E:2011/614 sayılı dosyasında açılan davada uyuşmazlığın görüm
ve çözümünün idari yargı mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle 10.05.2013
tarih ve 2013/338 sayılı karar ile davanın usulden reddine karar verildiği,
anılan kararın 05.09.2013 tarihinde kesinleşmesi üzerine bakılmakta olan
davanın 27.09.2013 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
durumda; davacı tarafından, nakil sırasında davalı kurumca bildirilen
maaşının eksik hesaplandığı ve bildirildiği ileri sürülerek, yeni kurumuna
atanırken düzenlenen 06.01.2011 tarihli maaş nakil ilmühaberinin, Türk
Telekomdaki kamu hisselerinin %55'inin devrinden sonra düzenlendiği
anlaşıldığından, idari işlem olarak görülmesi mümkün olmayan bu işlemin
iptali ve 368.03-TL ek ödeme ilave edilmek sureliyle Devlet Personel
Başkanlığına bildirim tarihindeki net ücretinin 3.920,14-TL olarak yeniden
düzenlenmesine karar verilmesi istemiyle açılan bu davada idari yargı
mahkemeleri değil, adli yargı mahkemeleri görevli bulunmaktadır.” demek
suretiyle davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247
sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun’un
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini
ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve
görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,davalının
hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Konya 1. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Konya 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 1. İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Konya 2. İş Mahkemesinin
10.05.2013 gün, E:2011/614, K:2013/338 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
47-ESAS NO : 2013/1714
KARAR NO : 2013/1927
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : Ş.Ö.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.H.B. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 40,00 TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
ANKARA
11. İŞ MAHKEMESİ: 26.04.2012 gün ve E:2011/277 K:2012/243 sayılı kararında
özetle; 5473 sayılı Yasa ile getirilen ek ödemenin davacının sözleşmenin
fesh edildiği tarihten önce 01.01.2006 ve 01.07.2006 tarihlerinden itibaren
yürürlüğe girmesi karşısında bu ödemelerin iş sözleşmesinin sona erdiği
yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan
artış kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirlendiğinden yasal
düzenleme Yüksek Planlama Kurulu ve Maliye Bakanlığının görüşü esas
alınarak ek ödemelerinin yapılmamasının hukuki dayanağının bulunmadığının
Danıştay kararları ile tespit edildiği ve bilirkişi raporları
doğrultusunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece
verilen kabul kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 08.10.2012 gün ve E:2012/22046 K:2012/21316 sayılı BOZMA
İLAMINDA özetle; mahkemece yapılan araştırmanın yeterli olmadığı, davacı
ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin
işverence alınan tüm işletmesel kararlar getirtilerek, davacının kapsamdışı
nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanun’un ek 29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı
KHK nin ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı, tebliğe
göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil ilmühaberinin
düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup olmadığı konusunda
uzman bilirkişiden rapor alınmasının ardından, fark olduğu ve maaş nakil
ilmühaberinin fark ücrete göre düzenlenmediği tespit edildiği takdirde,
maaş nakil ilmühaberinin gerçek ödenmesi gereken ücrete göre düzenlenmesi
gerektiğinin tespitine de karar verilmesi gerekir gerekçesiyle yerel
mahkemenin kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece
uyulan bozma ilamı uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
ANKARA
11. İŞ MAHKEMESİ: 12.03.2013 gün ve E: 2013/5 K:2013/309 sayılı kararında
özetle; Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin emsal kararlarında açıklandığı gibi
406 sayılı yasa hükümleri gereğince davalı şirkete hak sahibi personeli
Devlet Personeli Başkanlığına bildirmesi ile beraber personel nakledeceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaşına
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personel ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemlerin yaptırıldığı, bu nedenle uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı
olduğu açıklanarak, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar
verilmiştir.
Görevsizlik
kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
22.HUKUK DAİRESİ: 29.04.2013 gün ve E: 2013/6916 K.2013/8774 sayılı kararı
ile davalının temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan kararın hüküm
fıkrasında yer alan vekalet ücretine ilişkin kısmının çıkartılarak, yerine:
“ 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 331/2. maddesi gereği vekalet
ücretinin görevli mahkemece değerlendirilmesine, davaya görevli mahkemede
devam edilmemesi durumunda, mahkemece talep üzerine dosya üzerinden durumun
tespiti ile yargılama giderlerinden olan vekalet ücretinin hüküm altına
alınmasına” ifadesinin eklenmesi hükmü eklenerek hükmün “düzeltilerek
onanmasına” karar vermiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle 28.10.2013 tarihinde idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
9. İDARE MAHKEMESİ : 08.11.2013 gün E: 2013/1702 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceği ve Uyuşmazlık Mahkemesinin kararlarını da
gerekçe göstererek; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre
adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 15. ve 19. Maddesi hükümleri uyarınca
görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın
ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne atanması nedeniyle yeni görevine
başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine
yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan
tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Vakıflar Bölge
Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı vekili tarafından, 5473 sayılı Yasa
uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının
maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 11. İş Mahkemesi’nin
12.03.2013 gün ve E: 2013/5 K:2013/309 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
48-ESAS NO : 2013/1718
KARAR NO : 2013/1930
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacıların, resmi senede dayalı olarak, dava konusu taşınmazların adlarına
tescili istemi ile yaptıkları başvurunun, davalı kurum tarafından 5578
Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı hakkındaki Kanun’un 8.maddesi
gereğince, tarım arazilerinin belirlenen büyüklükteki parsellerden daha
küçük parçalara bölünemeyeceği gerekçesi ile reddedilmesi üzerine, söz
konusu işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasına dayalı, taşınmazların
davacılar adına tescili istemi ile açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : Z.Ş. ve M.Ş.
Vekili : Av. Ç.E.
Davalı : Haymana Tapu Sicil
Müdürlüğü
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı C.S. ile davacıların
09.11.2010 gün ve 2632 yevmiye numaralı noter senedine havi ölünceye kadar
bakma sözleşmesini yaptıklarını, bu sözleşme gereğince davacıların dava
dışı C.S.’ya ölünceye kadar bakma taahhüdünde bulunduklarını, C.S.’nın da
davaya konu Şerefligöz Köyü 14, 40, 59, 67, 304, 373, 374, 377, 478, 483 ve
1697 parsel sayılı taşınmazların davacılara devir taahhüdünde bulunduğunu,
C.S.’nın 22.02.2011 tarihinde vefat ettiğini, davacıların sözleşme
gereğince ölüm tarihine kadar C.S.’nın her türlü bakım ihtiyacını
giderdiklerini, vefatından sonra da sözleşme hükmü gereğince taşınmazların
adlarına tescili için Tapu Sicil Müdürlüğü’ne başvurduklarını; ancak, Tapu
Sicil Müdürlüğü’nün davacıların talebini, dava konusu taşınmazların tarım
arazisi niteliğinde olduğunu, tarım arazilerinde 20 dönüm altında ifraz
taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını belirterek reddettiğini, bu
nedenle söz konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek; dava
konusu taşınmazların davacılar adına tesciline karar verilmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Haymana
Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.09.2011 gün ve 2011/247 Esas, 2011/284 Karar
sayılı kararı ile; Tapu Sicil Müdürlüğü’nün 20 dönüm kısıtlaması nedeni ile
tapuya tescil işlemi yapılamayacağı yönündeki kararının idari işlem
niteliğinde olduğunu ve bu nedenle davaya idari yargıda bakılması
gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez, davacılar ile dava dışı C.S. arasındaki 09.11.2010 gün ve
2632 yevmiye numaralı ölünceye kadar bakım sözleşmesi gereğince, dava
konusu taşınmazların davacılar adına tescili konusunda karar verilmesi
talebi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
10. İdare Mahkemesi: 25.10.2013 gün ve 2013/1533 Esas sayılı ara kararı
ile; davacıların, ölünceye kadar bakma sözleşmesine istinaden dava konusu
Şerefligöz Köyü 14, 40, 59, 67, 304, 373, 374, 377, 478, 483 ve 1697 parsel
sayılı taşınmazların davalı adına tesciline karar verilmesi istemine
ilişkin olan davanın, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1014. Maddesi ve
aynı kanunun 1027. Maddesi gereğince adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini,
mahkemelerinin görevine girmeyen ve adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık Mahkemesi
kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde ortak işlem olan, Tapu Sicil Müdürlüğü’nün tescile
ilişkin talebi reddine ilişkin kararı nedeni ile tapuya tescil edilemeyen
taşınmazların, davacılar adına tapuya tesciline karar verilmesi talebi yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların 09.11.2010 gün ve 2632 yevmiye numaralı noter senedine uyarınca
Şerefligöz Köyü 14, 40, 59, 67, 304, 373, 374, 377, 478, 483 ve 1697 parsel
sayılı taşınmazların adlarına tesciline karar verilmesi istemi ile Tapu
Sicil Müdürlüğü’ne yaptıkları başvurunun reddi üzerine taşınmazların
adlarına tesciline kadar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan inceleme neticesinde; davacılar ile dava dışı C.S.
arasında 09.11.2010 gün ve 2632 yevmiye numaralı ölünceye kadar bakma
sözleşmesi yapıldığı, bu sözleşme ile davacıların dava dışı C.S.’ya öldüğü
tarihe kadar bakma, C.S.’nın da üzerine kayıtlı Şerefligöz Köyü 14, 40, 59,
67, 304, 373, 374, 377, 478, 483 ve 1697 parsel sayılı taşınmazları
davacılara devretme taahhüdü altına girdiği, C.S.’nın 22.02.2011 tarihine
vefat etmesi sonrasında, davacıların C.S.’ya bakma yükümlülüklerini yerine
getirdiklerini belirterek; taşınmazların adlarına tescili istemi ile Tapu
Sicil Müdürlüğü’ne müracaat ettikleri, ancak taleplerinin, 20000 m2 ‘nin
altındaki taşınmazlar yönünden hissedarlar dışındaki üçüncü kişilere devir
yapılamayacağı gerekçesi ile reddedildiği, davacıların bu kez taşınmazların
adlarına tesciline ilişkin karar verilmesi ve bu şekilde tapuda üzerlerine
devrin gerçekleşmesi amacı ile Haymana Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava
açtıkları, Haymana Asliye Hukuk Mahkemesi’nin davanın görev yönünden reddine
karar vermesi ve bu kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine,
davacıların bu kez idari yargı yerinde aynı istemle dava açtıkları, Ankara
10. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır
Bu bilgi ve
tespitler ışığında yapılan inceleme neticesinde; görevli yargı yerinin
belirlenmesi açısından, davacının talebinin içeriği ve niteliğinin
belirlenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmakla; adli yargı ve idari yargıya
verdiği dava dilekçeleri incelendiğinde; davacıların dava konusu
taşınmazların adlarına tescilini talep ettikleri, davanın dayanağını
09.11.2010 gün ve 2632 yevmiye numaralı noter senedinin oluşturduğu; dava
sebebinin ise; davalı idarenin tescil talebinin reddine ilişkin işlemi
olduğu, bu işlemin de 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanunu’na dayandığı sonucuna varılmıştır.
Davacıların
davalılarının dayanağını oluşturan sözleşmenin niteliğinin belirlenmesi
açısından konuya ilişkin yasal mevzuat incelenmelidir.
22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705.maddesinde “Taşınmaz
mülkiyetinin kazanılması, tescille olur./Miras, mahkeme kararı, cebri icra,
işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde, mülkiyet
tescilden önce kazanılır./Ancak, bu hallerde malikin tasarruf işlemleri
yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.”
Denilmek sureti ile taşınmaz mülkiyetinin ancak tescil ile kazanılacağı
düzenlenmiş, aynı Kanunun 706. Maddesinde “Taşınmaz mülkiyetinin devrini
amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmi şekilde düzenlenmiş
bulunmalarına bağlıdır./Ölüme bağlı tasarruflar ve mal rejimi sözleşmeleri,
kendilerine özgü şekillere tabidir.” şeklindeki belirleme ile de
taşınmazların devrini amaçlayan sözleşmelerin yapılabileceğini ancak
bunların geçerliliğinin resmi şekilde yapılmış olması şartına bağlı
olduğunu düzenlenmiştir.
22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 527.maddesinde; “Mirasbırakan,
miras sözleşmesiyle mirasını veya belirli malını sözleşme yaptığı kimseye
ya da üçüncü bir kişiye bırakma yükümlülüğü altına girebilir./Mirasbırakan,
malvarlığında eskisi gibi serbestçe tasarruf edebilir; ancak, miras
sözleşmesindeki yükümlülüğü ile bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflarına veya
bağışlamalarına itiraz edilebilir.” şeklindeki düzenleme ile taşınmaz
malikinin, taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini ölüme bağlı sözleşmeler
yapmak sureti ile kullanabileceği düzenlenmiştir.
Söz konusu yasal düzenlemelerden
hareketle; davacıların davasının dayanağını oluşturan 09.11.2010 gün ve
2632 yevmiye numaralı noter senedinin, müteveffa Cemile Sarı ile davacılar
tarafından tanzim edilmiş, ölüme bağlı tasarrufi nitelikte, resmi şekilde
düzenlemiş bir sözleşme olduğu anlaşılmaktadır.
Aynı Kanunun
1007. Maddesinde ; “Tapu sicilinin
tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur./Devlet, zararın
doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder./Devletin sorumluluğuna
ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür.”
şeklindeki düzenleme bu sicillerle ilgili sorumluluğun Devlete ait olduğu
belirtilmiş, Aynı Kanunun 1014.
Maddesinde; “Bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak
bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine
yapılabilir.” ve 1027. Maddesinde “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça,
tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla
düzeltebilir./Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin
yapılması biçiminde de olabilir./Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını,
tüzük kuralları uyarınca resen düzeltir” şeklindeki düzelmemelerle tapu
sicilinin tutulması sırasında yapılan yanlışlıkların düzeltilmesi ya da
değiştirilmesinde izlenecek yöntem belirlenmiştir.
Davanın sebebini oluşturan, davalı
idarenin red kararı içeriğinin anlaşılması açısından ilgili yasal mevzuat incelenmelidir.
31/01/2007 tarih ve 5578 sayılı Kanun’un
2.maddesi ile Değişik 19.07.2005 gün ve 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8. maddesinde; “Tarım arazileri; doğal özellikleri ve ülke
tarımındaki önemine göre, nitelikleri Bakanlık tarafından belirlenen mutlak
tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve marjinal
tarım arazileri olarak sınıflandırılır. Ayrıca Bakanlık tarım arazilerinin
korunması, geliştirilmesi ve kullanımı ile ilgili farklı sınıflandırmalar
yapabilir.
Tarımsal faaliyetin ekonomik olarak
yapılabildiği en küçük alana sahip ve daha fazla küçülmemesi gereken yeter
büyüklükteki tarımsal arazi parsel büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal,
ekonomik, ekolojik ve teknik özellikleri gözetilerek Bakanlık tarafından
belirlenir. Belirlenen küçüklüğe erişmiş tarımsal araziler miras hukuku bakımından
bölünemez eşya niteliğini kazanmış olur. Tarımsal arazinin bu niteliği tapu
kütüğüne şerh edilir.
Belirlenen parsel büyüklüğü; mutlak tarım
arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım
arazilerinde 0,5
hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektar ve
marjinal tarım arazilerinde 2 hektardan küçük olamaz. Tarım arazileri bu
büyüklüklerin altında ifraz edilemez, bölünemez veya küçük parsellere
ayrılamaz. Ancak çay, fındık, zeytin gibi özel iklim ve toprak istekleri
olan bitkilerin yetiştiği yerler ile seraların bulunduğu alanlarda, yörenin
arazi özellikleri daha küçük parsellerin oluşmasını gerekli kıldığı
takdirde, Bakanlığın uygun görüşü ile daha küçük parseller oluşturulabilir.
Bakanlığın uygun görüşü ile kamu
yatırımları için ihtiyaç duyulan yerler hariç olmak üzere tarım arazileri,
belirlenen büyüklükteki parsellerden daha küçük parçalara bölünemez.
Bölünemez büyüklükteki tarım arazilerinin mirasa konu olmaları ve
üzerlerinde her ne şekilde gerçekleşmiş olursa olsun birlikte mülkiyetin
mevcut olması durumunda, bu araziler ifraz edilemez, payları üçüncü
şahıslara satılamaz, devredilemez veya rehnedilemez. Bu araziler hakkında
4721 sayılı Türk Medenî Kanununun özgülemeye ilişkin hükümleri kıyasen
uygulanır.” şeklindeki düzenleme ile tarım arazilerinin kullanım
bütünlüğünün sağlanması ve mevcut kullanım bütünlüğünün bozulmasının
önlenmesine yönelik sınırlamalar getirildiği görülmektedir.
15/12/2005 tarih ve
26024 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin “Tarımsal arazi parsel büyüklüklerinin belirlenmesi” başlıklı 11.
Maddesinde; “Tarım arazilerinde parsel büyüklüğü yörelere göre
toplumsal, ekonomik ve ekolojik veriler gözetilerek belirlenir. Belirlenen
parsel büyüklüğü; mutlak tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 1 hektar, dikili tarım
arazilerinde 0,5
hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektar ve
marjinal tarım arazilerinde 2 hektardan küçük olmamak kaydı ile tarım
makinelerinin arazi bozulmasına neden olmadan verimli çalışmasını mümkün
kılacak büyüklükte oluşturularak kullanılır. Tarım arazileri bu büyüklüklerin
altında ifraz edilemez, bölünemez. Arazi eğimi % 3 ten fazla olan yerlerde
parselin uzun kenarı eğime dik olarak planlanır. Ancak çay, fındık, zeytin
gibi özel iklim ve toprak istekleri olan yerler ile seraların bulunduğu
alanlarda, yörenin arazi özellikleri daha küçük parsellerin oluşmasını
zorunlu kılıyor ise yukarıda belirtilen parsel büyüklüklerinden daha küçük
parseller oluşturulabilir.” şeklindeki belirleme ile 5403 sayılı Yasa’ya
paralel düzenleme yapılmıştır.
22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 731.maddesinde; “Taşınmaz
mülkiyetinin kanundan doğan kısıtlamaları, tapu siciline tescil
edilmeksizin etkili olur./Bu kısıtlamaların ortadan kaldırılması veya
değiştirilmesi, buna ilişkin sözleşmenin resmi şekilde düzenlenmesine ve
tapu kütüğüne şerh verilmesine bağlıdır./Kamu yararı için konulan kısıtlamalar
kaldırılamaz ve değiştirilemez.” denilmek sureti ile mülkiyete ilişkin
kanunlarla yapılan kısıtlamaların, tapu siciline şerh düşülme koşuluna
bağlı olmaksızın geçerli olacağı belirlenmiştir.
Bu yasal
düzenlemelerden, dava konusu taşınmazların tarım arazisi niteliğine haiz
taşınmazlar olduğu, 5403 sayılı Yasa uyarınca tapuda herhangi bir şerh
işlemi olmaksızın kanun gereği, tarımsal bütünlüğün korunması ve tarımsal
bütünlüğün bozulmasının engellenmesi amacı ile 2 hektarın altında bölünmeyi
gerektirir ifraz ve tescil işlemlerinin yapılması yönünden kısıtlamaya tabi
tutuldukları, davacıların tescil talebinin de adı geçen kısıtlama gereğince
reddedildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak;
davanın temelinde davalı idarenin, 5403 sayılı yasa ve bağlı yönetmelik
gereğince tarım arazileri üzerinde bulunan kısıtlamadan kaynaklı, tescil
talebinin reddi kararı yer aldığı görülmekle, bu durumda, idarenin idare hukuku alanında kamu
gücüne dayalı olarak re’sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis
etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari
işlem niteliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal
düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunduğu gözetildiğinde,
davacıların resmi senede dayalı tescil talebinin reddine ilişkin davaya
konu işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde
olduğu, bu işlemin gerek 5403 sayılı yasaya gerekse 26424 sayılı Toprak
Koruma ve Arazi Yönetmeliği’ne uygunluğunu denetleme ve irdeleme görevinin
idari yargıya ait olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümün idare
mahkemesinin görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır
Dava konusu
olayda; her ne kadar davacılar davalarına dayanak olarak 9.11.2010 tarih ve
2602 yevmiye numaralı noter senedini göstermiş iseler de; dava sebebini bu
sözleşme oluşturmayıp, davalı idarenin tescil talebinin reddine dair
işlemin oluşturması ve ortada noter senedine dayalı olarak 4721 Sayılı
yasanın 527 ve devamı maddeleri gereği açılan bir tapu tescil iptal davası
bulunmaması nedenleri ile olaya 4721 Sayılı Yasa hükümleri gereğince adli
yargı yerinde bakılması olanağı bulunmamaktadır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun reddine karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 10.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 30.12.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
49-ESAS NO : 2013/1719
KARAR NO : 2013/1931
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk
K A R A
R
Davacı : S.G.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.A.P.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 2.1.2009 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 2. İŞ MAHKEMESİ: 9.4.2013 gün ve E:2011/281,
K:2013/429 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2013 gün ve
E:2013/1175 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9.
fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir
anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 11. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 2. İş Mahkemesinin 9.4.2013 gün ve E:2011/281, K:2013/429 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
50-ESAS NO : 2013/1720
KARAR NO : 2013/1932
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.D.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.A.P.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 2.1.2009 tarihinde Ankara Üniversitesi Rektörlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi
ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
700,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 2. İŞ MAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve E:2011/298,
K:2013/321 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16. İDARE MAHKEMESİ: 30.9.2013 gün ve E:2013/725
sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu,
bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının
hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 16. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 16. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 2. İş Mahkemesinin 22.3.2013 gün ve E:2011/298, K:2013/321 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
51-ESAS NO : 2013/1725
KARAR NO : 2013/1936
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.O.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.H.B.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 27.4.2006 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 27.4.2010 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 40,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
14.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11.İş Mahkemesi: 26.4.2012 gün ve E:2011/297,
K:2012/263 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın kabulüne
karar vermiş; bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesi;
8.10.2012 gün ve E:2012/22041, K:2012/21311 sayı ile; eksik inceleme ile
karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA
11.İŞ MAHKEMESİ: 12.3.2013 gün ve E:2013/15, K:2013/319 sayı ile,
tarafların iddia ve savunmaları, davacıya ait iş yeri kayıtları, Yüksek
Planlama Kurul kararı, Danıştay 5. Dairesi’nin kararı, emsal Yargıtay
kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının
sendika üyesi olması nedeni ile denge tazminatı ve enflasyondan kaynaklı
ücret alacağının tahsili talebi ile Mahkemelerinde dava ikame edilmiş ise
de, yargılama sırasında Ankara 9. İdare Mahkemesince verilen emsal karar ve
Ankara 1. İş Mahkemesi'nce verilen kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nce
yapılan bozması doğrultusunda, aynı dairenin 01.12.2012 tarihli ve
2012/27071 - 32336 esas karar sayılı kararı ile 406 sayılı Yasa hükümleri
gereğince davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi ile beraber, personelin nakledileceği Kamu Kurumumda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere Memur maaşına nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin
yaptırıldığı, bu gibi işlemlerin idare hukuku alanında tesis edilmiş idari
işler olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın çözüm yerinin İdari Yargı olduğunun
belirtildiği, Mahkemelerince de Dairenin görüşünün benimsendiği
gerekçesiyle; dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş;
kararın temyizi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 29/04/2013 gün ve
2013/6912-8770 E-K. sayılı ilamı ile "Temyiz olunan kararın hüküm
kısmında geçen vekalet ücretine ilişkin 4. bendin hüküm fıkrasından
çıkartılmasına, yerine; "6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun
331/2. maddesi gereği vekalet ücretinin görevli mahkemece
değerlendirilmesine, davaya görevli mahkemede devam edilmemesi durumunda,
mahkemece talep üzerine dosya üzerinden durumun tespiti ile yargılama
giderlerinden olan vekalet ücretinin hüküm altına alınmasına
"ifadesinin eklenmesine, hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
29/04/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi." kararına varmış ve
hüküm 29/04/2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları
saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
12.İDARE MAHKEMESİ: 18.11.2013 gün ve E:2013/1478 sayı ile, 406 sayılı
Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu kanun ve özel
kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı
kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı % 50'nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı; ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin
blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde
yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı; bu durumda; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketinin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış
bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 12.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara
11.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
12.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 11.İş Mahkemesi’nin
12.3.2013 gün ve E:2013/15, K:2013/319 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
52-ESAS NO : 2013/1727
KARAR NO : 2013/1938
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan
kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
H.O.G.
Vekilleri
: Av. C.S. & Av. A.G.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.E. (Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davacının babası H.T.G.’a ait 06……. plakalı araçla 22.09.2010
tarihinde iş dönüşünde Ayaş yolunu takiben Sincan istikametine doğru
giderken Şeker Fabrikası ve OPET benzin istasyonu karşısında kaza
geçirdiğini, kaza sonucu davacının sol ayağının bileğinin biraz üzerinden
tamamen koptuğunu, trafik kazasının meydana geldiği yolun sorumluluğunun
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na ait olduğunu, dolayısıyla
davalı kurumun hizmet kusuru nedeniyle kazaya sebebiyet verdiğini ileri
sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL maddi
ve 75.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 76.000,00 TL tazminatın
28.06.2011 tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
16. Asliye Hukuk Mahkemesi; 21.09.2012 gün ve E:2011/489, K:2012/376 sayı
ile özetle; “…davacının davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
hakkındaki davasını idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararının
giderilmesi istemiyle açtığı, uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesinde yer
alan " İdari eylem ve işlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları " kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesinin gerektiği, davaya bakmakla İdari Yargı yerinin
görevli olduğu, Mahkememizin görevsiz olduğu anlaşıldığından aşağıdaki
hüküm kurulmuştur. ‘’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara
7. İdare Mahkemesi; 17.06.2013 gün ve E:2013/121 sayı ile özetle; “…2918
sayılı Kanunun 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla
görevli bulunmadığı yolundaki kararlan gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle 2247
sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Kanundan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Kanunun 19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının 06 Y 1825 plakalı araçla 22.09.2010 tarihinde Ayaş Yolunu takiben
Sincan istikametine giderken Şeker Fabrikası ve OPET benzin istasyonu
karşısında geçirmiş olduğu trafik kazası nedeniyle uğradığını iddia ettiği
maddi ve manevi zararın faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı,
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve
E:2013/59, K:2013/68 sayılı aynı içerikli kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan
mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir.
Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır.
Nihayet,
aynı konuda Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla;
yasakoyucunun “haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının
görevine giren bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın
somutunda da 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu
görevin adli yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı
gerekçesiyle, maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar
vermiştir. Anayasa’nın 158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer
mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa
Mahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun
idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine
verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin bu nedenle
Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup, esası itibariyle görev konusunda
verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158 inci maddesi uyarınca başta
Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu
bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 7. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 16. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 21.09.2012 gün ve E:2011/489, K:2012/376 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda “idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, idari yargıda açılması gerektiği”
gerekçesiyle dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Bu
kararın da kesinleşmesi üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmiş,
x
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
idari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
53-ESAS NO : 2013/1728
KARAR NO : 2013/1939
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 17.08.1999
tarihinde meydana gelen deprem sonucu binanın yıkılması nedeniyle Mahkemece
tüm zararın davacı tarafından ödenmesine hükmedilmesi üzerine, davacı
tarafından ödenen zararın davalı idarenin hizmet kusur oranı karşılığı olan
27.000 TL.lik kısmının ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.B.
Vekili : Av. S.E.K.
Davalı :
Bekirpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.B.
O L A Y
: Davacı vekili 26.02.2007 günlü dava dilekçesinde, Bekirpaşa Belediye
Başkanlığı, K.G., F.K.’u davalı olarak göstermek suretiyle özetle, ‘’…İzmit
Büyükşehir Hudutları içerisinde Bekirpaşa Belediyesine bağlı Kavaklar Cad.
Şehit Emin Sok….. nolu adresinde bulunan ve tapuda İzmit, 2.Bölge Mehmet
Alipaşa, 19.N.ll.B,pafta:3255,Ada:14’de kayıtlı gayrimenkul 17.8.1999
yılında depremden dolayı enkaz olmuştur.
Kocaeli
4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1999/518 esas,2005/219 karar nolu ilamı ile,
davacılar E.T. v.s tarafından açılan tazminat davasında davacılara
yakınlarını kaybettiği için müvekkilim ilamda yazılan tazminatın tamamını
ödemek durumunda kalmıştır. Bu davada kusur yönünden verilen bilirkişi
raporunda kusurun %60’ı Bekirpaşa Belediyesine ve personeline
verilmiştir.Bu verilen kusur kesinleşmiştir.
Müvekkilim
Kocaeli 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 99/518 esas sayılı dava dosyasına
istinaden ödediği tazminatın tamamı olan 45.000,00 TL’nin kusura göre %60’
ına karşılık düşen 27.000 TL’nin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle
müvekkile ödenmesi için dava açmak durumunda kalmıştır. ‘’ demek suretiyle
davacının alacaklılara müteselsil sorumlu olarak ödediği 45.000 TL’nin %
60’ı olan 27.000 TL alacağın ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Kocaeli
2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.11.2007 gün, E:2007/73, K:2007/409 sayı ile
özetle, Bekirpaşa Belediye Başkanlığı’na izafe edilebilecek kusur hizmet
kusuru olabileceğinden ve hizmet kusuru nedeni ile Belediye Başkanlığı
aleyhine açılacak davanın idari yargı mercilerinde görülmesi gerektiğinden
bahisle, Bekirpaşa Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili 28.01.2008 günlü dava dilekçesi ile, Bekirpaşa Belediye
Başkanlığı’nı davalı olarak göstererek, aynı istemle bu kez idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Kocaeli
1. İdare Mahkemesi: 18.10.2010 gün, E:2008/170, K:2010/909 sayı ile özetle,
‘’…Uyuşmazlık konusu olayda, davalı idarenin meydana gelen zarar sebebiyle
sorumlu tutulabilmesi için oluşan zarara davalının hizmet kusuruyla sebep
olmuş olması ve bu zarar ile hizmet kusuru arasında uygun nedensellik
bağının bulunması zorunlu olup, dava dosyası ve içeriğinde yer alan
bilirkişi raporlarının incelenmesi neticesinde projeyi onaylayarak inşat
ruhsatı veren, Deprem Yönetmeliğine göre zemin etüdü yapılmadan sahayı
imara açan ve yapılaşmaya izin veren, projenin uygulanmasında ve yapım
sırasında hesap ve proje eksikliklerini tespit etmeyen gerekli zemin
araştırmalarını yapmadan fazla kat yüksekliğine izin veren davalı
belediyenin meydana gelen zararda %30 kusurlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davalı
idare tarafından davacının yıkılan binaların maliki olmaması sebebiyle
idari yargı yerinde dava açamayacağı ve yine adli yargı yerinde
kendilerinin davalı sıfatının bulunmadığı yönündeki itirazının incelenmesi
neticesinde; davacının Kocaeli 4'üncü Asliye Hukuk Mahkemesinin 1999/518
esasına kayıtlı dava dosyasında esas hakkında verilen karar ile 17.8.1999
depremi neticesinde yıkılan bina sebebiyle uğranılan zararın tümünü tazmin
etmekle yükümlü tutulmuş olması ve hükmedilen bu bedelin tamamının davacı
tarafından ödemiş olması sebebiyle davacının davalı idarenin kusuru
sebebiyle zarara uğradığı sonucuna ulaşılmış olup uğranılan zararın
davalının hizmet kusurundan kaynaklanan kısmının tazmin edilmesini
isteyebileceği açıktır.
Mahkememiz
tarafından, davacı tarafından ödenmesine hükmedilen bedelin Yargıtay'ın
karar tarihinden önce ödenmiş olması sebebiyle 17.8.1999 tarihinden ödeme
tarihi olan 22.5.2006 tarihine kadar işleyecek yasal faizinin tespiti amacıyla
yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlana raporda;
3.000,00.-TL'nin 17.8.1999 tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek yasal
faiz miktarının 9.395,67.-TL olduğu rapor edilmiştir.
Bu
durumda, davacı tarafın uğradığı zarar sebebiyle davalı idarenin
sorumluluğuna gidilebilecek toplam miktarın Yargıtay tarafından
düzeltilerek onanan karar ile hükmedilen 3.000,00 TL ve bu bedele ödeme
tarihine kadar işleyen yasal faiz miktarı olan 9.395,67.-TL yine yukarıda
anılan Mahkeme kararıyla davacı tarafından ödenmesine hükmedilen 360,00 TL
vekalet ücreti, 250,00.-TL yargılama gideri ve 29,50.-TL bakiye harç olmak
üzere toplam 13.035,17.-TL olduğu sonucuna ulaşılmış olup, bu zararın
davalı idarenin %30 kusur oranı karşılığını oluşturan 3.910,56.-TL'lik kısmının
davalı idare tarafından adli yargı yerinde uyuşmazlığın dava konusu
edildiği tarih olan 26.2.2007 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.
Davacı
tarafından tazminat olarak ödemek zorunda kaldığı tutarın %60'nın davalının
kusurundan kaynaklandığı ileri sürülmekte ise de yukarıda yer verilen ve
Mahkememiz kararına esas alınan bilirkişi raporunda davalı belediyenin
kusur oranının %30 olarak belirlenmiş olması, statik proje müellifi ve
fenni mesulün kusuru sebebiyle oluşan zararın davalı idare tarafından
tazmin edilemeyecek olması sebebiyle aksi yöndeki iddiaya itibar
edilmemiştir.
Davacı
tarafından ödenmesine hükmedilmesi istenilen tazminatın adli yargı yerince
hükmedilen tutarın dışındaki kısmına gelince, davacının davalı idarenin
kusuru sebebiyle katlanmak zorunda kaldığı tazminat miktarının davalı
tarafından ödenmesine hükmedilebilecek olması, adli yargı yerinde yapılan
yargılama sonrasında davacı tarafından ödenmesine hükmedilen tutarın
süresinde ödenmemesi sebebiyle ödenecek meblağda meydana gelen artışın
davalı idareye yüklenemeyecek olması, bu artışın davacının kendi kusurundan
kaynaklanması sebebiyle davalı idarenin sorumlu tutulabileceği miktarın
Yargıtay tarafından düzeltilerek onanan kararda hüküm altına alman tutar
ile hükmedilen bedelin onama tarihinden önce ödenmiş olması sebebiyle bu
tarihe kadar işleyecek yasal faizinin toplamından ve yargılama
giderlerinden oluştuğu kanaatine ulaşılmış olup aksi yöndeki iddia yerinde
görülmemiştir.
Açıklanan
nedenlerle; 3.910,56.-TL'nin 26.2.2007 gününden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi isteminin kabulüne,
23.089,44.-TL ile ödeme tarihinden itibaren yasal faiz isteminin reddine ‘’
demek suretiyle davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Danıştay 6. Daire 02.07.2012
gün, E:2012/3569, K:2012/3908 sayı ile özetle, ‘’… İdare Mahkemesince,
rücuen alacak davası olarak nitelendirilen ve mülga 818 sayılı Borçlar Kanununun
58. ve yürürlükte 6098 sayılı Borçlar Kanununun 69. maddelerine göre rücuen alacak
davasında, aynı konuda açılmış olan davada daha önce adli yargı yerince
görev ret kararı verildiği dikkate alınarak 2247 sayılı Yasanın 19.
maddesine göre görevli yargı merciinin belirlenebilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulması gerekmektedir. Bu durumda, İdare Mahkemesince,
görevli yargı merciin belirlenebilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulması gerekirken, işin esasının incelenmesi suretiyle verilen
temyize konu mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir. ‘’ demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Kocaeli
1. İdare Mahkemesi: Danıştay bozma ilamına uyarak yapılan yargılamada,
19.09.2013 gün, E:2013/124 sayı ile, ‘’… Dava konusu uyuşmazlığın
konusunun, adli yargı kararının yerine getirilmesi sonucu ödenen tazminatın
kusuru oranına tekabül eden kısmının davalı idareden tahsili ipin açılan
bir rücu davası niteliğinde bulunduğu ve Borçlar Kanunu hükümlerine göre
çözümlenmesi gerektiğinden, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmaktadır.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.
maddesi; "Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen davacı incelemeye
başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii, davada görevsizlik kararı
veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile
görevli merciin belirtilmesi ipin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve
elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin
erteler." hükmünü taşımaktadır.
Olayda,
rücuen alacak davası olarak nitelendirilen ve mülga 818 sayılı Borçlar
Kanunu'nun 58. ve yürürlükte 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 69. maddelerine
göre rücuen alacak davasında aynı konuda açılmış olan davada daha önce adli
yargı yerince görev ret kararı verildiği de dikkate alınarak 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesine göre görevli yargı merciinin belirlenebilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ‘’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında davalı Bekirpaşa Belediye Başkanlığı bakımından 2247 sayılı
yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Kocaeli İli, İzmit ilçesi, Mehmet Ali Paşa 19.N.11.B pafta, 3255 ada, 14
sayılı parselde kayıtlı, Kavaklar Caddesi, Şehit Emin Sokak No:21 adresinde
bulunan binanın 17.08.1999 tarihinde meydana gelen deprem sonucu yıkılması
nedeniyle Emine Tezer tarafından Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde
açılan 1999/518 esasına kayıtlı dava dosyasında Ahmet Bakır ve kusuru
tespit edilen diğer kişilerin müşterek ve müteselsilen kusurlu oldukları
gerekçesiyle tüm zararın davacı tarafından ödenmesine hükmedilmesi üzerine,
davacı tarafından ödenen zararın davalı idarenin hizmet kusur oranı
karşılığı olan 27.000 TL.lik kısmının ödeme tarihinden itibaren işletilecek
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Kocaeli
4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.06.2005 gün, E:1999/518, K:2005/219 sayılı
kararında yapılan incelemede, davacının Encer Tezer’e velayeten kendisine
asaleten Emine Tezer, Davalının Ahmet Bakır olduğu, davanın konusunun
Kocaeli İli, İzmit İlçesi, Mehmet Ali Paşa Mahallesi 549 ada, 12 parselde
kayıtlı olan taşınmazın, 17.08.1999 yılında Kocaeli’nde meydana gelen
depremde enkaz haline gelmesinden müteahhidi olan Ahmet Bakır’ın sorumlu
olduğundan bahisle meydana gelen maddi zararın tazmininden ibaret olduğu,
netiC.en davanın kabulüne karar verildiği, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu
üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 13.02.2007 gün, E:2006/2076, K:2007/1528
sayılı kararı ile tazminat miktarlarını belirten hüküm fıkralarının
düzeltilerek onanmasına karar verdiği ve böylece kararın kesinleştiği
anlaşılmıştır. Bu karardan sonra; davacı tarafından, olayda kusurları
bulunduğu belirtilen Bekirpaşa Belediye Başkanlığı, Faize Karakuş,
Keramettin Gençtürk’ten kusurları oranı karşılığı olan miktarın faizi ile
birlikte tahsili istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda,
olayda maddi tazminat isteğinin tamamen karşılanmış olması nedeniyle,
tazminat davası bakımından ortada çözümsüz kalan ya da başka yargı
merciinde dava edilmesi gereken bir uyuşmazlık kalmamıştır.
Kocaeli
4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülmüş olan maddi tazminata ilişkin dava,
tümüyle adli yargı yerinde çözümlendiğine göre, davacı Ahmet Bakır
tarafından Bekirpaşa Belediye Başkanlığı aleyhine açılan alacak davasının
bir rücu davası olduğunun kabulü gerekmektedir.
Nitekim,
gerek 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 647.maddesiyle yürürlükten
kaldırılan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun ‘’ Bina ve Diğer Şeylerde Mesuliyet ‘’ ana başlığının altında yer
alan ‘’ Zarar ve Ziyan ‘’ başlıklı 58.maddesinde; ‘’ Bir bina veya
imal olunan herhangi bir şeyin maliki, o şeyin fena yapılmasından yahut
muhafazadaki kusurundan dolayı mesul olur.
Bu
cihetten dolayı kendisine karşı mesul olan şahıslar aleyhindeki rücu hakkı
mahfuzdur.‘’ hükmü, gerekse de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ‘’ Yapı
Malikinin Sorumluluğu ‘’ ana başlığının altında yer alan ‘’ Giderim
Yükümlülüğü ‘’ nü düzenleyen 69.maddesinde; ‘’ Bir binanın veya diğer yapı
eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki
eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.
İntifa
ve oturma hakkı sahipleri de, binanın bakımındaki eksikliklerden doğan
zararlardan, malikle birlikte müteselsilen sorumludurlar.
Sorumluların,
bu sebeplerle kendilerine karşı sorumlu olan diğer kişilere rücu hakkı
saklıdır. ‘’ hükmü yer almakta olup, bu yasal düzenlemeler nazara
alındığında rücuen alacak davası kapsamında değerlendirilen uyuşmazlığa
konu somut olayda Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan, Kocaeli 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
kabulü ile, Kocaeli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 1.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Kocaeli 2.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 13.11.2007 gün, E:2007/73, K:2007/409 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
17.08.1999
tarihinde meydana gelen deprem sonucu binası yıkılan dava dışı 3. kişi
tarafından zararının tazmini istemi ile davacı yüklenici ile davalı
Belediye Başkanlığı aleyhinde açılan davanın kabulü üzerine bina malikinin
zararını ödeyen davacı yüklenici tarafından Belediye Başkanlığı aleyhinde
hizmet kusuru nedeniyle eldeki rücüen tazminat davası Adli Yargı İlk Derece
Mahkemesinde açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılama sonucunda " Adli Yargı kararının yerine
getirilmesi sonucu ödenen tazminatın kusuru oranına tekabül eden kısmının
davalı idareden tahsili için açılan rücü davasının Borçlar Kanunu
hükümlerine göre çözümlenmesinin gerektiği, Adli Yargının görevli olduğu
" gerekçesiyle Yargı yolu yönünden davanın reddine, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar verilmiş,
Bu
kararın da kesinleşmesi üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderilmiş, Yüksek Mahkemece yapılan
inceleme sonucunda "Rücüen tazminat davasında uyuşmazlıkta Borçlar
Kanunun hükümleri uygulanacağı, davanın çözümünün Adli Yargıya ait
bulunduğuna" oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin hizmet kusuru nedeniyle meydana gelen zararın tazmini
talep edilmektedir.
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda projeyi onaylayarak inşaat ruhsatı veren, deprem yönetmeliğine göre
zemin etüdü yapılmadan sahayı imara açan ve yapılaşmaya izin veren,
projenin uygulanmasında ve yapım sırasında hesap ve proje eksikliklerini
tesbit etmeyen, gerekli zemin araştırmalarını yapmadan fazla kat
yüksekliğine izin vermek suretiyle olayda %30 kusurlu olduğu bilirkişi
raporu ile belirlenen davalı Belediyenin kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Türk
Borçlar Kanunun sorumluluğu ilişkin hükümlerinin İdari Yargıcada uygulanması
mümkündür.
Açıklanan
nedenlerle Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam
yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
54-ESAS NO : 2013/1729
KARAR NO : 2013/1940
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
F.E.
Vekili :
Av. A.A.M.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili :
Av. M.E. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili dilekçesi ile özetle; 30.03.2007 tarihinde kamuya nakil için Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirilen davacının, davalı şirketçe maaş nakil
ilmühaberinde ek ödemelerin, maaş artışlarının ve ikramiyelerin de
eklenerek bildirilmesi gerektiğinden, maaş nakil ilmühaberinde bildirilmesi
gereken miktarın yeniden tespiti ile çalıştığı kuruma bildirilmesi ve
01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 08.05.2006 tarihli ve
2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararıyla 01.01.2006-30.06.2006
tarihlerinde aylık 40TL, 01.07.2006 tarihinden itibaren aylık 82,5TL ek
ödeme tutarının, ücretlere yapılan %2,32 oranındaki artışın ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarlarının fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00TL’nin yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1. İş Mahkemesi: 21.05.2013 gün, E:2013/56, K:2013/287 sayı ile özetle;
“...özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirmesi
sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi
olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar
statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı
dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda-artış oranının, kamudaki
memur maaş artış oranında,- olacağı yönünde yükümlülük getirdiği gibi, 406
sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak
üzere, memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemler idare
hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarım
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları açıktır.
İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerekir" demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
7. İdare Mahkemesi: 25.10.2013 gün, E:2013/1471 sayı ile özetle;
“...iptali
istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.‘’ demek
suretiyle davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247
sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile,
406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom,
bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci fıkrasında,
“Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa koyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 7. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 1. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 1. İş Mahkemesinin
21.05.2013 gün, E:2013/56, K:2013/287 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
55-ESAS NO : 2013/1730
KARAR NO : 2013/1941
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
A.B.
Vekilleri
: Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili :
Av. A.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirketin
14/11/2005'de özelleştirilmesi sonucunda ikinci tip iş sözleşmesi
imzalayarak davalı kurumda 4857 sayılı yasaya tabi olarak çalışmakta iken,
406 sayılı yasanın ek 29 ve 4046 sayılı yasanın 22. maddeleri gereğince
başka bir kamu kurum ve kuruluşuna atanmak üzere Devlet Personel
Başkanlığına bildiriminin yapıldığı esnada bildirime esas ücretine ilişkin
nakil bildirimi Cetvelinde, 01/01/2006'dan itibaren sözleşmeli ve kapsam
dışı personele yapılması gereken ücret artışlarının yer almadığı gibi
davacıya ödenmediğini ileri sürerek 4046 sayılı yasanın 22. ve 406 sayılı
yasanın ek 29.maddeleri gereğince maaş nakil bildiriminin yasalara uygun
düzenlenmemesi nedeniyle artış ve zamların yeniden hesaplanmasına,
davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde kendisine ödenmeyen ve davalı
kurumun hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı
kurumda eksik maaş almasına sebebiyet verdiği tutarlar, yıllar itibariyle
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkı için fazlaya ilişkin talep ve
dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik 700,00 TL alacağın davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
2. İş Mahkemesi: 22.03.2013 gün, E:2011/304, K:2013/324 sayı ile özetle;
“...Uyuşmazlık, 399 sayılı KHK'nin
ek II.Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce !tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri
değişen 406 sayılı KHK'nin 3.maddesi ve 399 sayılı KHK'nin ek ikinci
Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanamayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği hususundan kaynaklanmaktadır.
Yargıtay
9.Hukuk Dairesi, daha önceki tarihlerde nakle tabi işçilerde davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş arasındaki uyuşmazlıklarda esasa yönelik kararlar vermiş
ise de, Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07/04/2011 gün ve 2011/55-205
sayılı kararından sonra uyuşmazlığın Adli Yargı yerinde görüleceğine dair
görüşünü değiştirmiş, 01/10/2012 gün ve 2012/27071-32336 E. ve K. nolu
kararında da görüleceği üzere uyuşmazlığın İdari Yargı yerinde görülmesi
gerektiğini kabul etmiştir. Ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26/12/2012 gün ve 2012/9-1518 E, 2012/1388 K nolu kararı da nazara
alındığında HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2 maddesi uyarınca davanın
usulden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır." demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
4. İdare Mahkemesi: 15.11.2013 gün, E:2013/710 sayı ile özetle;
“...ilk
olarak adli yargı meciinde davanın açıldığı 14.02.2011 tarihinde ve halen
Türk Telekomünikasyon A.Ş'nin özel hukuk tüzel kişisi olması ve özel hukuk
tüzel kişilerin işlemlerine karşı idari yargıda dava açılmasına hukuken
imkan bulunmaması karşısında, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılan davanın çözümü adli
yargıya ait bulunmaktadır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile,
406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom,
bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 4. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 2. İş Mahkemesinin
22.03.2013 gün, E:2011/304, K:2013/324 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
56-ESAS NO : 2013/1735
KARAR NO : 2013/1946
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ö.İ.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. A.D.Y.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 13.5.2009 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim
Teknolojileri Genel Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 2. İŞ MAHKEMESİ: 9.4.2013 gün ve E:2011/289,
K:2013/433 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2013 gün ve
E:2013/1173 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9.
fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir
anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli
yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 11. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 2. İş Mahkemesinin 9.4.2013 gün ve E:2011/289, K:2013/433 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
57-ESAS NO : 2013/1736
KARAR NO : 2013/1947
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının, 1977 yılında davalı Turhal Belediye Başkanlığı’ndan ihale yolu
ile satın aldığı 303 ada 1 Parsel sayılı taşınmaz üzerinde 1997 yılında
yapılan imar uygulaması sonucu; taşınmazın 1499,88 m²
lik kısmını üzerine tescil ettirememesi nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemi ile açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : SS. Tasfiye Halinde A.
İşyeri ve Konut Yapı Kooperatifi
Vekili : Av. İ.H.
Davalı : Turhal Belediye Başkanlığı
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının dava konusu 303 Ada 1
Parsel sayılı taşınmazın 2316 m² imar parseli niteliği ile inşaata
hazır şekilde davalı Belediye Başkanlığı’ndan satın aldığını, taşınmaz
üzerinde A,B,C,D olmak üzere 4 adet bloğun inşaatına başlandığını, B,C,D
bloklarının tamamlandığını ancak A bloğun davalı Belediye Başkanlığı’nca
durdurulduğunu, konuya ilişkin yasal sürecin devam ettiğini, bu sırada
davalı Belediye Başkanlığı’nın dava konusu taşınmaz ile ilgili imar
düzenlemesine gittiğini, taşınmazın 846,12 m² lik
kısmı 303 Ada 3 parsel numarası ile davacı adına tescil edildiğini, geri
kalan kısmı ise kaldırım ve yol olarak ayırdığını ve halen taşınmazın 1499,88 m²
lik kısmının yol ve kaldırım olarak kullandığını, bu şekilde davacının
zarara uğradığını belirterek; ilk olarak dava konusu taşınmazın 303 Ada 3
parsel sayılı taşınmaz dışında kalan kısmının tapusunun iptali ile davacı
adına tesciline aksi halde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
2000.00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesine karar verilmesi karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı adli yargı dosyasında verdiği cevap dilekçesinde
özetle; 23 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın 1981 yılında dava konusu alanda
yapılan kadastro çalışmaları sırasında 303 Ada 1 parsel ve 303 Ada 2 parsel
olarak ayrıldığı, 27.01.1997 yılında yapılan imar ve ifraz işlemli
neticesinde; 303 Ada 3 parselin 846,12 m² olarak ayrıldığını, geri kalan
kısmın ise 2193,88
m² olarak yola terk edildiğini, 23 Ada 1 parsel
sayılı taşınmazın davacıya satışına ilişkin ihalenin hukuka aykırı
olduğunu, Belediye Başkanlığı’na ait taşınmazların ancak Belediye Meclisi
kararı ile satılabileceğini, dava konusu taşınmazın satışına ilişkin ise
bir Belediye Meclisi kararı olmadığını, bu sebeple yok hükmün olan bir
ihaleye dayanılarak tescil talebinde bulunulamayacağını, davacının tazminat
talebinin de yerinde olmadığını, zira davacının Turhal Noterliği’nin
31.10.1978 gün ve 11450 yevmiye numaralı taahhütnamesi ile dava konusu
alana yeşil alan, yol ve benzeri tesislerin denk gelmesi halinde mevcut
yapılan yıkılacağı, 15 gün içinde enkazın tahliye edileceği ve bu
işlemlerden dolayı hak talep etmeyeceği taahhüdünde bulunduğunu, bu
nedenlerle davacının davasının reddinin gerektiğini belirtmiştir.
Turhal
Asliye Hukuk Mahkemesi: 11.09.2012 gün ve 2011/534 Esas, 2012/440 Karar
sayılı kararı ile; davacının iddiasının idarenin 2. İmar uygulamasına
ilişkin işleminin hukuka aykırı olduğu temeline dayandığını, bu nedenle
davanın idari nitelikte olduğunu belirterek; davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay 14.
Hukuk Dairesi’nin 02.05.2013 gün ve 2013/4482 Esas, 2013/6568 Karar sayılı
kararı ile onanmak sureti ile kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez müvekkilinin davalı idareden satın aldığı dava konusu
taşınmazın 1469,88
m² lik kısmının (adli yargıda dava açılırken 1499,88 m²
yazılmış idi), 1997 yılında yapılan imar değişikliği nedeni ile davacı
adına tescilinin sağlanamaması sonucu müvekkilinin uğradığı zararın tazmini
istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Tokat
İdare Mahkemesi: 10.10.2013 gün ve 2013/593 Esas sayılı dosyasında verdiği
ara kararı ile, davacının davasının, davalının imar uygulaması nedeni ile
uğradığı zararın tazmini talebine değil, davacıya satılan taşınmazın,
davacı adına tescilinin yapılamaması nedeni ile ilk olarak davacı adına
taşınmazın tescili, mümkün olmadığı takdirde davacının zararının tazmini
istemine ilişkin olduğunu, sonuç olarak uyuşmazlığın temelinde mülkiyet hakkından
kaynaklanan ihtilafın bulunduğunu, bu nedenle açılan davanın adli yargı
mahkemelerinin alanına girdiğini belirterek; mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,
davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, her
iki yargı yerinde dava konusu olan, davacının 303 Ada 1 Parsel sayılı
taşınmazın 1499,88
m² lik kısmının tapusunun davacı adına tescil
edilmemesi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemi yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının 1977 yılında davalı Belediye Başkanlığı’ndan ihale yolu ile
aldığı 303 Ada 1 Parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı idarece 1997
yılında yapılan imar uygulaması sonucu; davacının, taşınmazın 1499,88 m²
lik kısmını üzerine tescil ettirememesi ve bu nedenle uğradığı zararın
tazmini istemi ile açıldığı anlaşılmıştır.
Davacının, adli yargıda açtığı davada, terditli talepte
bulunduğu, ilk olarak dava konusu taşınmazın 1499.88 m²
lik kısmının tapusunun iptali ile davacı adına tesciline, bu mümkün
olmadığı takdirde davacının uğradığı zararın tazminine karar verilmesini
talep ettiği; davacının idari yargıda açtığı davada ise, dava konusu
taşınmazın tapusunun davacı adına tescilinin mümkün olmaması nedeni ile
uğranılan zararın tazmini talep ettiği görülmektedir. Dolayısıyla her iki
yargı yerinde ortak olan ve görev uyuşmazlığına konu edilen talep,
davacının dava konusu taşınmazın adına tescilini sağlayamaması nedeni ile
uğranılan zararın tazminidir. Davanın dayanağını, 1997 yılında dava konusu
alanda yapılan imar uygulaması ve davalı Belediye Başkanlığı’nın, davacıya
sadece 846.12
m² lik kısmın tapusunun verilmesine yönelik
16.03.1999 gün ve 154 sayılı kararı oluşturmaktadır, Davacı vekili gerek
adli yargı gerekse idari yargıdaki ortak talebinde, dava konusu taşınmazın 1499.88 m²
lik kısmının tapusunu adına tescil ettirmemesi nedeni ile uğradığı zararın
tazmini talep etmektedir.
Dava dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde;
dava konusu taşınmazın öncesinde 23 Ada 1 Parsel numarası ile 2316 m² olarak
davalı adına tapuya kayıtlı iken, 11.07.1977 gün ve 1771 sayılı karar ile
davacıya ihale ile satıldığı, daha sonra dava konusu alanda yapılan 1981
tarihli kadastro çalışmaları sırasında 303 Ada 1 Parsel numarası ile 2330 m2 olarak davalı
adına tescil edildiği; tescil sırasında 11.07.1977 gün ve 1771 sayılı ihale
kararının, satışın geçerli olmaması nedeni ile dikkate alınmadığı;
sonrasında dava konusu alanda 1997 tarihinde imar uygulaması yapıldığı; bu
uygulama sırasında 303 Ada 1 Parselin, 303 Ada 2 Parsel ile tevhid edildiği
ve 3040 m²
lik bir alanın ortaya çıktığı; bu alanın 2193,88 m²
lik kısmının imar uygulamasında yola isabet ettiği; davalı Belediye
Başkanlığı’nın 16.03.1999 gün ve 154 sayılı kararı ile, imar uygulamasında
yola isabet eden kısmı terkin edilerek geri kalan 846,12 m² lik
alanın davacı adına 303 Ada 3 Parsel numarası ile tescil ettirildiği tespit
edilmiştir.
Bu açıdan, ilk olarak davalı Belediye Başkanlığı
tarafından gerçekleştirilen ve dayanın sebebini oluşturan,1997 tarihli imar
planı uygulaması ve 16.03.1999 gün ve 154 sayılı kararın niteliğinin
belirlenmesi gerektiği ve bunun içi de ilgili yasal mevzuatın
incelenmesinin yerinde olacağı sonucuna varılmakla;
Davaya konu 16.03.1999 gün ve 154 sayılı karar ve 1997 tarihli
imar planı uygulaması tarihinde yürürlükte bulunan 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun (24/12/2004 tarih ve 25680 S.R.G de
yayımlanan 07/12/2004 kabul tarihli ve 5272 sayılı kanunun 87. maddesi ile ek ve
değişiklikleriyle yürürlükten kaldırılan) “Belediye’nin hakları selahiyet
ve imtiyazları “ başlıklı 19 .maddesinin 9. Bendinde; “Belediyece
alınacak, verilecek menkul ve gayrimenkul emvalin mubayaası, füruhtu,
mübadelesi, icarı, imarı, müzayede, münakasa ve ihalesi, usulü muhasebesi, tanzim edilecek nizamnamelere tabi
olmak.” belediyenin yetkisi olarak sayılmıştır.
Davaya konu
1997 tarihli imar planı tarihinde yürürlükte olan 9 Mayıs 1985 tarih ve
18749 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanarak Yürürlüğe giren 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması
ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde;
“Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
geüşme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nâzım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırlan içinde
kalan yerlerin nâzım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde bir ay süre ile
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de
yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa
gönderilir.
İmar planlan alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kop yalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.”
denilmek sureti ile imar planı uygulamalarının ne şekilde yapılacağı
belirlenmiş, belediye sınırlan içinde kalan yerlerin nâzım ve uygulama imar
planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı ya da yaptırılacağı açıkça
düzenlenmiştir.
1580 sayılı
Belediye Kanunu’nun “Meclisin Müzakere Edeceği Ve Karar Vereceği İşler “ başlık 70. Maddesinin 9. bendinde; “Beldenin
müstakbel şekli, umumi imar
programları, mecari, hava gazı, su, elektrik, tenvirat tesisatı mesaili”
ile ilgili işlem tesis etme görevleri Belediye Meclisi’ne verilmiştir.
Aynı Kanunun “Tevhid
ve İfraz” başlıklı 15. Maddesinde;
“İmar planlarına göre yol,
meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere
rastlayan gayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin
verilmez.
İmar parselasyon planı
tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin bu planlara uygun
olması şarttır.
İmar planlarında parsel
cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe
genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit
edilir.
İmar planı dışında kalan
alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara
izin verilmez.” şeklindeki düzenleme ile arazi tevhid veya ifrazı sırasında
izlenecek usul ve esaslar belirlenmiştir.
Sonuç olarak;
davalı Belediye Başkanlığı’nın, 11.07.1977
gün ve 1771 sayılı kararı ile davacıya ihale edilen taşınmazın
mülkiyetinin, tapuda davacı adına tescil imkanını ortadan kaldıran, davalı
Belediye Başkanlığı’nın 16.03.1999 gün ve 154 sayılı kararının ve 1997
tarihli imar planı uygulamalarının, 1580 sayılı Belediye Kanunu gereğince,
3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen idari işlemler
olduğu, bu idari işlemler sonucu uğranıldığı öne sürülen zararın ise bir
tam yargı davasının konusunu oluşturabileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davaya konu işlemlerin,
1580 sayılı Yasa uyarınca yetkili makamlar tarafından, 3194 sayılı Kanun’da
belirtilen usul ve kurallar çerçevesinde yapılıp yapılmadığı; yapılmadı
ise, usule aykırı bu işlemler nedeni ile davacının zarara uğrayıp
uğramadığı; uğramış ise, bu zararın miktarının ne olduğu hususunda
araştırma yapma ve karar verme görevinin 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi kapsamında idari
yargıya ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Tokat İdare
Mahkemesince yapılan başvurunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, Tokat İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurunun REDDİNE,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
58-ESAS NO : 2013/1751
KARAR NO : 2013/1962
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.D.
Vekili : Av.
B.Y.- A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.A.P. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava açılmış,
13.10.2011 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini arttırmıştır.
ANKARA
2. İŞ MAHKEMESİ: 22.03.2013 gün E: 2011/306 K:2013/325 sayılı kararında
“…Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, daha önceki tarihlerde nakle tabi işçilerde
davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda esasa yönelik
kararlar vermiş ise, Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün
2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın Adli Yargı yerinde
görüleceğine dair görüşünü değiştirmiş, 01.10.2012 gün ve 2012/27071-32336
E ve K nolu kararında da görüleceği üzere uyuşmazlığın İdari Yargı yerinde
görülmesi gerektiğini kabul etmiştir. Ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
26.12.2012 gün ve 2012/9-1518E, 2012/1388 K nolu kararı da nazara alındığında…”
gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b
maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı Kanunun
115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi gerektiğine karar verilmiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 22.03.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın,
5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521
sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal
sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 29.04.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
16. İDARE MAHKEMESİ : 03.10.2013 gün E:2013/726 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 16. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 16.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 2. İş Mahkemesi’nin
22.03.2013 gün E: 2011/306 K:2013/325 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
59-ESAS NO : 2013/1752
KARAR NO : 2013/1963
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : D.E.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 5.4.2010 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1000,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/135,
K:2013/395 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16. İDARE MAHKEMESİ: 3.10.2013 gün ve E:2013/825
sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı
suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin
%55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş. 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 16. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 16. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 6. İş Mahkemesinin 10.4.2013 gün ve E:2011/135, K:2013/395 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
60-ESAS NO : 2013/1756
KARAR NO : 2013/1967
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.T.
Vekilleri : Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili : Av. M.E. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı kurumda
kapsamdışı personel olarak çalışmakta iken, davalı kurumun 14.11.2005
tarihinde özelleştirilmesi sonucu, kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı
ile 2.tip iş sözleşmesi imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek
29.maddesi uyarınca başka bir kamu kurumuna nakil olduğu, 08.05.2006
tarihine kadar aylık ücretinin davalı şirketçe ödendiğini, YPK kararlarında
özelleştirme kapsamında bulunan kuruluşlarda çalışan sözleşmeli ve kapsam
dışı personele ödenmesi gereken ücret artışlarının davacı lehine
uygulanmadığını belirterek,maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek,
fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaymak kaydıyla şimdilik 40,00 TL’nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
15. İş Mahkemesi: 14.02.2012 gün, E:2011/346, K:2012/242 sayı ile özetle;
“…Davacının
davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. nezdinde kapsam dışı personel olarak
çalıştığı ve daha sonra özelleştirme nedeni ile kamu kurumuna naklinin
yapıldığı ancak ücretinin davalı işverenlikçe ödendiği, davacının davalı
işverenlik nezdinde çalıştığı sırada 5473 sayılı kanun ile kamu iktisadi
teşebbüslerinde çalışan personele yüksek planlama kurulu kararı ile ek
ödeme yapıldığı, buna karşılık davalı işverenin maliye bakanlığından görüş
almak suretiyle davacıya ek ödeme yapmadığı, bu konuda Danıştay
5.dairesinin 22.08.2010 tarih 2010/88 esas 2010/4718 sayılı kararında 5473
sayılı yasa ile getirilen ek ödemenin davacının sözleşmesinin fesh edildiği
tarihten önce yürürlüğe girdiği, bundan dolayı sözleşmenin sona erdiği
yılın 15 Ocak tarihine kadar kamu görevlilerinin parasal haklarına yapılan
artışlar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği doğrultusunda karar
verdiği, bu karar göz önüne alındığında 5473 sayılı yasaya dayanarak
personel yüksek planlama kurulu kararıyla verilen ek ödemenin davacıya da
yansıtılmasının gerektiği kanaatine varılmış olmakla birlikte davanın
kabulüne karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın kabulüne karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
27.04.2012 gün ve E:2012/15007, K:2012/14863 karar sayılı ilamı ile özetle;
“…davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar,ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararlar getirtilmeli, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı kanunun Ek. 29 ve
sözleşmenin 7. Maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı
KHK.’un ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup olmadığı
konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar
verilmelidir.
Ayrıca
fark olduğu ve maaş nakil ilmühaberinin fark ücrete göre düzenlenmediği
tespit edildiği takdirde, maaş nakil ilmühaberinin gerçek ödenmesi gereken
ücrete göre düzenlenmesi gerektiğinin tespitine de karar verilmesi gerekir.
Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır. ‘’ demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Ankara
15. İş Mahkemesi; Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan sonra, 26.03.2013 gün,
E:2012/406,K:2013/178 sayı ile özetle; “...Davacının mahkememize sunduğu dava dilekçesi ile
31.03.2006 tarih ve 26125 sayılı resmi gazetede yayınlanan 5423 sayılı
değişik adlar altında ödemesi bulunmayan memurlar ve sözleşmeli personele
ek ödeme yapılması ve bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde
değişiklik yapılması hakkındaki kanuna göre ek ödeme talebinde bulunduğu,
maaş nakil bildiriminin bu yasaya göre düzenlenmesi talebinde bulunduğu,
davacının davalı şirketi ile imzaladığı 2 tip iş sözleşmesini imzaladığı,
bu sözleşmede ücretlerde yapılacak artış oranı, kamudaki memur artış
oranında olacaktır, ibaresinin bulunduğunu belirttiği, bu durum çerçevesinde
uyuşmazlık incelendiğinde talep konusu uyuşmazlıkların kapsadığı dönem
açısından davacının memur olarak 657 sayılı yasaya tabi olmak üzere
çalıştığı ve statü hukukuna tabi olduğu, bu durumda uyuşmazlık konusu dönem
gözetildiğinde davacının statü hukukuna tabi memur olması bakımından
mahkememiz açısından yargı yerinin caiz olmadığı, zira uyuşmazlığın çözüm
yerinin idari yargı yeri olduğu, benzer uyuşmazlıkta Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 26.12.2012 tarih, 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı
ilamında da; Yargı yerinin adli yargı olmayıp idari yargı olduğunun
belirtildiği gözetilmekle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesinde belirtilen
dava şartı eksikliği göz önüne alınarak aynı yasanın 115/2 maddesi
gereğince davanın usûlden reddine karar vermek gerekmiştir." demek
suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
16. İdare Mahkemesi: 07.10.2013 gün, E:2013/748 sayı ile özetle; “...Türk
Telekom A.Ş.'nin hisse devri (14.11.2005) tarihinde görev yapmakta iken 406
sayılı Kanunun Ek 29. maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre
diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen ve başka kuruma naklen ataması yapılan
davacı tarafından,maaş nakil ilmühaberinin iptali ile yoksun kaldığı
zamlar, denge tazminatı ve ek ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesine
karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
2577
sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri sayılmış olup, kural
olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan
davalara bakılmaktadır.
Buna
göre;iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği
iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 16. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 15. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 16.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 15. İş
Mahkemesinin 26.03.2013 gün, E:2012/406,K:2013/178 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
61-ESAS NO : 2013/1758
KARAR NO : 2013/1969
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu uyarınca verilen idari para cezasına
karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
N.S.
Davalı :
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı Samsun Bölge Müdürlüğü
O L A Y
: Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı Samsun Bölge Müdürlüğünce, 16.5.2012
günü “hanehalkı bireyleri tarafından hane kapısının açılmaması, hanehalkı
bireylerinin geçerli bir mazeret olmaksızın cevaplamayı reddetmesi”
üzerine, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nun 54.maddesi uyarınca
tutulduğundan bahisle davacı hakkında “Hanehalkı birinci cevapsızlık
tutanağı ” tutulmuş, 30.5.2012 günü, tutanak ve anket soru formu
iadeli-taahhütlü olarak “en geç yedi gün içinde doldurularak belirtilen
adrese gönderilmesi/verilmesi,aksi takdirde hakkında idari para cezası
uygulanacağı uyarı yazısı ile birlikte gönderilmiş, süre bitiminde davacıya
850,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı,
gönderilen ödeme emri ile haberdar olduğunu söylediği, ödeme emrinde
belirtilen idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
ÇORUM 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 19.6.2013 gün ve D.İş
No:2013/324 sayıyla; davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ÇORUM
İDARE MAHKEMESİ: 21.10.2013 gün ve E:2013/630 sayıyla; 5429 sayılı Kanun’da
idari para cezasına karşı başvuru yolu düzenlenmediğinden Kabahatler
Kanunu’na göre davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde
başvurulduğu ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının
esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5429 sayılı Kanun’un 54. maddesine göre verilen idari para cezasının
kaldırıl-ması istemiyle açılmıştır.
5429
sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nun“ İdarî para cezaları” başlıklı 54. maddesinde, “
Sayımlarda geçerli mazereti olmadan verilen görevleri yapmaktan kaçınanlara
beşyüz Yeni Türk Lirası idarî para cezası uygulanır. Görevlendirilenleri
geçerli mazereti olmaksızın eğitim ve toplantılara göndermeyen veya görev
yapmasına izin vermeyen kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve
sorumlularına, izin vermedikleri her kişi için beşyüz Yeni Türk Lirası
idarî para cezası uygulanır ve bu durum ilgililerin kurumlarına bildirilir.
Ayrıca, görevlendirilmek üzere yetiştirme kurslarına katılan kimselerden,
görevlerini geçerli mazereti olmaksızın yapmaktan kaçındıkları takdirde,
yetiştirilmeleri için yapılan giderler genel hükümler çerçevesinde tahsil
edilir.
Başkanlık
veya kurum ve kuruluşlar tarafından Program kapsamında istenen bilgileri,
geçerli bir mazereti olmaksızın belirlenen şekil ve sürede vermeyen veya
eksik veya hatalı verenler, bir kereye mahsus olmak üzere uyarılarak yedi
gün içerisinde bilgileri vermeleri veya eksik ve hataları gidermeleri
istenir. Bu uyarıya rağmen, bilgileri hiç vermeyen veya talep edildiği
hâlde eksikleri gidermeyen ve hataları düzeltmeyen gerçek kişiler veya özel
hukuk tüzel kişilerinin organ ve temsilcileri hakkında, fiilin;
a)
Hanehalkı veya bireylerle yapılan araştırmalarda işlenmesi durumunda beşyüz
Yeni Türk Lirası,
b) (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 20/3/2008
tarihli ve E.: 2006/167, K.: 2008/86 sayılı Kararı ile.; Yeniden Düzenleme:
25/11/2008-5813/3 md.) Hane halkı veya bireyler dışında kalan diğer
istatistikî birimlerle yapılan araştırmalarda işlenmesi durumunda binbeşyüz
Yeni Türk Lirası,
c)
Sayımlarda işlenmesi durumunda ikibin Yeni Türk Lirası,
İdarî
para cezası uygulanır.
İdarî
para cezası ve diğer cezaların uygulanması, istatistikî birimin bilgi verme
yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
7201
sayılı Tebligat Kanununda belirtilen usûllerden biri ile yapılan
tebligatlar veya araştırmada görev alan personel tarafından bilgi ile
ilgili dokümanların istatistikî birim yetkilisine verildiği veya bilginin
istenmesi amacıyla istatistikî birimin ziyaret edildiğine ilişkin
Başkanlıkça belirlenen usûllere uygun olarak tanzim edilmiş tutanaklar,
istatistikî birimlerden bilgi istendiğinin tevsikinde yeterli olup, ispat
için başka belge aranmaz.
Bu madde
hükümleri, sözleşme ile üçüncü kişilere yaptırılan araştırmalar için de
uygulanır.
İdarî
para cezalarına ilişkin karar, sayım için mahallî komiteler kurulması durumunda,
komitelerin başkanı tarafından; Programda belirtilmek şartıyla sayımların
başka kurum ve kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmesi durumunda bu kurum
ve kuruluşların en üst yöneticileri tarafından; diğer durumlarda ise
Başkanlığın merkez veya taşra teşkilâtının en üst amirleri tarafından
verilir ” denilmiştir.
5429
sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nda idari para cezasına karşı kanun yoluna
ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1)
Bu Kanunun;
a) İdarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu”
başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın
tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza
mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5429 sayılı Türkiye
İstatistik Kanunu’nda da idari para cezasına başvuru konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde
5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Çorum İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Çorum 3.
Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Çorum İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Çorum 3.
Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19.6.2013 gün ve D.İş No:2013/324 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
62-ESAS NO : 2013/1759
KARAR NO : 2013/1970
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu
gerekçesiyle verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
M.A.Y.
Vekili : Av. M.E.H.
Davalı : İstanbul Gümrük ve Muhafaza Baş
Müdürlüğü (İdari Yargıda)
Ambarlı Gümrük Müdürlüğü, (Adli Yargıda)
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı
O L A Y
: Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma Bürosunca, davacı M.A.Y.
ve bir kısım şüpheliler hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca yapılan soruşturma sırasında, “kaçakçılığa konu eşyayı bu
özelliğini bilerek ticari amaçla satmak ve satın almak” suçundan
cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılmış, soruşturma konusu “antrepo
veya geçici depodaki serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı izinsiz olarak
çıkarmak” eyleminin ise, idari para cezasını gerektirdiği nedeniyle
soruşturma dosyasından ayrılmasına karar verilip, dosyanın bu konuda karar
verilmesi için görevsizlik kararı ile Kabahat Bürosuna gönderilmesinden
sonra; Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosunun 24.9.2012 gün
ve Kabahat Defteri No:2012/3208, Karar No:2012/2308 sayılı kararı ile, 34……
plakalı araçta yapılan aramada Ambarlı Gümrüğünde bulunan ve serbest
dolaşıma tabi olmayan bir kısım alkollü içkilerin ele geçirildiği,
davacının ve diğer kişilerin birlikte yüklenen Antrepo veya geçici depodaki
serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı izinsiz olarak çıkartmak kabahatini
işlediklerinden bahisle, davacı ve diğerlerinin 5607 sayılı Kanun’un 3/8.
maddesi uyarınca 142.546,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına
karar verilmiştir.
Davacı
vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde
itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 1.SULH CEZA
MAHKEMESİ;10.6.2013 gün ve D. İş No:2012/1726 sayı ile; 5607 sayılı Kanunda yapılan
değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük
Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun idare
mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ; 6.11.2013 gün ve
E:2013/1824 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari yaptırım kararının,
5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı niteliğinde
bulunduğu ve bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca sulh
ceza mahkemesine itiraz edilebileceği yolundaki hüküm karşısında, açılan
davanın görüm ve çözüm görevinin
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvurulmasına ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar
vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari
yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinin sekizinci fıkrasında, “Antrepo veya geçici
depolama yerlerindeki serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı, gümrük
idaresinin izni olmadan kısmen veya tamamen çıkaran veya değiştiren kişiye,
eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir ”,
“Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17. maddesinin birinci
fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para cezasına karar vermeye
Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, sulh ceza mahkemesi
yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir” denilmekte iken;
Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”, maddenin sekizinci
fıkrası ise, “ İhracı kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkaran kişi
fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde altı
aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi
ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun 66. maddesiyle 17. maddesinin birinci
fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen
geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden
önce işlenen bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin
uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükmüne göre yapılır”
hükmü yer almıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş; aynı Kanun’un “Başvuru yolu” başlığı altında düzenlenen
27. maddesinin altıncı fıkrasında, “Soruşturma konusu fiilin suç değil de
kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya
yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idari yaptırım kararına
karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir” ;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul” başlığı
altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Büyükçekmece Cumhuriyet
Başsavcılığı Soruşturma Bürosunca, davacı Mehmet Ali Yalçın hakkında 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca yapılan soruşturma sırasında,
soruşturma konusu “antrepo veya geçici depodaki serbest dolaşımda
bulunmayan eşyayı izinsiz olarak çıkarmak” eyleminin , suç olmayıp kabahat
olduğu değerlendirilerek idari para cezasını gerektirdiği nedeniyle
soruşturma dosyasının bu konuda karar verilmesi için görevsizlik kararı ile
Kabahat Bürosuna gönderildiği ve Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı
Kabahat Bürosunca davacının 5607 sayılı Kanun’un 3/8. maddesi uyarınca
142.546,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği
anlaşılmıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu
düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay
tarihinde yürürlükte bulunan maddesi ve yapılan
soruşturma sırasında soruşturma konusunun suç olmayıp, kabahat olduğu
değerlendirilerek, 5326 sayılı Kanun uyarınca Cumhuriyet Savcısı tarafından
davacıya verilen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la
Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca ve aynı maddenin altıncı fıkrasında, soruşturma konusu
fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı
verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği
takdirde, idari yaptırım kararına karşı başvurunun da bu itiraz merciinde
inceleneceği açıkça belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un 28.3.2013
gün ve 6455 sayılı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin
ikinci fıkrasında da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna
muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükmüne göre yapılacağı düzenlendiğinden, davanın
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Büyükçekmece 1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 8.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Büyükçekmece
1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 10.6.2013
gün ve D. İş No:2012/1726 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
63-ESAS NO : 2013/1763
KARAR NO : 2013/1974
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
F.G.
Vekilleri
: Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili :
Av. S.S. (Adli Yargıda)
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmaktayken,
özelleştirilmesi sonrasında davalı ile arasında iş sözleşmesi
imzalandığını, bu sözleşme gereği davacının 406 sayılı yasanın ek
29.maddesi gereği bir kamu kurumuna nakil olduğunu,maaş nakil bildiriminin
davalı tarafından düzenlendiğini, aylık ücretlerinin davalı tarafça
ödendiğini, ancak davacının maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı Yasanın 22.
Maddesi ve 406 sayılı Yasanın Ek. 29 maddesine uygun düzenlenmediğini, ek
ödemelerin maaş nakil belgesine yansıtılmadığını belirterek, yanlış
düzenlenen maaş nakil belgesinin yeniden düzenlenmesi ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine
ödenmeyen ve hatalı maaş nakil bildirimi nedeniyle davacının halen
çalıştığı kurumunda eksik maaş almasına sebep olduğu öne sürülen tutarların
yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 40.00 TL alacağın ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara
11. İş Mahkemesi: 26.04.2012 gün, E:2011/276, K:2012/242 sayı ile özetle;
“…Davacının, davalı iş yerinde çalışırken özelleştirme sonucu Kamuya nakil
haklarını saklı tutarak is sözleşmesi imzaladığı,maaş nakil bildiriminin
davalı işverenlikçe düzenlendiği, davacının 12.07.2006 tarihine kadar çalıştığı
ve aylık ücretlerinin davalı tarafça ödendiği, 5473 sayılı Yasa gereği
Yüksek Planlama Kurulunun 08.05.2006 tarihinde almış olduğu kararlar gereği
özelleştirme kapsamında bulunan kuruluşlarda çalışan sözleşmeli ve kapsam
dışı personele ödenmesi gereken ücretlerin 01.01.2006 ile 30.06.2006
tarihleri arasında 40,00 TL 01.07.2006 ile 30.12.2006 tarihleri atasında
ise 82,50 TL olarak belirlenmesine rağmen davacıya bunların yansıtılmadığı
gibi özelleştirme sonrası çalıştığı dönemde ödenmeyen ek ödeme ve denge
tazminatlarının da maaş nakil ilmühaberi ile yansıtılmayarak eksik
ilmühaber düzenlendiği iddia edilmiş dosyaya celp edilen tüm delillerin
incelenmesi ve irdelenmesi ve bilirkişice yapılan irdeleme ve hesaplama
sonrası Danıştay 5. Dairesi'nin 22.08.2010 tarihli kararında da
belirlendiği üzere 5473 sayılı Yasa ile getirilen ek ödemenin davacının
sözleşmesinin fesih edildiği tarihten önce 01.01.2006 ve 01.07.2006
tarihlerinden itibaren yürürlüğe girmesi karşısında bu ödemelerin iş
sözleşmesinin sona erdiği yılın 15 Ocak tarihine kadar Kamu görevlilerinin
parasal haklarına yapılan artış kapsamında değerlendirilmesi gerekliği
belirlendiğinden Yasal düzenleme Yüksek Planlama Kurulu vc Maliye
Bakanlığının görüşü esas alınarak ek ödemelerin yapılmamasının hukuki
dayanağının bulunmadığının Danıştay kararları ile tespit edildiğinden
dosyada yer alan belge ve emsal raporlar değerlendirildiğinde davacının
01.01.2006 tarihinden nakil edilerek işe başladığı tarihe kadar ki dönemde
ek ödeme alması gerektiği ve düzenlenen maaş nakil ilmühaberlerinde de bu
ek ödemelerinin yansıtılması gerektiği kanaatine varılmış bilirkişice
yapılan hesaplamalar doğrultusunda davacının nakil ilmühaberinde
bildirilmesi gereken aylık net ücretin tespiti ile bilirkişice hesaplanan
ek ödeme ve denge tazminatının tahsiline karar vermek gerekmiştir.” demek
suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
21.12.2012 gün ve E:2012/22065, K:2012/29131 sayılı ilamı ile özetle;
“…Özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti
konusunda“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı
görülmektedir. Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu
ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve
parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise
adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
Mahkemece
davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesi uyarınca
"yargı yolunun caiz olmaması" sebebiyle aynı Kanun'un 115/2.
maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde
esasa girilerek davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır.‘’ demek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Ankara
11. İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan sonra, 11.07.2013 gün,
E:2013/654, K:2013/920 sayı ile özetle; “.. Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin görüşüne katılmak sureti
ile dava dilekçesinin Yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile reddine karar
vermek gerekmiştir." demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
11. İdare Mahkemesi: 18.11.2013 gün, E:2013/1347 sayı ile özetle; “...406
sayılı Yasanın ek 29.maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla
Değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek
22.maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 300 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakil için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır...” denilerek, yasa koyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel
kamu personeli sayılmıştır.
Bu
durumda, davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın
görüm ve çözümü adli yargının görevinde bulunmaktadır.” demek suretiyle
davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 11. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 11. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 11. İş
Mahkemesinin 11.07.2013 gün, E:2013/654, K:2013/920 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
64-ESAS NO : 2013/1764
KARAR NO : 2013/1975
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : E.P.
Vekili : Av.
B.Y.- A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL nin alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 10.04.2013 gün E: 2011/144, K:2013/404 sayılı kararında
“…davanın devamı sırasında YHGK’nun 26.12.2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K
sayılı içtihadı birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın
içeriğinin mahkememizdeki dava ile aynı içerikte olduğu HGK kararlarının
bağlayıcı özelliği…, Danıştay İdari Dava Dairelerinin saptamasına göre de;
5473 S.Y. gereği test edilen işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri arasındaki çelişki giderilmiş
olduğu…” gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun
114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı
Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi gerektiğine karar
verilmiştir. Görevsizlik kararı taraflara 10.04.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 16.05.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
11. İDARE MAHKEMESİ : 24.05.2013 gün E:2013/832, K:2013/772 sayılı
kararında “… dava dilekçesi ekinde dava konusu edilen işleme (maaş nakil
ilmühaberine) yer verilmediği gibi iş mahkemesinin görev ret kararının
kesinleştiği tarihin bildirildiği ancak kesinleşme şerhi bulunan bir
örneğinin eklenmediği, öte yandan davalı olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş.
gösterildiğinden ve Türk Telekomünikasyon Kurumu’nun ismi 5809 sayılı Kanun’la Bilgi Teknolojileri
ve İletişim Kurumu olarak değiştiğinden bu Kurumun mu, yoksa özel hukuk
tüzel kişisi olan Türk Telekom A.Ş.’nin mi ya da halen çalışmakta olduğu
Kurumun mu kastedildiği ve davacının halen hangi kurumda ve nerede görev
yaptığının anlaşılmadığı görülmekte olup bu haliyle dava dilekçesi yukarıda
yer verilen 3. madde hükmüne uyarlı bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı
Kanun’un 3. maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin aynı
Kanun’un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın
bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanların
tamamlanarak yeniden dava açılmak üzere reddine, sözü edilen Kanunun 15.
maddesinin 3. fıkrası uyarınca yeni dilekçe düzenlenerek dava açılmasına
karar verilmiştir.
Bunun
üzerine, davacı vekili yeni bir dilekçe düzenleyerek 18.07.2013 tarihinde
yeniden idari yargıya başvurmuştur.
ANKARA
11. İDARE MAHKEMESİ: 15.11.2013 gün E:2013/1174 sayıl ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
10.04.2013 gün E: 2011/144, K:2013/404 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
65-ESAS NO : 2013/1770
KARAR NO : 2013/1981
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının, aracının yaptığı kaza nedeniyle uğradığı zararın idarece
giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- M.B. (Adli ve İdari Yargıda), 2- O.K.T. (Adli Yargıda), 3- İ.A. (Adli
Yargıda)
Vekil :
Av. M.T.C.
Davalı :
Yakutiye Belediye Başkanlığı
O L A Y : Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; 30.11.2012 günü, saat 19:30 sıralarında,
davacılardan O.K.T.’ın sevk ve idaresindeki 53...... plakalı araç ile,
Kombina Yolu’ndan Rize İli’ne gitmek için kuzey çevre yoluna çıkmak amacı
ile girdiği havaalanı yoluna 50 metre mesafedeki yol üzerinde bulunan,
yaklaşık 1 metre
derinliğindeki çukura girmek sureti ile kaza yaptığını; kaza neticesinde
davacılardan O.K.T. ile İ.A.’ın yaralandıklarını ve aracın da hasar
gördüğünü; bu şekilde davacıların hem maddi hem de manevi zarara
uğradıklarını belirterek; davacılardan araç sahibi M,B. için araçta meydana
gelen hasar nedeni ile 25137,00 TL maddi tazminatın, davacı O.K.T. için
2500,00 TL ve davacı İ.A. için 5000,00 TL manevi tazminatın davalıdan
alınarak davacılara verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 02.05.2013 gün ve
2013/207 Esas, 2013/335 Karar sayılı kararı ile; kamu hizmeti yürüten
Belediye’nin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle
açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmeyeceğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru ya da idarenin
başka bir nedenle sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması
gerektiğini, bu görevin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 02.07.2012 gün ve
2012/27-140 Esas-Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere idari yargıya
ait olduğunu belirterek; dava dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine
karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili, davacılardan sadece M.B.’ı temsilen, bu
kez sadece araçta meydana gelen maddi hasarın tazmini istemi ile fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1000,00 TL için İdari yargı yerinde
dava açmıştır.
Erzurum 1. İdare Mahkemesi; 19.11.2013 gün ve 2013/1166
Esas sayılı ara kararı ile, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde
yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer konularda
İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları
gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal
güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev ve
yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla
oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve
çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini
istemiyle açılan davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği
sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:
Davacılardan Mustafa Baş yönünden; idare mahkemesince,
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen durumun aksine, adli yargı
kararının kesinleşme durumu açıklığa kavuşturulmadan başvurulduğu
görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı kararının kesinleşme
durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri
arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
Diğer davacılar O.K.T. ve İ.A. yönünden ise; bu
davacılar tarafından idari yargıda açılan bir dava bulunmadığından, 2247
sayılı Yasa’nın 19. Maddesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla,
mahkememizce bir değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
30.11.2012 günü saat 19:30 sıralarında, O.K.T.’ın sevk ve idaresindeki 53…
plakalı aracın, yolda bulunan ve 1 metre derinliğinde olan çukura girmesi
nedeni ile meydana gelen kaza sonucu M.B.’ın aracında meydana gelen hasarın
tazmini istemi ile açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak
ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; davanın, 30.11.2012 günü meydana gelen tek taraflı maddi
hasarlı trafik kazasında; yolda gerekli bakım çalışmasını yapmaması, yolun
gözetimini yapmaması, gerekli ve zorunlu uyarıcı levhalandırmaların
konulmaması nedenleri ile kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan
davalıdan, meydana gelen zararın tahsili istemiyle Erzurum 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde açıldığı; ancak, davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar
verilmesi üzerine, bu kez davacılardan sadece araç sahibi Mustafa Baş
tarafından maddi zararların tazmini istemi ile Erzurum 1. İdare
Mahkemesi’ne dava açıldığını; Erzurum 1. İdare Mahkemesi’nce, 2918 sayılı Yasa’nın
110. Maddesi uyarınca, davada adli yargı yerinin görevli olduğu
belirtilerek; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 19. Maddesi
gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi amacı ile dosyayı Mahkememize
gönderdiği anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine
idare mahkemelerinde açılan tazminat talepli tam yargı davalarında, İdare
Mahkemeleri 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemelerinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59 K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan
sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz
başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta
görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden Erzurum 1.
İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile; davacılardan M.B. yönünden
Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle
Erzurum 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, davacılardan
Mustafa Baş yönünden Erzurum 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 02.05.2013 gün ve
2013/207 Esas, 2013/335 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU
İLE karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargı da dava açılmış,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Adli
Yargıda Yargılama sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari
yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
idari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı
Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
66-ESAS NO : 2013/1771
KARAR NO : 2013/1982
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. M.E.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı Türk Telekom
A.Ş.’nde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken, kurumun
özelleştirilmesi üzerine, müvekkili hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi
gereğince, 04.01.2010 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin
yapıldığını, 27.04.2010 tarihinde de T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na
atamasının yapıldığını ve burada göreve başladığını; ancak bu nakil
sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı
01.01.2006 tarihinden 30.06.2006 tarihine kadar olan dönemde aylık 40,00 TL
ve 01.07.2006 tarihinden 30.12.2006 tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek
Planlana Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek ücretin davacıya ödenmediğini, bu
şekilde davacının zarara uğradığını belirterek; müvekkilinin maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesine ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. Maddesine uygun şekilde düzenlenmediğinin tespiti ile maaş nakil il
muhaberinin belirlenen ek ödemelerin eklenmesi sureti ile yeniden düzenlenmesine
ve maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi nedeni ile almaktan mahrum
kaldığı ek ücretler nedeni ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile 1000,00 TL bedelin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
6. İş Mahkemesi: 10.04.2013 gün ve 2011/129 Esas, 2013/389 Karar sayılı
kararı ile, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 Esas-Karar sayılı kararında, eldeki dava dosyası ile aynı
içerikli başka bir dosyada idari yargının görevli olduğuna karar verdiğini,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun da 07.04.2011 gün ve 2011/55-205
sayılı kararı ile dava konusu uyuşmazlıkla benzer nitelikteki bir davada,
davaya idari yargıda bakılması gerektiğine ilişkin görüşünü değiştirdiğini,
bu nedenlerle eldeki davaya da idari yargıda bakılması gerektiğini
belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptal
edilerek dava konusu artış ve zamların eklenmesi sureti ile yeniden
düzenlenmesi; eksik bildirim nedeni ile davacının uğradığı zararların
tespiti ve ödenmesi gereken tarihler itibari ile işleyecek en yüksek faizi
ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemleri ile idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
3. İdare Mahkemesi: 07.10.2013 gün ve 2013/790 sayılı ara kararı ile
işlemin tesis edildiği tarihte davalı kurumun, kamu kurumu niteliği
kalmadığını, bu nedenle davaya adli yargı mercilerince bakılması
gerektiğini belirterek; mahkemelerinin görevine
girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası
da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ve dava konusu işlem nedeni ile
uğradığı tüm zararların yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon
A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde kapsam
dışı personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum
kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle ; Ankara
İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 6. İş Mahkemesi’nin 13.02.2013 gün ve
2011/129 Esas, 2013/389 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile
reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun
üzerine davacının aynı istemle Ankara 3.İdare Mahkemesi’nde dava açtığı,
Ankara 3. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına
uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 3. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Ankara
6. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 3.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜNE, Ankara 6.İş
Mahkemesi’nin 10.04.2013 gün ve 2011/129 Esas, 2013/389 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
67-ESAS NO : 2013/1775
KARAR NO : 2013/1984
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : E.H.
Vekili :
Av. S.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin davalı Şirkette nakle tabi personel olarak çalışmakta iken, 01/12/2009
tarihinde Konak İlçe Nüfus Müdürlüğünde göreve başladığını, Devlet Personel
Başkanlığı'nın bildirim tarihi olan 31/08/2009 tarihi itibariyle, davalı
kurumdan alması gerekli olan ancak alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi
gereken farkların, ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir değer
olarak eklenecek şekilde, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
düzenlenen yeni maaş nakil ilmühaberinin düzenlenmiş haliyle Devlet
Personel Başkanlığına bildirilmesi gerektiğinin tespiti ile, maaş nakil
ilmühaberinin eksik ve hatalı düzenlenmesi nedeniyle kamuda çalışmaya
başladığı tarih olan 01/12/2009 tarihinden itibaren eksik ücret alması
nedeniyle uğramış olduğu alacak haklarından, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak üzere, şimdilik 1000 TL.nin kamuya başladığı tarih olan 01/12/2009
tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiziyle
birlikte tahsili istemiyle 28.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA 10.İŞ MAHKEMESİ:26.3.2013 gün ve E:2012/1289, K:
2013/365 sayı ile, yapılan yargılama sonucunda, Yargıtay 9. Hukuk
Dairesinin 01/10/2012 tarihli 2012/27088 Esas ve 2012/32353 Karar nolu
ilamında özetle; Özelleştirmeden önce statü hukuk hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği;
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının
ücreti konusunda "artış oranının, kamudaki memur maaş artış
oranında" olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı yasa
hükümleri uyarınca davalı şirketin, hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine ilişkin ilamı göz önüne alındığında;
davanın idari yargıda açılması gerektiğinden, yargı yolunun caiz olmaması
nedeniyle HMK. 115/2 maddesi uyarınca usûl yönünden reddine karar vermiş;
bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
8.İDARE MAHKEMESİ:16.9.2013 gün ve E:2013/745 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.07.2005 tarihli ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD bedelle) Oger
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; bakılan olayda, davacı şirket
bünyesinde memur olarak görev yapmakta iken çalıştığı kurumun
özelleştirilmesi sonucu 406 sayılı Yasanın Ek:29 ve devamı hükümleri ile
4046 sayılı Yasanın 22.maddesi uyarınca başka kamu kurum ve kuruluşlarına
atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirimi yapılan davacı tarafından,
nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinde denge tazminatının,
enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle ödenmeyen
ek ödemenin ödenmesi, ek ödeme ilaveli yeni maaş nakil ilmühaberi
düzenlenip verilmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde, İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların idari dava türleri olarak
sayıldığı; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna göre, iptali
istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
benzer bir davada Uyuşmazlık Mahkemesinin davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğunu hükme bağlandığı gerekçesiyle; uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.
maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyası ile
görevsizlik kararını veren Ankara 1. İş Mahkemesi'nin E:2012/1289 numaralı
dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve olumsuz görev
uyuşmazlığı hakkında bir karar verilinceye kadar dava dosyasının
incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, dosya
içerisinde adli yargı kararına ilişkin bilgi ve belgelerle birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile maaş farkından kaynaklanan parasal kayıplarının faiziyle birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi, parasal kayıplarının tazmini istemiyle 28.12.2012 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 8.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 10.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 10.İş Mahkemesi’nin 26.3.2013
gün ve E:2012/1289, K:2013/365 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
68-ESAS NO : 2013/1776
KARAR NO : 2013/1985
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : M.G.
Vekilleri
: Av. E.Y.- Av. K.E.- Av. E.T.T.- Av. S.A.- Av. B.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 20.4.2009 tarihinde Sivas Valiliği emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı şirkette kapsam dışı ve sözleşmeli
personel olarak çalışmakta iken, başka kamu kurumuna naklen atanan
müvekkilinin, nakil bildirimine esas ücretine dair düzenlenen nakil
bildirim Cetvelinde, ücretinin eksik bildirildiğinin ve nakil bildirim
tarihi itibariyle nakil bildirimine esas ücret tutarının ve belirlenecek bu
tutar üzerinden davalı şirketçe nakil bildirim Cetvelinin yeniden
düzenlenmesi gerektiğinin tespitine, yeni nakil belgesi düzenleninceye
kadar geçen süre içerisinde tahakkuk eden zam ve tazminatlar ile maaş nakil
ilmühaberinin düzenlendiği tarihten itibaren ödenmesi gerekirken, davalının
yaptığı eksik bildirim nedeni ile ödenmeyen ücretleri nedeniyle uğradığı
maddi zararlar ve fazlaya dair talep ve dava hakları şimdilik saklı
kalarak, 300.-TL. ve 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere Yüksek
Planlama Kurulu ve Bakanlar Kurulu kararı ile verilen ek ödemenin (denge
tazminatı) müvekkil ücretine ilave edilmeyerek ilişiğinin kesildiği tarihe
kadar yoksun bırakıldığı zararına karşılık, fazlaya dair talep hakkımız
saklı kalarak şimdilik 200.-TL. olmak üzere toplam 500.-TL.nin davalıdan
tazmin edilerek davacıya yasal faizleri ile birlikte ödenmesine karar
verilmesi istemiyle 4.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
2.İŞ MAHKEMESİ:26.3.2013 gün ve E:2011/167, K:2013/335 sayı ile, dava ve
cevap dilekçelerinin özetlerine yer verdikten sonra; davanın, davacının
davalı işverenlikte çalışmakta iken iş akdinin işveren tarafından fesih
edildiği, fesih sonucunda 4046 sayılı kanunun 22. Madde hükmüne göre,
Devlet Personel Başkanlığına durumunun bildirilerek nakillerinin yapıldığı,
406. sayılı kanunun ek 29. maddesine göre, eksik işlem yapıldığı, Devlet
Personel Başkanlığının yazılarına göre, ücret artışının yapılmadığı
belirtilerek, eksik ödemelerin davalıdan yasal faizi ile tahsiline ilişkin
olduğu; mahkemelerince tarafların tüm delillerinin toplandığı, toplanan
deliller üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı; Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 26/12/2012 gün, 2012/9-1518 esas, 2012/1388 karar sayılı ilamına
göre, dava konusu işlemden kaynaklanan uyuşmazlıkların İdari Yargının
görevinde bulunduğu kararını verdiği; Hukuk Genel Kurul kararlarının kanun
hükmünde olduğu, bu nedenle mahkemece uyulmasının zorunlu olduğu
gerekçesiyle; dava konusu olay idari yargı mercilerinin görevine
girdiğinden, HMK’nın 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar
vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin, davalı
şirkette kapsam dışı ve sözleşmeli personel olarak çalışmakta iken, başka
kamu kurumuna naklen atanması neticesinde nakil bildirimine esas ücretine
dair düzenlenen nakle esas ücret hesabında, uygulanması gereken 406 Sayılı
Yasanın Ek.29 vd. maddeleri hükümlerine göre işlem yapılmayarak eksik ücret
bildirimi yapılmasına ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun
kalınan parasal hakların faiziyle birlikte ödenmesine, eski ve yeni
kurumlarındaki parasal hakları arasındaki farkın ödenmesi sırasında dikkate
alınan eski görevinin parasal haklarının yer aldığı maaş nakil belgesinin
5478 Sayılı Yasa Uyarınca 08/05/2006 Tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek
Planlama Kurulu Kararı ile getirilen ek ödemeye ver verilmeksizin
düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan
parasal hakların faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle,
idari yargı yerinde dava açmıştır.
SİVAS
İDARE MAHKEMESİ: 5.11.2013 gün ve E:2013/1159 sayı ile, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden %55'inin Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı kararı uyarınca 14.11.2005 tarihli Hisse Devir Sözleşmesi
ile Ojer Telekominikasyon A.Ş.ye satıldığı; kural olarak, idari yargıda
ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği;
olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde, bu kuruluşta
çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; Türk Telekom Anonim
Şirketinde çalıştığı dönemlerde, 2006 yılından beri hak etmiş olduğu ek
ödeme ve denge tazminatının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle dava
açıldığı; buna göre, davacının tazminat talep ettiği dönemde davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı; nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesinin (Hukuk Bölümü)
08.04.2013 tarih ve 2013/82, K:2013/502 sayılı kararının da bu doğrultuda
olduğu gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevine girmeyen ve Ankara 2. İş
Mahkemesince de görevsizlik kararı verilen bu davada görevli mahkemenin
belirlenmesi için dava dosyasının 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine, aynı Kanunun 18. maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından 6 ay için bir karar gelmezse yargılamaya
devam edilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini
31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 4.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Sivas İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 2.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sivas İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 2.İş Mahkemesi’nin 26.3.2013
gün ve E:2011/167, K:2013/335 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
69-ESAS NO : 2013/1779
KARAR NO : 2013/1988
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : G.Ç.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 29.3.2010 tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 27.4.2010 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının
ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 1.000,00- TL
alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka
mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6.İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/163, K:2013/426 sayı ile, davanın
399 sayılı KHK’nın ek 2 Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi
devredilen davalı T.T.A.Ş’de Tip 2 sözleşme ile nakle tabi olarak çalışan
davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile
bazı hükümleri değişen 406 S.Y’in Ek 29 Maddesi kapsamındaki düzenleme ve
sözleşmedeki hüküm sebebi ile 375 Sayılı KHK’in Ek 3 Maddesi ve 399 Sayılı
KHK'nin Ek 2 Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele
yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu
artışların yer aldığı maaş nakil ilmühaberinin buna göre düzenlenip
düzenlenmediği noktasında toplandığı; davanın devamı sırasında YGHK'nun
26/012/2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı
verilmiş olduğu; verilen kararın içeriğinin mahkemelerindeki dava ile aynı
içerikte olduğu; HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile
mahkemelerindeki davanın HMK 114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılmasının gerektiği; Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saplamasına göre de; 5473 S.Y gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri arasındaki çelişkinin giderildiği ve davaya idare mahkemesince
bakılacağının sabit olduğu gerekçesiyle; HMK 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK. 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasında toplanan
kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari
ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm
hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
3.İDARE MAHKEMESİ: 7.10.2013 gün ve E:2013/789 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.07.2005 tarihli ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD bedelle) Oger
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; bakılan olayda, davacı şirket
bünyesinde memur olarak görev yapmakta iken çalıştığı kurumun
özelleştirilmesi sonucu 406 sayılı Yasanın Ek:29 ve devamı hükümleri ile
4046 sayılı Yasanın 22.maddesi uyarınca başka kamu kurum ve kuruluşlarına
atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirimi yapılan davacı tarafından,
nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinde denge tazminatının,
enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle ödenmeyen
ek ödemenin ödenmesi, ek ödeme ilaveli yeni maaş nakil ilmühaberi
düzenlenip verilmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı
bendinde, İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların idari dava türleri olarak sayıldığı;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabileceği; buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varıldığı; nitekim, benzer bir davada Uyuşmazlık
Mahkemesinin (Hukuk Bölümü) 04.07.2011 tarihli ve E:2011/147, K:2011/178
sayılı kararı ile Mahkemelerinin 27.10.2010 tarihli görevlilik kararı
kaldırılarak, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğunun kesin
olarak hükme bağlandığı gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyiş Hakkında Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için iş bu dosya ile
birlikte Ankara 6. İş Mahkemesinin E:2011/163 esas sayısına kayıtlı dava
dosyasının mahkemesinden istenerek temininin ardından dosyaların Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen,
sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ile maaş
farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 3.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3.İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 10.4.2013
gün ve E:2011/163, K:2013/426 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
70-ESAS NO : 2013/1782
KARAR NO : 2013/1991
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacılar : 1- K.E.G., 2- F.Ç.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34…… plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi davacı F.Ç. adına 28.9.2012 tarih ve GO-100263
seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı K.E.G. adına 29.8.2012 tarih ve
GO-100264 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları
düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanaklara istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen 28.9.2012 tarih
ve 0207334 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacılar,
28.9.2012 tarih ve GO-100263 seri-sıra numara ile verilen idari para cezası
ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmışlardır.
İSTANBUL
9. İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2012 gün ve E:2012/1823, K:2012/1969 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacılar, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuşlardır.
KÜÇÜKÇEKMECE 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 16.9.2013 gün ve
D.İş:2012/858, K:2012/858 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile
ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı ile ayrıca dosyanın
görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte
olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza
davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari
yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve
kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini
görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş
olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı
veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3
md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin adli yargı,
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin çözüm
yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının
ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılan davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Küçükçekmece 8. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
9. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Küçükçekmece 8. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin 10.10.2012 gün ve E:2012/1823, K:2012/1969 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
71-ESAS NO : 2013/1783
KARAR NO : 2013/1992
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş.K.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 26.4.2010 tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi
ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/131,
K:2013/391 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 18.11.2013 gün ve
E:2013/1171 sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9.
fıkrasında “Türk Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir
anonim şirketi olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü
oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de
Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom
Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne
ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010
(Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999 - 4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 11. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 6. İş Mahkemesinin 10.4.2013 gün ve E:2011/131, K:2013/391 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
72-ESAS NO : 2013/1785
KARAR NO : 2013/1993
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : H.A.
Vekili : Av.
A.T.
Davalı : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.O. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının davalı kurumdan almış olduğu ücret ve ücrete eklenmesi
gereken fark ikramiye tutarının sabit bir değer olarak eklenmesi suretiyle
maaş nakil ilmühaberinin düzenlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi gerektiğinin tespiti ile fazlaya ilişkin haklarını saklı
tutarak, maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı düzenlenmesi nedeniyle
kamuya çalışmaya başladığı tarihten dava tarihine kadar eksik ödenen
ücretin en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte tahsili istemiyle
14.12.2012 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA
8. İŞ MAHKEMESİ: 11.07.2013 gün ve E:2012/1147 K:2013/705 sayılı kararında
“…Kamu kurumunda yararlanacak olan mali haklara ilişkin maaş nakil
ilmühaberindeki eksiklik iddiası ve bunun tazmini istemi ve sonrasında
yapılacak işlemler idari işlem niteliğindedir. Çekişmenin bu niteliği
nazara alındığında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu’nun 2. Maddesi
uyarınca uyuşmazlığın çözümü İdari Yargı yerlerinin görev alanına girmektedir…”
gerekçesiyle davanın yargı yolu caiz olmadığından usulden reddine karar
verilmiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı gerekçelerle ile, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile
kamuya çalışmaya başladığı tarih olan 31.12.2007 tarihinden itibaren her ay
eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu zararın bilirkişi marifetiyle
hesaplanarak davalı şirketten tazmini istemiyle 13.11.2013 tarihinde idari
yargıda dava açmıştır.
ORDU
İDARE MAHKEMESİ: 20.11.2013 gün ve E:2013/ 1490 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi üzerine Ordu Tarım İl Müdürlüğü’nde yeni görevine başlayan
davacının maaş nakil ilmühaberinin, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin denge tazminatını alacağının
davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bunun üzerine Ordu İl
Tarım İl Müdürlüğü’nde görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı
Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin
davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi,
maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin
ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Ordu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 8. İş Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 8. İş Mahkemesi’nin 11.07.2013
gün ve E:2012/1147 K:2013/705 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
73-ESAS NO : 2013/1787
KARAR NO : 2013/1995
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.A.A
Vekili :
Av. A.T.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. A.O.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 17.12.2007 tarihinde Ordu Arıcılık Araştırma Enstitüsü
emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin geriye dönük olarak tamamının yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 8. İŞ MAHKEMESİ: 11.7.2013 gün ve E:2012/1144,
K:2013/702 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. Cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.Cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında
toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ORDU İDARE MAHKEMESİ: 20.11.2013 gün ve E:2013/1488 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, , idari yargı
dosyasının, adli yargı kararının kesinleşme şerhli örneği ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci fıkrasında,
“Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ordu İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 8. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ordu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara
8. İş Mahkemesinin 11.7.2013 gün ve E:2012/1144, K:2013/702 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
74-ESAS NO : 2013/1788
KARAR NO : 2013/1996
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
tarafından, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca davacı hakkında uygulanan idari para
cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : C.Y.
Vekili : Av. C.G.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı - Ankara
Vekili :
Av. A.K. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili dilekçesinde özetle, davacının çatı işyerinde çalışan bir ustabaşı
olduğunu, davacıya C.D.'nun K.Makine A.Ş. adlı işyerinde çalışırken iş
kazası geçirerek vefat etmesi gerekçe gösterilerek davalı kurum tarafından
takip kartı no:00017707 26/03/2012 düzenlenme tarihli 5.163,42 TL’lik
(141,42 TL si gecikme zammı) 2012/16597 takip nolu ödeme emri, aynı takip
kart no ve düzenlenme tarihli 1721,14 TL (47,14 TL si gecikme zammı)
2012/16598 takip nolu ödeme emri, aynı takip kart no ve düzenlenme tarihli
toplam 5.163,42 TL’lik (141,42 TL si gecikme zammı) 2012/16599 takip nolu
ödeme emrinin gönderildiğini, C.D.'nun da davacı gibi çatı işlerinde
kardeşi ile birlikte çalışan bir ustabaşı olduğunu, davacının yanında
çalışmasının söz konusu olmadığını, müteveffa ve davacının kendi başına iş
yapan ve ayrı ayrı çalışan ustalar olduklarını, tüm resmi kayıtların bunu
doğruladığını, ayrıca davacının bir şirkette sigortalı olarak çalıştığını,
kendine ait bir işyerinin olmadığını, davacının emri altında herhangi bir
işçi bulunmadığını, C.D.'nun kendi iradesi ve isteğiyle K.Makine A.Ş.den iş
aldığını ve çalışırken tamamen kendi kusuruyla kazaya sebebiyet vererek
vefat ettiğini, davalı kurum tarafından davacıya gönderilen icra
takiplerinin ve ödeme emirlerinin hukuka aykırı olduğunu beyanla, davacı
hakkında davalı kurum tarafından yapılan 2012/16597-16598-16599 takip nolu
ödeme emirlerinin ve icra takiplerinin iptali istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Gaziantep 3. İş Mahkemesi; 19.12.2012 gün ve E:2012/172,
K:2012/532 sayı ile özetle; “…Davanın türü itibariyle uyuşmazlığın
çözümünde idari yargı görevlidir.” demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Gaziantep 2. İdare Mahkemesi; 08.10.2013 gün, 2013/486
sayılı kararı ile özetle; “...5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 88. Maddesinin
sondan 4. Fıkrasında; "Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından
doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin
bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması
alacakların takip ve tahsilini durdurmaz" hükmü ile 101. maddesinde
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde
görülür" hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının
incelenmesinden, davacıya 5510 sayılı Yasa'nın 102. Maddesi uyarınca
5.022,00 TL para cezası verildiği ve anılan para cezasının tahsili amacıyla
dava konusu 26.3.2012 tarih ve 2012/16597 takip numaralı ödeme emrinin
düzenlenip tebliğ edildiği, anılan ödeme emrinin iptali istemiyle açılan
davada, Gaziantep 3. İş Mahkemesinin 19.12.2012 tarih ve E.2012/172,
K2012/532 sayılı karan ile idari yargı yerinin görevli olduğundan bahisle
görev yönünden davanın reddine karar verildiği ve anılan kararın 28.12.2012
tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleştiği, görevsizlik kararı üzerine
Mahkememiz kaydına 24.1.2013 tarihinde giren dava dilekçesiyle bakılmakta
olan davanın açıldığı görülmekle birlikte yukarıda aktarıldığı üzere, 5510
sayılı Yasa'nın 88.maddesi uyarınca dava konusu ödeme emrine karşı açılan
davada Mahkememiz görevli olmayıp adli yargının (iş mahkemesi) görevli
olduğu sonucuna varılmıştır. '' demek suretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir..
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından, 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102.maddesi uyarınca davacı
hakkında uygulanan idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme
emrinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında yer alan davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'nca
düzenlenerek davacıya gönderilen İdari Para Cezası tutanağında yapılan
incelemede, davacı hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102.maddesine istinaden
5.022,00 TL tutarında idari para cezası uygulandığı, idari para cezası
verilmesine neden olan fiillerin;
1-5510
sayılı Kanun'un 8'inci maddesinde öngörülen sigortalı işe giriş
bildirgesinin kuruma süresi içinde verilmemesi, e-sigorta kanalıyla
gönderilmesi gerekirken kağıt ortamında verilmesi,
2-Sigortalı
çalıştırmaya başlanılmış olmasına rağmen 5510 sayılı Kanun'un 11'inci
maddesinde öngörülen işyeri bildirgesinin en geç sigortalı çalıştırmaya
başlanılan tarihte kuruma verilmemesi,
3-5510
sayılı Kanun'un 86.maddesinde öngörülen asıl veya ek nitelikteki aylık prim
ve hizmet belgelerinin belirtilen süre içinde kuruma verilmemesi,
4-Sigortalıların
otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin, aylık prim ve
hizmet belgesinin verilmesi gereken süre içinde kuruma verilmemesi veya
verilen bilgi ve belgelerin kurumca geçerli sayılmaması nedeniyle ek
nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi dışında
verilmesi veya kurumca resen düzenlenmesi,
5-Asıl
veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin e-sigorta kanalıyla
gönderilmesi gerektiği halde yasal süresi içinde ancak kağıt ortamında
kuruma elden verilmesi veya posta kanalıyla gönderilmesi,
6-e-sigorta
kanalıyla gönderilmiş aylık prim ve hizmet belgelerinin kurumca üretilen
barkod numarasını ihtiva eden bir suretinin veya kuruma kağıt ortamında
elden verilmiş veya posta kanalıyla gönderilmiş olan aylık prim ve hizmet
belgesinin kurumca onaylanmış bir suretinin, kuruma verilmesi gereken ayın
sonundan müteakip belgenin verilmesi gereken ayın sonuna kadar iş yerinde,
birden fazla işyeri olması halinde her işyeri de ayrı ayrı olmak üzere
sigortalıların görebileceği bir yere asılmaması,
7-5510
sayılı Kanun'un 59'uncu maddesine istinaden serbest muhasebeci mali
müşavirler ile yeminli mali müşavirlerce veya anılan kanunun 85'inci
maddesine istinaden kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca
işyeri kayıtlarının incelenmesi neticesinde kuruma bildirilmediği tespit
edilen eksik işçilik tutarının aylara mal edilmesi,
8-Mülga
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79'uncu maddesinde öngörülen
aylarına ilişkin asıl veya ek nitelikteki aylık sigorta primleri
bildirgelerinin dört aylık sigorta primleri bordrolarının, ilişkin olduğu
ay veya dönemi takip eden ayın sonuna kadar kuruma verilmemesi olarak
sıralandığı anlaşılmıştır.
5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Primlere İlişkin
Hükümler” i Dördüncü Kısımda yer almış; 79 ila 85. maddeleri kapsayan
Birinci Bölümde, “Prim Alınması, Prime Esas Kazanç, Prim Oranları ve Asgarî
İşçilik”; 86 ila 91.maddeleri kapsayan İkinci Bölümde “Prim Belgeleri ve Primlerin
Ödenmesi” hususlarına yer verilmiştir.
Bu Kanun’un 86. maddesinin yedinci fıkrasında (Değişik yedinci fıkra:
17/4/2008-5754/50 md.), “Kurumun
denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan
denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da
kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince
yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum
ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden
çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma
verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde
verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir
ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ
edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ
tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir.
İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ
tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir.
Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.
Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu
maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır”;
“Primlerin Ödenmesi” başlığını taşıyan 88. maddesinin
ondokuzuncu fıkrasında, “Kurumun prim
ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde
Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili
iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.” ve 101. maddesinde, “Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür”
hükümleri yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi içinde ödenmeyen
sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası
primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurum
alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı
maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Olayda,
davacı vekilinin, müvekkili hakkında düzenlenen ödeme emrinin iptali
istemiyle dava açtığı görülmektedir.
Bu
durumda, söz konusu ödeme emrine karşı açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın
88. maddesi gözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Gaziantep 2. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Gaziantep 3. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep 2.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Gaziantep 3. İş
Mahkemesinin 19.12.2012 gün ve E:2012/172, K:2012/532 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
75-ESAS NO : 2013/1789
KARAR NO : 2013/1997
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : O.A.
Vekili : Av. A.T.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. A.O. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, davacının Ordu İl
Telekom Müdürlüğünde sözleşmeli personel (tekniker) olarak görev yapmakta
iken, 4046 sayılı Yasa uyarınca nakle tabi tutulması nedeniyle düzenlenen 29.09.2009
günlü maaş nakil ilmühaberinin naklin yapıldığı yıl içinde aldığı
ikramiyeler sütunun boş bırakılması ve naklin yapıldığı yılda almış olduğu
ücret yerine daha düşük bir ücret yazılmak suretiyle eksik düzenlenmiş
olması nedeniyle, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, 29.09.2009
tarihinden itibaren yoksun kaldığı parasal hakların tazmini istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Ankara
8. İş Mahkemesi: 11.07.2013 gün E:2012/1146, K:2013/704 karar sayı ile
özetle; “…Davacının özelleştirilmeden
önce kamu kurumu niteliğindeki davalı şirkette çalıştığı, davalı şirketin
özelleştirme nedeni ile davacıyı 406 SY hükümleri uyarınca Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirdiği, bildirim ile birlikte davacının başka bir kamu
kurumuna nakledildiği çekişmesizdir.
Çekişme; kamu kurumuna nakledilen personelin
yararlanacağı, parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi ile ilgilidir. Kamu kuramımda yararlanacak olan mali haklara
ilişkin maaş nakil ilmühaberindeki eksiklik iddiası ve bunun tazmini istemi
ve somasında yapılacak işlemler idari işlem niteliğindedir. Çekişmenin bu
niteliği nazara alındığında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun
2.maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü İdari Yargı yerlerinin görev alanına
girmektedir.” demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargıda dava açmıştır.
Ordu
İdare Mahkemesi: 20.11.2013 gün ve E:2013/1489 sayı ile özetle;
“...Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş' deki tamamı
Hazineye ait bulunan hisselerinden %55'inin Bakanlar Kurulunun 25.07.2005
günlü ve 2005/9146 sayılı kararı ile 14.11.2005 günlü Hisse Satış
Sözleşmesi ile satılmış olduğunun görülmesi karşısında, davalı kurumun
hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştirildiği 14.11.2005 tarihinden sonra
tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde Adli Yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, ilgili evrak da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla iptali ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ordu İdare Mahkemesince yapılan başvurunun
kabulü ile, Ankara 8. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 8. İş Mahkemesinin
11.07.2013 gün E:2012/1146, K:2013/704 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
76-ESAS NO : 2013/1791
KARAR NO : 2013/1999
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.D.Y. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı
vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı Telekom A.Ş.’nde
kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi
üzerine, müvekkili hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince,
02.01.2009 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildiriminin
yapıldığını, 22.04.2009 tarihinde de TC Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nda
görev başladığını; ancak bu nakil sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa
gereğince almaya hak kazandığı 01.01.2006 tarihinden 30.06.2006 tarihine
kadar olan dönemde aylık 40,00 TL ve 01.01.2006 tarihinden 30.12.2006
tarihine kadar 80,00 TL (Yüksek Planlana Kurulu Kararı ile 82,5 TL) ek
ücret ile bundan sonraki yıllar için öngörülen katsayı artış oranının
davacının maaşına yansıtılmadığını, bu şekilde davacının zarara uğradığını
belirterek; müvekkilinin maaş nakil ilmuhaberinin ek ücretleri de kapsar
şekilde yeninden tespitine ve maaş nakil ilmuhaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeni ile almaktan mahrum kaldığı ek ücretler nedeni ile fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile 700,00 TL bedelin ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan
alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 2. İş Mahkemesi: 09.04.2013 gün ve 2011/283 Esas , 2013/430 Karar
sayılı kararı ile; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.2012 gün ve
2012/9-1518 Esas 2012/1388 Karar sayılı kararı ile benzer bir konuda davada
idari yargının görevli olduğa karar verdiğini, bu kararın kendileri
açısından bağlayıcı olduğunu belirterek; davanın görev yönünden reddine
karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 09.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Her ne
kadar, Ankara 2. İş Mahkemesi’ne yazılan müzekkereye verilen 02.12.2013 gün
ve 2011/283 sayılı yazı cevabında kararın henüz kesinleşmediği belirtilmiş
ise de; 5527 Sayılı Yasa’nın geçici 1. maddesi gereğince kararın tefhimden
itibaren 8 gün sonra kesinleştiği anlaşılmakla; Ankara 2. İş Mahkemesi’nin
bahsi geçen yazı cevabına itibar edilmemiştir.
Davacı vekili, bu kez yanlış düzenlenen dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin
iptali ile ek ödemeler yansıtılmak sureti ile düzenleme tarihi itibari ile
yeniden tespitine ve yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile
davacının uğradığı zarar miktarının tespiti ile ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 16. İdare Mahkemesi: 14.11.2013 gün ve 2013/824 sayılı ara kararı ile;
davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu tarihten itibaren
kamu kurumu niteliğinin kalmadığını, bu nedenle davanın adli yargı
mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek; mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası
da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel”
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam
edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde kapsam dışı
personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek
ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 2. İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 2. İş Mahkemesi’nin 09.04.2013 gün ve
2011/283 Esas, 2013/430 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile
reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun
üzerine davacının aynı istemle Ankara 16. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı,
Ankara 16. İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına
uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 16. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
2. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 16.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 2. İş Mahkemesi’nin
09.04.2013 gün ve 2011/283 Esas, 2013/430 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
77-ESAS NO : 2013/1793
KARAR NO : 2013/2001
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : L.D.Ş.
Vekili :
Av. M.S.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av.A.K.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 19.4.2010 tarihinde Ulaştırma Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin, davalı şirkette mühendis
olarak çalışırken, 5473 Sayılı Kanunla 01.01.2006 tarihinden itibaren
uygulanan denge tazminatının (40+40) müvekkiline ödenmediğini, 5473 sayılı
Kanun ile kamu personeline 01/01/2006 - 30/06/2006 tarihleri için geçerli
olmak üzere 40 TL. Denge Tazminatının yine 01.07.2006 tarihinden itibaren
ise 80 TL. ek ödeme yapılmasının öngörüldüğünü, yine anılan kanuna dayalı
olarak, 08.05.2006 tarih ve 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu
Kararının 9. maddesinde yer alan 80 TL. ek ödemenin 82.5 TL’ye
yükseltildiğini; davalı şirketin, kanunla tanınan bu hakkı müvekkile
vermediğini, bu tazminatın müvekkile en yüksek faiziyle birlikte ödenmesini
talep ettiklerini; nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin
tetkikinde; Yüksek Planlama Kurulu’nun 08.05.2006 tarih ve 2006/T-17 sayılı
kararının 9.maddesi ve 10/11/2006 tarihli ve 2006/T-32 sayılı Yüksek
Planlama Kurulu Kararı uyarınca 01/01/2006-30/06/2006 tarihleri arasında 40
TL, 01/07/2006-30/12/2006 tarihleri arasında ise 82,50 ek ödeme
belirlendiğini, 31.07.2007 günlü ve 2007/T- 17 Sayılı Yüksek Planlama
Kurulu Kararı’nın 8.maddesiyle 2007 yılında her ay 1850 gösterge rakamının
memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar
olarak belirlenen ek ödeme, 2008 yılının ilk altı ayı için 2260 x Katsayı
şeklinde, Temmuz 2008 ‘de 2660 x Katsayı olarak değiştirildiğini, Ağustos
2008'den itibaren ise 9500 x Katsayı x 53/100 şeklinde düzenlenerek kayıt
altına alındığını, artışların katsayı artışlarına endekslendiğini, en son
2010 yılındaki artış ile gösterge rakamının Müdür unvanına göre belirlenen
katsayı ve memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu
(9500x0.057314x 53/100) 288,5 TL ek ödeme belirlendiğini ifade ederek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; müvekkiline ödenmeyen ek
ödemenin, 500.- lira temerrüt tarihinden itibaren bankaların vadeli
mevduata verdiği en yüksek faiziyle birlikte tazminine ve müvekkile
ödenmesine karar verilmesi istemiyle 22.6.2010 tarihinde adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara
1.İş Mahkemesi:23.9.2011 gün ve E:2010/619, K:2011/465 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın kısmen kabulüne karar vermiş; bu
kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi; 27.2.2012 gün ve
E:2011/49866, K:2012/5856 sayı ile; eksik inceleme ile karar verilmesinin
hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA
1.İŞ MAHKEMESİ: 21.5.2013 gün ve E:2012/439, K:2013/333 sayı ile, Yargıtay
Bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunduğu, Yargıtay bozma ilamında
gösterilen belgeler alındıktan sonra dosyanın bilirkişiye verilerek
05.04.2013 tarihli ek rapor alındığı; tarafların iddia ve savunmaları
dosyaya alınan belge içerikleri bilirkişi raporu ve Yargıtay bozma ilamı
göz önüne alındığında, her ne kadar bozma ilamı doğrultusunda ek rapor
alınmış ise de; davalı tarafça dosyaya sunulan, emsal mahkeme kararları,
son Yargıtay kararları mahkemelerince yeniden değerlendirildiğinde, 406
sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere, memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemlerin yaptırıldığının görüldüğü, bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli
yargı yerinde değil, idari yargıda çözümleneceği gerekçesiyle; HMK. 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile aynı yasanın 115/2
maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş; bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı donelerle, ancak bu defa ek ödeme alacağını 7.851.67 TL
göstermek suretiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
13.İDARE MAHKEMESİ: 25.11.2013 gün ve E:2013/945 sayı ile, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun Kararı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; olayda, davacı şirket bünyesinde memur
olarak görev yapmakta iken çalıştığı kurumun özelleştirilmesi sonucu tek
taraflı iş akdi feshi neticesinde 406 sayılı Yasanın Ek:29 ve devamı
hükümleri ile 4046 sayılı Yasanın 22.maddesi uyarınca başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirimi yapılan
davacı tarafından, nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinde
denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı ikramiyenin yansıtılmaması
nedeniyle yoksun kaldığı 7.851,67 TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle
bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı"
başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:"a) (Değişik:
8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, / Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"ın
idari dava türleri olarak sayıldığı; kural olarak, idari yargıda ancak
Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
benzer bir davada Uyuşmazlık Mahkemesinin (Hukuk Bölümü) 04.07.2011 tarih
ve E:2011/147, K:2011/178 sayılı kararı ile Mahkemelerinin 27.10.2010 günlü
görevlilik kararının kaldırılarak, davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğunun kesin olarak hükme bağlandığı gerekçesiyle; adli yargının görev
alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık
mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile ek ödemeden kaynaklanan parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi, ek ödemeden kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle
22.6.2010 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 13.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 1.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
13.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 1.İş Mahkemesi’nin
21.5.2013 gün ve E:2012/439, K:2013/333 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
78-ESAS NO : 2013/1794
KARAR NO : 2013/2002
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında; idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı :
F.Y.
Vekilleri
: Av. A.T., Av. N.B.D.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.O.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin Ordu İl Telekom Müdürlüğünden teknisyen olarak görev yapmakta
iken 4046 sayılı Yasa uyarınca nakle tabi tutulması nedeniyle düzenlenen
17.05.2010 günlü maaş nakil ilmühaberinin, naklin yapıldığı yıl içinde
aldığı ikramiyeler sütununun boş bırakılması ve naklin yapıldığı yılda
almış olduğu ücret yerine daha düşük bir ücret yazılmak suretiyle eksik
düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali ile 15.05.2010 tarihinden itibaren
yoksun kaldığı parasal hakların tazmini istemiyle 14.12.2012 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
8.İŞ MAHKEMESİ:11.7.2013 gün ve E:2012/1145, K:2013/703 sayı ile, davanın,
maaş nakil ilmühaberinde ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların
gösterilmemesi nedeni ile; doğru maaş nakil ilmühaberinin tespiti ve eksik
düzenlemeden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin bulunduğu; davacının,
Türk Telekomünikasyon A.Ş.de çalışmakta iken 14.11.1985 tarihinde kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile; Devlet Personel Başkanlığı tarafından kamu
kurumuna naklinin yapıldığını, nakilden önce düzenlenen TİP sözleşme
uyarınca hak ettiği ücret ve ücrete eklenmesi gereken kazançların maaş
nakil ilmühaberine aktarılmadığı ileri sürülerek bu hususun tespiti ve
farkın tazminini talep ettiği; davacının özelleştirilmeden önce kamu kurumu
niteliğindeki davalı şirkette çalıştığı, davalı şirketin özelleştirme
nedeni ile davacıyı 406 SY hükümleri uyarınca Devlet Personel Başkanlığına
bildirdiği, bildirim ile birlikte davacının başka bir kamu kurumuna
nakledildiğinin çekişmesiz olduğu; çekişmenin; kamu kurumuna nakledilen
personelin yararlanacağı, parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi ile ilgili olduğu; kamu kurumunda yararlanılacak
olan mali haklara ilişkin maaş nakil ilmühaberindeki eksiklik iddiası ve
bunun tazmini istemi ve sonrasında yapılacak işlemlerin idari işlem
niteliğinde olduğu niteliği nazara alındığında; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usul Kanunu’nun 2.maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünün İdari Yargı
yerlerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle; davanın HMK 114/1 -b maddesi
uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile anılan yasanın 115/2
maddesi gereğince usulden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
ORDU
İDARE MAHKEMESİ:20.11.2013 gün ve E:2013/1487 sayı ile, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceği; buna göre, özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş'deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerinden %55'inin
Bakanlar Kurulunun 25.07.2005 günlü ve 2005/9146 sayılı kararı ile
14.11.2005 günlü Hisse Satış Sözleşmesi ile satılmış olduğunun görülmesi
karşısında, davalı kurumun hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştirildiği
14.11.2005 tarihinden sonra tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan
davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde Adli Yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varıldığı; bu durumda, Ankara 8. İş Mahkemesi'nin
11.07.2013 tarih ve E:2012/1145, K:2013/703 sayılı "uyuşmazlığın çözümünün
idari yargının görev alanına girdiği" gerekçesiyle reddedilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi üzerine mahkemelerinde açılan işbu davada, 2247 sayılı
Kanunun 19. maddesi hükmü uyarınca görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasının gerektiğinden bahisle; 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine Gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince
verilecek kararın bekletici mesele sayılmasına karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, İdare mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen durumun aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası
temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekte ise de; adli
yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dava dosyasında
bulunması karşısında, dosya istenilmeden inceleme yapıldığı ve sonuçta usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri
arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile parasal kayıplarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı
Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi, parasal kayıplarının tazmini istemiyle 14.12.2012 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ordu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 8.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 8.İş Mahkemesi’nin 11.7.2013 gün
ve E:2012/1145, K:2013/703 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
79-ESAS NO : 2013/1795
KARAR NO : 2013/2003
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İdari para cezasından kaynaklanan ödeme emrinin iptali istemiyle açılan
davanın, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : C.Y.
Vekili :
Av. C.G.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Gaziantep
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü)
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y : Davacı
vekili, müvekkilinin çatı işlerinde çalışan bir ustabaşı olduğunu;
müvekkili hakkında, davalı kurum tarafından, Takip Kartı No:00017707,
26.3.2012 düzenleme tarihli 5.163,42 TL. (5.022 TL, Asıl alacak 141,42
TL.Gecikme zammı) lık 2012/16597 Takip nolu ödeme emri; yine aynı takip
kart no ve düzenleme tarihli, 1.721,14 TL.lık (1.674,00 TL.Asıl alacak
47.14 TL.Gecikme zammı) 2012/16598 Takip nolu ödeme emri; yine aynı takip
kart no ve düzenleme tarihli toplam 5.163,42 TL.lık (2.511,00 TL.Asıl
alacak 70,71 TL.Gecikme zammı, 2.511,00 TL.Asıl alacak 70,71 TL.Gecikme
zammı) 2012/16599 Takip nolu ödeme emirleri gönderildiğini; davalı kurum
tarafından müvekkili hakkında icra takibi başlatılması ve müvekkiline ödeme
emri gönderilmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade ederek; söz konusu ödeme
emirlerinin ve icra takiplerinin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
GAZİANTEP
3.İŞ MAHKEMESİ: 19.12.2012 gün ve E:2012/172, K:2012/532 sayı ile, tüm
dosya kapsamı, belge ve deliller incelendiğinde; davanın niteliği
itibariyle davalı kurum tarafından uygulanan idari para cezalarına ilişkin
yürütülen icra takiplerinin ve gönderilen ödeme emirlerinin iptali İstemine
ilişkin olduğu; 5510 sayılı yasanın 102. Maddesi uyarınca, davanın türü
itibariyle uyuşmazlığın çözümünde idare mahkemesinin görevli,
mahkemelerinin görevsiz bulunduğu gerekçesiyle; dava dilekçesinin görev
yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmış, ancak Gaziantep 2.İdare
Mahkemesi, 29.1.2013 gün ve E:2013/90, K:2013/108 sayı ile, her bir ödeme
emrine karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiğinden bahisle dava
dilekçesinin reddine karar vermiş; bu karar üzerine davacı vekili;
müvekkiline 5510 sayılı Yasa uyarınca verilen para cezasının tahsili
amacıyla düzenlenip tebliğ edilen 5.163,42 TL tutarlı 26.3.2012 tarih ve
2012/16599 takip numaralı ödeme emrinin iptali istemiyle yeniden idari
yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP 2.İDARE MAHKEMESİ;8.10.2013 gün ve E:2013/484
sayı ile, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
88. Maddesinin sondan 4. fıkrasında; "Kurumun prim ve diğer
alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü
Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde
Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili
iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz"
hükmü ile 101. maddesinde "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür" hükmüne yer verildiği; dava
dosyasının incelenmesinden, davacıya 5510 sayılı Yasa'nın 102. Maddesi
uyarınca 5.022,00 TL para cezası verildiği ve anılan para cezasının tahsili
amacıyla dava konusu 26.3.2012 tarih ve 2012/16599 takip numaralı ödeme
emrinin düzenlenip tebliğ edildiği, anılan ödeme emrinin iptali istemiyle
açılan davada, Gaziantep 3. İş Mahkemesinin 19.12.2012 tarih ve E.2012/172,
K2012/532 sayılı kararı ile idari yargı yerinin görevli olduğundan bahisle
görev yönünden davanın reddine karar verildiği ve anılan kararın 28.12.2012
tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleştiği, görevsizlik kararı üzerine
Mahkemelerinin kaydına 24.1.2013 tarihinde giren dava dilekçesiyle
bakılmakta olan davanın açıldığı; yukarıda aktarıldığı üzere, 5510 sayılı
Yasanın 88.maddesi uyarınca dava konusu ödeme emrine karşı açılan davada,
Mahkemeleri görevli olmayıp adli yargı (iş mahkemesi) yerinin görevli
olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; Mahkemelerinin görevine girmeyen ve
Gaziantep 3. İş Mahkemesi tarafından da görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli mahkemenin belirlenmesi için iş bu dava dosyasının ve
Gaziantep 3. İş Mahkemesince Mahkemelerine gönderilip dava dosyaları
içerisinde yer alan Gaziantep 3. İş Mahkemesinin E.2012/172, K2012/532
sayılı dava dosyasının, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar
yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında
“5.163,42 TL tutarlı 26.3.2012 tarih ve 2012/16599 takip numaralı ödeme
emrinin iptali istemi yönünden” olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu uyarınca verilen idari para cezasından kaynaklanan 5.163,42
TL tutarlı 26.3.2012 tarih ve 2012/16599 takip numaralı ödeme emrinin
iptali isteminden ibarettir.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 140.
maddesinin 9.5.2007 gün ve 5655
sayılı Kanun’un 2. maddesi ile Değişik 4. fıkrasında, “İdarî para
cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden
itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumun
ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı
reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde idarî para cezası kesinleşir. Mahkemeye başvurulması
cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi
hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil edilir. İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yoluna
başvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmesi
halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarî para cezalarına
karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Ancak, Kurumca itirazın reddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar
verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza
tutarı, 80 inci madde hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir” denilmiş;
80. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Kurum alacaklarının tahsilinde
21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak
uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu
yer İş Mahkemesi yetkilidir" hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, bu düzenlemelere göre, idarî para cezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle
tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma
ödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz
edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı
reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk aşamasında idare mahkemelerinin görevli
oldukları, kurum alacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Yasa hükümleri
uygulanmak suretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara
bakma görevinin, 80. maddenin yedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibi
Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna
varmıştır.
Ancak,
506 sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen maddeleri 31.5.2006 gün ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106. maddesi ile yürürlükten
kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinde, “…İdarî para cezaları
ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre
içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı
reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı
yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin
ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına
karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ancak Kurumca veya mahkemece
Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan
dörttebirlik ceza tutarı, 89 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü de dikkate
alınarak tahsil edilir.
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini
durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para
cezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve
gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir…” denilmiş; 88. maddesinde ise,
“…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102
nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183
sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve
kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları
hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni
Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır
ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya
yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve
diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır.
Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya
tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda
yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak
uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş
mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip
ve tahsilini durdurmaz…” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu
Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi içinde ödenmeyen
sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası
primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurum
alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı
maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Olayda, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Gaziantep
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından; 5510 sayılı kanunun 8.maddesinde
öngörülen sigortalı işe giriş bildirgesini süresinde davalı kuruma
vermediğinden bahisle kesilen idari para cezasının tahsili amacıyla 6183
sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’un 88. maddesi uyarınca davacı adına
5.163,42 TL tutarlı 26.3.2012 tarih ve 2012/16599 takip numaralı ödeme emri
üzerine, söz konusu ödeme emrinin iptali istemiyle dava açıldığı
anlaşılmıştır.
Bu durumda, söz konusu
ödeme emrine karşı açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi
gözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, Gaziantep 2.İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile, Gaziantep 3.İş Mahkemesi’nin 19.12.2012 gün ve
E:2012/172, K:2012/532 sayılı görevsizlik kararının, 5.163,42 TL tutarlı
26.3.2012 tarih ve 2012/16599 takip numaralı ödeme emrine ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep
2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Gaziantep 3.İş Mahkemesi’nin
19.12.2012 gün ve E:2012/172, K:2012/532 sayılı görevsizlik kararının,
5.163,42 TL tutarlı 26.3.2012 tarih ve 2012/16599 takip numaralı ödeme
emrine ilişkin KISMININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
80-ESAS NO : 2013/1797
KARAR NO : 2013/2005
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Hemzemin geçitte
meydana gelen ölümlü trafik kazası nedeniyle oluştuğu öne sürülen maddi ve
manevi zararın tazmini istemi ile açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- İ.K., 2- G.K., 3- F.K.
Vekili : Av. A.S.
Davalılar
: 1.TCDD Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.T.
2.Konya Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. R.B.
O L A Y : Davacılar
vekili, Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne verdiği 29.08.2013 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacılar İ.K. ve
G.K.’un çocuğu, F.K.’un ise kardeşi olan M.K.’un 29.08.2012 günü Loras
Mahallesi, Kabera Sokak’ta bulunan hemzemin geçitte meydana gelen kaza
neticesinde vefat ettiğini, meydana gelen olayda; davalılardan TCDD Genel
Müdürlüğü‘nün, tren makinistlerinin trafik kurallarının gerektirdiği dikkat
ve özeni göstermemeleri nedeni ile, davalılardan Konya Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı’nın ise hemzemin geçitte alınması gereken önlemleri almaması
nedeni ile kusurlu olduklarını belirterek; olayda kusuru bulunan
davalılardan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 15000 TL manevi
tazminat ve 1,000 TL maddi tazminatın alınarak davacılara verilmesi istemi
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.09.2013 gün ve 2013/536 Esas, 2013/437 Karar
sayılı kararı ile; gerek davalı TCDD Genel Müdürlüğü’nün ve gerekse Konya
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’nın kamu tüzel kişileri olduklarını, bu
nedenle kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında verdikleri zararlar nedeni
ile açılacak tazminat davalarına idari yargıda bakılması gerektiğini
belirterek; 2577 sayılı Yasa’nın 2/1-b maddesi gereğince davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili,
bu kez aynı istemlerle, her iki davalıya karşı idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Konya 1. İdare Mahkemesi: 12.11.2013 gün ve 2013/1410 Esas sayılı ara kararı
ile; hemzemin geçitte meydana gelen kaza nedeni ile açılacak maddi ve
manevi tazminat davalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 110.
Maddesi gereğince adli yargının görevli olduğunu belirterek; mahkemelerinin görevine girmeyen ve adli yargı yerince
de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;
Murat Karabulut’un 29.08.2012 günü tescilsiz motosikleti ile Loras
Mahallesi, Kabera Sokak’ta bulunan hemzemin geçitten geçtiği esnada aracın
ön kısmı ile 62422 sefer sayılı yolcu treninin arka vagonlardan birisinin
sol yan kısmına çarpması ile meydana gelen kaza neticesinde vefat etmesi sonucu,
davacıların uğradığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile 15.000 TL manevi ve 1.000 TL maddi zararın tazminine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davacılar
vekili dava dilekçesinde; davalılardan TCDD yönünden, tren makinistlerinin
hem meskun mahalde hem de hemzemin geçide yaklaştıklarında hızlarını
azaltmaları gerekirken gerekli dikkat ve özeni göstermemeleri nedeni ile
kusurlu oldukları iddiasına; davalılardan Konya Belediye Başkanlığı
yönünden ise , hemzemin geçidin hemen yakınında okul olmasına rağmen “Dur “
levhasından başka geçişin kontrolünü sağlayan ışıklı bariyer ve benzeri
herhangi bir önlemin alınmaması nedeni ile kusurlu olduğu iddiasına
dayanmıştır. Bu nedenle dava dosyası her iki davalı yönünden ayrı ayrı
incelenmiştir.
Davalılardan
TCDD Genel Müdürlüğü yönünden;
28.10.1984
tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet
Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) Ana Statüsü’nün “Amaç ve
Kapsam” başlıklı 1. maddesi, “Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233
sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde
faaliyette bulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi
Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki
bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese,
bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ile ilgili
diğer hususları düzenlemektir.” hükmünü taşımakta; “Hukuki Bünye” başlıklı
3. maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD İşletmesinin,
sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde
özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir “Kamu İktisadi Kuruluşu”
olduğuna ve 233 sayılı KHK ile bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere
özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4. maddesinde,
sayılan Kuruluş amaç ve faaliyet konularının tamamına yakınının “tekel”
kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi ve denetimi
konularında 233 sayılı KHK hükümlerine paralel düzenlemelere yer
verilmektedir.
Buna
göre, TCDD İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel
kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır. 233 sayılı KHK ve Ana
Statü ile, özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve
verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, İşletmenin iktisadi
faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmış olması, onun
kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkil etmemektedir.
Dava dilekçesinin incelenmesinden; davacılar vekilince, çarpışmanın mutlak ölümle
sonuçlanacağı muhakkak olan hemzeminlerde daha tedbirli olması gerekmekte
iken trenin geçişi sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermeyen
makinistlerin ihmali idarenin ciddi olarak kusuru olduğu ileri sürüldüğüne
göre, uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin davanın; zararın hizmetin
kuruluşu ve işleyişindeki aksaklıklardan doğduğu ve bu nedenle idarenin
hizmet kusuru esasına göre sorumlu olduğu nedenine dayanılarak açıldığı
anlaşılmaktadır.
Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari
dava türleri arasında sayılmıştır.
Buna
göre ve idare personelinin dikkatsizlik ve tedbirsizliği sonucu oluşan
kişisel kusura değil de, zararın kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında
doğduğu nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olması karşısında,
kamu hizmeti yürüten TCDD İşletmesinin, bu hizmeti yürüttüğü sırada
kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava, olayda kamu
hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup
bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise
idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Yasa’nın 2/1-b
maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari
yargı yerlerinin görevli olduğu açıktır.
Buna karşın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.
Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacılardan Gülay ve İdris Karabulut’un oğlu,
Fatih Karabulut’un ise kardeşi olan Murat Karabulut’un 29.08.2012 tarihinde
motosikleti ile seyir halinde iken, Loras Mahallesi, Kabera Sokak’ta
bulunan hemzemin geçitten geçmek istediği esnada, 62422 sefer sayılı yolcu
treninin arka vagonlardan birisinin sol yan kısmına çarpması ile meydana
gelen kazada hayatını kaybettiği, Murat Karabulut mirasçıları olan
davacılar tarafından Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü’ne karşı bakılan
davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda
açıklanan nedenlerle ve 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe
giren 110. maddesi gözetildiğinde hemzemin geçitte meydana gelen tren
trafik kazalarında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağının açık bir
şekilde belirtilmiş olması karşısında, uyuşmazlığa konu edilen davanın
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer davalı
Konya Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı yönünden ise;
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Belediye aleyhine
idare mahkemelerinde açılan tazminat talepli tam yargı davalarında, İdare
Mahkemeleri 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemelerinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 8.11.2012
gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59 K:2013/68 sayılı aynı içerikli
kararları ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan
sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz
başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta
görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır. Nihayet, aynı konuda Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi
26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla; yasakoyucunun
“haklı neden” ve “kamu yararı” gerekçesiyle idari yargının görevine giren
bir konuyu adli yargı organına bırakabileceği, davanın somutunda da 2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile bu görevin adli
yargıya bırakılmasında Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle,
maddenin iptal isteminin oy birliğiyle reddine karar vermiştir. Anayasa’nın
158. inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.12.2013 tarih ve
E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararı, yasakoyucunun idari yargının görevine
giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, 2918 Sayılı Kanunun
110 uncu maddesinin bu nedenle Anayasa’ya aykırı olmadığına dair olup,
esası itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasanın 158
inci maddesi uyarınca başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organları
bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden,
Konya 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Konya 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Konya 1.İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.09.2013 gün ve 2013/536 Esas, 2013/437 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU
VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
AZLIK OYU
Davalı
Belediyenin hemzemin geçidin yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda “"idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği” gerekçesi
ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş karar vermiş,
Bu
kararın da kesinleşmesi üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa’nın 6. md. “Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımını sağlama…” Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların isletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları,
2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna
ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü
konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı
organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü
geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar
nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun
olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
Nitekim
yasa değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu
nedenle maddeye eklendiğini teyit etmektedir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta İdari Yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
idari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E.2011/10856 K.2013/670 sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın hemzemin geçidin yapım, bakım ve korunmasındaki
idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu hizmetinin
usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru
veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp
Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
81-ESAS NO : 2013/1798
KARAR NO : 2013/2006
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ö.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.H.B.
O L A Y : İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 27.6.2006 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı emrine
atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 40,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11. İş Mahkemesi: 26.4.2012 gün ve E:2011/290,
K:2012/256 sayı ile, davacının
1.1.2006 tarihinden nakil edilerek işe başladığı tarihe kadar ki dönemde ek
ödeme alması gerektiği ve düzenlenen maaş nakil ilmuhaberlerinde de bu ek
ödemelerinin yansıtılması gerektiği kanaatine varıldığı, bilirkişice
yapılan hesaplamalar doğrultusunda davacının nakil ilmuhaberinde
bildirilmesi gereken aylık net ücretinin tespiti ile bilirkişice hesaplanan
eködeme ve denge tazminatının tahsiline karar vermek gerekçesiyle davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı irade vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. HD. 8.10.2012 gün ve E:2012/22042, K:2012/21312 sayı ile,
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararların getirtilmesi, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanun'un ek 29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399
sayılı KHK'nın ek II.
Cetveline tabî çalışanlara uygulanan artışlardan yararlandırılıp
yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle
getirilen artışların altında kalıp kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak
artışları kapsayacak şekilde maaş nakil ilmühaberinin düzenlenip
düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup olmadığı konusunda uzman
bilirkişiden rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği
ayrıca fark olduğu ve maaş nakil ilmühaberinin fark ücrete göre
düzenlenmediği tespit edildiği takdirde, maaş nakil ilmühaberinin gerçek
ödenmesi gereken ücrete göre düzenlenmesi gerektiğinin tespitine de karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyiz olunan kararın bozulmasına karar
vermiştir.
ANKARA 11. İŞ
MAHKEMESİ: 12.3.2013 gün ve E:2013/10, K:2013/314 sayı ile, 406 sayılı Yasa hükümleri gereğince davalı şirketin hak
sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi ile beraber,
personelin nakledileceği Kamu Kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere Memur maaşına nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personel
ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin yaptırıldığı, bu gibi işlemlerin idare
hukuku alanında tesis edilmiş idari işler olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın çözüm yerinin İdari
Yargı olduğu, Mahkemelerinin görevli olmadığı kanaatine varıldığı,
gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 14.11.2013 gün ve E:2013/1504
sayı ile, 406 sayılı Kanunun Değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli
yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 11. İş Mahkemesinin 12.3.2013 gün ve E:2013/10, K:2013/314 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
82-ESAS NO : 2013/1799
KARAR NO : 2013/2007
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında; idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.İ.
Vekili :
Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y : Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 27.4.2010 tarihinde Sağlık Bakanlığı, Nallıhan Devlet Hastanesi
Başhekimliği emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tesbiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 27.4.2010 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 1.000,00- TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi
istemiyle 14.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6.İŞ MAHKEMESİ: 10.4.2013 gün ve E:2011/159, K:2013/422 sayı ile, davanın
399 sayılı KHK’nın ek 2 Cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi
devredilen davalı T.T.A.Ş’de Tip 2 sözleşme ile nakle tabi olarak çalışan
davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile
bazı hükümleri değişen 406 S.Y’in Ek 29 Maddesi kapsamındaki düzenleme ve
sözleşmedeki hüküm sebebi ile 375 Sayılı KHK’in Ek 3 Maddesi ve 399 Sayılı
KHK'nin Ek 2 Cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele
yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu
artışların yer aldığı maaş nakil ilmühaberinin buna göre düzenlenip
düzenlenmediği noktasında toplandığı; davanın devamı sırasında YGHK'nun
26/012/2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı
verilmiş olduğu; verilen kararın içeriğinin mahkemelerindeki dava ile aynı
içerikte olduğu; HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile
mahkemelerindeki davanın HMK 114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılmasının gerektiği; Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saplamasına göre de; 5473 S.Y gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri arasındaki çelişkinin giderildiği ve davaya idare mahkemesince
bakılacağının sabit olduğu gerekçesiyle; HMK 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK. 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasında toplanan
kanıtlar ve belgeler çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu
tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari
ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm
hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren
işleyecek faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA
6.İDARE MAHKEMESİ: 12.9.2013 gün ve E:2013/784 sayı ile, 406 sayılı Kanunun
Değişik 1. maddesinin 7. fıkrasında; “Türk Telekom, bu kanun ve özel kanun
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı kalmak
üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek Türk Telekom’a özgü farklı
bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673 sayılı Yasayla Değişik Ek 22.
maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağının
hükme bağlandığı; ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi
ipin 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak
14.11.2005 tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının anlaşıldığı; buna göre, iptali istenilen
işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Ankara 6. İş Mahkemesinin dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargı, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali
ile maaş farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010
(Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta
iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında
kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 6.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 10.4.2013
gün ve E:2011/159, K:2013/422 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
83-ESAS NO : 2013/1800
KARAR NO : 2013/2008
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 618
sayılı Limanlar Kanunu’nun 4. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanunun
11. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ö.İnş.Turizm Teks. San. ve Tic.
Ltd. Şti.
Vekili : Av. M.A.Ö.
Davalılar : 1- Ulaştırma Denizcilik ve
Haberleşme Bakanlığı
2- İzmir Liman Başkanlığı
O L A Y
: Davacı Şirket adına, izinsiz iskele yapımı nedeniyle, 618 sayılı Limanlar
Kanunu’nun 4. maddesine aykırı hareket ettiğinden bahisle, aynı Kanun’un
11. maddesi uyarınca İzmir Liman Başkanlığı tarafından 25.10.2011 gün ve
3293 sayılı işlemle 10.000,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
İZMİR 20. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.6.2012 gün ve
D.İş:2012/141, D.İş K:2012/141 sayıyla; Limanlar Kanunu’na aykırı bir
yapılanma mevcut olduğundan, idari para cezasının bu yapılanmanın önlenmesi
veya giderilmesine yönelik idari bir işlemin devamı niteliğinde olduğundan,
5326 sayılı Kanun’un 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İzmir 4. İdare Mahkemesi’nce, 5326 sayılı Kanun uyarınca
yargılamanın adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar verilmiş, davacının itirazı üzerine, İzmir Bölge
İdare Mahkemesi’nce, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurulması gerekirken, bu şekilde görev ret kararı
verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar
verilmiştir.
İZMİR 4. İDARE MAHKEMESİ: 26.9.2013 gün ve E:2013/1313
sayı ile, 5326 sayılı Kanun uyarınca davanın görüm ve çözümünün adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan
y argılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 618
sayılı Limanlar Kanunu’nun 4. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’un
11. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
618
sayılı Limanlar Kanunu’nun 4. maddesinde, “Liman reisliğinden resmi izin
alınmadıkça deniz kıyılarında, iskele, rıhtım, kızak, kayıkhane, tamirhane,
fabrika, gazino, depo, mağaza ve umumi deniz hamamları yapılamaz liman
reisliğinin yasak ettiği yerlere pasekül, moloz, safra ve süprüntü ve
emsali gibi şeyler atılamaz” denilmiş, 11. maddesinde, “İşbu Kanun ile
ikinci maddede mezkür nizamnamelere muhalif hareket edenlere liman başkanı
tarafından beşyüz Türk Lirasından yirmibin Türk Lirasına kadar idarî para
cezası verilir” hükmü yer almıştır.
618
sayılı Kanun’da idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir
düzenlemeye yer verilmemiştir.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1)
Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı
27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği
veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza
mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev
kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 618 sayılı
Limanlar Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la Değişik
3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İzmir 4. İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurunun kabulü ile,
İzmir 20. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle İzmir 4. İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
İzmir 20. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 5.6.2012 gün ve D.İş:2012/141, D.İş
K:2012/141 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
84-ESAS NO : 2013/1801
KARAR NO : 2013/2009
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.maddesinin sekizinci fıkrası hükmü
bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
S.O.
Vekili :
Av. N.T.
Davalı :
İzmir Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 35….. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi S.A. adına 28.5.2013 tarih ve GU-008197 seri-sıra
numaralı, araç sahibi davacı adına 28.5.2013 tarih ve GU-008198 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek sırasıyla
ayrı ayrı 2.102,00 ve 3.503,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanaklara istinaden araç sahibi davacı adına düzenlenen 28.5.2013 tarih
ve 10126 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı
vekili, davacı adına verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İZMİR 4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 11.10.2013 gün ve
D.İş:2013/483, K:2013/483 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İZMİR 4. İDARE MAHKEMESİ: 20.11.2013 gün ve E:2013/1520
sayı ile; davacı tarafından araç men tutanağının iptali istemiyle İzmir 4.
İdare Mahkemesi’nde açtığı davanın halen derdest olduğu, bu davada
yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, adli yargı yerinde sadece para
cezasının iptali için dava açıldığından ve 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak
üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlendiği açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirtilmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda (116. maddedeki itiraz
yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer
verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev
kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;
idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasına
karşı açılacak davanın çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İzmir 4. İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurunun reddine karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 4.
İdare Mahkemesi’nin 20.11.2013 gün ve E:2013/1520 sayılı BAŞVURUSUNUN
REDDİNE, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
85-ESAS NO : 2013/1802
KARAR NO : 2013/2010
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, 2918 ve 5326 sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.G.
Vekili :
Av. D.Y.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34….
plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden
bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi Y.K. adına 9.8.2012 tarih ve GN-728353
seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı adına 9.8.2012 tarih ve GN-728355
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara
istinaden düzenlenen 9.8.2012 tarih ve 0188327 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve E:2012/1539, K:2012/1896 sayıyla;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, idari para cezası ve aracın 60
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 40. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.4.2013 gün
ve D.İş:2013/165, K:2013/165 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması ve davanın men tutanağının iptali
istemiyle açılmış olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına
dayanılarak, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan dava yönünden tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini
görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş
olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini
davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda
çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise
de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza
Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi
kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine
gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın
iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aynı maddi olaydan kaynaklanan aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ve para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin 2918
ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la Değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326
sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın
esasını oluşturan, aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karara gelince:
13.10.1983
tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm
konularda alınacak önlemleri belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait
Şartlar” başlığı altında düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan
30.maddesinde araçların teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda
bulundurulması zorunlu gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar
üzerindeki değişiklikleri bildirme, Ek 2.maddesinde araçların tescil
edildikleri amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde
düzenlenen “Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde
araçların yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken
kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda
trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek
yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen
araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle
belirleneceği düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler
Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
hükmü yer almış olup; bu Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.
maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği öngörülmüştür.
Buna
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı
tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklı Dokuzuncu
Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk paragrafında da; sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para
cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması
ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili
davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen
sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların
belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar,
trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutul- muş iken;
12.7.1013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle yapılan değişiklik
ile, maddenin birinci fıkrası“ Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin
ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,
sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar
verir ”denilerek yeniden düzenlenmiştir.
Olayda;
davacının, tescil edildiği amacın dışında kullandığından bahisle aracının
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari
kurallarla düzenlendiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem
olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, aracın geçici olarak (
belirli bir süre için ) trafikten men edilmesi hususunun sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde de, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli
bir süre için kara nakil aracının
trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde
sayıldığı hususu da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, İstanbul Anadolu 40. Sulh Ceza Mahkemesince yapılan başvurunun
19. madde kapsamında kabulü ile, İstanbul 2. İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İstanbul Anadolu 40. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin
22.10.2012 gün ve E:2012/1539, K:2012/1896 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
86-ESAS NO : 2013/1804
KARAR NO : 2013/2012
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G.K.
Vekili : Av. A.T.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. A.O.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı Türk Telekom
A.Ş.’nde çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesi sonrasında, kamuya nakil
hakkı saklı kalmak kaydı ile davalı ile 5 yıl güvence süreli iş
sözleşmesinin imzalandığını, bu şekilde davacının davalı kurumda çalışmaya
devam ettiğini, 18.12.2007 tarihinde güvence süresi dolmadan müvekkili
hakkında 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi gereğince, Devlet Personel
Başkanlığı’na bildiriminin yapıldığını, 17.01.2008 tarihinde de Ordu Tapu
Müdürlüğü’ne atamasının yapıldığını ve burada göreve başladığını; ancak bu
nakil sırasında davacının, 5473 sayılı Yasa gereğince almaya hak kazandığı
ek ücretin davacıya ödenmediğini, 6772 Sayılı Kanun’la belirlenen 60 gün ve
Toplu Sözleşme ile belirlenen 52 günlük olmak üzere 112 günlük ikramiyenin
de maaş nakil ilmuhaberine eklenmediğini, bu şekilde davacının zarara
uğradığını belirterek; ek ücretin ve ikramiyelerin eklenmesi sureti ile
maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu şekilde Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi gerektiğinin tespitine, davacının 17.01.2008 tarihinden
dava tarihine kadar alamadığı ek ücret ve ikramiye bedeli olarak fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 6.000,00 TL’nin, 17.01.2008
tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 8. İş Mahkemesi : 11.07.2013 gün ve 2012/1148 Esas, 2013/706 Karar
sayılı kararı ile, kamu kurumuna nakledilen personelin yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmuhaberinin düzenlenmesi
ile ilgili davada, maaş nakil ilmuhaberinin eksikliği iddiası ve bunun
tazmini ve sonrasında yapılacak işlemlerin idari nitelikte olduğunu, bu
kapsamda davaya 2577 sayılı Yasa’nın 2. Maddesi kapsamında idari yargıda
bakılması gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
Görevsizlik kararı taraflara 11.07.2013 günü
tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi
gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince
tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden
kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili,
bu kez hatalı olarak düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptal edilerek
dava konusu artış ve zamların eklenmesi sureti ile yeniden düzenlenmesi; eksik
bildirim nedeni ile davacının uğradığı zararların tespiti davalıdan
alınarak davacıya verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ordu İdare Mahkemesi: 20.11.2013 gün ve 2013/1491 Esas sayılı ara kararı
ile işlemin tesis edildiği tarihte davalı kurumun, kamu kurumu niteliği
kalmadığını, bu nedenle davaya adli yargı mercilerince bakılması
gerektiğini belirterek; mahkemelerinin görevine
girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada,
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davanın Uyuşmazlık
Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ve dava konusu işlem nedeni ile
uğradığı tüm zararların yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini
ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde kapsam
dışı personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum
kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara
8.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 8. İş Mahkemesi’nin 11.07.2013 gün
ve 2011/1148 Esas, 2013/706 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni
ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği;
bunun üzerine davacının aynı istemle Ordu İdare Mahkemesi’nde dava açtığı,
Ordu İdare Mahkemesi’nce 2477 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ordu İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Ankara 8.İş
Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 8.İş Mahkemesi’nin 11.07.2013
gün ve 2012/1148 Esas, 2013/706 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
87-ESAS NO : 2013/1805
KARAR NO : 2013/2013
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Aksaray
İli, Merkez İlçe Süt Üreticileri Birliği’ne üye olmak isteyen davacı
tarafından, yaptığı başvurunun reddine ilişkin DAVALI BİRLİK işleminin
iptali ile, davalı birliğe üyeliğine karar verilmesi istemiyle açılan
davanın, davalı birliğin kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu
taşımayan, özel hukuk hüküm-lerine tabi bir tüzelkişi olması karşısında
özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : Ö.Y.
Vekili :
Av. G.T.
Davalı : Aksaray İli – Merkez İlçe Süt Üreticiler
Birliği
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacı
vekili dilekçesinde özetle, davacının Aksaray İlinde veteriner hekim olarak
meslek odasına kayıtlı olup, serbest meslek faaliyetin yürüttüğünü, bu
faaliyetinin yanı sıra hayvancılık işletmesinin olup süt üretimi de
yaptığını, hayvancılık faaliyetleri kapsamında işletmesinden elde ettiği
sütü daha verimli ve daha kolay pazarlamak amacıyla, bakanlıkça
yetiştiriciye litre başı ödenen desteklemeden de yararlanmak için 5200
sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu kapsamında bulunan mevcut
işletmesinden elde ettiği süt üretimini tarımsal üretici örgütlenmesi
şemsiyesinde pazarlamak için Merkez İlçe Süt Üreticileri Birliğine üye
olmak istediğini, davacının 5200 sayılı tarımsal üretici birlikleri kanunu
ile Süt Üretici Birlikleri tüzüğünde yer alan şartları taşınmasına rağmen
üyelik kaydının yapılmadığını belirterek, üyelik koşullarını taşıyan
davacının davalı Aksaray İli Merkez İlçe Süt Üreticileri Birliği'ne
üyeliğine karar verilerek, tescil edilmesine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 15.03.2013 gün ve
E:2012/204, K:2013/172 karar sayılı karar ile özetle; “…dava kooperatif
üyeliğinin tespiti davasıdır. Dosya arasında mevcut dava dilekçesi, cevap
dilekçesi, davacının davalı kurama üyelik başvuru dilekçeleri,
AksarayValiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün 18/11/2011 tarih
ve 02-3082/5423 sayılı yazısı ile diğer belgelerin birlikte ele alınıp
değerlendirilmesi sonucu, davalı AksarayMerkez İlçe Süt Üreticileri
Birliğinin, 5200 sayılı Tarım Üretici Birlikleri Kanuna göre kurulan kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
06/07/2009 tarih 2008/191 esas, 2009/169 karar sayılı kararında da
belirtildiği üzere kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yönetim
kurulu tarafından alınan kararlarının idari nitelikte bulunduğu, davacının
üyeliğe kabul talebinin reddine ilişkin kararın da bu kapsamda idari
nitelik taşıdığı kanaatine varılmakla davaya idari yargı yolunda bakılması
gerektiği sonucuna varılarak yargı yolu nedeniyle davanın reddine karar
vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, davacının üyelik koşullarını taşıdığı
halde, üyelik talebini reddeden davalı AksarayMerkez İlçe Süt Üreticiler
Birliği’nin, 22.02.2012 günlü üyelik talebinin reddine ilişkin yönetim
kurulu kararının iptali istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Aksarayİdare
Mahkemesi: 04.10.2013 gün, E:2013/616 sayılı kararı ile özetle; “...5200
sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu'nun 1. maddesinde, "Bu
Kanunun amacı; üretimi talebe göre planlamak, ürün kalitesini iyileştirmek,
kendi mülkiyetine almamak kaydıyla pazara geçerli norm ve standartlara
uygun ürün sevk etmek ve ürünlerin ulusal ve uluslararası ölçekte pazarlama
gücünü artırıcı tedbirler almak üzere tarım üreticilerinin, ürün veya ürün
grubu bazında bir araya gelerek, tüzel kişiliği haiz tarımsal üretici
birlikleri kurmalarını sağlamaktır.
Bu
Kanun; tarımsal üretici birliklerinin kuruluşu, işleyişi, yönetimi,
görevleri ve denetimine ilişkin hükümleri kapsar.", 2. maddesinin (c)
bendinde, "Birlik: Tarım üreticilerinin, ürün veya ürün grubu bazında
ve gönüllülük esasına dayalı olarak kurdukları, tüzel kişiliği haiz
tarımsal üretici birliklerini" ifade ettiği belirtilerek tanımlanmış,
20. maddesinde, "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, genel hükümler
ile 06/10/1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanununun ilgili hükümleri
uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Süt
Üreticileri Birliği Tüzüğü incelendiğinde, 5200 sayılı Kanun'a paralel
düzenlemeler yapıldığı, anılan Tüzüğün 21. maddesinde, tüzükte açık hüküm
bulunmayan durumlarda 5200 sayılı Kanun ile konuya ilişkin genel hükümlerin
uygulanacağı kuralına yer verildiği görülmüştür.
5200
sayılı Kanun ile Süt Üreticileri Birliği Tüzüğünün birlikte
incelenmesinden, söz konusu birliklerin kamu tüzel kişiliğinin bulunduğuna
ilişkin herhangi bir açık hükme yer verilmediği gibi,bu birliklerin
bireylere karşı üstün hak ve yetkilerle donatıldığını söylemenin de mümkün
olmadığı, hatta 5200 sayılı Kanun'a göre kanunda açık hüküm bulunmayan
hallerde 2908 sayılı Demekler Kanunu hükümlerinin uygulanacağına ilişkin
kuraldan, süt üreticileri birliğinin özel hukuk kurallarına tabi olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.’’ demek suretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri uyarınca
görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Aksaray İli, Merkez İlçe Süt Üreticileri Birliği’ne üye olmak isteyen
davacının, yaptığı başvurunun reddine ilişkin 22.02.2012 gün, 2012/38
sayılı işlemin iptali ile davalı Aksaray İli Merkez İlçe Süt Üreticileri
Birliği'ne üyeliğine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5200
sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu'nun 1. maddesinde,
"Bu
Kanunun amacı; üretimi talebe göre planlamak,ürün kalitesini iyileştirmek,
kendi mülkiyetine almamak kaydıyla pazara geçerli norm ve standartlara
uygun ürün sevk etmek ve ürünlerin ulusal ve uluslararası ölçekte pazarlama
gücünü artırıcı tedbirler almak üzere tarım üreticilerinin, ürün veya ürün
grubu bazında bir araya gelerek, tüzel kişiliği haiz tarımsal üretici
birlikleri kurmalarını sağlamaktır.
Bu
Kanun; tarımsal üretici birliklerinin kuruluşu, işleyişi, yönetimi,
görevleri ve denetimine ilişkin hükümleri kapsar.’’
Kanun’un
2. maddesinin (c) bendinde, "Birlik: Tarım üreticilerinin, ürün veya
ürün grubu bazında ve gönüllülük esasına dayalı olarak kurdukları, tüzel
kişiliği haiz tarımsal üretici birliklerini" şeklinde tanımlanmış, 20.
maddesinde ise, "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, genel hükümler
ile 06/10/1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanununun ilgili hükümleri
uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Dosya
kapsamında yer alan Süt Üreticileri Birliği Tüzüğü’nün incelenmesinde, 5200
sayılı Kanun'a paralel düzenlemeler yapıldığı anlaşılmış olup, anılan
Tüzüğün 21. maddesinde, tüzükte açık hüküm bulunmayan durumlarda 5200
sayılı Kanun ile konuya ilişkin genel hükümlerin uygulanacağı kuralına yer
verildiği görülmüştür.
1982
Anayasa’sının ‘’ Kamu Kurumu
Niteliğindeki Meslek Kuruluşları ‘’ başlıklı 135.maddesinde,
‘’Kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir
mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki
faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak
gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan
ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve
ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri
tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli
oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir.’’ hükmü yer almaktadır.
Her ne
kadar Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi uyuşmazlığa konu görevsizlik kararında
davalı AksarayMerkez İlçe Süt Üreticileri Birliği’nin, 5200 sayılı Tarım
Üretici Birlikleri Kanuna göre kurulan kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşu olduğunu belirterek Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararına atıf yapmış
ve davaya idari yargı yolunda bakılması gerektiğinden bahisle görevsizlik
kararı vermiş ise de, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 06.07.2009 gün,
E:2008/191,K:2009/169 sayılı kararında, ‘’… (Mülga) 507 Sayılı Esnaf ve
Küçük Sanatkarlar Kanununun 1. maddesinde, Esnaf ve Küçük Sanatkarlar
Derneklerinin, kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek
kuruluşları olduğu belirtilmiş; 7.6.2005 tarih ve 5362 Sayılı Esnaf ve
Sanatkarlar Meslek Kuruluşlar Kanunu’nun 1. maddesinde “Bu Kanunun amacı;
esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanların meslekî ve teknik
ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin
genel menfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerini
sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde
dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumak ve
bu maksatla kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki esnaf ve
sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşu olan birlik, federasyon ve
Konfederasyonun çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.” demiş ve davalı
Esnaf ve Sanatkarlar Odası’nın tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu
niteliğinde olduğunu belirterek davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğunu belirtmiş olup, uyuşmazlığa konu olayda ise, gerek 5200 sayılı
Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu'nda, gerekse de Süt Üreticileri Birliği
Tüzüğü’nde davalı konumunda bulunan ‘’ Aksaray İli – Merkez İlçe Süt
Üreticiler Birliği ‘’ nin kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu
mahiyetinde bir örgütlenme olduğuna dair her hangi bir hükme yer
verilmemiş, aksine 5200 sayılı Kanun’un 20. maddesinde Kanun’da hüküm
bulunmayan hallerde, genel hükümler ile Dernekler Kanunu’nun ilgili
hükümlerinin uygulanacağına vurgu yapılmıştır.
Ayrıca
Anayasa’sının ‘’İdarenin Bütünlüğü
ve Kamu Tüzelkişiliği’’ başlıklı 123.maddesinde,
‘’İdare,
kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.
İdarenin
kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına
dayanır.
Kamu
tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye
dayanılarak kurulur.’’
hükmü
yer almakta olup, bu bağlamda, gerek 5200 sayılı Kanun, gerekse de Süt
Üreticileri Birliği Tüzüğü’nün birlikte incelenmesinden, söz konusu
birliklerin kamu tüzel kişiliğinin bulunduğuna ilişkin herhangi bir açık
hükme yer verilmediği gibi, bu birliklerin bireylere karşı üstün hak ve
yetkilerle donatıldığını söylemenin de mümkün olmadığı, hatta 5200 sayılı
Kanun'a göre kanunda açık hüküm bulunmayan hallerde 2908 sayılı Demekler
Kanunu hükümlerinin uygulanacağına ilişkin kuraldan, süt üreticileri
birliğinin özel hukuk kurallarına tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Kaldı
ki, Anayasa’nın 123.maddesi gereğince, kamu tüzelkişiliği yasa veya yasanın
açıkça verdiği yetkiye dayanılarak, Devlet organı veya diğer bir kamu tüzel
kişisi tarafından kurulabilir. Somut olayda olduğu üzere üretici birlikleri
gibi kuruluşlar ise tarımsal faaliyetlerde bulunan üreticiler tarafından
kurulurlar. Bu nedenle davalı Aksaray İli, Merkez İlçe Süt Üreticiler
Birliği özel hukuk tüzel kişisi niteliğindedir.
Öte yandan, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
a)İdari
işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b)İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)Tahkim
yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar’’ idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna
göre, davalı mevkiinde kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu mahiyetini
taşımayan, özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyet gösteren Aksaray
İli, Merkez İlçe Süt Üreticiler Birliği adlı özel
hukuk tüzel kişisinin bulunması karşısında, ortada idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen
bu hususlara göre, Aksaray İli, Merkez İlçe Süt Üreticileri Birliği’ne üye
olmak isteyen davacının, yaptığı başvurunun reddine ilişkin 22.02.2012 gün,
2012/38 sayılı işlemin iptali ile, davacının davalı birliğe üyeliğine karar
verilmesi istemiyle açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı yeri görevli olduğundan Aksarayİdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Aksarayİdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Aksaray 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 15.03.2013 gün ve E:2012/204, K:2013/172 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
88-ESAS NO : 2013/1817
KARAR NO : 2013/2022
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Dava, Ankara
Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür Dairesi Başkanlığı tarafından
düzenlenen BELMEK kurslarında, imzaladığı Taahhütnameye istinaden Usta
Öğretici olarak geçici görevli statüde çalışmakta iken görevine son verilen
davacının, iş aktinin feshi nedeniyle, kıdem tazminatı, ücret, eksik ödenen
ücret, ücretli izin, ihbar tazminatı ve ilave tediye alacaklarının ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.G.
Vekilleri
: Av. T.T., Av. B.K., Av. H.B.,
Av. B.G.T.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. K.V.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; emekli
olan davacının 07.10.2003 tarihinden itibaren Ankara Büyükşehir Belediyesi
Eğitim ve Kültür Dairesi Başkanlığının Eylül ayı başından Haziran ayı
sonuna kadar düzenlediği BELMEK kurslarında “Kırkyama Usta Öğretici” olarak
görev yaptığını, 30.06.2012 tarihinde emekli olması nedeniyle artık yeni
sezonda kurs verdirilmeyeceği söylenerek iş akdinin feshedildiği,
davacının, işe başlamasından itibaren kendisine "taahhütname" imzalatıldığını;
bu belgede, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 176. maddesinde
düzenlenen ders ücreti karşılığı çalışacağı, çalışacağı süre boyunca ücret
ödeneceği, verdiği aylık ders ücretinin 7,30 bölünerek bulunacak gün
sayısının sigortalı primine esas gün sayılacağının belirtiliği halde ders
saat ücretlerinin eksik kuruşlandırılarak ödenmesi, hafta tatili günleri
için çalışılmadan ödenecek ücretin ödenmemesi ve sürekli yenilenen iş
sözleşmeleri ile fiili çalışması 7 tam yılı aştığı halde kullandırılması
gereken yıllık ücretli izin haklarının kullandırılmadığını ileri sürerek,
davacının, çalışma süresi içerisinde, aşağıda belirtilen kalemlerden alacak
miktarlarının tespiti ile fazlaya ilişkin ve başkaca talep hakları saklı
tutularak; 100 TL kıdem tazminatı, 20.000,00 TL eksik ödenen ücret, 100,00
TL ücretli izin alacağı, 100,00 TL ihbar tazminatı, 5.200,00 TL ilave
tediye alacağı olmak üzere toplam 25.500,00 TL alacağın; kıdem tazminatı,
eksik ödenen ücret, ücret alacağının en yüksek banka mevduat, ihbar
tazminatı, ücretli izin alacağı, ilave tediye alacağının adi kanun faizi
İle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; hüküm altına alınacak
alacaklarına kıdem tazminatına akdin feshi, ihbar tazminatı, ücretli izin
alacağı, ilave tediye alacağı, eksik ödenen ücret, alacağına ise dava
tarihinden itibaren faiz yürütülmesine karar verilmesi istemiyle 25.09.2012
tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
4. İŞ MAHKEMESİ: 01.03.2013 gün ve E:2012/1015 K:2013/291 sayılı kararında
“…davacının, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür Daire
Başkanlığının düzenlediği Belmek kurslarında 657 sayılı yasanın 89 ve 176
maddeleri uyarınca ek ders ücreti karşılığı Usta Öğretici olarak çalıştığı,
her eğitim dönemi başında Belediye Encümeninden karar alındığı ayrıca başkanlık
makamının oluru ile işe başlatıldıkları davacının kabulünde olduğu gibi
uyuşmazlık dışıdır.
Netice
itibariyle yukarıda belirtilen 657 sayılı yasanın 89. ve 176. maddeleri ve
Yargıtayın usta öğreticiler konusunda verdiği ilkesel kararlar bir değerlendirmeye
tabi tutulduğunda davacının statü hukukuna tabi olduğu, uyuşmazlığın çözüm
yerinin idari yargı olduğu…” gerekçesiyle yargı yolunun caiz olmaması
nedeniyle HMK 114/b-115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar
verilmiştir.
Mahkemece
verilen görevsizlik kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 27.05.2013 gün ve E.2013/10971 K:2013/12400 sayılı
kararı ile yerel mahkemenin kararını onamış, davacı vekilinin karar
düzeltme talebi de aynı daire tarafından 01.10.2013 gün E:2013/23238
K:2013/20509 sayılı kararı ile reddedilerek görevsizlik kararı
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı gerekçelerle davacının davalı belediyede ne surette ve
hangi statüde istihdam edildiği takdir ve tespiti ile bu belirlemeye göre
talep etmekte haklı olduğu ve ödenmeyen alacaklarının neler ve ne miktarda
olduğunun tam olarak tespiti ve 66.327.96 TL alacağın faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
15.İDARE MAHKEMESİ: 28.08.2013 gün ve E:2013/1078 K:2013/1105 sayılı
kararında “…dava konusu işlemin iptalinin mi yoksa parasal hak olarak
tazminin mi istenildiğinin ve hangi idari işlemden kaynaklanan zararın
tazminin istenildiğinin açıkça ortaya konulması, dava konusu işlemin
tebliğine ilişkin bilgi ve belgelerle işlemin hukuka aykırılık sebeplerinin
açıkça ortaya konmak suretiyle iptali istemini içeren dava dilekçesiyle
yeniden dava açılması…” gerekçesi ile dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. Maddesinin 1. fıkrası (d) bendi gereğince
reddine karar verilmiştir.
Davacı
vekili yenilediği dava dilekçesi ile, davacının Ankara Büyükşehir
Belediyesi’nde istihdam edilmesinin “statü hukukuna tabi olduğu” yolunda
Ankara 4. İş Mahkemesi’nin hukuki nitelemesinin uygun görülmesi halinde,
davacının davalı belediyede ne surette ve hangi statüde istihdam edildiği
takdir ve tespitine ve bu belirlemeye göre talep etmekte haklı olduğu ve
ödenmeyen alacaklarının neler ve ne miktarda olduğunun tam olarak tespiti
ile fazlasını isteme haklarını saklı tutarak 66.327,97 TL alacağın kanuni
faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle 30.09.2013 tarihinde idari
yargıda yeniden dava açmıştır.
ANKARA
15.İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2013 gün E:2013/ 1395 sayılı gönderme kararında
“…davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle,
memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi kapsamında bulunmadığı;
idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasında bir hizmet
ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders ücretinin hesaplanmasında 657
sayılı Kanunun 176. Maddesinden esinlenmiş olunmasının, davacının kamu
personeli statüsünde değerlendirilmesi için yeterli olamayacağı gibi,
taahhütnameyi de idari sözleşme haline getirmeyeceği; dolayısıyla,
taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyade Türk Borçlar Kanununda
tanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulünde zorunluluk
bulunmamaktadır.
Buna
göre; davacının statüsü dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan
talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır…”
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. Maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine görevli, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek
dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür
Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen BELMEK kurslarında, imzaladığı
Taahhütnameye istinaden “Kırkyama Usta Öğretici” olarak geçici görevli
statüde çalışmakta iken 30.06.2012 tarihinde görevine son verilen
davacının, iş akdinin haksız feshi nedeniyle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak üzere, kıdem tazminatı, ücret, eksik ödenen ücret, ücretli izin,
ihbar tazminatı ve ilave tediye alacaklarına ilişkin, toplam 25.500.00 TL
alacağının, faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
506
Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine
dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre
sigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”
Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,
yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde
görülür” hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinde
yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun
3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına
prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı
olarak tanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere
ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte
yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler
ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları
ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu
belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın
da
konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun
8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden
kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik
maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer
taraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya
işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü
hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli
olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu
mahkemeler:
A)
(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçi
Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri
arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş
mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek
mahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve
usullere göre bakılır.
Fiili ve
hukuki imkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak görevini
yapamadığı hallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ek
fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde,
sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davaların görüleceği iş mahkemeleri,
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; davacının, davalı idareye verdiği ve tek taraflı olarak
imzaladığı bir taahhütnameye istinaden, Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim
ve Kültür Dairesi Başkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek Edindirme Kurslarında
07.10.2003 ile 30.06.2012 tarihleri arasında, usta eğitici sıfatıyla
çalıştığı; Taahhütnamede, ek ders ücretinin, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 176. maddesi gereğince hesaplanacağı, kursların eylül ayında
açılıp haziran ayında kapanacağı, idarece hizmete ihtiyaç kalmadığının
bildirilmesi halinde, BELMEK kursları ile ilişkisinin kesileceği
hususlarına yer verildiği; 30.06.2012 tarihinde davacının emekli olduğundan
bahisle davacının iş akdine son verildiği; davacının, iş akdinin haksız
feshi nedeniyle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, kıdem
tazminatı, ücret, eksik ödenen ücret, ücretli izin, ihbar tazminatı ve
ilave tediye alacaklarına ilişkin, toplam 25.500.00 TL alacağının, faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davada; davalı idarenin, davacının 657
sayılı DMK kanunu kapsamında ek ders ücreti karşılığı çalıştırıldığını,
statü bakımından işçi olmadığını, 657 sayılı Yasaya tabi olması nedeniyle
davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürdüğü
anlaşılmıştır.
Somut durum
dikkate alındığında, davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda
tanımlanan şekliyle, memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi
kapsamında bulunmadığı; idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden,
idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders
ücretinin hesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176. maddesinden esinlenmiş
olunmasının, davacının kamu personeli statüsünde değerlendirilmesi için
yeterli olamayacağı gibi, taahhütnameyi de idari sözleşme haline getirmeyeceği;
dolayısıyla, taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyade Türk Borçlar
Kanununda tanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulünde
zorunluluk bulunmaktadır.
Buna
göre; davacının statüsü dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan
talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır
Açıklanan nedenlerle,
Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 4. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 15.
İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 4. İş Mahkemesi’nin
01.03.2013 gün ve E:2012/1015 K:2013/291 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
89-ESAS NO : 2013/1827
KARAR NO : 2013/2031
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.U.
Vekili : Av. B.Y.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. N.H.B.
O L A Y : Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken başka bir kuruma nakledildiğini; ancak, bu nakil sırasında
maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı
yasanın ek 29.maddesine uygun düzenlenmediğini, bu nedenle davalı şirkette
çalıştığı sürelerde hak ettiği ek ücretleri alamadığı gibi şu anda
çalıştığı kurumda da kendisine eksik maaş verildiğini, bu şekilde zarara uğratıldığını
belirterek; düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin hatalı olduğunun tespiti
ile yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna
bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 40,00 TL’sinin,
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 11. İş Mahkemesi: 26.04.2012 gün ve 2011/289 Esas, 2013/255 Karar
sayılı kararı ile; davanın esasını inceleyerek davacının davasının
kabulüne, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 40.00 TL ek ödeme
ve denge tazminatı alacağının ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek
bankalarca mevzuata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davacıya
verilmesine, maaş nakil ilmuhaberinde Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi gereken net ücretin 2137,91 TL olduğunun tespitine karar
vermiş, bu karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi 21.12.2012 gün ve 2012/22064 Esas, 2012/29130 Karar
sayılı kararı ile; özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi
davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belli bir süreliğine
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığını, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiğini,
davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönem için davalı şirkete “ artış
oranı ve kamudaki memur maaş artış oranı” nın uygulanması konusunda
yükümlülük getirildiğini, 406 Sayılı Kanun hükümlerine göre de idare hukuk
alanında hukuki sonuçlar doğuran işlemler yapma görevinin verildiğini, bu
kapsamda tesis edilen dava konusu işlemin de kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş işlemler olduğunu, bu niteliği
gereğince davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek, ilk
derece mahkemesi kararının bozulmasına hükmetmiştir.
Ankara
11. İş Mahkemesi; 11.07.2013 gün ve 2013/662 Esas, 2013/928 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 21.12.2012 gün ve 2012/22064
Esas, 2012/29130 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere dava konusu
işlemin idare hukuk alanında kamu personeli hakkında tesis edilmiş bir
işlem olması nedeni ile idari yargının görevli olduğunu belirterek; mahkemelerinin
görevsizliğine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 11.07.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili,
bu kez dava konusu maaş nakil ilmuhaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22.
Maddesi, 406 sayılı Yasa’nın EK 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni
ile iptaline, yanlış maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile davacının uğradığı
zararın tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ödenmesi
gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Ankara 7. İdare Mahkemesi: 25.09.2013 gün ve 2013/1260 Esas sayılı ara kararı
ile; davalı kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirildiğini ve bu tarihten
itibaren kamu kurumu niteliğinin kalmadığını; bu nedenle davanın adli yargı
mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih
ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon
İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun
10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta
ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel
Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik
hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel
kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte
değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin
altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde kapsam dışı
personel olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek
ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara İş Mahkemesi’ne
dava açtığı, Ankara 11. İş Mahkemesi’nin 11.07.2013 gün ve 2013/662 Esas
2013/928 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara İdare Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin 25.09.2013 gün ve 2013/1260 sayılı ara kararı ile 2477
sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
11. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 7.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara
11.İş Mahkemesi’nin 11.07.2013 gün ve 2013/662 Esas, 2013/928 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
90-ESAS NO : 2013/1830
KARAR NO : 2013/2033
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.B.
Vekili : Av.
B.Y.- A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun
düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile maaşına esas net ücretine söz
konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı
12.04.2010 tarihine kadar hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen, yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL alacağın ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan
tahsili istemiyle 14.02.2011 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 10.04.2013 gün E: 2011/160, K:2013/423 sayılı kararında
“…davanın devamı sırasında YHGK’nun 26.12.2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K
sayılı içtihadı birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın
içeriğinin mahkememizdeki dava ile aynı içerikte olduğu HGK kararlarının
bağlayıcı özelliği…, Danıştay İdari Dava Dairelerinin saptamasına göre de;
5473 S.Y. gereği test edilen işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri arasındaki çelişki giderilmiş
olduğu…” gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun
114/1-b maddesi uyarınca “yargı yolunun caiz olmaması” sebebiyle aynı
Kanunun 115/2. Maddesi uyarınca usulden reddi gerektiğine karar
verilmiştir. Görevsizlik kararı taraflara 10.04.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 16.05.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
11. İDARE MAHKEMESİ : 28.05.2013 gün E:2013/829, K:2013/819 sayılı
kararında “… dava dilekçesi ekinde dava konusu edilen işleme (maaş nakil
ilmühaberine) yer verilmediği gibi iş mahkemesinin görev ret kararının
kesinleştiği tarihin bildirildiği ancak kesinleşme şerhi bulunan bir
örneğinin eklenmediği, öte yandan davalı olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş.
gösterildiğinden ve Türk Telekomünikasyon Kurumu’nun ismi 5809 sayılı Kanun’la Bilgi Teknolojileri
ve İletişim Kurumu olarak değiştiğinden bu Kurumun mu, yoksa özel hukuk
tüzel kişisi olan Türk Telekom A.Ş.’nin mi ya da halen çalışmakta olduğu
Kurumun mu kastedildiği ve davacının halen hangi kurumda ve nerede görev
yaptığının anlaşılmadığı görülmekte olup bu haliyle dava dilekçesi yukarıda
yer verilen 3. madde hükmüne uyarlı bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı
Kanun’un 3. maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin aynı
Kanun’un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın
bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanların
tamamlanarak yeniden dava açılmak üzere reddine, sözü edilen Kanunun 15.
maddesinin 3. fıkrası uyarınca yeni dilekçe düzenlenerek dava açılmasına
karar verilmiştir.
Bunun
üzerine, davacı vekili yeni bir dilekçe düzenleyerek 18.07.2013 tarihinde
yeniden idari yargıya başvurmuştur.
ANKARA
11. İDARE MAHKEMESİ: 19.11.2013 gün E:2013/1176 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge
tazminatını alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan;
406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin
birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin
yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni
görevine başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen
ek ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
10.04.2013 gün E: 2011/160, K:2013/423 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
91-ESAS NO : 2013/1831
KARAR NO : 2013/2034
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca verilen
idari para cezasına karşı açılan davanın
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : N.C.
Davalı :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
O L A Y
: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğünün 30.1.2012
gün ve …/1690 sayılı kararıyla, L.K. isimli yabancı uyruklu kişiyi izinsiz
ve kaçak olarak çalıştırdığından bahisle, davacı adına 4817 sayılı
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un 21/3. maddesi uyarınca
6.163,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı,
idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulunmuştur.
ANKARA
9. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.3.2013 gün ve D.İş No:2013/253 sayıyla; itirazın
ödeme emrine yapıldığı, bu nedenle davanın vergi mahkemesine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle vergi mahkemesine dava
açmıştır.
ANKARA 3. VERGİ MAHKEMESİ: 26.3.2013 gün ve E:2013/607,
K:2013/520 sayıyla; davanın, 4817 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para
cezasına karşı açıldığı, bu nedenle görüm ve çözümünün idare mahkemesine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, idari para cezasının iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ: 18.11.2013 gün ve E:2013/1002
sayıyla; 4817 sayılı Kanun’da idari para cezasına karşı başvuru yolu
düzenlenmediğinden, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararları ve Kabahatler
Kanunu’na göre, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu açıklanarak,
2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına, bu konuda
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce bir karar verilinceye kadar davanın incelenmesinin
ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdare
Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş
olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece ekinde adli yargı dosyası da temin
edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı
yerleri arasında oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde
adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un 21. maddesi
üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
27.2.2003 tarih ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında
Kanun’un “Amaç” başlıklı 1. maddesinde,“ Bu Kanunun amacı, yabancıların
Türkiye'deki çalışmalarını izne bağlamak ve bu yabancılara verilecek
çalışma izinleri ile ilgili esasları belirlemektir” denilmiş; 21. maddesinde, idari para cezasının hangi hallerde
verileceği ve verilecek idari para cezası miktarları belirtildikten sonra, bu
Kanunda öngörülen idari para cezalarının gerekçesi belirtilmek suretiyle
Bakanlık bölge müdürlüğünce ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine göre tebliğ edileceği, idari para cezalarının tebliğ tarihinden
itibaren yedi gün içinde vergi daireleri veya mal müdürlüklerine ödeneceği,
ilgililerin cezaya bu süre içinde yetkili sulh ceza mahkemesi nezdinde
itiraz edebilecekleri, başvurunun, cezanın takip ve tahsilini
durdurmayacağı öngörülmüşken, bu madde, 23.1.2008 tarih ve 5728 sayılı
Kanun’un 499. maddesiyle, “18 inci maddeye göre
bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen bağımsız çalışan
yabancı ile yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için ikiyüzelli
Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Çalışma izni olmaksızın bağımlı çalışan yabancıya beşyüz Türk
Lirası idarî para cezası verilir.
Çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işveren veya
işveren vekillerine her bir yabancı için beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Bu durumda, işveren veya işveren vekili yabancının ve varsa
eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli
masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır.
Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda sayılan fiillerin tekrarı
hâlinde idarî para cezaları bir kat artırılarak uygulanır.
Bu Kanuna göre verilmiş çalışma izni olmaksızın bağımsız
çalışan yabancıya ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve varsa
işyeri veya işyerlerinin Bakanlık bölge müdürlerince kapatılması kararı
alınarak, bu kararın uygulanması için durum ilgili valiliğe bildirilir.
Tekrarı hâlinde, varsa işyeri veya işyerlerinin kapatılmasının
yanı sıra idarî para cezası bir kat artırılarak uygulanır.
Bu
Kanuna göre idarî para cezası ile cezalandırılan bağımlı veya bağımsız
çalışan yabancılar ile yabancı çalıştıran işverenler İçişleri Bakanlığına
bildirilir” şeklinde değiştirilmiştir.
5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008
tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Olayda,
davanın, para cezasının kaldırılması istemiyle açıldığı; 4817 sayılı
Yaban-cıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle idari
para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği
anlaşılmıştır.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı
yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,
" (1) Bu Kanunun;
a) İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer
genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır." denilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; İdari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4817 sayılı
Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanunla Değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun’un 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
Ankara 9. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Ankara 9. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 5.3.2013 gün ve D.İş No:2013/253 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
92-ESAS NO : 2013/1857
KARAR NO : 2013/2043
KARAR TR : 30.12.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı : A.C.
Vekili : Av.
B.Y.- A.Ö.Ö.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.E. ( Adli Yargıda)
O L A
Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davacının davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı çalışmakta
iken,kurumun özelleştirilmesi sonucu 406 sayılı Yasa’nın ek 29. maddesi
gereğince yapılan iş sözleşmesi gereği Amasya Orman Bölge Müdürlüğü’ne
atandığını,sonrasında yapılan incelemede davacının maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine
uygun düzenlenmediğinin anlaşıldığını belirterek,maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenerek, maaşına esas net ücretine zamların eklenerek,davalı
kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen,yıllar
itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak
değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL.sinin faizi ile birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle adli yargıda dava açılmıştır.
Ankara
6. İş Mahkemesi: 10.04.2013 gün E:2011/157, K:2013/420 sayılı kararında
özetle; davaya bakmakla idari yargının görevli olduğundan bahisle, 6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b maddesi uyarınca davanın yargı
yolunun caiz olmaması sebebiyle reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargıda dava açmıştır.
Ankara
11. İdare Mahkemesi: 19.11.2013 gün,E:2013/1172 sayı özetle; “… davalının
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümü
adli yargının görevinde bulunmaktadır.” demek suretiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden kaynaklı olduğu iddia olunan zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan
kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki Cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la Değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur statüsünde görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre,iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile, Ankara 6. İş Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesinin
10.04.2013 gün E:2011/157, K:2013/420 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
|